آرایش جنگی در زمان لازم می توانست سودای حمله به ایران را درهم بشکند

19:39 ۸۷ روز و ۵ ساعت پیش ایرنا 2,119 0
آرایش جنگی در زمان لازم می توانست سودای حمله به ایران را درهم بشکند

تهران- ایرنا- «عملیات بیت المقدس؛ 37 سال بعد» عنوان میزگردی بود که به مناسبت سالروز فتح خرمشهر برگزار شد تا روایتگر واقعیات کشور در آغاز جنگ تحمیلی و شرح سلحشوری مدافعان وطن در یکی از مهمترین عملیات دفاع مقدس باشد.

ایرنا

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، سومین روز از خردادماه هر سال یادآور یکی از بزرگترین پیروزی های ملت و رزمندگان هشت سال دفاع مقدس برابر تجاوزگران و دشمنان ایران است.
امسال این سالگرد با افزایش تهدیدات نظامی دولت آمریکا علیه ایران و ایرانیان همراه شده است. شرح سلحشوری ارتش غیور، سپاه سرافراز و بسیج ملت ایران علیه دشمنی تا دندان مسلح که با حمایت قدرت های جهانی سودای سیطره بر کشورمان را در سر می پروراند سبب شد تا یکی از چهره های ماندگار جنگ تحمیلی با همراهی یکی از کارشناسان نظامی و نیز مسوول تبلیغات و حفظ آثار و ارزش های نیروی زمینی ارتش در میزگردی با عنوان «عملیات بیت المقدس؛ 37 سال بعد» حضور یابند.
اصلی ترین مسائل مطروحه در این میزگرد، تشریح وضعیت کشور در آغاز جنگ تحمیلی، زمینه های انجام عملیات «بیت المقدس»، فرایند انجام و دستاوردهای عملیات، چگونگی حفظ بازدارندگی برابر دشمنان و نیز ضرورت های حفظ آثار و ارزش های دفاع مقدس بود. این گزارش خلاصه ای از مباحث بیان شده است که مشروح آن در ادامه و طی در چارچوب سه گزارش دیگر انتشار می یابد.

** وضعیت کشور در آغاز جنگ چگونه بود؟
امیر سرتیپ «فرض الله شاهینی راد» یکی از چهره های ماندگار دفاع مقدس و فرمانده یکی از گردان های عمل کننده در عملیات بیت المقدس در تبیین شرایط کشور در آستانه وقوع جنگ تحمیلی گفت: صدام حسین از یک سال قبل از یورش، برنامه های خود برای جنگ را آغاز و در نتیجه نیروهای خود را در لبه مرز مستقر کرده بود و عراق زمانی که وارد ایران شد، نیرویی در مقابل نداشت.
«امیر فرودگاهی» کارشناس نظامی هم در این باره تصریح کرد: ما در جنگ عراق غافلگیر شدیم. البته پیش از آن، نیروهای نظامی همه طرح ها و برآوردهای خود را از شرایط اعلام و اطلاعات خودشان را ارایه داده بودند. هنوز هم این گزارش ها که خطاب به مسوولان سیاسی حتی به رییس جمهوری وقت نوشته شده بود در ستاد مشترک ارتش وجود دارد. اغلب گزارش ها مبنی بر این بود که قراین و شواهد نشان می دهد که عراق دارد آرایش جنگی می گیرد و مستقر شده و عملیات قریب الوقوعی در پیش است. ولی مسوولان به دلایل سیاسی این تحلیل ها را نمی پذیرفتند. به نظر من حتی اگر مسوولان در آن زمان اجازه می دادند یک ماه یا دو ماه قبل از جنگ، ارتش یک رزمایش در منطقه خوزستان انجام می داد، شاید عراق جرات نمی کرد به خاک کشورمان تجاوز کند.
به گفته وی، بخش عمده ای از نیروها و کادر ارتش به دلایل سیاسی از این نهاد کنار گذاشته شده بودند. پیش از وقوع جنگ، گروهی از سردمداران ارتش به دلیل وابستگی به نظام قبلی اعدام شده بودند، تعدادی پاکسازی شده بودند، تعدادی با بازنشستگی یا بازخرید اجباری مواجه شده بودند. از دیگر دلایل تضعیف پرسنل رسمی و کادر ارتش این بود که تصمیم گیران سیاسی، پیش از جنگ مدت سربازی را به یک سال کاهش داده بودند. با توجه به اینکه یگان های ما سربازپایه است و عمده نیروهای ما سرباز هستند، این تصمیم قدرت ارتش را از خود متاثر کرده بود.

