داستان در حوزه دفاع مقدس عصای دست رزمندگان در بیان خاطرات شد

16:19 ۹۲ روز و ۲۰ ساعت پیش ایرنا 128 0
داستان در حوزه دفاع مقدس عصای دست رزمندگان در بیان خاطرات شد

تهران- ایرنا- بحث پیوند داستان و خاطره در دفاع مقدس و ادبیات این حوزه چند زمانی مبحث نظر کارشناس و ادب پژوهان است که براساس نظر آنها می توان گفت داستان در حوزه دفاع مقدس عصای دست خاطرات رزمندگان دوران جنگ تحمیلی شد.

ایرنا

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا نشست علمی با عنوان «چیستی، ضرورت و مراتب گذار خاطره به داستان» روز دوشنبه در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با حضور نویسندگان و پژوهشگران ادبی برگزار شد.
محمدرضا سنگری در این نشست گفت: خاطره عناصر مشترکی با داستان دارد، به نظر می رسد این که در حوزه ادبیات دفاع مقدس پیوند بین خاطره و داستان مطرح می شود دلایل چندگانه ای دارد.
وی افزود: هم خاطره و هم داستان هر دو روایی اند و دارای حادثه، شخصیت و زاویه دید بوده و تعامل و داد وستد بین این دو گونه اتفاق می افتد، نکته دیگر حضور داستان نویسان و خاطره نویسان در جنگ بوده که از احساس خود در نگارش خاطره برای تشرف به فضای داستان بهره گرفتند.
این نویسنده معاصر گفت: حضور داستان نویسان در جنگ پیوندگاه آنها و خاطره نویسان و بهره گیری از ظرفیت داستانی بوده و آنچه در داستان های اولیه جنگ پررنگ است خاطره است چون بسیاری از شخصیت های آنها مانند شخصیت های 'نخل های بی سر' هنوز حضور دارند‌.
سنگری گفت: عنصر دیگری که بین خاطره و داستان پیوند ایجاد می کند، این است که داستان می تواند به خاطره ژرفا، مانایی و کشش بیشتری دهد و در عبور از داستان می توان گفت داستان عصای دست خاطره شد.
وی افزود: نکته دیگر این است که خاطره با ذهن و قلب گره خورده است به همین سبب به تخیل دامن می‌زند و تخیلات را به سمت داستان می کشاند.
سنگری ادامه داد: درست است که در آغاز، داستان ها خاطره محور بود و تنها ظرفیت داستانی در خدمت خاطره قرار گرفت اما سپس داستان بر خاطره غلبه پیدا کرد و این نشان می دهد اینها هر کدام به دیگری مجال داده است، مجال ولادت خاطره، داستان و مجال ولادت داستان، خاطره است.

** ملتی که خاطرات خود را می گوید زنده است
وی گفت: داستان پرورده دامان خاطره و هرکدام پرورنده دیگری است تردیدی نیست ملتی که خاطرات خویش را می گوید زنده است و ملتی که احساس شکست دارد تمایلی به خاطره گویی ندارد.
سنگری گفت: اما یکی از مشکلات موجود این است که در بسیاری از آثار شاخص خاطره، به نوعی سرگردانی در نام گذاری مواجه می شویم، اینکه مطلب خاطره، قصه، داستان یا رمان است ما را بسیاری اوقات دچار سردرگمی می کند.

