خواجه اهل راز میهمان سفره یلدای مردم شیراز

10:06 ۲۰۷ روز و ۱۴ ساعت پیش ایرنا 523 0
خواجه اهل راز میهمان سفره یلدای مردم شیراز

شیراز- ایرنا- عمر پاییز نود روزه با غروب آخرین روز به پایان می‌رسد؛ اما دلبرانگی‌های این فصل، رنگ‌ به رنگی طبیعتش و هوای خنکش دل کندن از آن را دشوار می‌کند. نشانه‌اش، درازای آخرین شب پاییز است که از همه شب‌های سال بیشتر است و یلدا می‌خوانیمش و قدیم‌ترها شب چله نام می‌گرفت.

ایرنا

به گزارش ایرنا، برگزاری یلدا سنتی است که عمری به اندازه تاریخ باستان دارد. مردمان گذشته که پیشه کشاورزی داشتند، بیش از هر کس دیگر زندگی خود را با گردش فصل‌ها و دگرگونی طبیعت هماهنگ می‌کردند. کوتاهی و بلندی روز‌ها و شب‌ها، حرکت ستارگان آسمان و چگونگی تابش خورشید برای آن‌ها معنایی ویژه داشت.
در آیین مهرپرستی یا میترائیسم، یلدا جشن زایش خورشید بود. خورشیدی که فزونی زمان تابشش در روز به دید مردم باستان نماد نیکی بود و نبودن خورشید را نماد اهریمن و ظلمت می‌دانستند.
با پایان یافتن پاییز، پس از شب دراز یلدا، روز‌ها اندک‌اندک بلند‌تر و شب‌ها کوتاه‌تر می‌شود و از همین رو این شب، جشنی برای نوید دیدار بیشتر آفتاب در روز‌های بعد است و بشارتی از پیروزی اهورامزدا بر اهریمن یا روشنی بر تاریکی.
برخی آخرین روز پاییز را شوم و نامبارک می‌دانستند و برخی دیگر نیز آن را 'خُرم روز' می‌نامیدند.
شیرازی‌ها نیز همچون دیگر مردمان ایران، شب یلدا را از دیرباز جشن می‌گیرند. آن‌ها زمستان را به چند چله تقسیم می‌کنند: از اول دی تا دهم بهمن، چله بزرگ، دهم بهمن تا اول اسفند، چله کوچک، از اول اسفند تا آخر اسفند در باور شیرازی‌ها چله پیرزن نام دارد و با این حساب اطلاق عنوان شب چله یعنی شبی که به آغاز زمستان می‌انجامد، به همین مناسبت است.
** حافظ‌خوانی، رسم جدایی ناپذیر یلدا
تفال به دیوان خواجه حافظ، در شب یلدا بیش از به جای آوردن هر رسم دیگری در شیراز ضروری است و به دست بزرگ مجلس صورت می‌گیرد. اهالی منزل همگی به دل نیتی می‌کنند و بعد بزرگ مجلس برای هر یک از حاضران غزلی می‌گشاید و اینچنین زمانی صرف حافظ‌خوانی و اندیشیدن به آرزو‌ها می‌شود.
قصه‌گویی و شاهنامه‌خوانی نیز گرچه در دیگر نقاط ایران رواج دارد، در شیراز هم فراموش نمی‌شود. نواختن ساز یا گوش سپردن به موسیقی و گفت‌و‌گو و خاطره‌بازی هم از ویژگی‌های شب چله است.
** فال کلوک در محافل زنانه شب چله
ابوالقاسم فقیری پژوهشگر فرهنگ فارس در مجموعه مقالاتش درباره آداب و رسوم مردم شیراز، از فالی با نام 'فال کلوک' نام می‌برد که در شب چله در خانواده‌های شیرازی مرسوم بوده و هنوز هم در برخی خانواده‌های قدیمی اجرا می‌شود.
