روایتی مردانه اما مساله ای خانوادگی

15:19 ۹۴ روز و ۳ ساعت پیش ایرنا 133 0
روایتی مردانه اما مساله ای خانوادگی

تهران-ایرنا- فیلم «اتاق تاریک»که به تازگی روی پرده اکران سینماها قرار گرفته، روایتی جذاب اما متناقض از تابوهای اجتماعی است؛ تابوهایی که شاید نیاز به پرداخت و شکستن آنها بیش از هر زمانی در جامعه احساس می شود.

ایرنا

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری، اتاق تاریک فیلمی به نویسندگی، کارگردانی و تهیه‌کنندگی «روح‌الله حجازی» (متولد1358)، محصول سال 1396 است که از 28 آذر 97 به اکران سینماها درآمده است. این فیلم اگرچه توانسته است جایزه بهترین فیلم جشنواره بین‌المللی فیلم هانوی در سال 2018 را بدست آورد اما نقدهایی را هم در درون خود دارد. این فیلم در قالب ژانر درام و و در بیان و گفتاری دغدغه مند تلاش دارد تا به یکی از موضوعات مهم، تابوگونه و کمتر پرداخته شده در جامعه امروز ایران بپردازد؛ دلنگرانی و تشویش مادر و پدری که نگران تجاوز به پسر خردسال شان هستند.
جا به جایی و رفتن به محل جدیدی برای زندگی، جایی دور از شهر و نسبتا متروک که هنوز مشکلات عدم امنیت و خطر حاشیه را در دل خود دارد، همسایگانی با سبک های زندگی متفاوت و شاید عجیب، مشکلات شغلی و اقتصادی زن و شوهری که هردو کار می کنند اما کار مناسبی ندارند (یکی فروشنده و دیگری بازاریاب یا قاچاقچی دارو)، اختلاف سنی و بزرگتربودن زن از شوهر و... از عمده مشکلاتی است که این فیلم به نمایش می کشد.
صحنه ی ابتدایی فیلم با جستجوی مادری آشفته و پدری جوان برای فرزندشان شروع می شود. فرزندی که در غیاب پدر و مادر به همسایه سپرده شده بوده و حالا نیست و اولین مواجه ی مخاطب با فیلم این جستجوست. جستجو البته در نهایت به نتیجه می رسد و کودک صحیح و سلامت (البته در ظاهر) پیدا می شود. پس از زمانی کوتاه و مواجه بیننده با مشکلات ریز و درشتی که زن و شوهر درگیر آنند و به نظر عمیق و حل ناشدنی می رسند، شوک اصلی فیلم به شکلی وارد می شود که سایر مشکلات را به حاشیه می برد.
کودکی که به دلیل مکرر گذاشته شدن نزد همسایگان به دلیل سرکار بودن پدر و مادرش و تنبیه های غیر منطقی ای چون قرار دادنش در اتاق تاریک معلوم نیست که چه بلایی به سرش آمده، به واسطه حرفی عجیبی که از دهانش بیرون می آید پدر و پس از آن مادرش را به این فکر وامی دارد که شاید کسی به او تجاوز یا از او سوءاستفاده غیراخلاقی کرده است. این تردید که بلای زندگیشان می شود مانند جرقه ای عمل می کند تا همه مشکلات دیگر را رو کرده و آتش بزرگتری به این زندگی بیاندازد. به صورتی که در صحنه ای تصور این که زن بخواهد خودکشی کند و از بالکن خانه خود را پایین بیاندازد، برای بیننده، تصوری محال نیست.

