محمدرضا اصلانی: مرا هم هل دادند!

15:45 ۱۷۹ روز و ۱۳ ساعت پیش ایسنا 310 0
محمدرضا اصلانی: مرا هم هل دادند!

در مراسم رونمایی از کتاب «هستی آیینه» شامل گفت‌وگو با محمدرضا اصلانی، از این هنرمند سینما و ادبیات تمجید شد.

ایسنا

به گزارش ایسنا به نقل از روابط عمومی موزه سینمای ایران، آیین رونمایی از کتاب «هستی آیینه» (گفت‌وگوی آرش سنجابی با محمدرضا اصلانی) با حضور محمدرضا اصلانی کارگردان، شاعر و نظریه‌پرداز، اکبر عالمی استاد دانشگاه،‌ خسرو دهقان منتقد، سودابه فضایلی، مترجم و اسطوره‌شناس، حامد هاتف و آرش سنجابی، سه‌شنبه ۲۹ آبان‌ماه در سینماتمدن موزه سینما برگزار شد.

در ابتدای این مراسم، محمدرضا اصلانی ضمن خیرمقدم به حاضران گفت: سلام، این‌ یک سلام پنجاه‌ساله است؛ سلام کسی که دگرگونی‌های بسیاری را دیده و زندگی در جامعه عجیبی را تجربه کرده و همچنان هم در این جهان و جامعه گم‌شده است.

او با تأکید بر اینکه کتاب «هستی آیینه» حاصل کار آرش سنجابی است، بیان کرد: من فقط به سؤالات او جواب دادم. نمی‌توانم بگویم که آیا درست جواب دادم یا غلط. چون وقتی از خود سخن می‌گویید یا دچار خودسانسوری می‌شوی و یا خودت را بزرگ می‌کنی. می‌شود گفت همه این‌ها غلط است. این کتاب از این نوع غلط‌ها مصون نیست.

محمدرضا اصلانی: مرا هم هل دادند!

می‌خواستیم سندی را به نسل بعد انتقال دهیم

در ادامه آرش سنجابی نویسنده این کتاب، بیان کرد: پرداختن به محمدرضا اصلانی برای من کشف دوباره مسیری بود که از آن خسته بودم؛ مسیری که احساس می‌کردم برایم رو به پایان است.

او درباره شروع آشنایی‌اش با محمدرضا اصلانی گفت: زمانی که دو فیلم پرتره ابراهیم گلستان و یدالله رؤیایی را ساختم، با آقای اصلانی کار کردم. فضای نگارش این کتاب از همان دوران شکل گرفت. به‌خصوص که در آرشیو ذهنی‌ام، فیلم‌های «جام زرین حسن‌لو» و «شطرنج باد» را دو فیلم بسیار خوب می‌دانم. این شد که به توافقی رسیدیم که چند ماه طول کشید تا اولین جلسه آن شکل بگیرد.

سنجابی ادامه داد: می‌خواستیم سندی را به نسل بعد انتقال دهیم. آرشیو فیلم‌های محمدرضا اصلانی را گرفتم؛ برخی از آن‌ها اصلاً موجود نیست. در پایان هر جلسه موضوع جلسه بعدی را مشخص می‌کردیم. بدین ترتیب این کتاب شکل گرفت و از آقای اردهالی مدیر نشر اختران و ابراهیم حقیقی که جلد این کتاب را طراحی کرد، تشکر می‌کنم.

محمدرضا اصلانی: مرا هم هل دادند!

محمدرضا اصلانی اقیانوس خرد است

همچنین اکبر عالمی درباره آشنایی‌اش با محمدرضا اصلانی گفت: آشنایی ما به ۵۲ سال قبل بازمی‌گردد،‌ زمانی که بسیاری از شما هنوز به دنیا نیامده بودید. زمانی که اداره کل هنرهای زیبای کشور که بعدها به وزارت فرهنگ و هنر تغییر نام داد، فعالیت می‌کرد.

