تک تازی بابانوئل در فرهنگ ایران

16:34 ۱۸۰ روز و ۲ ساعت پیش ایرنا 221 0
تک تازی بابانوئل در فرهنگ ایران

تهران- ایرنا- این روزها تزئینات کریسمسی در ویترین مغازه ها و پاساژهای ایران می درخشند، ولی چرا جامعه نسبت به جشن های غربی همچون ولنتاین، هالویین و... انقدر هیجان زده به دنبال برگزاری آنها هستند.

ایرنا

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، با نزدیک شدن به آخرین ماه سال میلادی و شروع سال نو، تزئینات درخت کریسمس با ستاره ها و گوی های رنگارنگ و درخشان، عروسک های بابانوئل در ویترین مغازه ها و فروشگاه های ایران خودنمایی می کنند. برخی ایرانی ها هم با دیدن این زرق و برق های کریسمس، هیجان زده به دنبال خرید این کالاها و یا حداقل عکس گرفتن با این تزئیات هستند.
بازار خرید درختان کاج مصنوعی، عروسک های آدم برفی و زینت آلات کریسمسی در ایران بیش از حد تصور و بیش از خرید مسیحیان ایرانی، رواج یافته است چنان که سال گذشته برآورد گردش مالی این بازار را 21 میلیارد تومان تخمین زده بودند.
آذین بندی های سال نو میلادی در بین ایرانیان غیرمسیحی در سال های اخیرطرفدارنی پیدا کرده است که این پرسش ها به وجود آمده است که چرا در ایران با وجود جشن های مختلف، جشن های ایران باستان یا جشن های اسلامی، مردم ایران علاقه مند به برگزاری جشن های غربی هستند، چرا همچنان چشم های ما با جشن های ملل دیگر برق می زند، ولی در مورد جشن های فرهنگی خودمان، رخوت زده یا بی تفاوت عمل می کنیم و در آخر این پرسش مطرح است که چطور عده ای از هر فرصتی بدون توجه به پیشینه فرهنگی و تاریخی مراسمات، آن ها را برگزار می کنند.
برای بررسی و تحلیل این وضعیت می توان به سه منظر اشاره کرد: یک، ضعف و نارسایی ها در برنامه ریزی و برگزاری جشن های ملی؛ دوم روند جهانی شدن در برگزاری جشن های جهان غرب؛ گردش مالی بالای این جشن ها و رویدادهای غربی.
در سطح اول انتقادات شدیدی به مسوولان فرهنگی می شود که بعد از چهل سال از گذشت انقلاب اسلامی نتوانسته اند یک برنامه جامع برای بزرگداشت رویدادها و جشن های ایرانی و رویدادهای اسلامی تنظیم کنند و براساس آن به تولید کالاها و نمادهای فرهنگی بپردازند.محصولات کمتری به دنبال نمادسازی تاریخ و فرهنگ ایران طراحی و تولید می شود.
جشن هایی چون شب یلدا، چهارشنبه سوری و نوروز که از گذشته زنده مانده است به این خاطر است که مردم به طور خانوادگی آنها را اجرا می کنند و از سوی حاکمیت چندان مورد توجه نبوده که بر غنای فرهنگی، طراحی و تولید محصولات بصری فرهنگی اقدام کنند و گویی این جشن ها به حال خود رها شدند و تنها در مواردی مثل چهارشنبه سوری به هشدار دادن اکتفا می کنند.
در سطح دوم ما شاهد هستیم که برگزاری جشنی مثل سال نو مسیحی در روند جهانی شدن قرار گرفته است و بیشترین نقاط جهان تحت تاثیر این جشن قرار می گیرند. در همین خصوص نقش رسانه ها مثل ماهواره و شبکه های اجتماعی اینترنتی بی تاثیر نیست و می توان تاثیرپذیرفتن ایرانی ها از تبلیغات فرهنگی را در همین جشن ها مشاهده کرد. عده ای این اتفاقات را برای فرهنگ ایرانی منفی تلقی می کنند ولی برخی معتقدند که برگزاری این جشن در ایران نیز اتفاق خاصی نیست و حتی می تواند در افزایش شادی ایرانی ها مثبت باشد.
در بعد دیگری از تحلیل می توان به بازار و اقتصاد این رویدادها در ایران اشاره کرد. پاساژها و مغازه ها برای جلب توجه و فروش بیشتر اقدام به استفاده از جاذبه های بصری مثل درخت های کریسمس می کنند. رویداد بلک فرایدی، آخرین جمعه ماه نوامبر که در حراجی های آمریکا متداول است، در ایران نیز برای بازار گرمی و حتی فروش بیشتر در سال های اخیر رایج شده است. هرکدام از این جشن ها و رویدادها گردش مالی بالایی از خرید و فروش محصولات و لوازم های جشن یا هدیه ها را شکل می دهد.
پژوهشگر ایرنا برای بررسی ابعاد و علل فرهنگی گرایش جامعه به جشن های غربی و مسیحی با «سیدحسین نبوی» عضو هیئت علمی گروه جامعه شناسی دانشگاه خوارزمی و جامعه شناس فرهنگی به گفت و گو پرداخت.
نبوی درباره ریشه های رشد جشن های مسیحی و غربی در جامعه ایران (مانند جشن تولد، کریسمس، هالویین، ولنتاین، و بلک فرایدی و...) به پژوهشگر ایرنا گفت: دلیل اصلی این پدیده به این خاطر است که خانواده ها و مردم به دنبال تجربه شادی هستند. گرچه از قدیم هم اینطور نبوده است که ما ایرانی ها با شادی آشنا نباشیم و سنت های خاص یا آیین ها و مناسک های خاصی برای شادی نداشته باشیم، بلکه ما جشن های متعددی داشتیم و این تجربه شادی را داشتیم ولی به نظر می رسد در طی سال های بعد از انقلاب اسلامی، اهتمام جدی برای برگزاری آن صورت نگرفت.
وی افزود: به طور کلی غم و اندوه برای آدم ها بیشتر جلب توجه می کند: غم و اندوه تاثیرگذاری شدیدتر و ماندگارتری دارد،اما در مقابل شادی ماندگاری محدودتری است. به قول الگزندر، جامعه شناس معاصر آمریکایی طبق نظریه جامعه شناسی فرهنگی که ارائه داده است، انسان ها به واسطه تروما و مصایبی که تجربه می کنند بسیار تحت تاثیر قرار می گیرند.