**نقطه های کور
اتاق تاریک اصطلاحی است که به یکی از شیوه های روان-رفتار درمانی کودک که در آن غالبا با بهره گیری از تاریکی حس های بینایی، شنوایی، عمقی و لامسه تحریک و تقویت می شوند، اشاره دارد. این شیوه اما در این فیلم در معنایی معکوس و شاید مستقیم آن استفاده شده است. اتاق تاریک در این فیلم به صورت مستقیم به مکانی اشاره دارد که مادر (با بازی ساره بیات) کودکش را برای تنبیه در آن قرار می دهد تا به این وسیله و با بهره گیری از ترس رفتار بد او را حذف یا سرکوب کند.
اتاق تاریک اما در این فیلم به صورت غیرمستیقم نماد است و بر سر موارد زیادی می نشیند که مهمترین آن نقاط کور است. از نقطه کور بارز و ظاهری فیلم که خانه و زندگی آنان است تا تمامی نارسایی ها و نقاط کور شخصیتی و فردیشان که انواع و اقسام مشکلات را برای خودشان و دیگران درست کرده است. افرادی که اگر چه تحصیل کرده و با سواد هستند و زبان دوم و سوم بلدند و کتاب می خوانند و اسامی درشتی را می شناسند اما در خم یک کوچه زندگی خود مانده اند و نقاط کور زندگی شان به یکدیگر و حتی زندگی دیگران تسری می یابد؛ با تجاوز به حریم دیگران به اشکال مختلف تا بدبینی و سوءتعبیر و قضاوت و تهمت.
در واقع در اثنای جستجو برای علت ترس و استرس کودک و بیرون کشیدن متجاوز احتمالی، مادر (با بازی ساره بیات) و پدر (ساعد سهیلی) با ترس های خود (از سگ و ارتفاع و ...) مواجه شده و با آن روبرو می شوند.

**داستانی مردانه که همه باید بشنوند
شاید به نوعی مواجه انتهایی فیلم با تجاوزی که صورت نگرفته است، دلسرد کننده باشد اما به نوعی تاییدی است بر تمامی تجاوزاتی که پدر و مادر خواسته و ناخواسته با آموزش ها، تنبیهات و اعتقاداتشان، خودآگاه و ناخودآگاه به کودک منتقل کرده و به واسطه نوع زندگیشان کودک را در معرض ضرباتی مهلکتر از تجاوز قرار داده اند.
اختلاف سنی، فرهنگی، اجتماعی، طبقاتی و شخصیتی این زوج، نمونه ای ایده آل را می سازد که ترکیب آنان می تواند حاوی نکات قابل تاملی برای کسانی که به این اصول اعتقادی ندارند باشد. مشکلاتی که هرچه فیلم جلوتر می رود بیشتر خودنمایی کرده و اساسا بیشتر هم می شوند.
در نهایت و همانگونه که اشاره شد این فیلم به لحاظ بیان «مگو» ها و «تابو»های اجتماعی فیلمی باارزش و قابل تامل است که می تواند در حساسیت زایی و توجه بیشتر والدین از این منظر که تجاوز و چنین مشکلاتی صرفا برای دختران نیست توجهات خانوادگی و اجتماعی را جلب کند.
در جایی از فیلم کودک از پدرش می‌پرسد: بابا «انعکاس» چیه؟ و پدر پاسخ می‌دهد «یه نوری می تابه به چیزی بعد یه چیزی، یه جای دیگه روشن میشه». تمام فیلم رامی توان در همین یک جمله خلاصه کرد. انعکاس هرآنچه در زندگی این آدم ها در گذشته تابیده، امروز خود را بازتاب داده و نمایان می سازد. همه مشکلات شخصیتی، فردی، روانپریشی ها و کارهای ضداجتماعی آنان را می توان در انعکاس گذشته و سرگذشتشان ریشه یابی کرد. لزوم بررسی اختلالات روانی و بازنگری بر زندگی افراد به ویژه برای کسای که درگیر تربیت فرزندانشان در سنین زیر 5 سالگی ( به قول روانشناسان سن شکل گیری شخصیت) هستند شاید یکی از مهم ترین اشارات این فیلم باشد.
اتاق تاریک فیلمی است که نه فقط برای والدینی که فرزند پسر دارند که برای والدینی که دختر دارند و حتی اساسی تر از آن، برای کسانی که ازدواج نکرده اند می تواند حاوی اصول روانشناختی متعددی نسبت به خودآگاهی و جایگاه و نقش پررنگ آن، در زندگی فردی و اجتماعی افراد باشد.

