خنکای ختم خاطره؛ خراشی بر چهره جامعه فراموشکار

12:38 ۸۷ روز و ۲۲ ساعت پیش ایرنا 139 0
خنکای ختم خاطره؛ خراشی بر چهره جامعه فراموشکار

تهران- ایرنا- «خنکای ختم خاطره» را حمیدرضا آذرنگ نوشته است، سالها پیش؛ اجرا هم شده اما حالا خود، آن را روی صحنه می‌برد با همراهی بازیگران توانایی که در راس فهرستشان فاطمه معتمدآریا خودنمایی می‌کند.

ایرنا

ای یوسف خوشنام ما...
ای نور ما ای سور ما ای دولت منصور ما
جوشی بنه در شور ما تا مِی شود انگور ما
شهیدی به نام یوسف پس از سال‌ها به دنیا باز می‌گردد - به شرط سکوت- اما معلوم نیست این بازگشته، گمشده کدام یعقوب چشم به راه است ... . تلاش ماموران بنیاد شهید برای پیدا کردن خانواده یوسف که تنها چشمی بینا و قلبی تپنده از همه اعضای بدن برایش مانده، بهانه‌ای می‌شود تا سراغ خانواده مفقودالاثرهای جنگ هشت ساله بروند و فاجعه آغاز می‌شود... .
شروع هر سه واژه عنوان اثر با حرف «خ» و پیرامتنی چون پوستر و بروشور اجرا، همه نشان از اثری تند و تیز دارند؛ اما انتقادی که روی صحنه اجرا می‌شود چنان گزنده به جامعه فراموشکاری که حالا پس از دهه‌ها پایان جنگ، قهرمانانش را فراموش کرده، می‌تازد و بر صورتش زخم می زند که تصور آن از کاری که سال‌ها پیش به سفارش یک نهاد نگاشته شده است، محال بود.
در سال‌های پس از جنگ و با ظهور ادبیات دفاع مقدس، استفاده نمادگونه از نام یوسف برای نمایش درون‌مایه انتظار به کرات دیده شده است اما نمایشنامه آذرنگ که آشکارا و شاید به عمد خالی از کلیشه‌های این ادبیات است، از درون‌مایه تکراری، داستانی تازه خلق می‌کند به بیان نا مکرر منتظرانی که سال‌‌ها به رنج زیسته‌اند و چنان به درد خود کرده‌اند که ترجیح می‌دهند به جای دردی تازه با همان رنج قدیمی، روزها و سال‌های پایانی عمر را بگذرانند.
اثر همانقدر که از کلیشه‌های دفاع مقدس خالی است به همان اندازه در فرصت کوتاه مواجهه مخاطب با شخصیت‌ها به آثار روانی و اجتماعی جنگ بر بازماندگان مفقودان هشت سال دفاع مقدس می‌پردازد. آثاری روانی و اجتماعی که در خیل آثار هنری با موضوع جنگ به واسطه تقدس بخشیدن شعارگونه به جنگ، به شدت مورد بی‌توجهی قرار گرفت؛ زخم‌هایی که درمان نشده رها شدند.
اگر موج تقدس‌بخشی افراطی به جنگ را که سال‌ها در هنر دفاع مقدس توی ذوق می‌زد و حتی صدای بسیاری از هنرمندان این عرصه را درآورده بود در نظر بگیریم، «خنکای ختم خاطره» یک واکنش کاملا واقعی و معقول به این هنر محسوب می‌شود تا آنجا که روی دیگر آن انتظار مقدس را در روان خسته و رنجور خانواده‌های مفقودالاثرهای جنگ نشان می‌دهد. این زخم التیام نیافته و واکاوی نشده با بالا رفتن سن والدین بیشتر رخ می‌نماید؛ انتظار 27 ساله پیرمردی که سال‌هاست کسی «پدر» صدایش نکرده است (پیرمرد ارمنی با بازی حمیدرضا آذرنگ)، مادر و پدری که از انتظار 27 ساله و رنج پیری به جنون رسیده‌اند (زن خوزستانی با بازی فاطمه معتمد آریا، پیرمرد کُرد با بازی امین میری)، انتظار 27 ساله برای بازگشت عزیزی که مرگش به باور پدری پیر و بیمار نمی‌گنجد و یا درد فقر پیر زن و پیرمردی (والدین تُرک با بازی فاطمه معتمدآریا و بهنام شرفی) که بسیار دردناک‌تر و غیرقابل تحمل‌تر از رنج 27 سال انتظار است. این خو کردگان به انتظار و فراموش شده حالا دردهای بزرگتری نسبت به بازگشت عزیزانشان دارند.
