شوریدگی در ادبیات نیایشی

03:01 ۳۲ روز و ۹ ساعت پیش تسنیم 271 0
شوریدگی در ادبیات نیایشی

در بحث ادبیات نیایشی و هنرهای نیایشی هیچ گونه ستیزی با اندیشه‌‌های نو بشری نداریم، جز آنکه می‌گوییم هنر نیایشی را تنها هنرمندی می تواند به وجود بیاورد که درک بزرگی از نیایش گری و بندگی خداوند داشته باشد.

تسنیم

- اخبار فرهنگی - خبرگزاری تسنیم ،‌ سعید تشکری، ادبیات نیایشی ـ گفت هجدهم در ادبیات نیایشی ساده‌ترین چیزی که ما درباره آن عدم توافق داریم، بین نگاه کلاسیک به هنر است و در حقیقت نوع پرورش آن است. در گذشته در قرن 18، همه معتقد بودند هنر یعنی فن و هرچیزی که به فن مربوط می‌شود به هنر هم مربوط می‌شود، به اصطلاح طبیعت درباره هنر است و هرچیزی که به طبیعتِ وحشی مربوط می‌شود به هنر هم مربوط می‌شود. هنر که شامل همه هنرهاست، یک مقوله آداب و تربیتی است. از همین جا دو بحث بوجود می‌آید که آیا آیین ها، بخش طبیعت هنرمند‌اند و در محیط اقلیمی و جغرافیای هنرمند اصلیت و اهلیت دارد، یا آن نگاهی است که به واسطه فنی که دارد و تاثیری که از طبیعت می‌گیرد؟ حالا این طبیعت، حاصل نگاه هنرمند به خداوند، به هستی و به تمام رویکردها چگونه نگاهی‌است؟
در رساله ایون، افلاطون از شوریدگی الهی صحبت می‌کند و می‌گوید شاعر طبیعت را به تصرف خود در می‌آورد و در حقیقت از همینجاست که نویسنده مشهوری به نام لونگینوس، رساله‌ای در باب فاخر بودن هنر می‌نویسد، که هنر به ذات چیز فاخریست و اندیشه‌هایی که توانایی طبیعی آن‌ها از حد طبیعت و اعتقاد فردی به یک مهارت تبدیل می‌شود، در حقیقت وارد فضای غنی شده خودش می‌شود. این بحثی است که ما در جامعه خودمان در تولید آثار نیایشی و آیینی به شدت با آن درگیر هستیم و ادبیات نیایشی، هنر نیایشی و هر آنچه به خدا و سلطه او بر می‌گردد، یک نگاه دارد، نگاهی که فرد در جامعه دینی تربیت پیدا کرده است و آنچه را که به نمایش می‌گذارد در حقیقت از طبیعت پیرامونش و درک خود از هستی است و در واقع در آن بیش از فن، اعتقاد وجود دارد. این دو بحث فنی است که در هنر نیایشی وجود دارد.  
لونگینوس احتمالا در قرن اول میلادی زندگی می‌کرده است و با سنتها و تفکرات رومی تماس بسیار جدی داشته است. خصوصیتی که او فاخر می‌نامد، مبتنی بر شاخصه‌های روحی نویسندگان به عنوان عظمت روح آن‌ها بوده است، یعنی هرچه روح هنرمند را به عظمت بر می‌گرداند، او را از یک موهبت طبیعی دارد. یعنی در حقیقت قدرت تصور هنرمند را از هنرمند می‌گیرد و می‌گوید هنرمند تنها در صورتی که دارای روح بزرگی باشد می‌تواند اثر بزرگی خلق کند.
 بعد از او رمانتیک ها می آیند که پنداشت اصالت را به  اندیشه مدرن منتقل کردند. پنداشت اصالت یعنی هنر برای هنر است و هنر فاقد هر نوع نیایش گری  است و هنر وسیله‌ای برای نمایش شعور هنرمند است و خودش را از اندیشه‌های نیایشی جدا می‌کند. حالا اگر دامنه این بحث را برگردانیم، می‌بینیم از عهد کلاسیک تا رمانتیزم  و بعد از آن که وارد بحث‌های رئالیستی می‌شویم، این ستیز به شدت وجود دارد و در جهان پست مدرن و در دوران مدرنیته هم ادامه می‌یابد. چرا به این سوال، جوابی ساده و روشن نمی‌دهیم؟ آیا ما به عظمت هنری فرد اعتقاد داریم یا به عظمت روحی؟ یعنی آیا به نیایش‌گری اعتقاد داریم و یا به فن؟
 فن همان قدرتیست که هر هنرمندی می تواند به واسطه داشتن آن فن، رشد کند و هنرش را پالایش کند یا او را به ابتذال کشاند.
