همگرایی خانوادگی در شب چله

09:14 ۹۰ روز و ۶ ساعت پیش ایرنا 156 0
همگرایی خانوادگی در شب چله

شهرکرد- ایرنا- این روزها عده ای عکس های چراغ نفتی قدیمی یا کرسی چوبی را منتشر می کنند و به طنز تاکید دارند که در گذشته این ابزار حکم وای فا (Wi-Fi) را داشته است.

ایرنا

این گزاره چه به طنز بیان شود چه به عنوان یک دیدگاه نوستالژیک، یک واقعیت را نمایان می کند که در گذشته برخی از ابزار در همگرایی خانواده ها بی اثر نبوده است.
امروز اگر هر اتاق برای خود یک بخاری دارد و هر فرد در خانواده یک اتاق ، در گذشته همه دور یک میز کرسی یا چراغ جمع می شوند و در باره کار و کشت و کشاورزی بحث می کردند تا یک همگرایی کاری در بین آنها شکل بگیرد.
اما این روزها حتی برخی از ابزارهای ارتباطی که خود مولفه ارتباط دهنده هستند ، باعث دوری و دوستی بین برخی از خانواده ها شده اند.
در عصر دیجیتال کدام ابزار ارتباطی می تواند نهاد خانواده را دور یکدیگر جمع کند؟ این سوالی است که می توان به صورت تحلیلی به آن پرداخت.
اما در گذشته ابزار که نه حتی برخی از آیین ها در تحکم بخشی به همگرایی خانواده ها نقش کلیدی داشتند که نمونه آن نوروز و شب چله بوده است.
شب چله در نزد ایرانیان تنها عیدی است که در شب برگزار می شد و به گونه ای شب راهبردی برای آینده کشت محصول کشاورزی بود.
در بین ایرانیان شب چله ورود به زمستانی است که بارش شب هنگام چله نوید بخش آینده روشن برای کشاورزان بوده است.
در قلمرو مرزهای فرهنگی شب چله که به نام شب یلدا در ادبیات پارسی مشهور است، شاعران و ناظمان بر این عقیده بوده اند که این شب زایش دوباره خورشید بر تنگنای تاریکی زمستان است.
برخی از منتقدان متاخر معقتدند در ادبیات قرن هفتم به بعد یلدا به معنای واقعی خود به کار نرفته است و استعاره ای از تاریکی و پیروزی بر اهریمن شب است.
سعدی علیه الرحمه در این باب می گوید :' هر که مجموع نباشد به تماشا نرود / یار با یار سفرکرده به تنها نرود - باد آسایش گیتی نزند بر دل ریش / صبح صادق ندمد تا شب یلدا نرود'.
اما تعدادی از منتقدان عقیده دارند در همسان پنداری شب یلدا با شب چله ایرانی تفاوتی هایی وجود دارد که به درستی به آن پرداخته نشده است و یلدا آنگونه که شعرایی مانند سعدی و حافظ عنوان کرده اند، مترادف با نوروز قلمداد شده است.
پارسی زبانان بر اساس گاه شمار جلالی در شب نخستین روز شمار زمستانی بر چله گاه خردورزی می نشستند و پگاه نخستین روز زمستان را پیروزمندی خورشید و ظفر بر تاریکی می نامیدند.
در نزد ایرانیان شبی با نام ˈیلدا ˈدر عصر باستان به شکل کنونی وجود نداشته است و در دوره های تاریخی این واژه سریانی به فراوانی به جای شب چله پارسی به کار برده شد.
یلدا نام سریانی تولد بود، همتراز واژه 'سوشینات' به مفهوم جشن که بعدها این کلمه نخستین بار به عنوان جشن 'انقلاب زمستانی' در نخستین شب آغاز زمستان به کار برده شده است.
