شناخت شب یلدا از منظر اسلام

11:39 ۹۳ روز و ۴ ساعت پیش افکار نیوز 7,328 0
شناخت شب یلدا از منظر اسلام

شب یَلدا یا شب چلّه بلندترین شب سال در نیم‌کره شمالی زمین است. این شب به زمان بین غروب آفتاب از ۳۰ آذر (آخرین روز پاییز) تا طلوع آفتاب در اول ماه دی (نخستین روز زمستان) اطلاق می‌شود. ایرانیان و بسیاری از دیگر اقوام شب یلدا را جشن می‌گیرند.

افکار نیوز

به گزارش افکارنیوز،شرق شناسان و مورخان متفق القولند که ایرانیان نزدیک به چند هزار سال است که شب یلدا آخرین شب پاییز و آذر ماه را که درازترین و تاریک ترین شب در طول سال است تا سپیده دم بیدار می‌مانند، در کنار یکدیگر خود را سرگرم می کنند تا اندوه غیبت خورشید و تاریکی و سردی روحیه آنان را تضعیف نکند.
واژه یلدا، از دوران ساسانیان که متمایل به، به کارگیری خط (الفبای از راست به چپ) {*} سُریانی شده بودند به کار رفته است. یلدا همان میلاد به معنای زایش- زاد روز یا تولد است که از آن زبان سامی وارد پارسی شده است. باید دانست که هنوز در بسیاری از نقاط ایران مخصوصاً در جنوب و جنوب خاوری برای نامیدن بلندترین شب سال، به جای شب یلدا از واژه مرکب شب چله استفاده می شود.
نظر اسلام درمورد شب یلدادرباره دیدگاه اسلام در مورد سنت پیشینیان باید عرض کنیم: اسلام در مقابل سنتها و آیین های اقوام و مللی که به اسلام گرویده شده و مسلمان می‌شوند واکنشهای مختلفی را دارد:۱- یا آن سنت و آیین مخالف آموزه های شریعت اسلام بوده ، که اسلام با آن گونه سنت ها مقابله کرده و رد می کند(مانند زنده به گور کردن دختران اعراب و ...)
۲- یا آن سنت و آیین موافق و مطابق با آموزه های دین اسلام است، که اسلام آنها را قبول کرده و تأیید می کند. مانند سنت پاکیزه گی و رفع کدورت و صله رحم در عید نوروز ایرانیان
۳- یا آن سنت؛ سنخیت و یا عدم سنخیتی با آمورزهای دین اسلام ندارد و انجام آن مخالفتی با احکام الهی نمی‌کند و دین اسلام هم آنها را رد نمی کند.
مانند خیلی از رسوم وآیین های محلی اقالیم مختلف جهان اسلام نظیر؛ «صحبت کردن،مراسم ازدواج، و...
چند نکته:در مواردی اسلام برخی از رسوم را طبق مبنای فوق اصلاح کرده و قسمت‌هائی را رد و قسمتهایی را تأیی می کند.
حال با توجه به این مقدمه ای که ذکر شد متوجه می‌شویم که سنت باستانی شب یلدا تا جائیکه مستلزم احیای آموزه هایی چون؛ صله رحم، احترام به بزرگان، همدلی و صمیمیت در خانواده، و...شود خوب و پسندیده می باشد.
اگر در اجرای این سنت‌ها دچار افراط کاری شویم نظیر: اسراف در مخارج، چشم هم چشمی و آوردن فشار مالی نامناسب به خانواده و ... قطعاً مخالف احکام دین اسلام بوده و مردود است(۱)
آداب اسلامی ویژه شب یلدااز جمله رسوم بسیار زیبا و پسندیده ایرانی در این شب که در اسلام نیز بسیار به آن سفارش شده، ۱- زمستان، بهار مؤمنانامام صادق علیه السلامالشِّتَاءُ رَبِیعُ الْمُؤْمِنِ یَطُولُ فِیهِ لَیْلُهُ فَیَسْتَعِینُ بِهِ عَلَی قِیَامِهِ وَ یَقْصُرُ فِیهِ نَهَارُهُ فَیَسْتَعِینُ بِهِ عَلَی صِیَامِهِزمستان، بهار مومن است؛ از شب های طولانی اش برای شب زنده داری، و از روزهای کوتاهش برای روزه داری بهرهمی گیرد(۲)همچنین رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: «الصوم فی الشتاء الغنیمه البارده»، که روزه زمستان، غنیمتی فرح بخش است.