**پایان بندی ضعیف معضل فیلمنامه های امروز
یکی از مشکلات اصلی این فیلم، فیلمنامه ی آن است که آن گونه که باید استخوان بندی مناسبی ندارد و به نظر می رسد هم می خواهد حرف بزند و از مشکلات بگوید و هم نمی خواهد. به همین دلیل موضوعات را صرفا در شکلی غیرمستقیم مطرح می کند و از آنان می گذرد و بیش از اشاره ای به آنان نپرداخته و دنبال هیچ راه حل خاصی هم نیست. به همین دلیل ما در این فیلم با حجمی از موضوعات و مفاهیم روبرو می شویم که نمی دانیم چه تحلیلی از آنان مناسب تر است.
استعاره های فیلم و اشارات رمزگونه را اگر کنار بگذاریم، شاید فیلم به عرصه ای سراسر بی مفهوم بدل شود که در گره گشایی انتهایی، مخاطب را سرخورده و ناراحت از پوچ بودن سراسر گره افکنی فیلم از سینما خارج کند. فیلم ریتمی کند دارد و شاید تنها کنجکاوی مخاطب است که او را روی صندلی نگه می دارد تا داستان را تا انتها دنبال کند.
یکی از مهمترین انتقاداتی که به فیلم وارد است نیز مساله توهم بودن تردیدها از آغاز تا سرانجام فیلم است. البته که ایده پردازی چنین موضوعاتی آن هم در زمانی که در حقیقت و واقعیت جامعه با آنان روبرو هستیم، قطعا کاربردی و به درد بخور است و برانگیختن حساسیت والدین برای کودکانشان به هرشکل امری مثبت تلقی خواهد شد اما در یک فیلم داستانی این ایده با پرداخت بهتر و پایان بندی ای مناسب تر قطعا می توانست احساس بهتری برای مخاطبی که نزیک به دو ساعت مشاهده گر آن بوده اند را به ارمغان بیاورد.
یکی دیگر از انتقاداتی که می توان به فیلم گرفت؛ حجم بالای موضوعات و مشکلات مطرح شده در دل یکدیگر است؛ به صورتی که شاید نقشی اساسی در طرح مساله اصلی نداشته و حذف آنان هیچ خللی در فیلم وارد نکند؛ و تنها کاری که انجام می دهند این است که حواس ببینده را پرت کرده و او را از منظور اصلی دور سازد.
پژوهشم**س.ب


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

ساير حوزه ها
ساير حوزه ها

آخرین اخبار

دانشگاه آزاد کمیته مقابله با بحران تشکیل داد
تهران- ایرنا- سخنگوی دانشگاه آزاد گفت: بعد از وقوع سیل بلافاصله کمیته مقابله با بحران در سازمان مرکزی این دانشگاه تشکیل شد و هم اکنون امدادرسانی به مناطق سیل زده در حال انجام است.
شبی با موزه های قلب پایتخت
تهران- ایرنا- مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تهران به برگزاری شبی با موزه اشاره و بیان کرد: بازدید از چهار موزه بافت تاریخی پایتخت در روز هفتم فروردین ماه جاری در قالب این برنامه رایگان است.
رودخانه قمرود قم 10 نقطه آسیب پذیر مقابل سیلاب دارد
قم- ایرنا- مدیرعامل شرکت آب منطقه ای قم گفت: با توجه به مطالعاتی که در حوزه داخل قمرود انجام شده، این مسیر حدود 10 نقطه آسیب پذیر مقابل سیلاب دارد که اعتبار قابل توجهی برای اصلاح این نقاط نیاز است.
1.5 میلیارد مترمکعب سیلاب وارد مخازن سدهای خوزستان شد
اهواز - ایرنا - مدیر دفتر برنامه ریزی منابع آب سازمان آب و برق خوزستان سیلاب فروردین ماه را از سیل زمستان پارسال شدیدتر دانست و گفت: طی 2 موج سیلابی در 48 ساعت گذشته، 1.5 میلیارد مترمکعب آب وارد مخازن سدهای خوزستان شده است.
خطری سدهای استان تهران را تهدید نمی کند
تهران- ایرنا- مدیر دفتر مطالعات پایه منابع شرکت آب منطقه ای تهران با بیان اینکه خطری سدهای این استان را تهدید نمی کند درباره سد لتیان که ظرفیت آن تکمیل شده است گفت: در این زمینه نگرانی وجود ندارد.
بارش باران 68 میلیارد تومان خسارت به دالاهو وارد کرد
کرمانشاه - ایرنا - فرماندار دالاهو گفت: بارش باران در روزهای اخیر 68 میلیارد تومان خسارت به بخش های کشاورزی، باغبانی، خطوط آب روستایی، جاده های مواصلاتی، معابر و خیابان های شهرستان دالاهو وارد کرده است.
مردم و مسئولان برای امدادرسانی به سیل زدگان بسیج شوند
قم- ایرنا- آیت الله حسین نوری همدانی از مراجع تقلید با ابراز تاسف از وقوع حادثه سیل شیراز و جان باختن تعدادی از هموطنان، گفت: مردم و مسئولان برای امدادرسانی به سیل زدگان بسیج شوند.
توفان مسیر زاهدان - بم را بست
زاهدان- ایرنا- مدیرکل دفتر مدیریت ستاد بحران استانداری سیستان و بلوچستان گفت: مسیر زاهدان - بم عصر امروز سه شنبه به دلیل توفان شدید و کاهش دید بسته شد.
ایستگاه های مترو تهران دچار آبگرفتگی نشده اند
تهران-ایرنا- مدیر روابط عمومی شرکت بهره برداری مترو تهران و حومه اعلام کرد که هیچکدام از ایستگاههای مترو در پایتخت دچار آبگرفتگی نشده اند.
سرعت باد در زاهدان به 68 کیلومتر بر ساعت رسید
زاهدان- ایرنا- رئیس شبکه پایش هواشناسی سیستان و بلوچستان گفت: بیشینه سرعت وزش باد در زاهدان که از امروز سه شنبه در نواحی مرکزی این استان شروع شده به 68 کیلومتر بر ساعت رسید.

