روایتی مردانه اما مساله ای خانوادگی

15:19 ۲۶ روز و ۱۱ ساعت پیش ایرنا 35 0
روایتی مردانه اما مساله ای خانوادگی

تهران-ایرنا- فیلم «اتاق تاریک»که به تازگی روی پرده اکران سینماها قرار گرفته، روایتی جذاب اما متناقض از تابوهای اجتماعی است؛ تابوهایی که شاید نیاز به پرداخت و شکستن آنها بیش از هر زمانی در جامعه احساس می شود.

ایرنا

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری، اتاق تاریک فیلمی به نویسندگی، کارگردانی و تهیه‌کنندگی «روح‌الله حجازی» (متولد1358)، محصول سال 1396 است که از 28 آذر 97 به اکران سینماها درآمده است. این فیلم اگرچه توانسته است جایزه بهترین فیلم جشنواره بین‌المللی فیلم هانوی در سال 2018 را بدست آورد اما نقدهایی را هم در درون خود دارد. این فیلم در قالب ژانر درام و و در بیان و گفتاری دغدغه مند تلاش دارد تا به یکی از موضوعات مهم، تابوگونه و کمتر پرداخته شده در جامعه امروز ایران بپردازد؛ دلنگرانی و تشویش مادر و پدری که نگران تجاوز به پسر خردسال شان هستند.
جا به جایی و رفتن به محل جدیدی برای زندگی، جایی دور از شهر و نسبتا متروک که هنوز مشکلات عدم امنیت و خطر حاشیه را در دل خود دارد، همسایگانی با سبک های زندگی متفاوت و شاید عجیب، مشکلات شغلی و اقتصادی زن و شوهری که هردو کار می کنند اما کار مناسبی ندارند (یکی فروشنده و دیگری بازاریاب یا قاچاقچی دارو)، اختلاف سنی و بزرگتربودن زن از شوهر و... از عمده مشکلاتی است که این فیلم به نمایش می کشد.
صحنه ی ابتدایی فیلم با جستجوی مادری آشفته و پدری جوان برای فرزندشان شروع می شود. فرزندی که در غیاب پدر و مادر به همسایه سپرده شده بوده و حالا نیست و اولین مواجه ی مخاطب با فیلم این جستجوست. جستجو البته در نهایت به نتیجه می رسد و کودک صحیح و سلامت (البته در ظاهر) پیدا می شود. پس از زمانی کوتاه و مواجه بیننده با مشکلات ریز و درشتی که زن و شوهر درگیر آنند و به نظر عمیق و حل ناشدنی می رسند، شوک اصلی فیلم به شکلی وارد می شود که سایر مشکلات را به حاشیه می برد.
کودکی که به دلیل مکرر گذاشته شدن نزد همسایگان به دلیل سرکار بودن پدر و مادرش و تنبیه های غیر منطقی ای چون قرار دادنش در اتاق تاریک معلوم نیست که چه بلایی به سرش آمده، به واسطه حرفی عجیبی که از دهانش بیرون می آید پدر و پس از آن مادرش را به این فکر وامی دارد که شاید کسی به او تجاوز یا از او سوءاستفاده غیراخلاقی کرده است. این تردید که بلای زندگیشان می شود مانند جرقه ای عمل می کند تا همه مشکلات دیگر را رو کرده و آتش بزرگتری به این زندگی بیاندازد. به صورتی که در صحنه ای تصور این که زن بخواهد خودکشی کند و از بالکن خانه خود را پایین بیاندازد، برای بیننده، تصوری محال نیست.

**نقطه های کور
اتاق تاریک اصطلاحی است که به یکی از شیوه های روان-رفتار درمانی کودک که در آن غالبا با بهره گیری از تاریکی حس های بینایی، شنوایی، عمقی و لامسه تحریک و تقویت می شوند، اشاره دارد. این شیوه اما در این فیلم در معنایی معکوس و شاید مستقیم آن استفاده شده است. اتاق تاریک در این فیلم به صورت مستقیم به مکانی اشاره دارد که مادر (با بازی ساره بیات) کودکش را برای تنبیه در آن قرار می دهد تا به این وسیله و با بهره گیری از ترس رفتار بد او را حذف یا سرکوب کند.
اتاق تاریک اما در این فیلم به صورت غیرمستیقم نماد است و بر سر موارد زیادی می نشیند که مهمترین آن نقاط کور است. از نقطه کور بارز و ظاهری فیلم که خانه و زندگی آنان است تا تمامی نارسایی ها و نقاط کور شخصیتی و فردیشان که انواع و اقسام مشکلات را برای خودشان و دیگران درست کرده است. افرادی که اگر چه تحصیل کرده و با سواد هستند و زبان دوم و سوم بلدند و کتاب می خوانند و اسامی درشتی را می شناسند اما در خم یک کوچه زندگی خود مانده اند و نقاط کور زندگی شان به یکدیگر و حتی زندگی دیگران تسری می یابد؛ با تجاوز به حریم دیگران به اشکال مختلف تا بدبینی و سوءتعبیر و قضاوت و تهمت.
در واقع در اثنای جستجو برای علت ترس و استرس کودک و بیرون کشیدن متجاوز احتمالی، مادر (با بازی ساره بیات) و پدر (ساعد سهیلی) با ترس های خود (از سگ و ارتفاع و ...) مواجه شده و با آن روبرو می شوند.