او تأکید کرد: نمی‌خواهم تملق‌گویی کنم و از ته دل می‌گویم که محمدرضا اصلانی «اقیانوس خرد» است. این‌ یک اصطلاح من‌درآوردی نیست و معادل انگلیسی‌اش وجود دارد. خرد با دانش فرق دارد. ما در ایران باستان کتابی در سایه اوستا به نام «مینوی خرد» داشتیم که در این کتاب نوشته؛ «علم بدون خرد،‌ علم نیست.» بعد این جمله ادامه پیدا می‌کند با این حرف که «هنر بدون علم، هنر نیست.»

عالمی ادامه داد: گاهی دانشجویان از من می‌پرسند، پس هنر بدون علم چیست؟ و در جواب به آن‌ها می‌گویم هنرورزی است؛ یعنی ورزیدگی در اجرای هنر. هنر بدون علم می‌شود، هنرور مانند پیشه‌ور است که فقط از راه هنر روزگار می‌گذراند. این نکته بسیار مهم است.

او شخصیت اصلانی را دارای وجوه بسیاری توصیف کرد و توضیح داد: محمدرضا اصلانی در بیش از ۵۳ حوزه فعالیت هنری و علمی می‌کند؛ از شعر،‌ نویسندگی، تدریس تا نقاشی. بله، بسیاری نمی‌دانند که او فقط کارگردان نیست و حتی نقاشی هم می‌کند. اگر فرانسوی‌ها ژان کوکتو را دارند و به او می‌نازند، من به‌عنوان ایرانی‌ای که مهاجرت نکرده به وجود شخصیت برجسته و ماندگار تاریخ معاصر کشورم یعنی محمدرضا اصلانی می‌نازم.

عالمی با اشاره به اینکه از نظر سنی دو سال از اصلانی کوچک‌تر است، گفت: با این‌حال وسعت دانش من با هر معیاری که اندازه‌گیری کنیم، قابل‌ مقایسه با وسعت دانش اصلانی نیست.

او تأکید کرد: مطمئن هستم که کار آرش سنجابی اصلاً آسان نبوده است. چراکه مصاحبه با بزرگان راحت نیست. آن‌ها به‌راحتی هر شخصی را قبول نمی‌کنند. بنابراین سنجابی پیش ‌از این گفت‌وگوها، مطالعات دقیقی روی آثار اصلانی انجام داده است.

عالمی با بیان اینکه حرف زدن از اصلانی آسان نیست، گفت: او در شعر، ادبیات و نقد، به‌ویژه نقد که برخی فکر می‌کنند تنها به معنای عیب‌جویی است، حرف‌های بسیاری برای گفتن دارد. در مورد همین نقد،‌ من برای اولین بار از او بود که یاد گرفتم نقد به معنای تجزیه ‌و تحلیل یک اثر هنری است مشروط به اینکه دانش درک اثر را داشته باشید.

او اظهار کرد: هیچ‌وقت برای دوستانم از کلمه «دوست» استفاده نمی‌کنم. دلم می‌خواهد بگویم محمدرضا اصلانی الگوی زندگی من است. آرزو دارم به پایگاه او برسم. حسرت می‌خورم که چرا از طفولیت به‌خصوص در آستانه ۱۶ سالگی او را ندیدم. اصلانی گوهر یگانه میراث فرهنگی کشور ماست، نباید از امثال او غافل باشیم.

محمدرضا اصلانی: مرا هم هل دادند!

از خواندن «هستی آیینه» حیرت کردم

در ادامه، خسرو دهقان با اشاره به یادداشت‌هایی که درباره این کتاب نوشته، گفت: فکر می‌کنم به ‌اندازه این کتاب، یادداشت نوشته‌ام. شاید افراد بسیاری باشند که محمدرضا اصلانی را می‌شناسند و یا نمی‌شناسند. افرادی که او را دوست دارند یا درباره او بدگویی می‌کنند. من به همه این افراد پیشنهاد می‌کنم این کتاب را بخوانند.

او تأکید کرد: مهم‌ترین کمکی که این کتاب به ما می‌کند این است که بفهمیم داریم درباره چه کسی صحبت می‌کنیم. در تمام طول سال‌هایی که اصلانی را می‌شناسم، احساس می‌کردم اکثریت کارهایش را خوانده‌ام و حداقل می‌دانم به شکل کلی درباره چه کسی حرف می‌زنم. اما وقتی این کتاب را خواندم حیرت کردم.