**باقی ماندن خاطره نیاز به پر و بال هنری همچون قالب داستان و فیلم دارد
محسن پرویز دیگر نویسنده کشور نیز در این نشست گفت: واقعه نگاری در داستان و خاطره متفاوت است اما گاهی قالبی استفاده می شود که فضای داستان را واقع نمایانه می کند.
وی ادامه داد: بسیاری وقت ها خاطراتی که می خوانیم از عناصر داستانی به طور کامل برخوردارند بنابراین باید دید مرز حقیقی بین این دو کجاست.
وی افزود: در اینجا به یک نکته می رسیم و آن هم واقع گرایی است و سایر عناصر داستانی از جمله پرداخت، شخصیت پردازی، طرح اولیه و فراز و فرودی که باید در داستان باشد و کشش داستان که اینها در خاطره هم باید وجود داشته باشد.
پرویز گفت: اما از نظر مستند یا مستند نبودن، قضیه متفاوت است، کارکرد خاطره و داستان متفاوت است، خاطره و خاطره گویی و ثبت خاطرات در خدمت تاریخ است و نوعی مستند نگاری است، چون خاطره باقی می ماند تا بعدا به عنوان سند استفاده شود.
این پزشک داستان نویس افزود: اما مخاطب عام شاید دنبال مستندنگاری نباشد، تاریخ و محل رخداد و غیره گاهی در داستان ملال آور می شود در حالی که زمان و مکان و موقعیت افراد در خاطره عناصر اصلی قابل توجه اند.
پرویز گفت: گاهی داستان می تواند خاطره تلقی شود با وجودی که داستان است و خاطره نیست و این با وجود بهره مندی درست از عناصر اصلی در سند است، نکته ای که در خاطره نویسی جلب توجه می کند این است که خیلی از خاطره نویس ها توانایی کافی برای ثبت جذاب خاطرات خود را ندارند که در اینگونه مواقع می باید خاطره تبدیل به داستان شود.
وی افزود: یک کار بینابینی در جمهوری اسلامی اتفاق افتاده که گونه جدید ادبی ایجاد کرده ایم که اینگونه خاطرات بازپرورده شده است، در کشورهای خارجی در اینگونه موارد یک خاطره گو خاطرات را مطرح و نویسنده آن را بازنگاری می کند و این محصول مشترک می شود، در جمهوری اسلامی جاهایی که افرادی توانایی کافی برای نوشتن خاطرات خود نداشتند و خاطرات جذاب بوده، نویسندگانی خاطرات را بازپروری کرده ولی به داستان نرسیده و مخاطب با یک رمان مستند مواجه می شود.
وی گفت: در داستان و خاطرات جنگ این اتفاق بیشتر افتاده به دلایلی از جمله حضور نویسندگان در عرصه دفاع مقدس است، چون جریان غالب وجه کار این افراد داستان نویسی بود داستان را تزریق کردند.
پرویز افزود: داستان جای خاطره را نمی گیرد خاطره به عنوان سند و واقعیت باقی می ماند اما کسی از داستان توقع واقعیت عینی و صد درصد ندارد اما هرچه واقعیت خاطره بیشتر باشد قابلیت آن افزایش می یابد.
وی دوباره تاکید کرد: «داستان جای خاطره را نمی گیرد» اما آنچه در تاریخ برای مخاطب عام باقی می ماند روایت داستانی است، اگر بخواهیم خاطره باقی بماند باید واقعه را بال و پر دهیم و برای کمک به ماندگاری خاطره، بهترین شکل، تبدیل آن به داستان یا فیلم و بخشیدن شکل هنری به آن واقعیت است.
پرویز گفت: خاطره وقتی باقی می ماند که شکل هنری یابد، داستان هنر است و خاطره از درجات خفیف تری از هنر برخوردار است و در بحث علمی ماجرا نیز آنچه به عنوان خاطره در ذهن افراد می ماند تعریف خاص و مقدمه و موخره موثر است.