چگونه در هنر نیایشی به‌ ویژه عاشورایی خون تازه جریان پیدا کند؟ هنر نیایشی در آینه دفاع مقدس به روایت سعید تشکری هنر عاشورایی، استراتژی هنر نیایشی ارتباط هنر نیایشی با هنر عاشورایی به روایت رمان‌نویس: هنر نیایشی؛ روایت یا نَقل؟ به روایت رمان‌نویس: تفاوت هنر نیایشی در غرب و شرق هنر نیایشی به روایت سعید تشکری اگر در نیایش‌گری، ما به یک نظام اعتقاد داشته باشیم که بین فرضیه نظام اعتقادی فرد و الهی فرد و درک او رابطه‌ای وجود دارد و هرقدر هنرمند در حوزه ادبیات الهی، صاحب بینش و دانش باشد خود به خود فن او هم بالا می‌رود، یعنی اگر وجوه هنری قرآن کریم را درک کند، قطعا تولیدات او هم نسبت به این فنی که از آن قصه یاد می‌گیرد، نه فقط فنی که اعتقادی نیز هست. بزرگترین مشکل ما با بعضی از این هنرها که قاب آیینی دارند همین است که درک هنری به آن سطح بالای خودش نمی رسد که تبدیل به فن بشود و این فن در حوزه اعتقادی قرار بگیرد.
نظرات لونگینوس  بسیاری از به واقع پیش فرض های  بسط یافته در قرن 18 و 19 را فراهم کرد. یعنی بسیاری از نویسندگان کاری و هنرمندان، بر اساس همین پیش فرض از بوطیقا به ریطوریقا رسیدند. ریطوریقا یعنی احکام مربوط به فنون کلام. فن کلام را در ریطوریقا طرح کردند که با بوطیقا متفاوت بوده و در حقیقت در آن نبوغ را شرط اصلی گذاشته اند و هر کسی دارای نبوغ باشد، می‌تواند هر اندیشه ای را به هنر تبدیل کند. اگر نبوغ را همان درک تربیت یافته بدانیم، پس در هنرهای نیایشی اگر ما تصمیم بگیریم که یک اثر نیایشی و به ذات اعتقادی را بیافرینیم، باید به آن تربیت نبوغ آمیز خود هم برسیم. فردی به نام پوپ پیدا  می‌شود و می‌گوید من می خواهم این تربیت را اصلاح کنم. و او اشعار بوآلو را مطرح می‌کند که در حقیقت اعتقاد داشت قواعد هنری را نباید بدون استدلال قوی نادیده گرفت و نبوغ حقیقی می‌تواند اندیشه‌های فاخر را در  پیوند با صحنه‌ها و وجوه سترگ طبیعت و نه واقعیت‌های کوچک و خصوصی ابراز کند و اعتقاد داشت که هنر برای گفتن چیزهای کوچک خلق نشده است و هنر برای اندیشه‌های بزرگ شکل گرفته است.
 پس می‌بینیم که در جهان هستی و در همه جای دنیا این درک هنر نیایشی و درک هنر آیینی وجود دارد. هنر آیینی همان هنری است که به ذات در وجود هر هنرمند به جهت اقلیم ها و باورها  وجود دارد اما هنر نیایشی بسط یافتن فن هنریست که همین اندیشه درون اقلیمی را به یک باور جهانی تبدیل می‌کند. پس ما تا اینجا در بحث ادبیات نیایشی و هنرهای نیایشی هیچ گونه ستیزی با اندیشه‌‌های نو بشری نداریم، جز آنکه می‌گوییم هنر نیایشی را تنها  هنرمندی می تواند به وجود بیاورد که درک بزرگی از نیایش گری و بندگی خداوند داشته باشد.
اقتباس خلاقانه که در بحث قبل مطرح کردم، دقیقا در همینجا تعریف می‌شود که هرچقدر شما از منبع اقتباس فیض ببرید و آن فیض را به مستند بودن تبدیل کنید، امر تربیتی و امر تذهیبی آن را بالا برده‌اید و در واقع هنر نیایشی به یک هنر درگیر و تذهیب‌گر تبدیل می شود. افلاطون و لنگینوس معتقد بودند که این شوریدگی شاعر، یک نوع خلسه الهام گونه شعری به وجود می‌آورد که ما در حقیقت از این قسمت به بعد با این باور خداحافظی می‌کنیم. در قرآن کریم هم حضرت رسول (ص) بارها و بارها اعلام می‌کنند که من یک شاعر شوریده نیستم، من یک پیام آور هستم و پیام خدا را برای دنیا آورده‌ام. این پیام و آن شوریدگی دو وجه متناقض با هم هستند یعنی محمد(ص) شاعر نیست، بلکه پیامبر امروز و فرداست، پیامبر عالم و ابدیت است و در ابدیت تنها چیزی ماندگار است که میان زمین و آسمان پل ایجاد کند و در این پل، آدم‌ها از سطح  لذت هنری و لذت شوریدگی به سطح بینش اعتقادی هم می‌رسند.
ادامه دارد...
انتهای پیام/


