همگرایی خانوادگی در شب چله

09:14 ۱۸۸ روز و ۱۲ ساعت پیش ایرنا 204 0
همگرایی خانوادگی در شب چله

شهرکرد- ایرنا- این روزها عده ای عکس های چراغ نفتی قدیمی یا کرسی چوبی را منتشر می کنند و به طنز تاکید دارند که در گذشته این ابزار حکم وای فا (Wi-Fi) را داشته است.

ایرنا

این گزاره چه به طنز بیان شود چه به عنوان یک دیدگاه نوستالژیک، یک واقعیت را نمایان می کند که در گذشته برخی از ابزار در همگرایی خانواده ها بی اثر نبوده است.
امروز اگر هر اتاق برای خود یک بخاری دارد و هر فرد در خانواده یک اتاق ، در گذشته همه دور یک میز کرسی یا چراغ جمع می شوند و در باره کار و کشت و کشاورزی بحث می کردند تا یک همگرایی کاری در بین آنها شکل بگیرد.
اما این روزها حتی برخی از ابزارهای ارتباطی که خود مولفه ارتباط دهنده هستند ، باعث دوری و دوستی بین برخی از خانواده ها شده اند.
در عصر دیجیتال کدام ابزار ارتباطی می تواند نهاد خانواده را دور یکدیگر جمع کند؟ این سوالی است که می توان به صورت تحلیلی به آن پرداخت.
اما در گذشته ابزار که نه حتی برخی از آیین ها در تحکم بخشی به همگرایی خانواده ها نقش کلیدی داشتند که نمونه آن نوروز و شب چله بوده است.
شب چله در نزد ایرانیان تنها عیدی است که در شب برگزار می شد و به گونه ای شب راهبردی برای آینده کشت محصول کشاورزی بود.
در بین ایرانیان شب چله ورود به زمستانی است که بارش شب هنگام چله نوید بخش آینده روشن برای کشاورزان بوده است.
در قلمرو مرزهای فرهنگی شب چله که به نام شب یلدا در ادبیات پارسی مشهور است، شاعران و ناظمان بر این عقیده بوده اند که این شب زایش دوباره خورشید بر تنگنای تاریکی زمستان است.
برخی از منتقدان متاخر معقتدند در ادبیات قرن هفتم به بعد یلدا به معنای واقعی خود به کار نرفته است و استعاره ای از تاریکی و پیروزی بر اهریمن شب است.
سعدی علیه الرحمه در این باب می گوید :' هر که مجموع نباشد به تماشا نرود / یار با یار سفرکرده به تنها نرود - باد آسایش گیتی نزند بر دل ریش / صبح صادق ندمد تا شب یلدا نرود'.
اما تعدادی از منتقدان عقیده دارند در همسان پنداری شب یلدا با شب چله ایرانی تفاوتی هایی وجود دارد که به درستی به آن پرداخته نشده است و یلدا آنگونه که شعرایی مانند سعدی و حافظ عنوان کرده اند، مترادف با نوروز قلمداد شده است.
پارسی زبانان بر اساس گاه شمار جلالی در شب نخستین روز شمار زمستانی بر چله گاه خردورزی می نشستند و پگاه نخستین روز زمستان را پیروزمندی خورشید و ظفر بر تاریکی می نامیدند.
در نزد ایرانیان شبی با نام ˈیلدا ˈدر عصر باستان به شکل کنونی وجود نداشته است و در دوره های تاریخی این واژه سریانی به فراوانی به جای شب چله پارسی به کار برده شد.
یلدا نام سریانی تولد بود، همتراز واژه 'سوشینات' به مفهوم جشن که بعدها این کلمه نخستین بار به عنوان جشن 'انقلاب زمستانی' در نخستین شب آغاز زمستان به کار برده شده است.
