نثری که خواننده را به ادب وا می‌دارد

11:12 ۲۰۳ روز و ۳ ساعت پیش مشرق نیوز 215 0
نثری که خواننده را به ادب وا می‌دارد

هم نثر خاصیتی داشت که خواننده را به ادب وا می‌داشت و هم شخصیتی که نثر برای توصیف او به خدمت گرفته شده بود، مظهر ادب بود و بی‌ادبی در برابرش کمال دنائت و پستی.

مشرق نیوز

به گزارشمشرق، ابوالفضل زرویی‌نصرآباد؛ نامی که حالا باید یک پیشوند «مرحوم» هم به ابتدای آن اضافه کنیم و اینطور بخوانیمش: «مرحوم ابوالفضل زرویی‌نصرآباد».
اما همین که نام این مرحوم به زبان می‌آید هر شنونده‌ای (البته هر شنونده‌ای هم که نه، چون مگر اهالی فرهنگ و هنر به‌خصوص ادبیات در میان مردم چقدر شناخته‌شده هستند) یاد وجه طنز شخصیت ادبی او می‌افتد. شخصیتی که با اشعار طنزش سال‌ها خاطرات خنده‌دار و البته تلنگرآمیزی برای‌مان ساخت. او طنز را نه ابزاری برای تسویه‌حساب سیاسی، بلکه به روشی برای بیدار شدن جامعه در برابر اتفاقات دور و برشان تبدیل کرد. با این حال اگر گاهی گزنده سرود (که ویژگی طنز همین گزندگی و غیرخنثی بودن است، البته با رعایت ادب و احترام) اما همان هم خنده به لب‌ها آورد ولی با خداحافظی تلخی که داشت همه را حسابی گریاند. اما بهانه این یادداشت نوشتن از زرویی و وجوه طنزآمیز ادبیات او نیست، بلکه او آثاری هم دارد که کاملا مخاطب ناآشنا با خود را غافلگیر می‌کند.
بیشتر بخوانیم:روایتی از فوت غمناک ابوالفضل زرویی +عکسروایتی از زمزمه قصیده «دست»مرحوم زرویی در کهف‌الشهدازرویی رِندی را در شعر از حافظ و طنز را از عبید زاکانی گرفته استاگر به کسی بگوییم او نثری جدی با درونمایه مذهبی دارد شاید آنهایی که مرحوم زرویی‌نصرآباد را نمی‌شناسند، باور نکنند که از آن طبع شوخ و طناز، چنین نثر لطیف و روانی جوشیده باشد. باید از نخستین ‌مواجهه خودم با کتاب «ماه به روایت آه» حرف بزنم. مگر می‌شود با متنی مواجه نشد و از آن حرف زد. البته که شدنی است ولی در هر صورت کار ساده‌ای نیست. من هم ابتدا یکی از آنهایی بودم که وقتی شنیدم مرحوم زرویی‌نصرآباد نثر مذهبی دارد باورم نشد، چون تصویر من از زرویی‌نصرآباد (اصلا در زبان نمی‌چرخد بگوییم «مرحوم» زرویی‌نصرآباد) به کتاب «اصل مطلب» بازمی‌گردد که اشعار طنز او در روزنامه همشهری را شامل می‌شد؛ اشعاری که بارها و بارها خواندم و برخی را با صدای بلند برای نزدیکان قرائت کردم. برای همین بود وقتی با کتاب «ماه به روایت آه» روبه‌رو شدم چشمانم را مالیدم که اگر خواب می‌بینم بیدار شوم اما وقتی دیدم بیدارم و خبری از رویا نیست، باور کردم که قرار است با نثری از «ملانصرالدین» روزگارمان روبه‌رو باشم که می‌خواهد از حضرت عباس بن علی(ع) حرف بزند.
عادت کرده‌ام حین خواندن قضاوتی نکنم و چند مرتبه‌ای که حین خواندن، متنی را قضاوت کردم بعدا پشیمان شدم. دو زانو در برابر نثر صیقل خورده زرویی‌نصرآباد نشستم. هم نثر خاصیتی داشت که خواننده را به ادب وا می‌داشت و هم شخصیتی که نثر برای توصیف او به خدمت گرفته شده بود، مظهر ادب بود و بی‌ادبی در برابرش کمال دنائت و پستی. زرویی که دیگر چند روزی است در میان ما نیست، در این کتاب حق مطلب را ادا کرده بود، ادای دینی به صاحب نام خویش که در وصف نگنجد یا قلم چون من، یارای توصیف نثر و شخصیتی مانند زرویی‌نصرآباد را ندارد. روایتی ملموس از ماه بنی‌هاشم با ظرفیت‌های نثر فارسی، اتفاقی است که در «ماه به روایت آه» خواننده با آن روبه‌رو شده است؛ موضوعی که در میان نویسندگان یا به آن توجه نشده یا اگر بخواهیم مثال بزنیم جز معدود آثاری که برخی قوام و قدرت لازم را برای بیان جایگاه رفیع خاندان وحی ندارند، اثر دیگری در میان نیست. شاید پیش از زرویی‌نصرآباد تنها سیدمهدی شجاعی باشد که از ظرفیت‌های نثر فارسی و ظرافت‌های آن برای توصیف خاندان رسالت‌مآب سود برده است.