**ترویج ارزش زندگی شاد
نبوی گفت: بعد از دوره هشت سال جنگ، نسل جدید که در دوره سازندگی و اصلاحات رشد و نمو یافتند، نسلی بودند که پرورش یافته شرایط رفاه بودند، آنها چندان، تجربه غم و اندوه را نداشتند. در نتیجه اندوه، معنایی و دلالتی برای آنان نداشت. این نسل جدید اشتیاق وافری به شادی یافت.
'در دوره سازندگی به واسطه مدرنیزاسیون دولتی، طبقه متوسط و متمول برخوردارتر شد. طبقات و گروه هایی که از لحاظ اقتصادی از درآمد و ثروت و تمول مالی بیشتری برخوردار شدند. این نسل جدید با خانواده های متمول، به سمت و سوی ابراز شادی و نشاط رفتند. این اتفاق زمانی روی داد که جنگ، گرفتاری ها و مصایب تمام شده بود و از طرف دیگر با توزیع ثروت و درآمد بیشتر، عده ای از قِبَلِ بازسازی و مدرنیزاسیون دولتی سهم قابل توجهی از منابع مالی را به دست آوردند. در نهایت غم و اندوه که به طور سنتی در جامعه اهمیت ویژه و دلالت ویژه ای داشت، به تدریج آن اهمیت و دلالت را از دست داد و جای خود را به زندگی راحت و شاد سپرد: حالا شادی و راحتی و خوش گذرانی اهمیت و دلالت و معنای ویژه ای برای مردم – به ویژه در چشم هم چشمی ها- پیدا کرد.'

