جامعه شناسی طنز؛ نگاهی به دومین فیلم پرفروش سال 97

18:01 ۱۷۹ روز و ۱۴ ساعت پیش ایرنا 169 0
جامعه شناسی طنز؛ نگاهی به دومین فیلم پرفروش سال 97

تهران-ایرنا- فیلم مصادره نخستین ساخته «مهران احمدی» که اولین بار در جشنواره فیلم فجر در سال 1396 به نمایش درآمد، موفق شده است رتبه دوم پرفروش ترین فیلم های سینمای ایران در سال 97 تاکنون را از آن خود کند.

ایرنا

به گزارش واحد تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری، فیلم «مصادره» نخستین ساخته احمدی در مقام کارگردان یکی از فیلم های کمدی سیاسی است که از شروع نمایش خود از تاریخ 23 اسفند 96تا به امروز با فروش 15٬691٬345٬000 تومان مقام دوم فروش گیشه در سال 97 را از آن خود کرده است.
داستان فیلم از این قرار است که اسماعیل یارجانلو (با بازی رضا عطاران) کارمند سابق ساواک است که پس از انقلاب کشور را ترک می کند.
اسماعیل یارجانلو که یک مسوول خرید ساده و کارمندی به طرزی اغراق گونه، بی خبر از ماهیت ساواک است به دلیل این شغل و پس از انقلاب دچار مشکلات فراوانی می شود و تصمیم می گیرد تا ایران را همراه با همسر غیرایرانی خود که او را به لطف پولی که در بخت آزمایی برده است به دست آورده، ترک کند و با فرزند تازه متولد شده اش به سرزمین مادری همسرش، مکزیک برود.
داستان مصادره روایت آدمی با بهره هوشی پایین که همین کم هوشی، کار، زندگی، عشق و همه زندگی اش را تحت الشعاع قرار داده است و اتفاقاتی که از این رهگذر برایش رقم می خورد دستمایه داستان و خنده و طنز این فیلم شده است.

**کار هرکس نیست خرمن کوفتن
اساسأ یکی از بهترین پتانسیل های طنز و طنازی ارائه بیان مفاهیمی است که در قالب های دیگر ادبی امکان پرداخت مناسب و درخور را ندارد. به این معنی که طنز و کمدی کمک می کند تا مفاهیم مگو یا دارای محدودیت و بعضأ خط قرمزهای سیاسی و اجتماعی قابلیت مطرح شدن پیدا کند. این قالب هنری امکان مدارا در بیان و بعضأ پذیرش و در نهایت تغییر در جامعه را فراهم می سازد. در نتیجه در صورتی که با اسلوبی حرفه ای و از جانب افراد متخصص به کار گرفته شود، در مواردی می تواند مبدع اثر باشد. تاریخ ادبیات ما شاعران، نویسندگان، کارگردانان و به طور کلی هنرمندانی که با زبانی شیرین، واقعیتی تلخ را بیان کرده اند را کم به خود ندیده است.
در واقع یکی از انتقاداتی که به فیلم های کمدی و اسمأ طنز در این برهه تاریخی ایران وارد است ناآگاهی به همین مساله است که پتانسیل سوزی می کنند و به جای این که مبدع اثر، حرکت و تغییری در جهت بهبود اوضاع اجتماعی باشند به همان خنداندن بدون تفکر اکتفا می کنند.
البته شایان ذکر و توجه است که بهره گیری از این پتانسیل و بیرون کشیدن عصاره آن کار بسیار سختی است و نیازمند دانش سیاسی و قدرت تحلیل و از طرف دیگر شیرین سخن گفتن است. بر همین اساس کار هرکس نیست.
شاید هرکسی که تازه وارد عرصه فیلم و فیلمسازی شده عرصه طنز را مسیری هموار و پرفروش تصور کند و حتی این توهم کارگردانان با سوابق کاری متفاوت را با همین انگیزه به داخل بکشاند اما نکته ای بسیار مهم وجود دارد که متاسفانه از دید بسیاری مهجور مانده است و آن فایده و هدف از بکارگیری این شیوه است. این شیوه در دم دست ترین هدف می تواند باعث خنده و در والاترین جهت خود باعث تغییرات و بدعت گذاری هایی باشد که متاسفانه اکثریت سازندگان چنین فیلم هایی از هدف دم دستی و خنده فاصله چندانی نمی گیرند.
این رویکرد که «مردم به سینما می آیند تا دو ساعت به چیزی دیگر فکر نکنند» بدبختانه خط فکری بسیاری از تولید کنندگان و سازندگان امروز جامعه ما گردیده است و بر همین اساس کیفیت، تفکر و کوشش برای انتقاد از وضعیت موجود و تلاش برای حرکت به سمت مطلوب و ارتقای فرهنگی به واسطه هنر فیلم، بیش از پیش از تولیدات فیلم رخت بربسته است.