او می‌گوید: فال کلوک یا همان کوزه، به خانم‌ها اختصاص دارد و به این صورت گرفته می‌شود که کلوکی به میان مجلس آورده می‌شود و هر یک از زنان، نشانه‌ای در آن می‌اندازند؛ آنگاه دختر بچه ای دست در کوزه می‌کند و یکی از اشیا را بیرون می آورد و به دیگران نشان می دهد؛ سپس زنی ترانه های محلی را می‌خواند و هر کس از ترانه نتیجه‌ای برای خود می گیرد، برخی نیز به جای ترانه های محلی بعضی اشعار حافظ را می‌خوانند.
فقیری افزون بر قصه‌گویی از متلک‌خوانی نیز یاد می‌کند. متلک به اشعاری کوتاه و شاد گفته می‌شود که در مراسم شادی و سرور می‌خوانند. ‌این اشعار معمولا در قالب رباعی یا دوبیتی سروده می‌شود یا صبغه محلی دارد.
** سفره یلدا، نوروزی برای زمستان
از رسوم شب یلدا گستردن سفره‌ای است همچون سفره نوروز. در این سفره آینه و شمع گذاشته می‌شود. گوشه‌ای از آن، گل‌های نرگس شهلای شیراز با عطر دلنشینش در گوشه ای است و گوشه‌ای دیگر اسپندی بر روی آتش که نماد دور کردن پلیدی‌هاست.
هندوانه مشهور‌ترین میوه یلدایی است. آجیل شب یلدا و خرمالو هم مهمانان این سفره رنگین‌اند. برخی، برای رفع و گره گشایی از مشکلات، از آجیل مشکل‌گشا استفاده می‌کنند و دعایی بر آن می‌خوانند و برای حاجت‌گرفتن آن را در سفره می‌نهند.
رسم است خرما، رنگینک، ارده و شیره و انجیر نیز بر سر سفره بگذارند. ارده نوعی حلواست که مخلوطی از دانه‌های مقوی روغنی مانند کنجد و افزودنی‌های گرم دیگر است و در شهر زرقان تولید می‌شود. شیره نیز شربتی از انگور است که آمیختن آن با ارده، دو طبع گرم و سرد را به هم می‌آمیزد و باعث اعتدال می‌شود.
خوراکی‌های شب یلدا برای دو طبع سرد و گرم تدارک دیده می‌شود. بنا بر اعتقادی دیرینه، در شب چله مزاج آدمی تغییر می‌کند؛ بنابراین سردمزاج‌ها باید خوراکی‌های گرم بخورند و گرم‌مزاج‌ها خوراکی‌های سرد.
شیرازی‌ها کلم‌پلو، هویج پلو یا کوفته سبزی نیز برای سفره یلدا فراهم می‌کنند.
میوه‌های خشک، یکی دیگر از پایه‌های همیشگی شب‌های چله‌اند. کشمش و توت، مویز و قیصی، خرک و برگ هلو در کنار میوه‌های فصل ترکیبی زیبا به سفره یلدا می‌بخشند؛ اما میوه‌های قرمز و آتشین رنگ از آنجا که نماد خورشید و زندگی هستند، بر دیگر میوه‌ها برتری دارند.
در دیگر شهرهای فارس نیز رسومی ویژه برگزار می‌شود. برای مثال در کازرون در این شی قربانی می‌کنند، در فسا ترکیبی از هفت تخم گیاهی درست می‌کنند، در مرودشت شیربرنج می‌پزند، در داراب کماچ درست می‌کنند و در فیروزآباد آش دوغ می‌خورند.
شب چله هشت هزارساله 30 آذر 1387 به عنوان میراث معنوی ایران به ثبت رسید.
7375/ 2027