دهقان ادامه داد: این میزان حافظه، جزئیات، سعه‌صدر... برایم حیرت‌انگیز بود. اصلانی در مورد مسائل بسیاری نظریه یا نکته‌ای در عمیق‌ترین لایه‌ها دارد چراکه او وسعت بسیار زیادی دارد.

این منتقد با بیان اینکه همه در مورد محمدرضا اصلانی اشتراک نظر دارند که هنرمند چندمحوری‌ است، گفت: او در مورد همه این محورها حرفی برای گفتن دارد. یعنی شما اگر تمام اقیانوس‌ها را به هم بچسبانید، این کتاب خواهد شد؛ اما عمق  و وسعت این اقیانوس چقدر است؟! بسیار. مثلاً شما می‌توانید در مورد یک مسئله ساده مثل رنگ قرمز با او حرف بزنید و ببینید که حرف‌هایی برای گفتن دارد. این کتاب به دیدگاه شما عمق می‌دهد.

محمدرضا اصلانی: مرا هم هل دادند!

نظریه‌پردازی‌های ادبی محمدرضا اصلانی بسیار قابل ‌توجه است

حامد هاتف نیز در سخنانی با اشاره به اینکه روز هشتم یا فصل هشتم از کتاب به موضوع شعر اختصاص دارد گفت: تا امروز بخش عمده‌ای از نظریه‌پردازی‌های محمدرضا اصلانی در قالب مصاحبه بیان‌ شده است. اینجا هم از این قاعده مستثنا نیست. اما اصولاً نظریه‌پردازی چه اهمیتی دارد؟ چه تأثیری در شعر و ادبیات دارد؟ واقعیت این است که درگیر شدن شاعران بااستعداد ما با نظریه‌پردازی‌های این حوزه در طول صدسال گذشته دو وجه داشته؛ یکی اینکه اولین کسی که درگیر شد، شخص نیما بود.

وی ادامه داد: او تحت تأثیر نمادگرایی و روند ادبیات غرب که شاعران به نقطه‌ای رسیده بودند که کسی جز خودشان درک نمی‌کرد چه‌کاری انجام داده‌اند، قرار گرفت و نظریه‌پردازی را آغاز کرد. از طرف دیگر، برخلاف اروپا که اصحاب فلسفه به شاعران کمک می‌کردند در ایران به‌ غیر از برخی استثنائات، فیلسوفان در مورد شعر و زبان فارسی سکوت کردند. بنابراین ما در طول صد سال گذشته نظریه‌پردازان ادبی که نظریه تولید کرده باشند، نه اینکه ترجمه کرده باشند، بسیار کم داریم. از این نظر، نظریه‌پردازی‌های ادبی محمدرضا اصلانی بسیار قابل ‌توجه است.

محمدرضا اصلانی: مرا هم هل دادند!

ما می‌خواستیم حقیر نباشیم

محمدرضا اصلانی نیز با اشاره به اینکه شنیدن این حرف‌ها برایش کمی حیرت‌انگیز است، گفت: روزی مردی ایرانی برای تماشای آبشار نیاگارا به آنجا می‌رود و برنده مسابقه شیرجه‌ای می‌شود که هر سال در کنار این آبشار برگزار می‌شود. وقتی از او می‌پرسند چطور برنده شدی و چقدر تمرین کردی؟ می‌گوید من این چیزهایی را که می‌پرسید نمی‌دانم. فقط می‌خواهم بدانم چه کسی مرا هل داد؟!

او ادامه داد: مرا هم هل دادند. این ‌یک هل دادن تاریخی است. فضایی ایجاد شده بود که ما را هل می‌داد. نه مانند امروز که به‌جای هل دادن، به عقب می‌کشد. این فضای حمایت‌کننده حاصل تمام تقاضاهایی بود که از دوران مشروطیت شکل گرفت و نسل پویایی را پرورش داد.

اصلانی تأکید کرد: ما نسلی بودیم که احساس می‌کردیم عقب هستیم و باید به ‌سرعت خودمان را برسانیم. ما غبطه می‌خوردیم که از جهان عقب هستیم. این به معنای غرب‌زدگی احمقانه‌ای که عده‌ای مطرح می‌کردند، نبود. به معنای احساس نیاز برای وجود در جهان و احراز انسانیت ایرانی بود که از دست ‌رفته بود. ما ۴۰۰ سال است که جزء تاریخ نیستیم.