شب چله بزرگ که بعدها شب یلدا قلمداد شد از نمونه جشن های شبانه ایرانیان باستان بود که گونه ای از آن هنوز زنده و پابرجاست و خاستگاه مهر شب چله همان زایش خورشید است.
در آیین سنتی و باستانی شب چله رسم بر این آیین بود که مردمان 'میز پان' هفتگانه را بر پا می کردند و مردم در بلندترین شب سال به همدیگر هدیه می دادند تا کرسی پان ها دوستدار هم باشند.
در نزد ایرانیان جشن شبانه زمستان با روشنایی و نور پیوند خورده و آنها خورشید را نماد نیکی و مهربانی می پندارند و در جشن هایشان به آن احترام می گذارند که در گذشته در آخرین شب پاییز، بیدار می ماندند تا خود شاهد طلوع خوشه های خوش رنگ خورشید باشند.
دی ماه در ایران کهن چهار جشن بود شامل نخستین روز ماه دی، روز هشتم، پانزدهم و بیست و سوم و هم اکنون از این چهار جشن فقط شب نخستین روز دی ماه و چله نشینی و شب چله جشن گرفته می شود.
شب چله آخرین شب پاییز، پایان قوس، آغاز جدی و درازترین شب سال است و واژه یلدا از آیین مهر و میترا به واژه نامه پارسی راه پیدا کرده است.
در سده چهارم میلادی بدلیل اشتباهی که در محاسبه کبیسه ها رخ داد، روز 25 دسامبر را (به جای روز 21 دسامبر) روز تولد میترا یا خورشید دانسته و تولد عیسی مسیح (ع) را نیز در این روز آغاز سال قرار دادند.
پایدار شدن شب چله را می توان از جمله شب زایش خورشید (مهر) به عنوان یکی از باورهای کهن، بلندترین شب سال، طولانی ترین تاریکی، شب ناخوشایند که از فردای این شب روز به کوتاهی می گراید و پایان برداشت محصول صیفی و آغاز فصل استراحت کشاورزان دانست.
ابوریحان بیرونی از جشن روز اول دی که آن را 'خرم روز' می نامند در دستگاه حکومتی و پادشاهی یاد می کند و نامی از شب یلدا به میان نمی آورد که می توان علت آن را خانوادگی و غیررسمی بودن آن بیان کرد.
جشن اول دی نیز به عنوان جشن 'خورما' به مفهوم جشن خورشید بوده که از این پس زمین برای زایش خورشید به سمت تازه شدن و بهار پیش می رود.
در گذشته در چهارمحال و بختیاری در این شب بخشی از محصولات به صورت بو دادن مورد استفاده قرار می گرفت و بخشی از این محصولات تفت داده شده به عنوان هدیه به تازه عروسان و دامادها تقدیم می شد.
شب یلدا در چهارمحال و بختیاری کرسی های زغال سوز برپا بود و همه اقوام گرد هم جمع می شدند و بزرگترها شاهنامه خوانی می کردند.
هندوانه به هیچ عنوان در ابتدا میوه شب یلدا محسوب نمی شد و چند دهه ای است که این محصول جالیزی جای خود را در شب چله ها باز کرده است.
پخت لبو و شلغم یکی از رسم های شب یلدا در چهارمحال و بختیاری بود که اکنون در بیشتر شهرها و روستاها این رسم دیگر وجود ندارد و تنقلات جای این محصولات زراعی را گرفته است.
برپا کردن کرسی با آتش زغال و چوب افرا، پختن آش کشک و بو دادن گندم و برنج و شاهدانه را بیشتر زنان خانه برعهده داشتند.
به گزارش ایرنا، از جمله آیین های این شب خواندن قصص قرآنی، نقالی و شاهنامه خوانی، 'اقبال هندوانه ای' و بررسی میزان کشت و برداشت محصول بوده که این اقبال هندوانه هنوز در برخی از نقاط تاجیکستان و افغانستان رایج است.
2097


