نقش رسانه در کاهش فساد- سرهنگ کارآگاه غلامحسین بیابانی*

15:41 ۹۱ روز و ۱۱ ساعت پیش ایرنا 352 0
نقش رسانه در کاهش فساد- سرهنگ کارآگاه غلامحسین بیابانی*

تهران- رسانه ها به عنوان یک نهاد نظارت و توازن، نقشی حیاتی در کاهش فساد دارند و از سوی دیگر ظهور شبکه های اجتماعی موجب شده تا رسانه ها با ابزاری قدرتمندتر از گذشته به جنگ فساد بروند.

ایرنا

دسترسی روزافزون به اینترنت و دولت الکترونیک، احتمال افشای فساد مسئولان را در هر جامعه ای افزایش داده است و از این رو می توان به تاثیر آزادی رسانه، دسترسی به اینترنت و ارائه خدمات آنلاین حکومتی بر کاهش فساد پی برد.
رسانه ها به عنوان چهارمین رکن حکومت (علاوه بر قوه مجریه، مقننه و اجرایی) بر همنوایی با قوانین، ارزش ها و هنجارهای دموکراتیک نظارت می کنند ولی در مقایسه با سه قدرت نهادی هیچ ابزار رسمی برای مجازات تخلفات مسئولان ندارند بنابراین آنها کنترل عمومی خود را به صورت غیرمستقیم اعمال می کنند.
رسانه ها این نقش را به شش شیوه انجام می دهند؛ اول اینکه رسانه ها به عنوان نگهبانانی هستند که تصمیم گیران سیاسی را در قبال اعمالشان مسئول نگه می دارند. با این کار رسانه ها 'می توانند با بررسی و گزارش دهی موارد فساد به نهادهای قضایی' کمک کنند و این نظارت به بررسی توسط نهادهای رسمی و محکومیت فعالان سیاسی فاسد منجر می شود.
زمانی که قدرتهای نظارتی به دنبال فساد می گردند و نمی توانند به طور موثری مجازات را اعمال کنند، رسانه های مستقل و منتقد اغلب نقش خود را به عنوان نهادی تنظیمی کارآمدتر از نهادهای قضایی، مقننه و اجرایی ایفا می کنند و با قرار دادن مقامات دولتی فساد در معرض نظارت، رسانه های جمعی در مسئولیت پذیری عمودی سهیم می شوند؛ اندیشمندان این امر را به عنوان یک مکانیزم کنترلی بین نقش آفرینان قدرتمند فرادست و نقش آفرینان فرودست با قدرت کمتر توصیف می کنند.
دوم اینکه رسانه های جمعی توازن و نظارت بین فعالان قدرتمند را تقویت می کنند؛ با افشای نواقص در نهادهای ضدفساد، روزنامه نگاران می توانند آن ها را به اصلاح این نهادها بخوانند و بدین وسیله موثر بودن رسانه ها را در مبارزه با فساد افزایش دهند. علاوه بر این افزایش آگاهی عمومی از طریق پوشش رسانه ای باعث تقویت کار و مشروعیت نهادهای ضدفساد می شود .
سوم اینکه رسانه های جمعی یک فضای مدنی برای بیان شکایات و مشارکت در ایجاد افکار عمومی فراهم می سازند؛ با 'برجسته ساختن قصور در سیاست ها، سوءمدیریت توسط مقامات، رسوایی ها در شرکت های بزرگ'، رسانه ها می توانند فشار عمومی ایجاد کنند تا سیاستمداران فاسد را مجبور به استعفا و ترک قدرت سیاسی کنند.