«خنکای ختم خاطره» با روایت‌های کوتاه و طراحی صحنه ساده با هنرمندی، تنوع قومی (تُرک، کُرد، ارمنی، خوزستانی) جامعه ایرانی را در شخصیت‌های باورپذیر به نمایش می‌گذارد و نشان می‌دهد که آسیب‌های جنگ، سراسرِ زیست بوم نویسنده را تحت تاثیر خود قرار داده است. این تنوع شخصیت‌ها و گویش‌ها با بازی هنرمندانه و هماهنگ بازیگران و به لطف هدایت کارگردان، انسجام و یک‌دستی تحسین‌برانگیزی را در سراسر اثر ایجاد کرده است.
هرچند که اثر در تحقق سورئالیسم کار و حضور شهید در برخی قسمت‌ها که با حرکتی خشک وارد صحنه و از آن خارج می‌شود، چندان موفق نیست اما بخش رئال اثر با کمک شخصیت‌پردازی نقش‌ها که در تیپ محدود نشده و شخصیت خود را یافته‌اند، خوب از کار درآمده است و این همه مدیون توجه نویسنده به لایه‌های روانشناسانه و جامعه‌شناسانه در پرداخت شخصیت‌هاست. شخصیت‌هایی که مثل لباس‌هایشان خاکستری‌اند؛ با همه ضعف‌ها و قوت‌های یک انسان معمولی اما خرد شده زیر بار سنگین فقدان و فراموش‌شدگی.
آذرنگ در نمایشنامه اپیزودیک خود در آغاز هر بخش با توسل به کمدی کلام، کمدی تکرار و کمدی موقعیت، اصرار دارد مخاطب را بخنداند اما درست همین اپیزودها که تماشاگر در آغازشان خندیده است تلخ‌ترین پایان‌ها را دارند. با این حال نویسنده در ارائه بیان و روایتی یک دست، جز در مواردی که در طنز افراط و شخصیت‌پردازی را قربانی طنز می‌کند (پیرمرد تُرک)، موفق است.
همه روایت‌های اصلی «خنکای ختم خاطره» با عنصر غافلگیری به پایان می‌رسند و استفاده از ابعاد عاطفی در پایان هر اپیزود اتفاقی دراماتیک خلق می‌کند که با نوا و ترانه‌ای محلی به اوج می‌رسد؛ پس از هر روایت، زمانی به تماشاگران داده می‌شود تا با آن همه رنج در تاریکی با نوایی حزن‌انگیز که زنده و با نواختن آکاردئون اجرا می‌شود، خلوت کند.
در نمایش آذرنگ، خواسته یا ناخواسته ماموران بنیاد شهید (با بازی علی سلیمانی، مجید رحمتی و مرتضی آقاحسینی) در حد تیپ باقی می‌مانند. به نظر می‌رسد آنها نخستین هدف انتقاد نویسنده باشند اما انتقاد به آنان که برای شغل و حرفه رسیدگی به امور خانواده‌های شهدا و ایثارگران حقوق دریافت می‌کنند، محدود نمی‌شود. خوشمان بیاید یا نه، آنها اصلا مخاطب «خنکای ختم خاطره» نیستند؛ مخاطب اصلی نمایش ما هستیم. آدمهای عادی و البته فراموشکار. شاید وظیفه نهادهای مشخصی رسیدگی به امور خانواده‌های شهدا باشد اما وظیفه انسانی ما هم بوده که در این سالها سراغی از آنها می‌گرفتیم شاید تنها آرزویشان این بود که «پدر جان» صدایشان می‌کردیم.
از فائزه طاهری
فراهنگ** 9053** 1055