۲- دیدار با خویشاوندانخداوند در آیات بی‌شماری به بندگان خود دستور می‌دهد خویشاوندان و نزدیکان خود را فراموش نکرده و همواره جویای احوال آنها باشند و آنها را از قطع رحم و رسیدگی نکردن به خویشان برحذر می‌دارد. امام باقر علیه‌السلام در اهمیت این موضوع می‌فرماید: «صله رحم اعمال را پاک می‌کند، دارایی‌ها را فزونی می‌بخشد، بلا را برطرف می‌گرداند، کار حساب‌رسی در قیامت را آسان می‌کند و مرگ را به تأخیر می‌اندازد» صله رحم و دیدار با اقوام به قدری اهمیت دارد که رسول خدا صلی الله علیه و آله حتی یک سال پیاده‌روی برای آن را جایز می‌شمارد. شب‌های بلند زمستانی، فرصت بسیار خوبی است که می‌توان از آن بهره‌برداری صحیح کرده، به دیدار اقوام و نزدیکان شتافت و در اجرای این سنت پسندیده و نیک که ثواب بسیاری هم دارد، پیش‌قدم شد.
رابطه با خویشان و اقوام در تمامی ادیان آسمانی و نظریات اجتماعی تاکید شده و در اسلام این پدیده تحت عنوان «صله رحم» مطرح و ضرورت آن در روایات و آیات مورد تاکید قرار گرفته است. پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: «سفارش می‌کنم حاضر و غائب امتم و آنانی که در اصلاب پدران و در رحم مادرانشان هستند تا روز قیامت که، صله رحم کنند اگر چه به فاصله یک سال راه باشد، زیرا صله رحم جزء دین است.»(۳)
۳- بیان قصه‌های قرآنیخداوند در قرآن کریم بندگان خود را به قصه‌های قرآن توجه داده و هر یک از این سرگذشت‌ها را دارای حکمتی می‌داند که برای انسان‌ها هزاران پند و اندرز در خود نهفته دارد. امام علی علیه‌السلام نیز می‌فرماید: «بهترین داستان، رساترین اندرز و سودمندترین پند، کتاب خدای عزوجل است.» داستان‌ها و افسانه‌های زمینی، پس از چندبار تکرار، کم‌کم تازگی و جذابیت خود را از دست می‌دهد؛ ولی قرآن تنها کلامی است که هر اندازه هم تکرار شود، "کهنه‌شدنی" نیست. در شب یلدا و شب‌های زمستانی که دور هم جمع می‌شویم و پای صحبت بزرگ‌ترها می‌نشینیم، نیکو و شایسته است به جای داستان‌ها و قصه‌هایی که گاه با خرافات همراه است، به قصه‌های قرآنی توجه کنیم که هیچ‌گاه کهنه نمی‌شود و خرافات در آن راه ندارد.
موارد زیر را می توان از هدف های قرآن در بیان داستان ها بر شمرد:۱- تفکر ۲- عبرت گرفتن ۳- جلوگیری از انحراف قصه ها ۴- بر طرف کردن اختلافات ۵- آگاه کردن مردم از سنت های الهی در مقابل کارهای نیک و بد(۴) ۴- دقت در آفرینش شب و روزشب، مایه آرامش و سکون است. با پایان روز و پس از به اتمام رسیدن ساعات تلاش و کوشش در راه کسب روزی، آدمیان در سکوت شب، آرامش خود را می‌یابند و استراحت می‌کنند. شب‌های طولانی زمستان، فرصت خوبی است تا با دقت در نظام آفرینش وگردش شب و روز، به بزرگی خدای تعالی و کوچکی خود در این نظام هستی اعتراف کنیم. زیبایی‌های شب و درخشش ستارگان در پرده‌های سیاه شب‌های فرو‌رفته در ظلمت و گسترش نور ماه در آسمان‌ها، همه نشان از قدرت بی‌پایان خداوند دارد. در این شب‌ها می‌توانیم به ستایش خدا بپردازیم. چنان‌که امام علی علیه‌السلام می‌فرمود: «خدای پاک! چه عظیم و پرشکوه است آن‌چه از آفرینش تو می‌بینیم، و چه خرد است هر بزرگی در برابر قدرت تو، و چه حقیر است آن‌چه ما می‌بینیم در برابر قدرت ناپیدای تو از دیدگان ما».