** در ابتدای جنگ چگونه زمین دادیم و زمان خریدیم؟
به گفته امیر فرودگاهی وضعیت دشوار ابتدای جنگ موجب شد تا تاکتیک زمین در برابر زمان مورد استفاده قرار گیرد. در ارتش نوعی عملیات پدافندی وجود دارد به نام عملیات تاخیری که به وسیله نیروهای تامینی انجام می شود. یعنی قصد این نیست که نیروهای تامینی در برابر دشمن مقاومت قطعی کنند، بخاطر همین مرحله به مرحله با رزم عقب نشینی می کنند. موضع به موضع با روش هایی خاص عقب نشینی می کنند و زمان را می خرند تا عمده قوا که وارد درگیری شوند. به عبارتی عقب نشینی می کنند و زمین می دهند، و به جای آن زمان می خرند تا نیروهای اصلی خود را آماده و تقویت کنند و پدافند قطعی صورت بگیرد.
به گفته این کارشناس نظامی، این باور عمومی که در برهه ای از جنگ هم مصطلح شده بود که به هیچ عنوان عقب نشینی نکنید، باور درستی نیست. گاهی عقب نشینی بخشی از عملیات است. انواع و اقسام عقب نشینی و حرکات به عقب وجود دارد که در دانشگاه های نظامی آموزش می دهیم و آموزش می بینیم. در تاریخ هم اشکانیان از این روش استفاده می کردند.
امیر شاهینی راد نیز در همین باره اظهار داشت: طبق دستور العمل عقب نشینی دو سوم نیروها باید تیراندازی می کردند تا یک سوم نیروها به سمت عقب بازگردند. اجرای این عملیات باعث شد تا لشکر یک و لشکر 10 زرهی عراق هفت روز برای رسیدن به کرخه معطل شوند. در حالی که بدون این مقاومت در حین عقب نشینی، رسیدن این دو لشکر عراق به کرخه فقط چهار ساعت زمان می برد.
به گفته این فرمانده ارتشی این عملیات باعث شد تا نیروهای خودی وارد منطقه شوند و جبهه ها را تقویت کنند. اگر ما با نیروی اندک در برابر نیروی عراق می ایستادیم تا آخرین نفر از بین می رفتیم و دیگر نیرویی برای مقاومت وجود نمی داشت. باید گفت که نیروهای مردمی و آنچه که از نیروی زمینی در منطقه حضور داشتند و فعالیت نیروی هوایی که در ابتدای جنگ نهایت تلاش را کردند، باعث شد تا مرحله اول ارتش عراق نتوانست اهداف حساس را تصرف کند و تا پشت رودخانه کرخه و کارون زمینگیر شد.

** چرا تهیه مقدمات بیت المقدس بیست ماه به طول انجامید؟
از زمان تجاوز ارتش عراق به خاک ایران (31 شهریور 59) تا انجام عملیات آزادسازی خرمشهر حدود یک سال و نیم به طول انجامید. امیر شاهینی راد درباره مقدمات انجام این عملیات گفت: واقعیت آن است که آفند بیش از پدافند نیرو می خواهد. براساس تجربه های بدست آمده نیروهای آفندی باید سه برابر نیروهای پدافندی باشند. در صورت استحکام نیروهای پدافندی این میزان نیرو باید تا 6 برابر بیشتر شود.
ما نتوانسته بودیم تا آن زمان نیروی کافی بسیج کنیم زیرا که با جبهه ای در حدود هزار کیلومتر مواجه بودیم. ارتش باید در سال اول جنگ مانع پیشروی دشمن می شد. همچنین برای حضور نیروهایی همچون لشکر 77 در منطقه ناچار بودیم تا سال 60 صبر کنیم تا نیروهای لشکر 77 از تهدید شوروی در افغانستان آسوده شوند و به منطقه بیایند. در عین حال ارتش در آن زمان تازه منطقه شمال غرب را آرام کرده بود و می توانست نیروهای خود را به سمت جنوب رهسپار کند. نیروهای سپاه نیز توانستند حجم نیروهای آفندی را بیشتر کنند. برای تمامی این اقدامات زمان نیاز بود.