پر بازدید ترین اخبار امروز

اسامی برخی جانباختگان حادثه سیل شیراز اعلام شد
شیراز- ایرنا- اداره کل پزشکی قانونی استان فارس اسامی برخی جانباختگان حادثه سیل شیراز را اعلام کرد.
رانش زمین روستای «آبیدک زیلایی» را در بویراحمد بلعید
یاسوج- ایرنا- فرماندار بویراحمد گفت: پس از بارندگی های سیل آسا در کهگیلویه و بویراحمد ،روستای «آبیدک» دهستان زیلایی در شهرستان بویراحمد بر اثر رانش زمین محو شد و هیچ اثری از آن وجود ندارد.
تمدید مهلت ارسال آثار به جشنواره های هنری در آذربایجان غربی
ارومیه - ایرنا - رییس حوزه هنری آذربایجان غربی گفت: مهلت ارسال اثر به چهار جشنواره حوزه هنری استان در رشته های شعر، تئاتر و تصویرسازی به درخواست هنرمندان تا 20 فروردین سال جاری تمدید شد.
آماده باش دستگاه‌های مسئول در پایتخت برای مواجهه با سیل احتمالی
استاندار تهران تاکید کرد: با توجه به اعلام هواشناسی مبنی بر احتمال بارش شدید در عصر روز سه شنبه، همه دستگاه‌های مسئول استان تهران تا عصر روز چهارشنبه در آماده باش کامل خواهند بود.
1.5 میلیارد مترمکعب سیلاب وارد مخازن سدهای خوزستان شد
اهواز - ایرنا - مدیر دفتر برنامه ریزی منابع آب سازمان آب و برق خوزستان سیلاب فروردین ماه را از سیل زمستان پارسال شدیدتر دانست و گفت: طی 2 موج سیلابی در 48 ساعت گذشته، 1.5 میلیارد مترمکعب آب وارد مخازن سدهای خوزستان شده است.
تئاتر؛ سفری در سکون
تئاتر هم‌نفس با مردم است
کارگردان لبنانی رئیس داوران نوعی نگاه کن شد
بزرگداشت اصغر فرهادی در جشنواره ایتالیا
خانه موزه خیمه‌شب‌بازی میزبان «روز ملی هنرهای نمایشی»
روز ملی هنرهای نمایشی؛ ارزیابی عملکرد یکسال تئاتر
مستند کیارستمی مسافر کانادا شد
ˮیک ساعت آرامشˮ روی صحنه ایرانشهر می‌رود
مستند «اِکسُدوس» بهمن کیارستمی به جشنواره «هات‌داکس» راه یافت
بهای بلیت سینما در تعطیلات نوروز یکسان است