وَ هُوَ الَّذِىْ خَلَقَ اللَّیْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ (۵)یُقَلِّبُ اللهُ اللَّیْلَ وَ النَّهارَ اِنَّ فى ذلِکَ لَعِبْرَةً لاِؤُلِى اْلأَبْصارِ (۶) ۵- شب یلدا و دیوان حافظاز گذشته‌های دور در خانواده‌های ایرانی در کنار قرآن کریم، دیوان حافظ نیز مورد توجه و عنایت خاصی بوده است. ایرانیان همان‌گونه که با قرآن استخاره کرده، برای شروع کارهای خود از این کتاب آسمانی طلب خیر می‌کنند، به دیوان حافظ نیز تفأل می‌زنند و از خواجه شیراز دعای خیر می‌خواهند. یکی از رسم‌های جالب و زیبای ایرانی‌ها در شب یلدا، تفأل زدن به دیوان حافظ و خواندن اشعار عرفانی اوست که برگرفته از آیات قرآن است. شایسته است در این شب طولانی، با تفأل زدن به حافظ و خواندن اشعار عرفانی او، از خرافات و تفأل زدن به شیوه‌های خرافی دیگر پرهیز کنیم. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله می‌فرماید: «از ما نیست کسی که فال بد زند یا برایش فال بد زده شود». قرائت اشعار پسندیده و نیکو، به ویژه اشعاری که در مدح اهل بیت علیهم‌السلام سروده شده، از جمله کارهای خوب و نیکویی است که می‌توان در این شب انجام داد.
شعر حافظ در مورد شب یلدابر سر آنم که گر ز دست برآیددست به کاری زنم که غصه سر آیدخلوت دل نیست جای صحبت اضداددیو چو بیرون رود فرشته درآیدصحبت حکام ظلمت شب یلداستنور ز خورشید جوی بو که برآیدبر در ارباب بی‌مروت دنیاچند نشینی که خواجه کی به درآیدترک گدایی مکن که گنج بیابیاز نظر ره روی که در گذر آیدصالح و طالح متاع خویش نمودندتا که قبول افتد و که در نظر آیدبلبل عاشق تو عمر خواه که آخرباغ شود سبز و شاخ گل به بر آیدغفلت حافظ در این سراچه عجب نیستهر که به میخانه رفت بی‌خبر آید ۶- به یکدیگر هدیه بدهیدایران کشوری گسترده با اقوام مختلف است که هر یک از آنها در پرتو رسم‌های ویژه منطقه خود، شب یلدا را به گونه‌ای خاص برگزار می‌کنند. از جمله رسم‌های ایرانی که در شب یلدا در میان اقوام مختلف برگزار می‌شود، رسم پسندیده هدیه دادن و هدیه گرفتن است. این سنت نیکو در اسلام بسیار مورد سفارش قرار گرفته و پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم فرموده است: «پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله وسلم فرمودند:
تهادوا فإنّ الهدیّه تضعّف الحبّ و تذهب بغوائل الصّدر؛به یکدیگر هدیه بدهید زیرا هدیه محبت را فزون می کند و دل گیرى ها را از میان می برد.
نهج الفصاحه». پیامبر خدا صلی الله علیه و آله وسلم همواره به این امر نیکو اهتمام می‌ورزیدند و هر هدیه‌ای که به آن حضرت داده می‌شد، با روی باز می‌پذیرفتند؛ زیرا آن را نوعی احترام به شخص هدیه‌دهنده می‌دانستند. هدیه دادن به کوچک‌ترها در این شب، سبب می‌شود تا کودکان ونوجوانان به بزرگ‌ترها با دیده احترام نگریسته و محبت آنها را در دل خود نگاه دارند(۷)
{*}زبان سُریانی > که با نام‌های سریانی آرامی یا سریانی کلاسیک نیز شناخته می‌شود یکی از گویش‌های زبان آرامی است. نخستین نشانه‌های استفاده از این زبان در اوایل سدهٔ یکم میلادی در شهر ادسا دیده شده‌است. سریانی در طول سدهٔ چهارم تا هشتم میلادی، یکی از زبان‌های مهم ادبی در خاورمیانه بوده‌است و آثار گوناگونی به این زبان وجود دارد. در واقع، ادبیات سریانی حدود ۹۰٪ از ادبیات آرامی را تشکیل می‌دهد. سریانی در گذشته در بخش‌های وسیعی از خاور نزدیک و آناتولی و همچنین در سرزمین بحرین تکلم می‌شده‌است.