**داستانی مردانه که همه باید بشنوند
شاید به نوعی مواجه انتهایی فیلم با تجاوزی که صورت نگرفته است، دلسرد کننده باشد اما به نوعی تاییدی است بر تمامی تجاوزاتی که پدر و مادر خواسته و ناخواسته با آموزش ها، تنبیهات و اعتقاداتشان، خودآگاه و ناخودآگاه به کودک منتقل کرده و به واسطه نوع زندگیشان کودک را در معرض ضرباتی مهلکتر از تجاوز قرار داده اند.
اختلاف سنی، فرهنگی، اجتماعی، طبقاتی و شخصیتی این زوج، نمونه ای ایده آل را می سازد که ترکیب آنان می تواند حاوی نکات قابل تاملی برای کسانی که به این اصول اعتقادی ندارند باشد. مشکلاتی که هرچه فیلم جلوتر می رود بیشتر خودنمایی کرده و اساسا بیشتر هم می شوند.
در نهایت و همانگونه که اشاره شد این فیلم به لحاظ بیان «مگو» ها و «تابو»های اجتماعی فیلمی باارزش و قابل تامل است که می تواند در حساسیت زایی و توجه بیشتر والدین از این منظر که تجاوز و چنین مشکلاتی صرفا برای دختران نیست توجهات خانوادگی و اجتماعی را جلب کند.
در جایی از فیلم کودک از پدرش می‌پرسد: بابا «انعکاس» چیه؟ و پدر پاسخ می‌دهد «یه نوری می تابه به چیزی بعد یه چیزی، یه جای دیگه روشن میشه». تمام فیلم رامی توان در همین یک جمله خلاصه کرد. انعکاس هرآنچه در زندگی این آدم ها در گذشته تابیده، امروز خود را بازتاب داده و نمایان می سازد. همه مشکلات شخصیتی، فردی، روانپریشی ها و کارهای ضداجتماعی آنان را می توان در انعکاس گذشته و سرگذشتشان ریشه یابی کرد. لزوم بررسی اختلالات روانی و بازنگری بر زندگی افراد به ویژه برای کسای که درگیر تربیت فرزندانشان در سنین زیر 5 سالگی ( به قول روانشناسان سن شکل گیری شخصیت) هستند شاید یکی از مهم ترین اشارات این فیلم باشد.
اتاق تاریک فیلمی است که نه فقط برای والدینی که فرزند پسر دارند که برای والدینی که دختر دارند و حتی اساسی تر از آن، برای کسانی که ازدواج نکرده اند می تواند حاوی اصول روانشناختی متعددی نسبت به خودآگاهی و جایگاه و نقش پررنگ آن، در زندگی فردی و اجتماعی افراد باشد.

**پایان بندی ضعیف معضل فیلمنامه های امروز
یکی از مشکلات اصلی این فیلم، فیلمنامه ی آن است که آن گونه که باید استخوان بندی مناسبی ندارد و به نظر می رسد هم می خواهد حرف بزند و از مشکلات بگوید و هم نمی خواهد. به همین دلیل موضوعات را صرفا در شکلی غیرمستقیم مطرح می کند و از آنان می گذرد و بیش از اشاره ای به آنان نپرداخته و دنبال هیچ راه حل خاصی هم نیست. به همین دلیل ما در این فیلم با حجمی از موضوعات و مفاهیم روبرو می شویم که نمی دانیم چه تحلیلی از آنان مناسب تر است.
استعاره های فیلم و اشارات رمزگونه را اگر کنار بگذاریم، شاید فیلم به عرصه ای سراسر بی مفهوم بدل شود که در گره گشایی انتهایی، مخاطب را سرخورده و ناراحت از پوچ بودن سراسر گره افکنی فیلم از سینما خارج کند. فیلم ریتمی کند دارد و شاید تنها کنجکاوی مخاطب است که او را روی صندلی نگه می دارد تا داستان را تا انتها دنبال کند.
یکی از مهمترین انتقاداتی که به فیلم وارد است نیز مساله توهم بودن تردیدها از آغاز تا سرانجام فیلم است. البته که ایده پردازی چنین موضوعاتی آن هم در زمانی که در حقیقت و واقعیت جامعه با آنان روبرو هستیم، قطعا کاربردی و به درد بخور است و برانگیختن حساسیت والدین برای کودکانشان به هرشکل امری مثبت تلقی خواهد شد اما در یک فیلم داستانی این ایده با پرداخت بهتر و پایان بندی ای مناسب تر قطعا می توانست احساس بهتری برای مخاطبی که نزیک به دو ساعت مشاهده گر آن بوده اند را به ارمغان بیاورد.
یکی دیگر از انتقاداتی که می توان به فیلم گرفت؛ حجم بالای موضوعات و مشکلات مطرح شده در دل یکدیگر است؛ به صورتی که شاید نقشی اساسی در طرح مساله اصلی نداشته و حذف آنان هیچ خللی در فیلم وارد نکند؛ و تنها کاری که انجام می دهند این است که حواس ببینده را پرت کرده و او را از منظور اصلی دور سازد.
پژوهشم**س.ب