این کمپین ها با نام بردن و شرمگین ساختن افراد فاسد، بر شهرت نقش آفرینان فاسد تاثیر می گذارد و می تواند سازگاری با قانون را افزایش دهد؛ این اقدامات مخصوصا در مبارزه علیه فساد مجرمانه موثر هستند.
فساد مجرمانه مربوط به زمانی است که 'مقامی مسئول قدرت به تعویق انداختن یا امتناع از انجام یک خدمت را دارد... تا از عامل خصوصی به شکل رشوه، رانت استخراج کند'.
در این مورد، قربانی علاقه دارد تا مقام فاسد را رسوا کند اما زمانی که هم عوامل رشوه دهنده و هم عوامل رشوه گیرنده از معامله فاسد نفع ببرند، هیچ کدام از آن ها شکایتی نخواهند کرد که این امر نشان دهنده نیاز به رسانه های تحقیقی برای مشارکت فعال در تلاش های ضدفساد است.
چهارم اینکه با فراهم ساختن اطلاعات در مورد فساد، رسانه های جمعی در ایجاد فضای شفافیت در جامعه مشارکت می کنند و فساد را هم در سطح فردی و هم در سطح سیستماتیک کاهش می دهند؛ اما باید درنظر داشت که شفافیت به تنهایی در کاهش فساد کافی نیست و دسترسی گسترده به اصلاعات باید با 'توانایی پردازش اطلاعات و انگیزه‌هایی برای عمل بر اساس اطلاعات پردازش شده' همراه شود بنابراین برخی از محققان رویکردی انتقادی‌تر نسبت به رابطه‌ بین رسانه‌های خبری و فساد دارند.
پنجم اینکه رسانه‌های ناظر دارای تاثیرات بازدارنده هستند؛ نظریه‌ بازدارندگی سه نیرو را شناسایی می‌کند که انتظار می‌رود که دفعات و دامنه‌ فساد را افزایش دهند:
(1) دامنه وسیع پاداش‌های خارجی (2) احتمال اندک کشف فساد (3) کم بودن شدت مجازات. اگر رسانه‌ها نقش نظارتی خود را ایفا کنند، احتمال اینکه خطاهای مسئولین افشا شوند و دچار پیگیری قضایی شوند و یا قدرت یا شهرت خود را از دست دهند، افزایش می‌یابد؛ بنابراین منافع شخصی فساد کاهش می‌یابد و مجرمان بالقوه قبل از مشارکت در فساد، از انجام این کار بازداشته می‌شوند.
همچنین برای اینکه مسئولان در هر کشوری با موفقیت از فساد برحذر شوند، قرار گرفتن در معرض رسانه‌ها، قوانین سخت ضدفساد و پیگیری کارآمد قضایی باید مکمل یکدیگر باشند چراکه اگر نهادهای قانونی ضعیف باشند یا خودشان فاسد باشند، مجرمان بالقوه نباید از مجازات بترسند.
ششم شیوه‌های ناملموسی است که رسانه‌ها می‌توانند در مبارزه با فساد همکاری کنند؛ این نظارت‌ها بر روی فساد از فضای اجتماعی وسیع‌تر پلورالیسم سیاسی بهتر، گفتگوی عمومی سرزنده و احساس مسئولیت بیشتر در بین مسئولین و نهادهای مختلف برمی‌خیزد که نتیجه فرعی رسانه‌های خبری مستقل قدرتمند است.
* رئیس مرکز تحقیقات کاربردی پلیس آگاهی ناجا و استاد دانشگاه
تهرام/9343//1348