الفبای سُریانی خطی است که عمدتاً برای نگارش زبان سریانی از حدود سدهٔ یکم میلادی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
این الفبا یکی از خطوط ابجد سامی محسوب می‌شود که از الفبای آرامی و الفبای تدمری گرفته شده‌است و مشابهت‌هایی با الفبای فنیقی، عبری، عربی و الفبای سنتی مغولی دارد.
منابع؛(۱)- الآثار الباقیة عن القرون الخالیة/ابوریحان بیرونی/ص: ۳۶۳(۲)- وسائل الشیعه، ج ۱۰، ص ۴۱۴(۳)- اصول کافی- ج ۲ –ص۱۵۸(۴)- تفسیر نمونه، ج‌۹، ص ۳۰۴تا ۳۰۶جامع السعادات، ج ۳، ص ۱۹۴(۵)- سوره انبیاء، آیه ۳۳(۶)- سوره نور، آیه ۴۴(۷)- نهج الفصاحه 


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

رونق تولید دربرگیرنده همه اجزای اقتصاد کشور است
بیرجند - ایرنا - استاندار خراسان جنوبی گفت: رونق تولید فقط به صنایع سنگین و سبک محدود نشده بلکه حوزه های کشاورزی، دامپروری، صنایع دستی و خانگی را هم شامل می شود و همه اجزای اقتصادی کشور در برگیرنده شعار امسال است.
تشریح آخرین وضعیت سیل گلستان از زبان وزیر کشور
گرگان - ایرنا - وزیر کشور با تشریح آخرین وضعیت استان سیل زده گلستان گفت: خدمات اولیه در روستاهای آسیب دیده تقریبا برقرار و با تخلیه آبگرفتگی بزودی شرایط حالت عادی می گیرد.
خدمات امدادی هلال احمر به 11هزار سیل زده مازندران
ساری - ایرنا - مدیر عامل جمعیت هلال احمر مازندران گفت که تیم های امدادی با تمام توان عملیاتی و پشتیبانی به کمک سیل زدگان رفتند و تاکنون به بیش از 11هزارنفر در قالب 2 هزار و 700 خانوار خدمات لازم را ارائه کردند.
4.9میلیون مسافر وارد خراسان رضوی شدند
مشهد- ایرنا- سخنگوی ستاد اجرایی خدمات سفر خراسان رضوی از ورود چهار میلیون و 911 هزار و 29 نفر زائر و مسافر به استان از 25 اسفند ماه سال گذشته تا دوم فروردین سال 1398 خبر داد.
رییس اورژانس کشور: امکانات درمانی برای سیلزدگان گلستان فراهم است
گرگان - ایرنا - رییس مرکز حوادث و فوریت های پزشکی کشور گفت که امکانات درمانی و بهداشتی برای ارایه خدمات به سیلزدگان استان گلستان فراهم است.
سیلاب اخیر ارتباطی با کاهش پوشش گیاهی جنگلی ندارد
ساری - ایرنا - معاون امور عمرانی استاندار مازندران گفت: سیلاب اخیر که بخش گسترده ای از مناطق مرکزی و شرق استان را در بر گرفت، ارتباطی با پوشش گیاهی در بالا دست ندارد.
بیا به دَرَک؛ نوروز در بلوچستان زیبا
چابهار- ایرنا- روستای ساحلی دَرَک در بخش زرآباد شهرستان کنارک واقع در جنوب سیستان و بلوچستان و در سواحل مکران از روستاهای بکر و زیبای گردشگری علاوه بر داشتن مردمانی مهربان و مهمان نواز از چهار نمونه ساحل صخره ای، ماسه ای، شنی و مرجانی در فاصله نزدیک به هم برخوردار است.
قزوین، انتخابی ایده آل برای گردشگری مذهبی
قزوین -ایرنا - شهر تاریخی قزوین با برخورداری از اماکن مختلف زیارتگاهی از جمله امامزاده حسین ابن علی ابن موسی الرضا (ع) و مقبره پیغمبریه (مدفن چهار پیامبر الهی قوم بنی اسرائیل) که دارای بقعه ها و بناهای تاریخی نیز هستند، از قطب های گردشگری مذهبی کشور به شمار می رود.
