چخوف با داستان‌هایش چه می‌گوید؟

14:12 ۲۱ روز و ۲۲ ساعت پیش ایسنا 373 0
چخوف با داستان‌هایش چه می‌گوید؟

شهره احدیت در یادداشتی با عنوان «با دقت نگاه کن» از چخوف نوشته است.

ایسنا

به گزارش ایسنا، در یادداشت این داستان‌نویس که در برنامه «یک هفته با چخوف» توسط موسسه شهر کتاب در حال برگزاری است، آمده است: چهارده‌ساله بودم که با چخوف آشنا شدم. «باغ آلبالو» را در مخزن کتابخانه باغ فین کاشان که دیدم، فکر کردم داستانی پیدا کرده‌ام که هرم گرمای ظهرهای تابستانم را با خنکای عشق پر خواهد کرد. آن روزها کتاب‌های کمی در شهر کوچک ما در دسترس بود و من این شانس را داشتم که از کتابخانهٔ باغ فین استفاده کنم.
«باغ آلبالو» اولین نمایشنامه‌ای بود که خواندم. داستان عاشقانه‌ای نبود که دوست می‌داشتم زیر آسمان پرستاره شهر بخوانم و رؤیا بپرورانم. اما چیزی داشت که مرا به خواندن آثار دیگر این نویسنده تشویق می‌کرد.
بعد از آن روزهای نوجوانی به دام داستان‌های کوتاه چخوف افتادم. کوتاهی و روانی داستان‌ها مرا آنقدر درگیر نکرد، بلکه شخصیت‌هایی که چخوف ساخته بود چنان بودند که نگاه منِ نوجوان و بعد جوان را تغییر دادند. من با داستان‌های چخوف یاد گرفتم جیزی ورای ظاهر آدم‌ها را ببینم. داستان‌ها ماجراهای ساده‌ای داشتند. داستان‌هایی از جنس اتفاق‌های روزمرهٔ یک شهر کوچک. آن زمان دوستانم بیشتر به دنبال داستان‌ها و رمان‌های مهیج یا عاشقانه بودند. پس چرا من از خواندن این داستان‌های کوتاه سیر نمی‌شدم؟
گمان می‌کنم به این جاذبه که مرا درگیر کرد، «همبافت» می‌گویند. درک همبافت در یک اثر ادبی، برداشتی پنهان‌تر و عمیق‌تر از خود اثر ادبی در اختیار ما می‌نهد. همبافت هم اصطلاحی رایج در زبان شناسی است، هم اصطلاحی مرسوم در نقد ادبی. به عنوان یک اصطلاح در زبان‌شناسی، تعاملی است میان خواننده و نویسنده، سرِ نخ‌هایی در مورد رابطهٔ میان فرستنده و گیرندهٔ پیام، نگرش نویسنده در قبال راوی، شخصیت‌پردازی و الگوهای بیانی گوناگونی که در متن وجود دارد. در نقد ادبی «همبافت» مفهومی پیچیده‌تر دارد و به هر ویژگی فرامتنی و تأثیرگذاری اطلاق می‌شود که بر سبک و متن عارض می‌شود. همبافت از اندیشه‌ها و تجربیاتی با خواننده می‌گوید که بیرون از متن وجود دارد و به کار تفسیر و گفتمان خواننده می‌آید؛ مثلاً اینکه متن دارای چه زمینهٔ اجتماعی، فرهنگی و تاریخی است؟ چخوف مرا به اندیشیدن وامی‌داشت.
داستان‌های کوتاه چخوف به من کمک کردند به مفهومی بیشتر از آنچه در ظاهر داستان بود، بیندیشم. خواندن داستان‌هایی با شخصیت‌های ملموسی که انگار هر روز در شهر می‌دیدم، مرا به خواندن و کاویدن زمینهٔ اجتماعی و تاریخی قرن ۱۹ ترغیب کرد و این امر باعث شد به روابط مرسوم در شهرم عمیق‌تر نگاه کنم.