او افزود: پیش‌رو بودن در آن دوران مد بود، برخلاف امروز که مرتجع بودن مد شده است. فضایی ایجاد شده که جهانی‌شدن را از ما پس می‌گیرد. ملتی که در جهان نیست،‌ دچار غم است و شورش می‌کند. به همین دلیل تاریخ داشتن، اهمیت دارد. اصلاً انسانی که تاریخ ندارد، حتی می‌شود گفت که انسان نیست.

اصلانی تأکید کرد: اما بدون پیشنهاد داشتن برای جهان نمی‌توانید وارد آن بشوید. هرکدام از افراد نسل ما، اصلاً مهم نبود درست یا غلط، وظیفه خودمان می‌دانستیم که پیشنهادی داشته باشیم. این مسئله‌ای بنیادین بود و هنوز هم هست. اگر تاریخ جهان را در همین ۴۰۰ سال اخیر ورق بزنید، می‌بینید که ما پیشنهادی حتی برای جاروبرقی هم نداریم. ما همیشه مصرف‌کننده دیگران بوده‌ایم. کسی فکر نمی‌کرد این چه نوع حقارتی است. در آن دوران، مفتخر بودند به حقارت که برای ما جای بحث بود. ما می‌خواستیم حقیر نباشیم.

محمدرضا اصلانی: مرا هم هل دادند!

اصلانی با ابتذال هنری مخالف است

خسرو دهقان هم به ذهن ریاضیدان اصلانی اشاره کرد و گفت: او با ذهن ریاضیدان وارد شعر و شاعری می‌شود. این موضوع برایم بسیار عجیب بود؛ اما آنچه به معنای واقعی کلمه مورد مخالفت اصلانی است، ابتذال هنری است. او با بی‌ریشگی، فیلم‌فارسی و ابتذال به‌شدت مخالف است.

در پایان این مراسم، جشن امضای کتاب «هستی آیینه» با حضور علاقه‌مندان برگزار شد.

محمدرضا اصلانی: مرا هم هل دادند!

محمدرضا اصلانی: مرا هم هل دادند!