1000 بسته غذایی از استان مرکزی به مقصد گلستان ارسال شد
اراک - ایرنا - مدیرعامل جمعیت هلال احمر استان مرکزی گفت: یک هزار بسته غذایی توسط جمعیت هلال احمر این استان برای کمک به سیل زدگان گلستان ارسال شد.
200 راس دام سبک و سنگین در خراسان شمالی تلف شدند
بجنورد- ایرنا- فرماندار راز و جرگلان گفت: بارش باران اخیر موجب تخریب تعدادی از دامداری ها و در نتیجه تلف شدن 150 راس دام سبک و 50 راس دام سنگین در این شهرستان خراسان شمالی شد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

ویدئو - با برخی شگفتی‌های برج طغرل آشنا شوید
«برج طغرل» را یکی از زیباترین آثار تاریخی با پیشینه‌ای برابر ۹ قرن یعنی متعلق به دوره سلجوقی می‌دانند. مورخان معتقدند «طغرل بیک سلجوقی» مؤسس و نخستین پادشاه سلسله سلجوقیان در این برج آرمیده و همین امر سبب شده تا این اثر ملی به نام «برج طغرل» شهرت یابد. برای این بنای تاریخی کاربری‌های مختلفی مانند «ساعت»، «منعکس‌کننده صدا» و «راهنمای مسافران» عنوان کرده‌اند. برای رسیدن به برج طغرل در شهرری، خیابان ابن‌بابویه و در مقابل سردر شرقی، استفاده از مترو بهترین راه ممکن است. در فاصله مترو تا برج نیز تاکسی و اتوبوس‌هایی که در مقابل درِ خروجی مترو منتظر مسافران هستند، شما را به مقصد می‌رسانند.
سرمایه‌گذاران خارجی در مناطق آزاد کم شدند
آمارها نشان می‌دهد میزان جذب سرمایه خارجی در ۱۱ ماهه نخست سال 1397 نسبت به سال قبلش بیش از ۳۲ درصد کاهش داشته، این در حالی است که این آمار در سال ۱۳۹۶ روند افزایشی داشته است.
واردات ۲۰۳ تن عروسک به کشور+ جدول
براساس آمار گمرک در ۱۱ ماهه سال ۹۷ بالغ بر ۲۰۳ تن انواع عروسک از ۲ کشور جهان وارد ایران شده است.
موفقیت تیم ملی فوتبال امید، با وجود بدشانسی در راه المپیک
پیشکسوت فوتبال ایران می‌گوید با وجود بدشانسی تیم ملی فوتبال امید کشورمان در بازی برابر ترکمنستان و وجود چند مصدوم، امیدوار است این تیم بتواند امید ایران برای کسب سهمیه المپیک را زنده نگه دارد.
تاریخچه ۶ داربی که در عید برگزار شد
دهم فروردین ۹۸ ایران جذاب‌تر از همیشه خواهد شد. جایی که رفاقت جایش را به رقابت می‌دهد و یک باخت می‌تواند تمام خوشی‌های عید نوروز را به کام هوادار تلخ کند. داربی هشتاد و نهم، هفتمین داربی می‌شود که در تعطیلات عید یا روزهای نزدیک به تعطیلات برگزار می‌شود و پیروزی برای هر تیم می‌تواند به عنوان شیرین‌ترین عیدی ممکن تلقی شود.
آثار عکاس ماکویی در کاخ نیاوران تهران به نمایش گذاشته شد
نخستین فیلم‌های میلیاردی سال ۹۸
سیاوش حقیقی درباره مردم افغانستان فیلم می‌سازد
از ساخت «گشت ارشاد ۳» سهیلی تا «راند چهارم» امینی
نخستین فیلم‌های میلیاردی سال ۹۸ +جدول
حدیث روز- کلام امام باقر(ع) درباره پنج تاثیر و فایده دید و بازدید
اولین آمار فروش اکران نوروز ۹۸
نوروزی «درجه۱» برای مخاطبان شبکه یک
محمد اصفهانی:دلال‌بازی در همه چیز رسوخ کرده است
اولین مستند از زندگی «سیروس گرجستانی» در تلویزیون