**فلسفه حضور خاطره در داستان شکستن زبان تقویمی است
مهدی کاموس دیگر پژوهشگر ادبی نیز گفت: در بحث تفاوت خاطره و داستان سه منظر شامل بحث هویتی، معرفتی و کاربرد خاطره مطرح است، در بحث معرفتی، کاربرد خاطره خیلی بر ما روشن نیست که خاطره با خاطره گویی آیا برای ما یک معنا را دارد.
وی افزود: خاطره یک امر فرهنگی، روانی و انسانی است، بین خاطره و تلاش ذهنی ما برای خاطره گویی باید تمایز ظریفی قایل شویم.
کاموس به تعریف خاطره پرداخت و گفت: خاطره یادکرد زبانی امر واقع در زمان حال است که شاید در بیان، دچار تحولاتی هم می شود، اگر خاطره ادبی باشد یادکرد ادبی می شود و در گونه های دیگر نیز شکلی دیگر پیدا می کند.
وی افزود: تا خاطره بیان نشود و اندیشه در بستر زبان جاری نشود، می شود گفت خاطره، اما اینکه چه چیزی بهانه تداعی خاطره است مهم است و اینکه چه استفاده ای از خاطره می خواهیم بکنیم در ذکر و بیان و تداعی خاطره مهم است، اما شاید خاطره یک امر واقعی یادشده در بستر زمان باشد.
کاموس افزود: در بحث هویتی نیز باید بررسی شود رابطه خاطره با داستان چیست؟ اینکه نویسنده از خاطرات شخصی و زندگی نامه خودش یا تخیلات در داستان و خاطراتش استفاده می کند یا نه، نکته مهمی است‌.
این نویسنده افزود: خاطره در داستان تغییر هویت نمی دهد اما تغییر کارکرد می دهد، از یک سند به سند فرهنگی تبدیل می شود، چون خاطره بازگشت به گذشته است زبان تقویمی را می شکند.
کاموس ادامه داد: فلسفه حضور خاطره در داستان شکستن زمان داستان است؛ فلسفه و کاربرد خاطره با رمان متفاوت است هرچند در زبان مشابه هم باشند، شاید زبان یک خاطره و روایتش داستانی تر از داستان باشد، اما واقعیت امر این است فلسفه و کاربرد آنها فرق می کند چون در ابتدا پیش فرض خواننده نسبت به خاطره و رمان متفاوت است.
وی گفت: در خاطره اعتبار راوی و در رمان اعتبار روایت مطرح است، بنیان خاطره بر حادثه و اتفاق و شخص است اما در رمان بنیان بر شخصیت است.
وی ادامه داد: نکته دیگر این است که داستان، عمومی تر از خاطره است، امروز آیا واقعیت روایت می شود؟ آیا رمان به عنوان یک رسانه دارد واقعیتی را بازگو می کند یا واقعیتی را می سازد؟
کاموس گفت: تفاوت دیگر خاطره و داستان این است که رمان واقعیت را بازنمایی می کند اما خاطره یک حادثه در گذشته را بازروایی می کند، باید دید خاطره وقتی به عنوان سند وارد داستان می گردد دچار چه تحولات و اتفاقاتی می شود.
وی با بیان اینکه رمان های دفاع مقدس بخش برجسته ای از تاریخ اجتماعی ایران را مطرح کرده اند گفت: امروزه درحوزه مطالعات فرهنگی وقتی می خواهند تاریخ اجتماعی یک ملت را بررسی کنند به بازنمایی تجلی تاریخ اجتماعی آن ملت در رمان و دیگر آثار هنری می پردازند.
فراهنگ3009** 1418