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

ساير حوزه ها
ساير حوزه ها

آخرین اخبار

فال روزانه ۲۸/ ۱۰/ ۱۳۹۷
همراهان عزیز، محتوای منتشر شده در قالب فال روزانه برترین ها صرفا جنبه سرگرمی دارد.
خادم الشریعه: برای شطرنج خیلی هزینه کردم
سارا سادات خادم‌الشریعه می‌گوید که تاکنون خیلی برای این شطرنج هزینه مربی و سفر داده‌است.
پاسخ مشترک بازیکنان پرسپولیس به کی‌روش
بازیکنان پرسپولیس که اکنون در اردوی دوحه به سر می‌برند، نسبت به اتهاماتی که امروز سرمربی تیم ملی متوجه‌شان کرد واکنش نشان دادند.
معز علی بیخ گوش رکورد علی دایی
گلزن تیم ملی قطر تنها یک گل با رکورد علی دایی در جام ملت‌های آسیا فاصله دارد.
کنایه فردوسی‌پور به ده‌نمکی روی آنتن زنده
عادل فردوسی پور در هنگام گزارش دیدار عربستان-قطر کنایه ای به ده نمکی و اظهارات او درباره برد پرگل ایران مقابل یمن زد که در این ویدئو می بینید.
واکنش مجید جلالی به جنجال کی‌روش
سرمربی سابق پیکان از هواداران فوتبال خواست با توجه به شرایط کنونی تیم ملی نسبت به صحبت‌های کارلوس کی‌روش سکوت کنند.
لوانته همچنان به دنبال شکایت از بارسلونا
علی رغم سپری شدن مهلت قانونی، باشگاه لوانته همچنان قصد دارد از بارسلونا به دلیل استفاده از بازیکن غیرقانونی در دیدار دو تیم در کوپا دل ری شکایت کند.
روزنامه نگار افشاگر فساد در غنا به قتل رسید
براساس اعلام پلیس شهر آکرا پایتخت جمهوری غنا، روزنامه نگار مخفی که به افشای فساد مالی در فوتبال آفریقا کمک کرده بود، به ضرب گلوله کشته شد.
صعود ویتنام تنها به خاطر دو کارت زردِ کمتر
دو تیم لبنان و ویتنام در حالی که تمام اعدادشان در جدول مشابه هم بود تنها به خاطر دو عدد کارت زردی که لبنان بیشتر از ویتنام دریافت کرده بود از صعود به مرحله یک هشتم نهایی جام ملت های آسیا باز ماند.

پر بازدید ترین اخبار امروز

۵ سکانس از جدال‌های ایران با عمان
عمان، حریف ایران در مرحله یک هشتم نهایی، رقیبی آشنا برای فوتبال ایران محسوب می‌شود و تیم ملی خاطرات تلخ و شیرین زیادی برابر این تیم داشته است.
خادم الشریعه: هدفم حضور در جمع ۱۰ نفر برتر جهان است- برای شطرنج خیلی هزینه کردم
سارا سادات خادم‌الشریعه می‌گوید که تاکنون خیلی برای این شطرنج هزینه مربی و سفر داده‌است.
فال روزانه ۲۸/ ۱۰/ ۱۳۹۷
همراهان عزیز، محتوای منتشر شده در قالب فال روزانه برترین ها صرفا جنبه سرگرمی دارد.
خادم الشریعه: برای شطرنج خیلی هزینه کردم
سارا سادات خادم‌الشریعه می‌گوید که تاکنون خیلی برای این شطرنج هزینه مربی و سفر داده‌است.
جلالی سرمربی نساجی مازندران شد
سرمربي تيم فوتبال نساجي مازندران مشخص شد.
فیلم های منتخب جشنواره فجر در بیرجند و قاینات اکران می شود
تئاتر؛ روشنگر یا توده پرور؟
17 باب سینما در آذربایجان شرقی بهره برداری شد
ویدئو - موسیقی فیلم؛ «جنگ ستارگان»
ویدئو - تشییع پیکر حسین محب‌اهری
ضعیف‌ترین قسمت‌های پایانی سریال‌های تلویزیونی
هنوز در دل هایی، چگونه می روی؟
از «گاندی» آرام تا «بروسلی» سرکش مهمانان پایان هفته تلویزیون
پیکر حسین محب اهری به تالار وحدت رسید
14 اثر جشنواره فیلم فجر در استان زنجان اکران می شود