**برگزاری انواع جشن های غربی برای تمایزیابی
این جامعه شناس فرهنگی گفت: اتفاق دیگر این بود که مردم به سمت تمایز یابی رفتند. به قول بوردیو جامعه شناس فرانسوی، آدم ها دنبال این هستند که می خواهند خودشان را متمایز نشان دهند و یا به قول وبلن جامعه شناس آمریکایی، مردم با مصرف نمایشی و با مصرف تظاهری در واقع متفاوت بودن خودشان را نشان می دهند.
براین اساس خانواده ها به دنبال نشان دادن والاتر و بالاتر بودن خودشان و در رقابتی بین خانواده ها و آشنایان، شیوه ها و برنامه های جدیدی برای ابراز شادی و نشاط خودشان ابداع کردند. خانواده ها با شیوه هایی که تحت تاثیر رسانه ها و سفرهای شخصی بود، مراسم، آیین ها و عناصری از فرهنگ غربی را اخذ و اجرا کردند و با این کار متمایز بودن، متفاوت بودن، فرهنگ و کلاس خودشان را نشان دادند.
وی در ادامه گفت: در این شرایط فرهنگی جدید، این خانواده ها به دنبال احیای عناصر فرهنگی ایران باستان نرفتند زیرا این عناصر به دلایل مختلف به نوعی فراموش شده بود. در نتیجه این اتفاق، مردم برای ابراز شادی و متمایز کردن خود از دیگران، به رسوم های غربی و جشن های مسیحی روی آوردند.
** نیروی بازار حامی این جشن ها
نبوی گفت: البته عوامل اقتصادی به ویژه نیروی های بازار یعنی بخشی از جامعه که به دنبال منافع اقتصادی هستند و دغدغه فرهنگی ندارند در شیوع و گسترش هرچه بیشتر این جشن های غربی نقش دارند. چنانکه نیروهای بازار با ترویج این مراسم ها، با ابزار و وسایل برگزاری آیین های جدید می توانند پول و درآمد کسب کنند.
'با نهادینه شدن این آیین ها در جامعه، این ابزار و وسایل در اشکال مختلف مورد احتیاج می شود و نیروهای بازار به لحاظ اقتصادی درآمدهای قابل ملاحظه ای را دریافت می کنند. از طرف دیگر پاساژها و مغازه داران و تمام کسانی که در این تجارت هستند حامی این ارزش ها خواهند بود و به نوعی به مصرف گرایی و تجمل گرایی در برگزاری آیین ها و جشن ها دامن می زنند.
همانطور که ذکر شد چندین عامل دست به دست هم داده است تا توجه مردم به سمت و سوی آیین ها و مراسمی جلب شود که ایرانی نیستند. البته رسانه ها هم نقش مهمی در این امر داشتند و دارند. مثلاً فیلم های تلویزیونی که صدا و سیمای ایران نشان می داد و بخشی هایی از این آیین ها به طور مستقیم و غیر مسقیم نشان داده می شدند و بعدها این فرآیند، به واسطه شبکه های ماهواره ای فارسی زبان افزایش پیدا کرد و همچنین اینترنت و شبکه های اجتماعی مجازی که در انتقال عناصر فرهنگی غرب به ایران نقش موثری داشتند و دارند. دانشگاه ها هم در این آشنایی و انتقال فرهنگی نقش دارند. در رشته های مربوط به فرهنگ و از جمله در ادبیات و در رمان ها، درباره این آیین ها چیزهای زیادی نوشته شده و به فارسی ترجمه و منتقل شده است.'