** تدارکی برای یکی از مهمترین عملیات دفاع مقدس
به گفته امیر شاهینی راد، بعد از تغییر فرمانده نیروی زمینی تغییراتی در ساختار این نیرو داده شد. استادان دانشکده فرماندهی ستاد وارد منطقه شدند و استادان دافوس ستادی را در منطقه تشکیل دادند. پس از آن اطلاعاتی که سراسر جبهه نبرد به دست آمد نشان داد که در منطقه میانی جبهه نبرد در خوزستان، تپه های رملی وجود دارد که باعث می شود تا بتوانیم بدون برخورد با دشمن، نیروهای دشمن را دور بزنیم. این اقدام در عملیات طریق القدس انجام شد. نیروهای جهادی جاده ای در تپه ای رملی ایجاد کردند. وقتی که عملیات آغاز شد، نیروهای عمل کننده توانستند از قسمت شمال، دشمن را دور بزنند و به شهر «بستان» برسند. نیروهای جبهه شرق نیز به دشمن فشار آوردند و در نتیجه بعد از درگیری بسیار شدید این امر باعث شد تا ما به مرز چذابه برسیم. بدین ترتیب منطقه عملیاتی دشمن دو قسمت شد.
بررسی بعدی نشان داد که در منطقه عملیات بیت المقدس، دشمن در 70 کیلومتر، دچار خلاء نیرو است و این منطقه را به خوبی پوشش نداده است. ارتش عراق امکان پوشش این 70 کیلومتر را نداشت. بررسی ها نشان داد برای عملیات ما به چهار قرارگاه «فتح»، «فجر»، «نصر» و «قدس» را نیاز داریم. تجربه عملیات های ثامن الائمه و طریق القدس نیز به ترکیب بهتر ارتش و سپاه کمک کرد.