شب چله بزرگ که بعدها شب یلدا قلمداد شد از نمونه جشن های شبانه ایرانیان باستان بود که گونه ای از آن هنوز زنده و پابرجاست و خاستگاه مهر شب چله همان زایش خورشید است.
در آیین سنتی و باستانی شب چله رسم بر این آیین بود که مردمان 'میز پان' هفتگانه را بر پا می کردند و مردم در بلندترین شب سال به همدیگر هدیه می دادند تا کرسی پان ها دوستدار هم باشند.
در نزد ایرانیان جشن شبانه زمستان با روشنایی و نور پیوند خورده و آنها خورشید را نماد نیکی و مهربانی می پندارند و در جشن هایشان به آن احترام می گذارند که در گذشته در آخرین شب پاییز، بیدار می ماندند تا خود شاهد طلوع خوشه های خوش رنگ خورشید باشند.
دی ماه در ایران کهن چهار جشن بود شامل نخستین روز ماه دی، روز هشتم، پانزدهم و بیست و سوم و هم اکنون از این چهار جشن فقط شب نخستین روز دی ماه و چله نشینی و شب چله جشن گرفته می شود.
شب چله آخرین شب پاییز، پایان قوس، آغاز جدی و درازترین شب سال است و واژه یلدا از آیین مهر و میترا به واژه نامه پارسی راه پیدا کرده است.
در سده چهارم میلادی بدلیل اشتباهی که در محاسبه کبیسه ها رخ داد، روز 25 دسامبر را (به جای روز 21 دسامبر) روز تولد میترا یا خورشید دانسته و تولد عیسی مسیح (ع) را نیز در این روز آغاز سال قرار دادند.
پایدار شدن شب چله را می توان از جمله شب زایش خورشید (مهر) به عنوان یکی از باورهای کهن، بلندترین شب سال، طولانی ترین تاریکی، شب ناخوشایند که از فردای این شب روز به کوتاهی می گراید و پایان برداشت محصول صیفی و آغاز فصل استراحت کشاورزان دانست.
ابوریحان بیرونی از جشن روز اول دی که آن را 'خرم روز' می نامند در دستگاه حکومتی و پادشاهی یاد می کند و نامی از شب یلدا به میان نمی آورد که می توان علت آن را خانوادگی و غیررسمی بودن آن بیان کرد.
جشن اول دی نیز به عنوان جشن 'خورما' به مفهوم جشن خورشید بوده که از این پس زمین برای زایش خورشید به سمت تازه شدن و بهار پیش می رود.
در گذشته در چهارمحال و بختیاری در این شب بخشی از محصولات به صورت بو دادن مورد استفاده قرار می گرفت و بخشی از این محصولات تفت داده شده به عنوان هدیه به تازه عروسان و دامادها تقدیم می شد.
شب یلدا در چهارمحال و بختیاری کرسی های زغال سوز برپا بود و همه اقوام گرد هم جمع می شدند و بزرگترها شاهنامه خوانی می کردند.
هندوانه به هیچ عنوان در ابتدا میوه شب یلدا محسوب نمی شد و چند دهه ای است که این محصول جالیزی جای خود را در شب چله ها باز کرده است.
پخت لبو و شلغم یکی از رسم های شب یلدا در چهارمحال و بختیاری بود که اکنون در بیشتر شهرها و روستاها این رسم دیگر وجود ندارد و تنقلات جای این محصولات زراعی را گرفته است.
برپا کردن کرسی با آتش زغال و چوب افرا، پختن آش کشک و بو دادن گندم و برنج و شاهدانه را بیشتر زنان خانه برعهده داشتند.
به گزارش ایرنا، از جمله آیین های این شب خواندن قصص قرآنی، نقالی و شاهنامه خوانی، 'اقبال هندوانه ای' و بررسی میزان کشت و برداشت محصول بوده که این اقبال هندوانه هنوز در برخی از نقاط تاجیکستان و افغانستان رایج است.
2097