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

ساير حوزه ها
ساير حوزه ها

آخرین اخبار

آیین تحویل سال نو در جوار حرم حضرت معصومه(س) برگزار شد
قم- ایرنا- آیین تحویل سال جدید درحرم مطهر حضرت فاطمه معصومه (س) با حضور پرشور و گسترده مجاوران و زائران بانوی کریمه اهل بیت از سراسر کشور بامداد پنجشنبه برگزار شد.
راه حل مشکل معیشت مردم رونق تولید است
تهران- ایرنا- حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب با نامگذاری سال 1398 به عنوان سال «رونق تولید» تاکید کردند که راه حل مشکل معیشت مردم رونق تولید است.
اوضاع در شهرهای اندیمشک و دزفول تحت کنترل است
اهواز- ایرنا- استاندار خوزستان با اشاره به درگیریها در مرز شهرهای دزفول و اندیمشک گفت: درگیری هایی بین برخی شهروندان دزفول و اندیمشک از عصر پنجشنبه آغاز شده است اما اوضاع تحت کنترل است.
مصدومان آتش بازی شب نوروز در کردستان به 70نفر افزایش یافت
سنندج - ایرنا - معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی کردستان گفت: مصدومان آتش بازی شب نوروز در این استان به 70 نفر رسید.
رانش زمین راه دسترسی 50 روستای شهرستان نکا را بست
ساری - ایرنا – معاون سیاسی ، امنیتی و اجتماعی فرماندار نکا گفت که رانش زمین در بخش هزار جریب این شهرستان سبب بسته شدن راه دسترسی 50 روستا شده است.
راه آهن شمال تا اول فروردین 98 مسدود است
ساری -ایرنا - محور راه آهن شمال ( گلستان تا تهران) که از سه روز پیش بر اثر ریزش سنگ در مسیر زیرآب تا شیرگاه در حوزه استحفاظی مازندران بسته شده بود ، تا عصر فردا اول فروردین 98 همچنان مسدود خواهد بود .
سیلاب تخلیه شده از سیمرغ جویباری ها را درگیر سیل کرد
ساری – ایرنا – بخشدار گیل خواران از توابع شهرستان جویبار گفت که تخلیه سیلاب از شهرستان سیمرغ سبب هدایت آن به روستاهای پایین دست این منطقه شد و هم اکنون یکهزار خانوار در این بخش درگیر سیل و آبگرفتگی هستند.
اختلاف بر سر محل نصب تابلوی ورودی دزفول به درگیری منجر شد
دزفول - ایرنا - اختلاف بر سر محل نصب تابلوی ورودی شهر دزفول در جاده اندیمشک - دزفول به درگیری عده ای از مردم این 2 شهر منجر شد.
خیابان غذا در بجنورد راه اندازی شد
بجنورد- ایرنا- برای نخستین بار در استان خراسان شمالی، در آستانه نوروز خیابان غذا، چهارشنبه شب در آیینی با حضور مسئولان این استان در بجنورد راه اندازی شد.
مرکز پایش و مدیریت هوشمند کیش افتتاح شد
کیش - ایرنا - مرکز هوشمند پایش و مدیریت آنلاین در آخرین روز سال 97 با حضور مدیرعامل منطقه آزاد کیش و معاون برنامه و توسعه مدیریت شورای عالی مناطق آزاد کشور در کیش افتتاح و فعالیت خود را آغاز کرد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

آیین تحویل سال نو در جوار حرم حضرت معصومه(س) برگزار شد
قم- ایرنا- آیین تحویل سال جدید درحرم مطهر حضرت فاطمه معصومه (س) با حضور پرشور و گسترده مجاوران و زائران بانوی کریمه اهل بیت از سراسر کشور بامداد پنجشنبه برگزار شد.
راه حل مشکل معیشت مردم رونق تولید است
تهران- ایرنا- حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب با نامگذاری سال 1398 به عنوان سال «رونق تولید» تاکید کردند که راه حل مشکل معیشت مردم رونق تولید است.
اوضاع در شهرهای اندیمشک و دزفول تحت کنترل است
اهواز- ایرنا- استاندار خوزستان با اشاره به درگیریها در مرز شهرهای دزفول و اندیمشک گفت: درگیری هایی بین برخی شهروندان دزفول و اندیمشک از عصر پنجشنبه آغاز شده است اما اوضاع تحت کنترل است.
مصدومان آتش بازی شب نوروز در کردستان به 70نفر افزایش یافت
سنندج - ایرنا - معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی کردستان گفت: مصدومان آتش بازی شب نوروز در این استان به 70 نفر رسید.
رانش زمین راه دسترسی 50 روستای شهرستان نکا را بست
ساری - ایرنا – معاون سیاسی ، امنیتی و اجتماعی فرماندار نکا گفت که رانش زمین در بخش هزار جریب این شهرستان سبب بسته شدن راه دسترسی 50 روستا شده است.
آبادان؛ پیش و پس از ملی ‌شدن صنعت نفت
مصطفی نورمفیدی: فعالیت اقتصادی ندارم
سال بد دوبله!
پایگاه های اطلاع رسانی اینترنتی ایلام یارانه دریافت کردند
برنامه پخش سریال طنز «نون.خ» از تلویزیون
توضیحات کارگردان سریال نوروزی «زوج یا فرد»
«مدیرعامل شرکت همشهری» منصوب شد
توسعه همه جانبه و جلب اعتماد مردم بدون نقد امکانپذیر نیست
آغاز به کار پایگاه اطلاع‌رسانی نمایندگی قوه مجریه در شورای نظارت بر صداوسیما
کلاهبرداری از مردم جنوب تهران در پوشش مسابقه رادیویی