** بیت المقدس چگونه به انجام رسید؟
امیر شاهینی راد در بخش هایی از سخنان خود درباره چگونگی انجام عملیات آزادسازی خرمشهر بیان داشت: ستاد مشترک که ترکیبی از ارتش و سپاه بود متوجه شد نقطه ضعف دشمن در منطقه خرمشهر، آن است که نیروهای عراقی در برخی مناطق به رودخانه کارون نچسبیده اند و فاصله ای از رودخانه دارند. با همین غفلت دشمن بود که نیروهای مهندسی ما در طول عملیات پنج پل روی رودخانه کارون زدند و توانستند سر پلی را در این عملیات فتح کنند.
دشمن احساس می کرد ما توان برقراری پل بر رودخانه کارون را نداریم. از همین رو تصور می کرد ما از شمال و از رودخانه نیسان حمله می کنیم. وقتی عملیات صورت گرفت و ما وارد عمل شدیم، از پل عبور کردیم و تا جاده اهواز- خرمشهر پیش رفتیم. جاده به وسیله نیروهای دشمن خاکریز شده بود. ما از همان خاکریز علیه دشمن استفاده کردیم. در مرحله اول دشمن نتوانست سر پل ما را از بین ببرد، زیرا سرپل ما بسیار وسیع بود. این سرپل حدود 16 کیلومتر عمق و 40 کیلومتر عرض داشت. در نتیجه دشمن ناچار شد نیروهای لشکر پنج و 6 در جذابه را به جنوب منتقل کند و در برابر ما قرار دهد.
این امیر بازنشسته ارتش ادامه داد: در اولین مرحله اجرای عملیات بیت المقدس دشمن ناچار شد قبول کند قادر به تصرف سر پل نیست و ناچار است از مرز دفاع کند. طرح اصلی عملیات بیت المقدس با هدف بصره طراحی شده بود. ما به رودخانه اروند رسیدیم و می توانستیم بصره را زیر آتش قرار دهیم. همین عامل باعث شد تا نیروهای عراق از شمال خوزستان عقب نشینی کرده و در مرز در برابر ما قرار بگیرند.
ما به مرز رسیدیم و سپس زمانی که مشخص شد قادر به فتح بصره نیستیم، چرخیدیم و به سمت خرمشهر بازگشتیم. نیروهای جبهه شمالی هم به ما متصل شدند. دشمن که می دانست بصره چقدر اهمیت دارد، ناچار شد یک سوم نیروی زمینی و کل نیروی هوایی ارتش خود را برای دفاع از بصره بسیج کند. وقتی که نیروهای ما به اروند رسیدند، برای دشمن مشخص شد خرمشهر در محاصره نیروهای ایرانی است. در نتیجه نیروهای عراقی در شهر خرمشهر محاصره شدند و پس از فتح خرمشهر، حدود 19 هزار نفر اسیر از خرمشهر خالی شد.
به گفته این چهره ماندگار دفاع مقدس، در این عملیات چهار قرارگاه از طرفین و یک قرارگاه از جلو، حرکت خود را آغاز کردند. بنده فرمانده گروهی از نیروهای یک قرارگاه در پهلو بودیم که توانستیم با نیروهای نصر 2 همراه با «احمد متوسلیان»، جبهه پهلوی نیروهای دشمن را بشکافیم و به تپه های «علی گره زد» به عمق منطقه برسیم و توپخانه های دشمن را منهدم کنیم. این عملیات باعث برهم خوردن ساختار دفاعی و پایان آتش توپخانه دشمن شد. عملیات هفت روز طول کشید اما 2400 کیلومتر مربع پاکسازی و لشکرهای یک و 10 دشمن نابود شدند. این عملیات باعث شد تا شوش، اندیمشک و دزفول از زیر آتش توپخانه خارج شده و برخی جاده نیز امن گشتند. این سه عملیات سبب خسارت سنگین، ضربه شدید روحی و روانی برای ارتش بعثی و عقب نشینی دشمن از برخی از مهمترین مواضع شد.

** نقش عملیات روانی و تبلیغات جنگ از گذشته تا اکنون
امیر فرودگاهی همچنان که اشاره شد در ابتدای سخنانش بیان داشت برگزاری رزمایش در سال های نخست پس از انقلاب می توانست سودای حمله به ایران را در هم بشکند. وی در پاسخ به این پرسش که در شرایط کنونی که تهدید نظامی علیه ایران جدی شده، آیا نیروهای نظامی ایران می توانند با مانور قدرت بازدارندگی ایجاد کنند، گفت: بله. الزامات انجام عملیات روانی، همین مساله را ایجاب می کند. ما معتقدیم که قبل از عملیات فیزیکی باید عملیات روانی اتفاق انجام شود. اگر عملیات روانی اتفاق بیافتد و پیروز شود، آنگاه جنگ فیزیکی خیلی سخت رخ نخواهد داد. عملیات روانی پیش از برخورد فیزیکی موجب تخلیه روانی دشمن شده و شدت برخورد فیزیکی احتمالی را کاهش می دهد. نمایش قدرت هم یکی از تاکتیک های عملیات روانی است که در شرایط کنونی باید مورد استفاده قرار بگیرد.
در این میزگرد سروان «ابوذر خدادادی» مسوول تبلیغات و عضو بنیاد حفظ آثار و ارزش های دفاع مقدس در نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی اظهار داشت: حفظ دستاوردهای دفاع مقدس می تواند هم از نظر تاکتیکی و هم از نظر نظامی برای آیندگان ما درس آموز باشد. می توانیم از آموزه ها و تجربیات به جا مانده از دفاع مقدس، در دوره های مختلف و در حوزه های مختلف بهره برداری کنیم. یکی از اولویت های ما در بنیاد حفظ آثار و ارزش های دفاع مقدس این است که بتوانیم مجموعه ای از اسناد و مدارک موجود در خصوص دفاع مقدس و رشادت های رزمندگان و هر یادگاری را که از آن زمان به جامانده برای آیندگان حفظ کنیم .
به گفته وی، علاوه بر پرسنل نظامی جوان و افراد زیادی که آن دوره را ندیده اند، جامعه مخاطب ما را قشر گسترده ای از جامعه تشکیل می دهند، چرا که درس ها و تجربیات دفاع مقدس می تواند در دوره کنونی و در آینده مورد بهره برداری افراد جامعه قرار گیرد. آموزه ای چون مقاومت و پایداری و رشادت، در ابعاد مختلف می تواند برای قشرهای مختلف جامعه الگوگیری شود.
پژوهش**9279