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

فوتبال جهان| بررسی پرداخت پاداش جام جهانی 2018 به تیم منحل‌شده روسی
فوتبال جهان - فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) موضوع پرداخت پاداش جام جهانی ۲۰۱۸ به تیم منحل‌شده روسیه را تحت بررسی قرار دارد.
کشتی فرنگی زیر 23 سال آسیا| نتایج نمایندگان ایران در مسابقات صبح امروز
مسابقات هفت وزن کشتی فرنگی زیر ۲۳ سال قهرمانی آسیا برگزار شد.
فوتبال جهان| دیک ادووکات: چرچسوف مرد خوبی است اما بلژیک 2 بر صفر برنده می‌شود
فوتبال جهان - دیک ادووکات سرمربی پیشین تیم‌های ملی فوتبال بلژیک و روسیه به پیش‌بینی رویارویی امشب (پنجشنبه) آنها در انتخابی جام ملت‌های اروپا ۲۰۲۰ پرداخت.
والری گازایف: سردار آزمون یک مهاجم عالی و تاثیرگذار است
والری گازایف، سرمربی پیشین تیم ملی فوتبال روسیه و عضو مجلس دومای دولتی این کشور سردار آزمون، مهاجم ایرانی تیم زنیت سن‌پترزبورگ را یک مهاجم عالی و تاثیرگذار دانست.
زینب کبری موسوی: در رویای المپیک هستم
بانوی یخ‌نورد کشورمان گفت: در رویای المپیک هستم و می‌خواهم در بازی‌های زمستانی حضور داشته باشم.
سرمربی فرانسوی تیم طارمی رفتنی شد
کریستین ژورکوف، سرمربی فرانسوی الغرافه قطر تصمیم به جدایی از این تیم گرفته است.
فوتبال جهان|تساوی خانگی آلمان در بازی دوستانه
فوتبال جهان - تیم ملی آلمان در دیداری دوستانه به تساوی رضایت داد.
فوتبال جهان| فسخ قرارداد بازیکن شفیلد یونایتد پس از حرکت نژادپرستانه
فوتبال جهان - تیم شفلید یونایتد انگلیس پس از محرومیت پنج جلسه‌ای بازیکن این تیم به خاطر حرکت نژادپرستانه‌اش تصمیم به فسخ قرارداد او گرفت.
فوتبال جهان|«تودور» سرمربی اودینزه شد
فوتبال جهان - مدافع کروات سابق تیم فوتبال یوونتوس سرمربی اودینزه شد.
فوتبال جهان|توتی سفیر یورو 2020 شد
فوتبال جهان - اسطوره تیم رم سفیر دوره آینده جام ملت‌های اروپا نام گرفت.

پر بازدید ترین اخبار امروز

بازی‌های به یادماندنی (۱)- روزی که بوینس آیرس غرق در شادی شد
پیروزی تیم ملی فوتبال آرژانتین مقابل انگلیس در جام جهانی ۱۹۸۶ مکزیک باعث شد بوینس آیرس غرق در شادی شود.
راهکارهای طب سنتی ایرانی برای رهایی از آلرژی‌های بهار
بهار، فصل روئیدن سبزیجات و میوه‌هایی است که تنوع بیشتری نسبت به خوراکی‌های سایر فصول دارند. مصرف این غذاهای بهاری، می‌تواند بدن انسان را از درون خانه‌تکانی کند و سلامت را به همراه بیاورد.
دیدار اسد و رئیس کمیته صلیب سرخ درباره روابط دوجانبه
دمشق - ایرنا - بشار اسد رئیس جمهوری سوریه در دیدار رئیس کمیته جهانی صلیب سرخ (ICRC) در خصوص روابط و همکاری های دو جانبه تبادل نظر کرد.
مهمترین عناوین خبری ایرنا از شامگاه چهارشنبه تا صبح پنجشنبه
تهران- ایرنا- تاکید رهبر انقلاب بر رونق تولید به عنوان راه حل مشکل معیشت مردم ضمن نامگذاری سال 98 به عنوان سال «رونق تولید»، توصیف رئیس جمهوری از سال جدید به عنوان سال مهار تورم و متعادل کردن قیمت ارز در پیام نوروزی، تاکید وزیر خارجه ایران بر اینکه برگزاری جشن نوروز در میانه تحریم ها و فشارهای بی سابقه آمریکا نشان دهنده امیدواری ایرانیان است، تاکید وزیر خارجه آمریکا بر تداوم مذاکرات کشورش با عراق پیرامون تحریم های ضد ایرانی، وعده وزیر خارجه آمریکا و نخست وزیر رژیم صهیونیستی برای مقابله با حضور ایران در منطقه، تغییر سیاست واشنگتن از خروج همه نظامیان آمریکایی از سوریه به ماندن 400 نظامی در این کشور، مهمترین خبرهای 12 ساعت گذشته ایرنا بود.
٩٧؛ سالی پر از خاطره‌های تکرار نشدنی برای پرسپولیس
سالی که گذشت برای پرسپولیس و هوادارانش خاطره‌ساز شد. شاید هوادارن تیم قرمز پایتخت این سال را هیچ‌وقت از خاطر نبرند چرا که برای‌شان قهرمانی و حضور در فینال آسیا را به همراه داشت.
سالی نکو برای بهار نمایش
ویدئو - پنج فیلم پرفروش هفته - ۲۹ اسفند ۹۷
پیش نویس آیین نامه جشنواره پنج گانه سینما فرودین 98 منتشر می شود
هفت فیلم نوروزی در همدان اکران می شود
سهیم کردن روح درگذشتگان در جشن نوروز با آیین «عرفه»
تئاتر، شگردی آموزشی برای اصلاح رفتار کودکان
تئاتر، شگردی آموزشی برای اصلاح رفتار کودکان
جشنواره منطقه‌ای سینمای جوان بعد از ٢٢ سال به شیراز رسید
هنرمندان خراسان شمالی 100برنامه اجرای صحنه ای در نوروز دارند
150 برنامه فرهنگی و هنری در خراسان شمالی برگزار می شود