ایران با روسیه علی‌رغم نزدیکی جغرافیایی، تفاوت‌های فرهنگی زیادی دارد؛ اما در داستان‌های چخوف شخصیت‌ها چنان بودند که می‌توانستم ویژگی‌های قشر متوسط و فقیر جامعه را در آن‌ها پیدا کنم. چخوف با داستان‌هایش آینه‌ای بزرگ ساخته بود تا مخاطب در هر گوشه جهان بتواند خود را با همهٔ خوبی و بدی‌هایش در آن پیدا کند. خواندن داستان‌هایی متفاوت با فضای داستان‌های نویسندگان بزرگ روسی که آن موقع رایج بود، دنیای تازه‌ای نشانم می‌داد که اگرچه مشابه جامعه‌ای بود که در آن زندگی می‌کردم اما تازگی و عمق اندیشه حاکم بران را دوست داشتم. در آثار چخوف نه از خش خش دامن‌های کرپ‌دوشین خانم‌ها هنگام رقص خبری بود، نه از فضای انقلابی و سیاسی فرودستان جامعه که گورکی پرچمدارش بود.
چخوف داستان‌نویس زندگی بود. برای او انسان مقدس بود، سلامتی، هوش و ذکاوت و الهام، عشق و آزادی است. آزادی از ظلم و دوری از دروغ و ریاکاری. او داستان‌هایش را با طنزی همراه می‌کرد و ضربه‌اش را به آرامی می‌زد. تصویرسازی و دیالوگ‌هایش هر دو درخشان بودند، همین بود که می‌شد داستانهایش را مدام خواند و آموخت.
چخوف به من یاد داد که می‌شود با سوژه‌ای ساده از زندگی روزمره داستانی عمیق و چندبعدی نوشت. چند سالی با خواندن داستان‌های چخوف تلاش کردم که کاری پژوهشی در مورد شخصیت‌های زن در داستان‌های چخوف انجام دهم. شخصیت‌های زن در داستان‌های او، ویژگی‌هایی دارند که شاید پذیرش آن اکنون در این قرن مشکل باشد. بیشتر زن‌های داستان‌های او وراج و ریاکارند و مشتاق ازدواج؛ درست مثل زن‌های همسایه ما در روزهای جوانی من. من زن‌های داستان‌های کوتاه چخوف را هر روز می‌دیدم. البته گاه در داستان‌های او با شخصیت‌های زن قوی هم روبه‌رو می‌شویم که البته اندکند. همین توجه و نگاه دقیق او به آدم‌هایی دور وبرش از مهارت خاص او در روان‌کاوی آدم‌ها و شناخت جامعه‌اش نشان داشت و من یاد گرفتم برای نوشتن داستان، باید خیلی چیزها بخوانم و یادبگیرم.
در میان داستان‌های چخوف چند تایی را بیشتر دوست دارم. از آن میان «بانو وسگ ملوس» را هیچ وقت فراموش نخواهم کرد. هر زمانی که این داستان را خوانده‌ام، حس متفاوتی داشته‌ام. جوان که بودم در آن عشقی نمی‌دیدم و حالا آن را سرشار از عشقی می‌بینم که محکوم به فراق است.
اما «اندوه» داستان دیگری دارد. انگار چخوف با نوشتن این داستان جان در میان کمان قلم گذاشته و رها کرده است. این همه تنهایی و این همه اندوه و این همه جدایی آدم‌ها از یکدیگر و این همه درد. نمی‌دانم اگر چخوف در روزگار ما زندگی می‌کرد از تنهایی آدم‌ها چطور می‌نوشت؟ اما هر وقت، هر جا کسی را می‌بینم که با حیوان خانگی‌اش زندگی می‌کند به یاد پیرمرد داستان اندوه می‌افتم:
داداش مادیان عزیزم پسرم دیگر در این میان نیست...نخواست زیاد عمر کند.
چه کسی بهتر از این می‌تواند از تنهایی و بی‌همزبانی آدمی بنویسد. چخوف شاهد بی‌طرف دردهای آدم‌هاست. او با داستان‌هایش چگونه نگاه کردن را آموزش می‌دهد. می‌شود باری به هرجهت دردی را دید و از آن نوشت اما چخوف می‌گوید، با دقت نگاه کن. قضاوت کار تو نیست. تو فقط بر شخصیت‌هایت نور بیفکن و بگذار حرف بزنند.