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

۱۲ خوراکی که نباید یخ بزنند!
برخی مواد خوراکی و غذاهای پخته که به نظر نمی‌رسد مشکلی برای نگهداری در فریزر داشته باشند، ممکن است پس از خروج از آن و یخزدایی به طور کامل غیر قابل استفاده شوند.
قهرمانی خادم الشریعه در مسابقات شطرنج غرب آسیا- پنجمین سهمیه جام جهانی قطعی شد
سارا خادم الشریعه با کسب عنوان قهرمانی مسابقات شطرنج غرب آسیا، سهمیه حضور در رقابت‌های جام جهانی را کسب کرد.
جلسه کمیته فنی تیم ملی کشتی آزاد با سرپرست فدراسیون برگزار می‌شود
جلسه کمیته فنی تیم ملی کشتی آزاد فردا (پنجشنبه) و با حضور بهروز نعمتی سرپرست فدراسیون کشتی برگزار می‌شود.
شعار علیه عرب و احمدزاده در تمرین پرسپولیس- استارت سرخ‌پوشان زیر نظر باقری
هواداران پرسپولیس در نخستین تمرین این تیم در فصل جدید، خواستار استعفای اعضای هیات مدیره و مدیرعامل باشگاه شدند.
مدافع فصل گذشته استقلال راهی تراکتور شد
میثم تیموری با عقد قراردادی به جمع بازیکنان دنیزلی اضافه شد.
انصاری: با برانکو یا بدون او باید تلاش کنیم- پیشنهادی از شرق آسیا به دستم نرسید
مدافع پرسپولیس می‌گوید به خاطر شرایط خاص این باشگاه حاضر شده در جمع سرخ‌پوشان پایتخت بماند.
باقری: گفته بودم که در حد سرمربی‌گری پرسپولیس نیستم- احساس کردم که برانکو دیگر بر نمی‌گردد
مربی تیم فوتبال پرسپولیس می‌گوید برای عقب نماندن بازیکنان این تیم، به طور موقت مسئولیت تمرین دادن سرخ‌پوشان را برعهده گرفته است.
سید حسین حسینی با استقلال تمدید کرد
دروازه‌بان استقلال قراردادش را با این تیم به مدت دو سال تمدید کرد.
مظنون به قتل سیاستمدار آلمانی به جرم خود اعتراف کرد
دادستان کل آلمان اعلام کرد، مظنون پرونده قتل والتر لوبکه، به قتل این سیاستمدار آلمانی اعتراف کرده است.
دیدار سرپرست پنتاگون و وزیر دفاع ترکیه در بروکسل
وزیر دفاع ترکیه در مقر ناتو در بروکسل با سرپرست وزارت دفاع آمریکا دیدار و گفت‌وگو کرد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

توضیحاتی درباره خانم بازداشت شده در وزارت نفت- هیچ تصمیمی برای حذف ارز 4200 تومانی نداریم
سخنگوی دولت با بیان اینکه یک خانم بازداشت شده اظهار داشت: اینها که با شرکت‌های خارجی کار می‌کنند و معمولا اطلاعات جمع می کنند و باید دستگاه بررسی کند، نوع بیان خبری اتفاق درست نیست.
این چهارراه دیگر گلفروش ندارد
به شیشه اتومبیل می‌زند و می‌خواهد از او چند شاخه گل بخرند. شیشه ماشین بالا می‌رود، گل‌ها پخش زمین می‌شود. دخترک خودش را از اتومبیل‌ها دور می‌کند...
ظرفیت پالایش نفت خام و میعانات گازی ایران افزایش یافت
متوسط پالایش نفت خام و میعانات گازی ایران از خردادماه به دو میلیون و ۱۵۰ هزار بشکه در روز رسیده و این در شرایطی است که ظرفیت پالایش کشور در ابتدای سال 1396 یک میلیون و ۵۵۰ هزار بشکه بوده است و پیش‌بینی شده که این میزان تا پایان امسال به حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در روز برسد.
چراغ نفتی بلای جان دختر ۱۸ ساله
دختری جوان در پی سوختگی ناشی از حریق چراغ نفتی در شهر زاهدان جان باخت.
چرا آژانس‌های گردشگری به رپورتاژ آگهی نیاز دارند؟
وقتی پای مسافرت به میان می‌آید اتحاد و اعتماد عجیبی بین کاربران وبسایت‌های گردشگری دیده می‌شود. به طوری که، پیشنهاد مقصد بعدی برای مسافرت یک موضوع بسیار داغ در حوزه وب است. آمار و ارقام نشان می‌دهند وقتی کاربران درباره سفر یک رپورتاژ آگهی می‌خوانند، هوس مسافرت به سرشان می‌زند. بنابراین، امروزه در دنیایی که همه با گوشی‌های هوشمند سر و کار دارند، اینترنت در هر لحظه نقش تاثیرگذاری در رونق صنعت گردشگری دارد.
توصیه سفارت ایران در مسکو به شهرندان ایرانی درباره سفر به روسیه
تهدید جدی برای بناهای تاریخی یونان
چه کنیم ایران مقصد یک بار مصرف گردشگران نباشد؟
کشاورزان برای «تل‌یونجه» تعهد کتبی داده‌اند
ایران برای گرفتن این میزبانی همت ندارد؟
هشت تیر به موزه نروید
۱۰۰هزار دینار عراق سهم هر زائر اربعین
اتمام حجتِ میراث‌فرهنگی برای ساختمانِ «جیپ»
آغاز برنامه‌ریزی برای مشارکت در اکسپو ۲۰۲۰ دبی
ارز مسافرتی چند؟