ابوالفضل زرویی‌نصرآباد به مخاطب خود نشان داده که هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد. او که به طنازی شهره است در برابر برادر باوفای سیدالشهدا(ع) ادب پیشه کرده و با نثری فاخر و سالم به روایت ماه دست زده است. او در کتابش پا را از حدود و خطوط قرمز فراتر نگذاشته و همواره مسیر ادب پیموده تا اثری به قدر بضاعتش در توصیف مقام رفیع سقای دشت کربلا خلق کند. خلق اثر دینی همواره یکی از موضوعات پرمناقشه در میان اهل ادب بوده و میان طیف‌ها و جریان‌های مختلف ادبی موضوعی بوده که بارها بر سر آن به مجادله برخاسته‌اند. زرویی‌نصرآباد در «ماه به روایت آه» تلاش کرده نه به ورطه غلو افتاده و نه درصدد تخفیف جایگاه اولیای دین باشد. این نویسنده کوشش کرده روایتی از حضرت عباس(ع) را با به خدمت گرفتن نثری پخته به خواننده ارائه کند تا پس از پایان کتاب علاوه بر اینکه لذت رویارو شدن با نثر فارسی برایش فراهم شده، تصویری ارادتمندانه توام با عقلانیت از شخصیت کتاب در ذهن خواننده نقش ببندد.
یکی از نکاتی که در روایت‌های دینی دیده می‌شود این است که ما کمتر راوی دشمن داریم. احتمالا در مرور تاریخ با روایت‌هایی که دشمنان اهل بیت(ع) راوی آنها هستند روبه‌رو شویم که به جایگاه، مقام و منزلت این خاندان اشاره می‌کنند اما این روایت در میان عامه رواج ندارند اما زرویی در این کتاب تلاش کرده تصویری از قمربنی هاشم(ع) از زبان دشمن را نیز به نمایش دربیاورد که نشان از توانایی او در خلق چنین روایتی دارد؛ روایتی که در آن خواننده از زاویه دشمن شاهد تصویر مروی است و این ابتکاری خلاقانه و البته هنرمندانه است که در نثر زرویی‌نصرآباد می‌توان آن را به تماشا نشست.
پایبند بودن به منابع و استنادات تاریخ یکی دیگر از وجوه این کتاب است. زرویی‌نصرآباد در توصیف شخصیت علمدار کربلا نه‌تنها عاطفه و خلاقیت را به کار بسته تا اثری متفاوت عرضه کند، بلکه تلاش خود را صرف کرده تا از چارچوب مستندات تاریخی نیز پا را فراتر نگذارد تا خدشه‌ای به شخصیت اصیل کتابش وارد نشود؛ 12 روایتی که خواننده را با خود به روزگار پیش از کربلا می‌برد و تلاش می‌کند او را در رویارو شدن با شخصیت درخشان حضرت عباس(ع) عمق ببخشد. زرویی‌نصرآباد در «ماه به روایت آه» همت خود را صرف این کرده که بدون اغراق و زیاده‌گویی تصویری از قمر بنی هاشم(ع) را به خواننده نشان دهد. نکته‌ای که همین جا باید به آن اشاره شود این است که با وجود ارادت وصف‌نشدنی ایرانیان به مقام عباس بن علی(ع) اما غیر از این کتاب و یکی دو مورد دیگر، اثری درخور این جایگاه، در سابقه ذهنی خوانندگان نثر فارسی دیده نمی‌شود و خب زرویی‌نصرآباد با «ماه به روایت آه» توانسته این افتخار را نصیب خود کند که یکی از انگشت‌شمار راویان تمثال حضرت ابوالفضل العباس(ع) در نثر فارسی باشد، آن هم روایتی قابل استناد که از ظرفیت‌های نثر فارسی بهره برده و خواننده را در یک تجربه فوق‌العاده از خوانش نثر متقن فارسی شریک می‌کند.
با مرور کارنامه مرحوم ابوالفضل زرویی‌نصرآباد علاوه بر اینکه قالب‌های نثر و نظم به چشم می‌آید که این موضوع، خواننده هوشمند را یاد سعدی شیرازی می‌اندازد، تنوع مضمون نیز چشمگیر است که این رنگین‌کمان  مضامین نشان‌دهنده افق‌های گسترده در ذهن و زبان این ادیب است، که 2 ساحت طنز و غیرطنز را در کارنامه خود جای داده و در هر دو نیز در بالاترین سطح قرار دارد. این توانایی در میان اهالی ادبیات اگر هم موجود باشد کمتر خودنمایی می‌کند که هم در نثر و هم در نظم دست به طبع‌آزمایی بزنند و در واقع یکی را که در آن چیره‌دست‌تر هستند علنی می‌کنند و دیگری را با خود به خلوت می‌برند، ولی ابوالفضل زرویی‌نصرآباد هر دو را به جلوت آورده و در معرض قضاوت و داوری مخاطب قرار داده است. به اذعان داوران منصف و البته صاحب صلاحیت داوری، او در هر دو زمینه نه‌تنها موفق است، بلکه معیارهای یک اثر برجسته و البته برگزیده را دارد. «ماه به روایت آه» اثر متفاوت ابوالفضل زرویی‌نصرآباد را که در ۱۹۶ صفحه نگارش یافته، نشر کتاب نیستان منتشر کرده است.
شاید باید این متن و متن‌های مشابه آن در روزگاری که مرحوم زرویی‌نصرآباد در قید حیات بود نوشته می‌شد تا هم بداند آثارش چه تاثیری بر ذهن و زبان مخاطبان گذاشته و هم اینکه انگیزه تولید نمونه‌های موفق دیگری پیدا کند. هرچند هیچ‌کسی گمان نمی‌کرد که زرویی‌نصرآباد در جرگه کسانی باشد که زیر پنجاه سال دنیا را برای اهل دنیا می‌گذارد و به دیار باقی می‌شتابد.
*روزنامه وطن امروز