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

ساير حوزه ها
ساير حوزه ها

آخرین اخبار

30 معتکف در جاجرم دچار گازگرفتگی شدند
بجنورد - ایرنا- رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریت های پزشکی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی خراسان شمالی گفت: 30 نفر از معتکفان رجبیه در روستای چهاربید از توابع شهرستان جاجرم، دیشب دچار گازگرفتگی شدند.
ریزش کوه محور اسفراین - بجنورد را بست
بجنورد- ایرنا - ریزش کوه در گردنه پلمیس در محور اسفراین - بجنورد، سبب بسته شدن موقتی این محور خراسان شمالی در روز چهارشنبه شد.
سیل در گلستان جان دو نفر را گرفت
گرگان - ایرنا - وقوع سیلاب و تخریب چند ساختمان در شرق استان گلستان دو کشته و چند مصدوم بر جای گذاشت.
دبی آب رودخانه های منتهی به گنبدکاووس کاهش یافت
گنبدکاووس - ایرنا - مدیر امور منابع آب شهرستان های گنبدکاووس، مینودشت و گالیکش اعلام کرد: در پی بارش های سنگین دو روز اخیر در منطقه شرق گلستان، دبی آب رودخانه های گرگانرود، چهل چای و نرماب منتهی به شهر گنبدکاووس در روز چهاشنبه کاهش چشمگیر یافته است.
سیلاب به 50 روستای شهرستان گنبدکاووس خسارت زد
گنبدکاووس - ایرنا - فرماندار ویژه گنبدکاووس از خسارت سیلاب ناشی از بارش های 48 ساعت گذشته به 50 روستای این شهرستان واقع در شرق گلستان خبر داد.
13 تن از حادثه دیده چهارشنبه آخر سال البرز در بیمارستان بستری شدند
کرج - ایرنا - رئیس مرکز فوریت های پزشکی استان البرز با بیان اینکه تعداد حادثه دیدگان امسال چهارشنبه آخر سال 97 حدود 20 درصد کمتر از سال گذشته بود، گفت: 13 تن از مصدومان این حوادث در بیمارستان های استان بستری شدند.
6 قایق برای کمک به شهروندان گنبد به کار گرفته شد
گنبدکاووس - ایرنا - رئیس جمعیت هلال احمر گنبدکاووس اعلام کرد: با ورود آب به بخش هایی از مناطق شمالی شهر گنبدکاووس، از جمله حد فاصل پل آخوند آباد تا برج قابوس، 6 فروند قایق برای کمک و امداد در سطح شهر توسط هلال احمر و با همکاری بخش خصوصی به کار گرفته شد.
ریزش بهمن جاده کرج - چالوس را بست
کرج - ایرنا - مدیر کل راهداری و حمل و نقل جاده ای البرز اعلام کرد که ریزش بهمن سبب انسداد جاده کرج - چالوس شد.
6 هزار و 51 سیل زده مازندرانی امدادرسانی شدند
ساری - ایرنا - مدیرعامل جمعیت هلال احمر مازندران اعلام کرد: تاکنون 6 هزار و 51 نفر از آسیب دیدگان سیل در 12 شهر و 75 منطقه استان از خدمات امدادی این جمعیت بهره مند شدند.
فرازهای بهارانه
اصفهان- ایرنا- بهار، سفر، مهرورزی و صله رحم از جمله موضوعاتی است که مولای متقیان علی (ع) در نهج البلاغه از آن سخن گفته است که اندیشه های نابی که با بکارگیری آن درون و برون هر انسانی متحول می شود.

پر بازدید ترین اخبار امروز

کشیش مسیحی:حضرت علی(ع) وفرزندانش بهترین الگوبرای بشریت هستند
لندن - ایرنا - «کریستوفر کلوسی» کشیش مسیحی و پژوهشگر مطالعات اسلامی معتقد است که حضرت علی (ع) و فرزندان ایشان اسوه‌های بی‌نظیر و کامل برای بشر امروز هستند.
آخرین سوال نظرسنجی برنامه نود چه بود؟
شب گذشته به دستور مدیر شبکه سه برنامه نود با اجرای عادل فردوسی‌پور متوقف شد.
جرائم چهارشنبه آخر سال در البرز 30 درصد کاهش یافت
کرج - ایرنا - فرمانده نیروی انتظامی استان البرز اعلام کرد که با مشارکت مردم و پلیس میزان جرائم چهارشنبه آخر سال این استان 30 درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافت.
«رحمان ۱۴۰۰» گیشه را در دست گرفت
یلم‌های رحمان ۱۴۰۰، متری شیش و نیم، چهار انگشت، غلامرضا تختی، زندانی‌ها، پیشونی سفید ۳ و ژن خوک به ترتیب رتبه‌های اول تا هفتم جدول فروش اکران نوروز ۹۸ را در اختیار دارند.
30 معتکف در جاجرم دچار گازگرفتگی شدند
بجنورد - ایرنا- رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریت های پزشکی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی خراسان شمالی گفت: 30 نفر از معتکفان رجبیه در روستای چهاربید از توابع شهرستان جاجرم، دیشب دچار گازگرفتگی شدند.
هفت سین سفارت ایران برای فارسی آموزان چینی
آئین سنتی 'نو اوستی' در اردبیل برگزار شد
بابل نوازش دهنده چشم گردشگران در ایام نوروز
طرح آرامش بهاری در 300 امامزاده مازندران آغاز شد
آثار تاریخی چهارمحال و بختیاری میزبان از مسافران نوروزی
ایمن سازی نقاط حادثه خیز جاده های استان اولویت راهداری باشد
زیبایی های 5 سد در آذربایجان غربی میزبان مسافران نوروزی است
100میلیارد ریال برای ساماندهی زرینه رود میاندوآب اختصاص یافت
اسکان بیش از17هزار مسافر در خور و بیابانک فراهم شد
4 باستان شناس راهنمای گردشگران در بافت تاریخی دهدشت