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

دستگیری تعدادی از عناصر سرویس های اطلاعاتی بیگانه در کرمان
رییس دادگاه انقلاب اسلامی کرمان از دستگیری تعدادی از عناصر سرویس های اطلاعاتی بیگانه در کرمان خبر داد و گفت: برخورد قاطع دستگاه قضایی با اشرار، امنیت و رشد اقتصادی و سرمایه گذاری را به جنوب کرمان بازگردانده است.
جانشین قرارگاه «پدافند الکترونیک» منصوب شد
با حکمی از سوی سردار غلامرضا جلالی، جانشین قرارگاه پدافند الکترونیک سازمان پدافند غیرعامل کشور منصوب شد.
بیانیه وزارت خارجه به مناسبت پنجمین سالگرد انعقاد برجام
سید عباس موسوی، سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری امروز خود بیانیه‌ای را در خصوص پنجمین سالگرد انعقاد برجام قرائت کرد.
سند همکاری با چین پس از تایید به اطلاع افکارعمومی می‌رسد- برای تعامل سازنده با مجلس آماده‌ایم
سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان گفت: بر اساس سند همکاری، روابط ایران و چین در یک ریل‌گذاری صحیح و اصولی وارد مرحله جدیدی می‌شود.
تخصیص آب سد ماملو به دشت ورامین به صورت عادلانه باشد
‌نماینده مردم دشت ورامین در مجلس گفت: فلسفه و هدف از احداث سد ماملو برای تأمین آب شرب و کشاورزی ۴ منطقه ورامین، پیشوا، قرچک و پاکدشت بوده و ان‌شاءالله در همین مسیر تلاش شود و نیاز تهران از منابع دیگر تأمین ‌و درصد این آب عادلانه باشد.
بررسی طرح دو فوریتی مالیات بر خانه‌های خالی در کمیسیون اقتصادی
یک عضو کمیسیون اقتصاد مجلس شورای اسلامی از بررسی طرح دو فوریتی مالیات بر خانه‌های خالی در این کمیسیون خبر داد.
رونمایی از سامانه مشعل در سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور
سامانه مشعل در سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور به منظور بهبود عملکرد این سازمان، رونمایی شد.
تلاش رئیس کارکنان کاخ سفید برای شناسایی مظنونان درز اطلاعات
رئیس کارکنان کاخ سفید تلاش می‌کند تا منابعی را که عامل اصلی درز اطلاعات و اخبار به رسانه‌های آمریکایی هستند، شناسایی کند.
فیلم ترسناک «کندی من» به زودی روی پرده سینماهای جهان- عکس
فیلم سینمایی «کندی من» اثری در ژانر وحشت و به کارگردانی کارگردان زن سینمای هالیوود «نیا داکاستا» اکران بین المللی خود در سینما‌های جهان را از تاریخ دوازدهم ژوئن سال ۲۰۲۰ آغاز می‌کند، البته این اکران در صورتی رخ می‌دهد که تا این تاریخ سینما‌های هالیوود بازگشایی شوند.
هیأت رئیسه فراکسیون حمایت از صنعت و صنعتگران مجلس انتخاب شدند
نماینده مردم سنقر در مجلس از انتخاب اعضای هیأت رئیسه فراکسیون حمایت از صنعت و صنعتگران خبر داد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

ادامه جنوبی «استاد معین» تا پایان مرداد به بهره برداری می رسد
معاون فنی و عمرانی شهرداری تهران، با بیان اینکه پیشرفت عملیات اجرایی پروژه احداث ادامه جنوبی بلوار استادمعین از مرز 90 درصد فراتر رفته است، از امکان بهره برداری از این پروژه تا پایان مرداد سال جاری خبر داد.
العالم از شنیده شدن صدای انفجارها در جنوب عربستان خبر داد
خبرنگار العالم از شنیده شدن صدای انفجارها در خمیس مشیط و جیزان در جنوب عربستان سعودی خبر داد.
عراق|هلاکت 5 تروریست انتحاری در جنوب غربی بغداد
منابع امنیتی عراقی از هلاکت ۵ تروریست انتحاری در جنوب غربی بغداد خبر دادند.
ویژگی‌های آب سیاه + درمان
یک متخصص جراحی چشم گفت: در آب سیاه فرد معمولا متوجه بیماری نمی شود و زمانی به پزشک مراجعه می کند که در مراحل پیشرفته بیماری است و دچار اختلال شدید میدان بینایی شده است و عصب چشم آسیب می بیند.
پسر نصرالله رادش در عصر جدید
در فصل قبلی عصر جدید پسر رادش شرکت کرده بود.
مراسمی برای چهلمین سالگرد درگذشت همایی
انتشار «مشق شب: شوق خواندن» برای بچه‌ها
از «دوری از مطالعه» در مجلس تا کج‌روی فرهنگی
رضا افضلی به خاک سپرده شد
گفتگوی زنده اینستاگرامی ˮسیمرغ پارسیˮ برگزار می‌شود
عضوگیری حضوری کتابخانه ملی
«نیمای شعر انقلاب»
«فوبیا» منتشر شد
خطری که ادبیات را تهدید می‌کند
«جشنواره داخلی فلسطین» فراخوان داد