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

دین و اندیشه
دین و اندیشه

آخرین اخبار

چرا معاون توسعه ورزش بانوان انتخاب نمی‌شود؟
بیش از ۱۵۰ روز است که گزینه‌ای برای تصدی سمت معاونت توسعه ورزش بانوان وزارت ورزش و جوانان معرفی نشده و به نظر این بخش مهم مورد غفلت قرار گرفته است.
داورپناه: نمی‌توان اسطوره‌های بسکتبال را کنار گذاشت- سرباز تیم ملی هستم
ملی‌پوش بسکتبال ایران معتقد است نمی‌توان اسطوره‌های بسکتبال را کنار گذاشت اما باید به تصمیمات سرمربی تیم ملی احترام گذاشت و من به عنوان سرباز تیم ملی آماده خدمت و بازی در تیم ملی هستم.
دوازدهمی ایران در تکواندو قهرمانی جهان - کره جنوبی قهرمان شد
تیم ملی تکواندو مردان و زنان ایران که با ۱۲ تکواندوکار در ۱۶ وزن عازم رقابت‌های قهرمانی جهان شده بود، در مجموع با ۲ نقره و یک برنز در جایگاهی بهتر از دوازدهمی قرار نگرفت.
فریبرز عسکری: اقدام انگلیسی‌ها به تیم ضربه زد- امیدوارم مردم ما را ببخشند
سرمربی تیم ملی تکواندو با بیان اینکه فکرش را نمی کردیم انگلیس به عنوان میزبان رقابت‌های جهانی تا این حد برای تیم ایران حاشیه درست کند، گفت: زحمات زیادی برای کسب موفقیت کشیدیم اما از اینکه نتوانستیم مردم را شاد کنیم ناراحتیم.
طالبی: کجای دنیا دختران، همدیگر را می‌زنند؟- فوتبال ایران نظارت ندارد
سرمربی سابق تیم ملی فوتبال ایران با اشاره به "عقب ماندگی فوتبال ایران نسبت به فوتبال دنیا و حتی کشورهای عربی" می‌گوید فحش، درگیری و حواشی مختلف فوتبال آسیا فقط در ایران وجود دارد".
چرایی افزایش حشرات در استان تهران؛ از پروانه‌ها تا ملخ‌ها
رییس اداره نظارت بر امور حیات‌ وحش استان تهران با اشاره به افزایش تعداد ملخ‌ها در شهرستان‌های استان تهران به ویژه مناطق جنوبی آن گفت: شرایط جوی تهران طی روزهای ابتدایی بهار سبب افزایش جمعیت این حشرات شده است.
نحوه ترمیم «حقوق» بازنشستگان کشوری
طی روزهای گذشته، تعدادی از بازنشستگان کشوری با درجه استادی و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها در تماس با ایسنا، از عدم افزایش ۱۸ درصدی حقوق خود گلایه داشتند که صندوق بازنشستگی کشوری در همین راستا توضیحاتی پیرامون نحوه افزایش حقوق این گروه ارائه داد.
توصیه‌های غذایی برای افراد دیابتی
یکی از دغدغه‌های رایج پس از تشخیص ابتلا به دیابت، انتخاب نوع رژیم غذایی سالم و مناسب برای افراد دیابتی است.
پیش نیازهای افزایش قیمت بنزین
عضو حقوقی کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران معتقد است باتوجه به شرایط اقتصادی فعلی کشور برنامه‌ریزی برای رساندن قیمت بنزین به سطح فوب خلیج فارس به یک برنامه جامع و طرح زیرساختی فراتر از قانون هدفمندی یارانه ها نیاز دارد که همه ابعاد آن بررسی شده، همه زوایا و اجزا را پوشش دهد و به طورکامل اطلاع‌رسانی و تبیین شود.
احتمال تغییر ساعت کاری ادارات
افزایش مصرف برق در ایران به تبع نزدیک شدن به فصل گرما و استفاده از وسایل سرمایشی، دغدغه گذر از فصل تابستان بدون خاموشی برنامه‌ریزی شده را باز هم پررنگ کرده و مسوولان وزارت نیرو به دنبال راهکارهایی هستند که از این اتفاق جلوگیری کنند. در این راستا تغییر ساعت کاری ادارات یکی از سناریوهای روی میز است.

پر بازدید ترین اخبار امروز

فرکی: تاج قبول شد، کی‌روش ۵ می‌گیرد- بدون سایپا و پیکان فوتبال دست کاسب‌ها می‌افتد
سرمربی پیکان معتقد است اگر دو باشگاه سایپا و پیکان نباشند فوتبال در اختیار کسانی می‌افتد که به دنبال کاسبی هستند تا درآمدی برای خود هستند.
چگونه از تعریق زیاد پا جلوگیری کنیم؟
هیپرهیدروز (تعریق بیش از حد) حدود پنج درصد از مردم سراسر جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
طبیعت شگفت انگیز غار نمکی قشم- عکس
غار نمکدان یا نمکی، یکی از جاذبه های دیدنی جزیره قشم است.
باور‌های عجیب و غریب درباره اعداد
حتی خود شما هم هنگامی که با عدد ۱۳ سر و کار دارید هرچند باوری هم به نحس بودن آن نداشته باشید، اما به شوخی هم که شده شاید به شگون بد این عدد اشاره‌ای داشته باشید!
برای کارهای زیربنایی در شهرداری اقدام خوبی صورت نگرفت
عضو شورای اسلامی شهر تهران گفت: رقم بودجه صرف شده در بخش هزینه حکایت از آن دارد که برای بهبود شهر و زیرساخت‌های آن گام مهمی برداشته نشده است.
سخنان نویسندگان ایرانی در همایش «ادبیات کودک» در روسیه
فراخوان دوره آموزشی شعر جوان کشور
قلم بر زمین به احترام خاطرات
«باب اسرار» رونمایی می‌شود
باز هم کاغذ وارداتی به بازار سیاه می‌رود؟
فردوسی به‌دنبال تحقیر ملت‌های دیگر نیست
پیکر عبدالرحمان عمادی به خاک سپرده شد
فراخوان «جشنواره داخلی فلسطین»
مؤثرترین میراث به‌جامانده برای ادبیات معاصر
همایش علمی خیام با رویکرد ادبی برگزار شد