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

دین و اندیشه
دین و اندیشه

آخرین اخبار

مراسم غسل کردن در حوض یخی!
اکثر کسانی که برای غسل وارد آب می‌شوند می‌گویند که پس از ورود به آن، ابتدا سرمای آب احساس می‌شود، ولی پس از چند لحظه بدنشان دیگر سرمای آب را حس نمی‌کند.
آیا بذر کتان باعث نازایی می‌شود؟
تخم کتان، دانه‌ای است که سرشار از مواد ضدالتهاب، اسید‌های چرب امگا ۳ فراوان است که می‌تواند تاثیرات مثبتی بر مشکلات هورمونی در خانم‌ها داشته باشد.
پای پاستا ریگاتونی با سس آووکادو
اگه اهل خوردن پاستا هستید، این روش خلاقانه پخت پاستا رو حتما می‌پسندید. ترکیبی از پاستا‌های لوله‌ای (ریگاتونی) با سس آووکادو و انواع پنیر است.
سوتی‌های فاحش و میلیاردی ستاره‌ها در فیلم‌هایشان
اشتباه‌های هنرپیشه‌ها دامنه بسیار گسترده‌ای دارد و از آنجایی که هنرپیشه‌های تراز اول در فیلم‌های بسیار پرهزینه‌ای حضور پیدا می‌کنند گاهی اوقات این اشتباه‌ها خرج‌های زیادی روی دست تهیه‌کننده و عوامل فیلم می‌گذارد.
گفتگو با بهمن کیارستمی، بهترین کارگردان جشنواره سینما حقیقت
«اکسُدوس» نام مستند بلندی از بهمن کیارستمی است که امسال در جشنواره‌ «سینماحقیقت»، جایزه‌ بهترین کارگردانی را دریافت کرد. در زبان یونانی، «اکسدوس» به معنی مهاجرت گروهی است و این مستند به سوژه‌ مهاجران افغانستانی در اردوگاه مهاجرتی امام رضا(ع) پرداخته است.
چگونه رابطه جنسی‌تان را رمانتیک‌تر کنید؟
شما و همسرتان روابط جنسی بسیار خوبی دارید، خوب می‌دانید چگونه همدیگر را راضی کنید و مطمئنا خاطرات داغ و جذاب زیادی با هم دارید. اما یک رابطه‌ی جنسی خوب همیشه هم لازم نیست به ارگاسم برسد. گاهی بهترین رابطه‌ی جنسی رابطه‌ای است که شما و همسرتان یک ارتباط هیجانی مطلوب و دوست داشتنی با هم برقرار می‌کنید.
جملاتی که پدران نباید به فرزندانشان بگویند
حرف پدر‌ها تاثیر زیادی روی فرزندان دارد، از این رو باید در بیان حرف هایشان محتاط‌تر باشند. برخی جملات از سم هم برای کودکان بدتر است به طوری که هرگز نباید آن‌ها را بشنوند.   اگر می‌خواهید بدانید که این جملات کدامند، در ادامه مطلب همراه مان باشید.
پردرآمدترین شغل‌های دنیا در سال ۲۰۱۹
مهم‌ترین عامل برای داشتن یک زندگی خوب، داشتن شغلی با درآمد مناسب و کافی است. این روز‌ها در سر تاسر دنیا با مشکل بیکاری افراد تحصیلکرده مواجه هستیم؛ و این امر دقت در انتخاب رشته تحصیلی دانشگاهی را گوشزد می‌کند.
روش‌های خشک کردن گل‌های طبیعی
طبیعت را که نگاه کنید بیشتر درختان عریانند و بی‌برگ و بار. خیلی‌هایمان شاید در این فصل دلمان گل تازه بخواهد برای همین می‌رویم سراغ خرید گل‌های شاخه بریده. گاهی حتی با این مهمانان چند روزه انس می‌گیریم و نمی‌خواهیم به این زودی‌ها دورشان بریزیم پس دنبال راه‌حلی می‌گردیم برای خشک کردن و ماندگار کردن‌شان در خانه.
لیپی که یک بار باخته، دوباره به ایران رسید
پرجمعیت‌ترین کشور جهان، دارنده عنوان نخست اقتصاد دنیا، دشمن شماره یک تولید‌کنندگان داخلی با اجناس فیک و ارزان‌قیمت و قهرمان بلامنازع بازی‌های آسیایی. اینها شاید معروف‌ترین توصیفات ممکن از کشور چین نزد ما ایرانی‌ها باشد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

شناسایی پروتئینی برای کمک به تنظیم حافظه!
پژوهشگران آمریکایی در بررسی جدید خود، نوعی پروتئین را مشخص کردند که در نحوه عملکرد حافظه موثر است.
افتادن در دیگ بخار، ۳ کارگر را کُشت
مدیر روابط عمومی اورژانس تهران از سقوط ۳ نفر در دیگ بخار در شهرک صنعتی چرمشهر در ورامین خبر داد و گفت: متاسفانه ۲ نفر در این حادثه جان باختند.
لزوم توجه به چالش آسیب‌های فضای مجازی
‌رئیس کل دادگستری فارس گفت: پیشگیری از تصادفات جاده‌ای، آسیب توزیع مشروبات الکلی و خطرات و آسیب‌های فضای مجازی ‌از موضوعات اولویت دار در حوزه پیشگیری از وقوع جرم در سطح استان فارس است.
تبلیغ عجیب زوج جوان برای ازدواج کودکان!
در ویدیوی زیر تبلیغ عجیب زوج جوان برای ازدواج کودکان را می‌بینید.
آقای شفر، استقلال، عابر بانک نیست
جذب گرو و نویمایر و هزینه‌های اضافی که استقلال بابت تمدید قرارداد شفر داد و البته دستمزدی که برای ساشا شفر در نظرگرفته شده درحال و روز اسفبار مالی کنونی استقلال بی‌اثر نیست.
هما؛ پرنده اساطیری استخوان‌خوار سرزمین‌مان
نمایشنامه‌هایی به اندازه رمان خواندنی
رسانه ها در قضاوت عدالت را رعایت کنند
رویدادهای فرهنگی وفاق اجتماعی را تقویت می کند
سوگواره اربعین رقابت برنده شدن نیست
کتابخوانی در مناطق محروم اردبیل ترویج می شود
فلسفه در پاییز رونق گرفت
عکاس مولف باید شناخت فرهنگی و جامعه‌شناسانه داشته باشد
ساعد باقری: 'شعر آیینی' اسم جامع و مانعی نیست
سرنوشت ادبیات فارسی در فضای مجازی