گروه های زیر مجموعه سیاسی

فقه و حقوق
فقه و حقوق

آخرین اخبار

قهرمانی «آسان  پرداخت» در مسابقات باشگاه‌های دو و میدانی کشور
تیم آسان پرداخت به عنوان قهرمانی مرحله نخست مسابقات دو و میدانی قهرمانی باشگاه‌های کشور در بخش آقایان دست یافت.
ریشه تاخیر در انتخابات والیبال، بلاتکلیفی داورزنی است
کارشناس والیبال ایران گفت: داورزنی به احتمال ۹۹ درصد به فدراسیون والیبال باز می‌گردد.
کوآچ سرمربی تیم‌ ملی والیبال صربستان شد
با اعلام فدراسیون والیبال صربستان، اسلوبودان کوآچ به عنوان سرمربی تیم ملی این کشور انتخاب شد.
تیم‌ ملی بسکتبال ایران فردا عازم چین می‌شود + ترکیب
تیم ملی بسکتبال ایران برای حضور در جام‌جهانی ۲۰۱۹ چین فردا (سه‌شنبه) عازم چین می‌شود.
حمیداوی: با احترام به سرخابی‌ها، به دنبال قهرمانی هستیم
مالک باشگاه شهرخودرو مشهد گفت: با احترام به همه فوتبال ایران، به ویژه سرخابی‌های پایتخت، ما با اتکا به غیرت بازیکنان، دانش یحیی گل‌محمدی و حمایت مسئولان برای قهرمانی وارد کارزار رقابت‌ها می‌شویم.
اطلاعیه روابط عمومی سازمان تدارکات پزشکی، درباره احضار یکی از مدیران این سازمان
در پی احضار رئیس سازمان تدارکات پزشکی، روابط عمومی این سازمان، در اطلاعیه‌ای بر لزوم پرهیز از انتشار شایعات و گمانه‌زنی‌های نادرست تا زمان ارائه نظر نهایی از سوی نهادهای ذی‌ربط و لزوم حفظ آبروی افراد تاکید کرد.
جزئیات انهدام بزرگترین باند سازمان یافته مواد مخدر در جنوب کشور
رئیس کل دادگستری استان هرمزگان ضمن اعلام جزئیات انهدام بزرگترین باند خانوادگی مواد مخدر در جنوب کشور به سرکردگی چهار برادر شرور از گردش مالی 10 هزار میلیارد ریالی این باند سازمان یافته و بین‌المللی خبر داد.
جعفری‌نژاد: حسن عباسی به مرخصی می‌آید
وکیل مدافع حسن عباسی گفت: قرار است موکلم فردا به مناسبت عید غدیر به مدت یکی دو روز به مرخصی بیاید.

پر بازدید ترین اخبار امروز

ریشه تاخیر در انتخابات والیبال، بلاتکلیفی داورزنی است
کارشناس والیبال ایران گفت: داورزنی به احتمال ۹۹ درصد به فدراسیون والیبال باز می‌گردد.
همتی: ارزانی مسکن آغاز شد
رئیس کل بانک مرکزی از برنامه جدید این بانک برای حمایت از واحدهای تولیدی خبر داد و گفت: از دو سه هفته آینده این طرح را در نظام بانکی اجرایی می کنیم.
ایجاد کمیته برای ساماندهی رسانه‌های مجازی
وزیر کشور گفت: در جلسه ستاد اطلاع رسانی قرار شد کمیته ای تشکیل شود و در آن رسانه‌های مجازی به صورت دقیق بررسی شوند تا بتوانیم شاهد ساماندهی مناسبی از رسانه‌های مجازی باشیم.