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

موگرینی: اینستکس آماده عملیاتی شدن است- برجام سازوکار برخورد با موارد عدم پایبندی دارد
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با بیان اینکه کمیسیون مشترک برجام به زودی تشکیل جلسه می‌دهد، گفت که توافق هسته‌ای خود سازوکارهایی برای برخورد با عدم پایبندی به آن دارد.
تلاش وزیر دفاع موقت آمریکا برای همسویی متحدان این کشور در ناتو علیه ایران
وزیر دفاع موقت آمریکا گفت که به دنبال این است که متحدان این کشور در ناتو را با مواضع آمریکا در برابر ایران همسو کرده و امکان دیپلماسی را فراهم کند.
یک مقام ارشد حوثی: وابسته به ایران نیستیم
رئیس شورای عالی انقلاب یمن در گفت‌وگو با یک رسانه عربی ادعاهای ائتلاف عربی و عربستان سعودی مبنی بر حمایت‌های تسلیحاتی ایران از انصارالله را تکذیب کرد.
شینزو آبه: برای کاهش تنش‌های منطقه به تهران سفر کردم
نخست‌وزیر ژاپن در گفت‌وگو با یک رسانه عربی با اشاره به اینکه رئیس‌جمهور ایران گفت به دنبال جنگ با آمریکا نیست و رهبر ایران نیز گفت که کشورش به دنبال سلاح هسته‌ای نیست، افزود: برای کاهش تنش‌های منطقه به ایران سفر کردم.
ویژه برنامه‌های تابستانی شبکه «شما»
برنامه‌های شبکه های استانی و شما، ویژه فصل تابستان با موضوعات محوری آرامش و پایداری، امید و شادمانی و تلاش و مقاومت تدارک دیده شده‌اند.
یک پیش‌بینی برای اسکار ۲۰۲۰-فیلم‌هایی که شانس بالایی دارند را بشناسید
فیلم‌هایی را که شانس بالایی برای شرکت و رقابت در اسکار ۲۰۲۰ دارند، بشناسید.
ظریف: مرحوم صفاری در دوران خدمت در وزارت خارجه، منشأ خدمات بسیاری شدند
وزیر خارجه کشورمان درگذشت دکتر صفاری، از دپیلمات‌های وزارت خارجه و نماینده مردم نطنز و بادرود در مجلس شورای اسلامی را تسلیت گفت.
«جنایت فراموش شده» روی آنتن شبکه سه!
مجموعه مستند «جنایت فراموش شده» از شنبه روی آنتن شبکه سه سیما می‌رود.
ذوالقدر: مشارکت پارلمان‌ها در امور سیاسی در آسیا را تسهیل کنیم
رییس گروه بین‌المجالس پارلمانی آسیا با تاکید بر ضرورت تسهیل مشارکت پارلمان‌ها در امور سیاسی در آسیا گفت که نشست کمیته دائمی امور سیاسی مجمع مجالس آسیایی به تحقق اهداف مد نظر در امور سیاسی برای همگرایی ارزش‌های مشترک و پیگیری اهداف مشترک در آسیا کمک خواهد کرد.
سکانس جنجالی «گاندو» درباره مصونیت سیاسی آقازاده‌ها- فیلم
شب گذشته در قسمت هفدهم سریال «گاندو»، اشاره‌ای انتقادی به مصونیت سیاسی وابستگان برخی مسئولان شد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