** نهادینه شدن جشن های غربی
این جامعه شناس فرهنگی گفت: اگر ما نگاه فرهنگی ایران دوستانه، ملی گرایانه و وطن خواهانه داشته باشیم، به خصوص از منظر کسانی که نگران هویت ملی و ایرانی خودشان هستند، حتما نسبت به این مساله نگران خواهیم شد. زیرا ما چه در فرهنگ ایران پیش از اسلام و چه در فرهنگ ایران پس از اسلام آیین هایی داشته ایم که شادی ها را به اشکال مختلف به ما و به جامعه ما و به هموندهای ما هدیه می دهد و مهمتر این که حسی زیبا از ایرانی بودن را در ما برمی انگیزد.
'متاسفانه در زندگی شهری، انسان ها هویت شان را گم کرده اند و لنگرگاه اصلی روانشناختی را گم کردند و برای تمایزبخشی خودشان به آیین های غربی متوسل می شوند . شوربختانه در آینده نیز این فرایند ادامه می یابد. افراد جامعه با چشم و هم چشمی و از روی رقابت دائما از همدیگر تقلید می کنند و به نظر می رسد هرچه بیشتر به سمت برگزاری باشکوه تر این آیین ها پیش خواهند رفت. این آیین ها نیز رفته رفته جا باز می کنند و نهادینه می شوند و ممکن است به عنوان عنصر جدید وارد فرهنگ ایرانی و چه بسا در آن ادغام شود. حتی اگر حکومت هم بخواهد نسبت به شیوع آنان مقابله کند و از طریق نیروی انتظامی یا شیوه های دیگری مقابله قهری کند، به واسطه اینکه جامعه ایرانی جامعه ای است نقیضی، که همیشه بطور معکوس با نظر حکومت، عمل می کند، از این رو مردم بیشتر به این سمت و سو می روند و این آیین ها بیشتر نهادینه خواهند شد. بنابراین به نظرم حکومت چه کاری انجام بدهد یا ندهد این آئین ها و مراسم ها راه خودشان را ادامه می دهند که البته به هیچ وجه پدیده خوشایندی برای جامعه و فرهنگ ایرانی نیست و اصالت و خلوص فرهنگی ما را آلوده خواهد ساخت.'

** ضرورت احیای سنت های شادی ایرانی
نبوی در انتها گفت: راهکاری ایجابی برای تغییر شرایط موجود تنها با یک پژوهش و تحقیق فرهنگی، محقق می شود. راهکارهای پیشنهادی بدون بهره گرفتن از یک پژوهش عمیق و توسط محققان صاحب صلاحیت، پاسخگوی این مساله نخواهد بود و باید راهکارها از دل پژوهش به دست آید.
'ممکن است نتیجه پژوهشی این باشد که آیین های پیش از اسلام و بعد از اسلام شناسایی و راه احیای آنان باز شود. احیایی که موجب واپسزنی توسط مردم نشود و با کمک رسانه هایی مثل رادیو و تلویزیون، مطبوعات و شبکه های اجتماعی ترویج شود. شاید با احیای این آیین ها، خانواده هایی که در برهوت گم گشتگی هویت گرفتار شده اند احساس هویت کنند و ایرانی بودن برای آنها معنا و دلالتی ویژه پیدا نماید. چنین فعالیت های فرهنگی که از پژوهش ها صورت گیرد می تواند راهگشا و موثر باشد و باعث محدودتر شدن آیین های غربی در ایران شود.'
پژوهشم**