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

درهای بوستان‌های جنگلی تا ساعت ۱۲ شب باز است
مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهر تهران، ماجرای قطع برق در یکی از بوستان‌های جنگلی را تشریح کرد و گفت: پارک‌های جنگلی تا ساعت ۱۲ شب پذیرای شهروندان هستند.
اعزام ۲۳۶۵ طلبه و مبلغ به مناطق سیل‌زده
نشست قرارگاه فرهنگی حمایت از سیل‌زدگان کشور با ریاست سعید اوحدی رییس سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران و باحضور حجت‌الاسلام ارزانی رییس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد و حجت‌الاسلام حشمتی معاون سابق قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر اعضا در محل ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی و هنری کشور برگزار شد.
اوحدی: طرح «یک قهرمان، یک روستا» برای کمک به سیل‌زدگان اجرا می‌شود
نشست قرارگاه فرهنگی حمایت از سیل‌زدگان کشور با ریاست سعید اوحدی رییس سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران و با حضور حجت‌الاسلام ارزانی رییس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد و حجت‌الاسلام حشمتی معاون سابق قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر اعضا در محل ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی و هنری کشور برگزار شد.
روش تشخیص حقیقت از دروغ
مغالطه یکی از عوامل اصلی برای پوشاندن حقیقت و القاء دروغ ها و گمان های شخصی به دیگران است.
رسولی: شیوه‌نامه بهینه سازی حریم شهرستان تهران قانونی است
سیزدهمین جلسه علنی عادی شورای اسلامی شهرستان تهران (دوره پنجم) صبح امروز با حضور اعضای شورای شهرستان سیدحسن رسولی، شهربانو امانی، ابوالفضل میررفیع، حمیدرضا کروبی و هادی باغبانی، غلامحسین آرام معاون فنی و عمرانی فرمانداری تهران، مجتبی شکری رئیس اداره کل حریم شهرداری تهران و فریدون حیدری شهردار منطقه ۵ تهران در سرای محله کن برگزار شد.
ختم رسیدگی به اتهامات ۱۴ متهم ارزی
نهمین جلسه رسیدگی به اتهامات ۱۴ نفر از متهمان ارزی امروز در شعبه اول دادگاه ویژه رسیدگی به جرایم اخلال‌گران و مفسدان اقتصادی برگزار شد.
ماجرای نوجوانی که در تقلید از برنامه عصر جدید زندگیش پایان یافت+فیلم
در روزهای اخیر اخباری مبنی بر مرگ نوجوانان 12 ساله بابلی به‌دلیل تقلید از برنامه تلویزیونی عصر جدید شنیده شده و در فضای مجازی دست به دست می‌چرخد، برای پیگیری واقعیت این مسأله به سراغ پدر این نوجوان، مدیرکل پزشکی قانونی مازندران و یکی از کارشناسان مسائل اجتماعی رفتیم.
کاخ سفید: جنگنده‌های اف۳۵ را به ترکیه نمی‌دهیم
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا امروز سه‌شنبه مدعی شد به علت اقدام ترکیه به خرید سامانه دفاع موشکی روسی، واشنگتن جنگنده‌های اف۳۵ را در اختیار آنکارا قرار نخواهد داد.
مسکو: به حمایت از فلسطینی‌ها ادامه می‌دهیم
معاون وزارت خارجه روسیه سه شنبه در مسکو با یکی از مقام‌های ارشد حماس دیدار و گفت‌و‌گو کرد.
چاووش‌اوغلو: اقدامات اروپا علیه ترکیه را جدی نمی‌گیریم
«مولود چاووش اوغلو» وزیر امور خارجه ترکیه روز سه‌شنبه گفت که ترکیه اقدامات اروپا علیه خود را به دلیل عملیات حفاری نزدیک قبرس را جدی نخواهد گرفت.

پر بازدید ترین اخبار امروز

درهای بوستان‌های جنگلی تا ساعت ۱۲ شب باز است
مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهر تهران، ماجرای قطع برق در یکی از بوستان‌های جنگلی را تشریح کرد و گفت: پارک‌های جنگلی تا ساعت ۱۲ شب پذیرای شهروندان هستند.
چراغ اول را چرا خود شما روشن نمی‌کنید، آقای روحانی!
یک روزنامه منتقد، از روحانی خواست خود وی چراغ اول را درباره دوچندان کارکردن برای کشور روشن کند.
واعظ آشتیانی:تفحص مجلس از استقلال و پرسپولیس به کجا رسید؟
واعظ آشتیانی گفت: من از مجلسی‌ها سؤال دارم. بحث تفحص مجلس از استقلال و پرسپولیس به کجا رسید که حالا مصوبه‌ای برای خصوصی‌سازی این باشگاه‌ها صادر می‌کنید؟!