توضیحاتی درباره خانم بازداشت شده در وزارت نفت- هیچ تصمیمی برای حذف ارز 4200 تومانی نداریم
سخنگوی دولت با بیان اینکه یک خانم بازداشت شده اظهار داشت: اینها که با شرکت‌های خارجی کار می‌کنند و معمولا اطلاعات جمع می کنند و باید دستگاه بررسی کند، نوع بیان خبری اتفاق درست نیست.
چراغ نفتی بلای جان دختر ۱۸ ساله
دختری جوان در پی سوختگی ناشی از حریق چراغ نفتی در شهر زاهدان جان باخت.
محرومیت 5 ساله کفاشیان و ترابیان از فعالیت در فوتبال
علی کفاشیان رییس سابق فدراسیون فوتبال و عباس ترابیان با رای کمیته اخلاق در پرونده فساد معروف به شرکت ام پی سیلوا، به ۵ سال محرومیت از هرگونه فعالیت فوتبالی محکوم شدند.
هیچ یک از رهبران عرب جرات قبول معامله قرن را نخواهند داشت
ضاحی خلفان، معاون رئیس پلیس دبی و از نزدیکان محمد بن زاید ولیعهد امارات در سلسله پیام‌هایی توئیتری نوشت: تحقق معامله قرن که رئیس‌جمهور آمریکا از آن سخن می‌گوید خواب ابلیس در بهشت است.
تاکتیک های احتمالی دنیزلی در تراکتور
سرخپوشان تبریزی برای دومین فصل با مالکیت جدید خود وارد بازار نقل و انتقالات شده اند. آن ها که فصل پیش پس از خرید بازیکنان، سرمربی خود را انتخاب کردند، این بار شرایط متفاوتی را تجربه می کنند.
ویژه برنامه‌های تابستانی شبکه «شما»
یک پیش‌بینی برای اسکار ۲۰۲۰-فیلم‌هایی که شانس بالایی دارند را بشناسید
«جنایت فراموش شده» روی آنتن شبکه سه!
سکانس جنجالی «گاندو» درباره مصونیت سیاسی آقازاده‌ها- فیلم
اولین قطعه از مجموعه با هم تا همیشه منتشر شد- عاشقانه‌ای زیبا برای سالگرد ازدواجتان+صوت
اکران فیلمی با بازی الهام کردا در سینما‌های هنر و تجربه
تغییر نام فیلم سینمایی «فصل شکار»
تعطیلی 2 روزه سینماهای کشور
خواننده جوان و نوظهوری که جواد رضویان او را کشف کرد
چالش جدید اهالی سینما- درخواست سینماگران برای توزیع عادلانه اکران