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

فرهنگ حماسه
فرهنگ حماسه

آخرین اخبار

افزایش صدور دسته‌چک‌های صیادی بانک ملی ایران
بانک ملی ایران در راستای سیاست‌های بانک مرکزی برای پیاده‌سازی کامل سامانه صدور یکپارچه الکترونیکی چک (طرح صیاد)، صدور و توزیع چک‌های صیادی را سرعت بخشیده است.
تور کربلا و نکات مهمی که باید درباره این سفر بدانید
سفر به کربلا یکی از آرزوهای همه شیعیان و خصوصا هموطنان ایرانی است اما چنانچه می‌خواهید خود را برای این سفر آماده کنید باید برخی نکات مهم را مدنظر قرار دهید.
فیلم‌هایی که این روزها در سینما باید دید
اگر از آن دسته از دوست‌داران فیلم و سریال ایرانی هستید که اخبار سینمای ایران را پیگیری می‌کنید ما در این متن جدیدترین فیلم‌ها و سریال‌هایی که تماشای آنها خالی از لطف نیست را به شما معرفی می‌کنیم.
خرید چمن مصنوعی
استفاده از چمن مصنوعی ابتدا در ورزشگاه‌ها و زمین‌های فوتبال شایع شد و بعدها در مصارف مسکونی و تجاری و محوطه‌سازی مورد استقبال چشمگیری قرار گرفت.
افراد دارای اعتماد به‌ نفس چه عاداتی دارند؟
«بهترین عادت ذهنی برای افزایش اعتماد به‌ نفس «تکرار روزانه موفقیت‌ها» است. این فرآیند ساده که تنها دو دقیقه طول می‌کشد، شما را وادار می‌کند که به‌ جای تمرکز بر اشتباهات بر روی چیزهای کوچکی که هر روز آنها را با موفقیت انجام می‌دهید، تمرکز کنید.»
ویدئو - اعتراض میلیونی علیه یک لایحه جنجالی در هنگ‌کنگ
منابع خبری می‌گویند روز یکشنبه دو میلیون معترض با درخواست استعفای کری لام، رهبر هنگ‌کنگ به خیابان‌ها آمدند. به دنبال طرح لایحه استرداد متهمان به چین، در یک هفته اخیر اعتراضات خشونت باری در در هنگ کنگ رخ داد. پس از یک هفته، رهبر هنگ کنگ تصویب این لایحه را به تعویق انداخت.
تقدیر نماینده ارومیه از میزبانی مردم حوزه انتخابیه در برگزاری مسابقات والیبال
نماینده مردم ارومیه در تذکری از میزبانی مردم ارومیه در برگزاری مسابقات والیبال و از تمامی نهادهای فعال در این زمینه قدردانی کرد.
قانون عجیب تیم ملی زنان آرژانتین، رییس جمهورشان را هم جریمه کرد
قوانین عجیب کاروان تیم ملی فوتبال زنان آرژانتین در جریان جام جهانی ۲۰۱۹ باعث جریمه شدن مائوریسیو ماکری شد.
نریمان جهان به ماشین‌سازی پیوست
هافبک پیشین تیم‌های تراکتورسازی، ماشین‌سازی و پرسپولیس دوباره به جمع سبزپوشان تبریزی بازگشت.
نخستین خرید برانکو برای الاهلی
سرمربی کروات جدید الاهلی در نخستین گام یک دروازبان برای این تیم خرید.

پر بازدید ترین اخبار امروز

پاسخ قطعی برانکو درمورد جدایی از پرسپولیس از زبان فرد مورد اعتمادش +صوت
رضا چلنگر مترجم سابق و فرد مورد اعتماد برانکو و باشگاه پرسپولیس در گفتگو با رادیو تهران از تماس تلفنی با برانکو و جدایی قطعی این مربی کروات از پرسپولیس خبر داد.
نهمین جلسه رسیدگی به پرونده بانک سرمایه آغاز شد
نهمین جلسه رسیدگی به اتهامات 30 متهم دیگر بانک سرمایه دقایقی پیش در شعبه سوم دادگاه ویژه رسیدگی به مفاسد اقتصادی به ریاست قاضی مسعودی مقام برگزار شد.
ثبت رکورد پرواز با مسافت پاراگلایدر آسیا در ایران
طولانی‌ترین پرواز آزاد مسافت با پاراگلایدر در آسیا در ایران انجام شد.
روحانی، یک مدل موسیقی را با خودش به ایران می‌آورد؟
با تصاویری که از «ونیزی» در نشریات مختلف درج شده، کارکرد او به عنوان یک مدل، بیشتر از رهبر ارکستر سمفونیک است.
راههای درمان خانگی پولیپ بینی
پولیپ بینی زائده‌ای به شکل اشک و غیر سرطانی است که در بینی یا حفره سینوس تشکیل می‌شوند.