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

عصر شعر فاطمی ˮبیت سوختهˮ برگزار می‌شود + پوستر و تیزر
عصر شعر فاطمی «بیت سوخته» به‌همت خانه شعر و ادبیات تهران و محفل شعر قرار همزمان با فرا رسیدن شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها برگزار می‌شود.
توضیحات دارابی درباره سیاست‌های انتخاباتی و پخش زنده برنامه‌های استانی تلویزیون
شبکه‌های استانی که ۲۴ ساعته در ۳۳ مرکز صداوسیما فعالیت دارند و دهه فجر و انتخابات به صورت ویژه روی آنتن می‌روند.
رونمایی از کتاب آموزش زبان فارسی «گام اول» در لاهور پاکستان
مراسم رونمایی از کتاب آموزش زبان و ادبیات فارسی ویژه اردو زبانان با عنوان «گام اول» در اولین روز سمینار بین‌المللی سه روزه «روابط ایران و پاکستان» به همت خانه فرهنگ ایران در لاهور و دپارتمان زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بانوان لاهور برگزار شد.
«جهان و زبان در اندیشه ویتگنشتاین» منتشر شد
انتشارات ققنوس کتاب «جهان و زبان در اندیشه ویتگنشتاین» نوشته طالب جابری را منتشر کرد.
راهکارهایی برای جلب مغفرت الهی
حجت‌الاسلام عابدینی بر اساس روایتی از امام حسن عسکری راهکارهایی برای جلب مغفرت الهی معرفی می‌کند.
نماهنگ کودکانه‌ «عطر یاس» ویژه ایام فاطمیه
همزمان با فرا رسیدن ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا(ع)، نماهنگ کودکانه «عطر یاس» منتشر شد.
نگاهی به بازار بی‌سامان ترجمه در کشور- آش شوری که ذائقه‌ها را تلخ کرد
نشر کودک بعد از نشر کتب علمی دومین مقام ترجمه در کشور را داراست؛ یعنی بیش از ۱۹ درصد تمامی کتب ترجمه شده در کشور مربوط به کتب ترجمه شده در حوزه کودک و نوجوان است.
محمدرضا ورزی در اندیشه ساخت سریال‌ نوح(ع)- جای تله‌فیلم‌ها خالی است
کارگردان "معمای شاه" دغدغه ساخت آثار مذهبی و دینی دارد؛ سناریوی حضرت نوح(ع) را نوشته است و به روزگاری می‌اندیشد که این سریال را جلوی دوربین ببرد.
چقدر از یارانه کاغذ به سفره فرهنگی مردم ایران می‌رسد؟
در خبرها آمده است که یارانه کاغذ برای سال ۹۹ نیز ادامه خواهد داشت،‌ حال سؤال اینجاست که در دو سال گذشته چقدر از یارانه کاغذ به جیب مصرف‌کننده رفته است؟
همکاری جدید «کیدمن» با نویسنده «دروغ‌های بزرگ کوچک»
نیکول کیدمن در مینی‌سریال جدیدی با «دیوید ای.کلی» نویسنده‌ «دروغ‌های بزرگ کوچک» همکاری کرده است.

پر بازدید ترین اخبار امروز

شروع فعالیت انتخاباتى فدراسیون فوتبال
در فاصله کمتر از یک هفته به آغاز ثبت نام نامزدهاى انتخابات نشانه هایى از تحرکات انتخاباتى فوتبال هم دیده مى شود.
ماجرای عقد قرارداد مهدوی‌کیا با استقلال!
مدیرعامل سابق استقلال می گوید مهدی مهدوی کیا قبل از حضور در پرسپولیس با استقلال قرار داد امضا کرده بود.
چگونه بهترین مقدّرات الهی را برای خود رقم بزنیم؟
حدیث حضرت زهرا (س) درباره چگونگی دریافت مقدرات الهی را اینجا بخوانید.
تازه ترین خبرها از ساخت «شاه رگ»، سریال جدید شبکه 2+عکس
سپیده خداوردی جدیدترین بازیگری است که به سریال «شاه رگ» پیوسته است.
ساده‌ترین رژیم لاغری به سبک ژاپنی‌
ساده‌ترین رژیم لاغری در جهان "نوشیدن یک چهارم لیتر آب گرم با معده خالی" است.
عصر شعر فاطمی ˮبیت سوختهˮ برگزار می‌شود + پوستر و تیزر
توضیحات دارابی درباره سیاست‌های انتخاباتی و پخش زنده برنامه‌های استانی تلویزیون
رونمایی از کتاب آموزش زبان فارسی «گام اول» در لاهور پاکستان
«جهان و زبان در اندیشه ویتگنشتاین» منتشر شد
راهکارهایی برای جلب مغفرت الهی
نماهنگ کودکانه‌ «عطر یاس» ویژه ایام فاطمیه
نگاهی به بازار بی‌سامان ترجمه در کشور- آش شوری که ذائقه‌ها را تلخ کرد
محمدرضا ورزی در اندیشه ساخت سریال‌ نوح(ع)- جای تله‌فیلم‌ها خالی است
چقدر از یارانه کاغذ به سفره فرهنگی مردم ایران می‌رسد؟
همکاری جدید «کیدمن» با نویسنده «دروغ‌های بزرگ کوچک»