**می خندیم اما باید گریست
فیلم مصادره اما یک رده از فیلم های مشابه خود در سال 97 بالاتر رفته و شاید همین مساله دلیل موفقیت و فروش بالای این فیلم بوده است. این فیلم تلاش می کند تا با استفاده از پتانسیل طنز حرف هایی را بزند و واقعیاتی را بیان کند که شاید در یک فیلم درام و اجتماعی قابلیت پرداخته شدن نداشته باشد. نکته جالب داستان هم شخص اول فیلم یا همان شخصیت اسماعیل است که در خلال گذر عمر و سال های زندگی و کار در غربت (آمریکا) رشد می کند و به بلوغ فکری می رسد، هر چند هنوز هم ته مایه های ساده دلی و ساده انگاری دوران جوانی را به همراه دارد و البته رو به افول و زوال عقل و برجسته شدن حرکات و تصمیمات احساسی می رود. واقعیتی که البته مستند زندگی بسیاری از کسانی است که در برهه تاریخی بعد از انقلاب به این سرنوشت البته با جزئیات متفاوتی دچار شدند.
مباحثی چون دگرگونی یک نظام و اثرگذاری آن روی حتی جزئی ترین نکات زندگی مردم عادی، تغییر یک شبه ارزش ها برای کسانی که نه اثرگذار در روند تحولات ایران در زمان انقلاب بلکه صرفا با آن انطباق یافتند، تغییر پوشش و رفتار و ظاهر 180 درجه ای کسانی که بعد از انقلاب و به واسطه این تغییر به مناصبی دست یافتند، بلاتکلیفی زمین های مصادره شده بعد از انقلاب که مالکان حقیقی و غایبی داشتند، وضعیت غمنانک مهاجرین پس از انقلاب ایران به ویژه به آمریکا و مرگ تلخ آنان در آرزوی تکرار نوستالژی های جوانی و بازگشت به وطن، زندگی در غربت و تحمل تفاوت های فاحش فرهنگی، رابطه و تنازعات سیاسی و فرهنگی مردم آمریکای لاتین برای مردم ایران و مواردی از این دست مسائل مهم و قابل بحث و تاملی هستند که در ظاهری بامزه اما باطنی تلخ در این فیلم مطرح شده اند.
یکی از نکات جالب توجه این فیلم شخصیت جلال خاوندی (با بازی بابک حمیدیان) است که احتمالا شباهت نام او به خاوری رئیس سابق بانک مرکزی اتفاقی نیست. خاوندی به عنوان دوست صمیمی و همراه اسماعیل تا قبل از انقلاب شخصیتی نان به نرخ روز خور است که همانند آفتاب پرستی زرنگ در هر برهه تاریخی با شرایط اجتماعی به نفع خود همرنگ می شود و در نهایت با پول مردم و با هدف بهبود اوضاع زندگی به آمریکا فرار می کند.

**قابل قبول به زعم کاستی ها
به رغم فیلمبرداری این فیلم در کشور همسایه ایران، ارمنستان اما به دلیل بهره گیری موثر و دوست داشتنی از طراحی صحنه و لباس جذاب، تکنولوژی جلوه های ویژه و فیلمبرداری خوب فیلم که موسیقی‌هایی شنیدنی روی آن نشسته همراه سازی مخاطب و القا حس فضای آمریکا و مکزیک در این فیلم به خوبی به تصویر کشیده شده است.
این فیلم البته دارای نواقص فنی و داستانی هم بوده است مسائلی چون خط داستانی ای که با جذابیت و درخشش شروع می شود اما رفته رفته از شسته رفتگی اولیه فاصل می گیرد و به نوعی مخاطب را خسته می سازد.
البته این یک نقد جدی به بسیاری از فیلم های ایرانی است ک در شروع روایت و جلب توجه مخاطب موفق عمل می کنند اما در ادامه و روند گره افکنی داستان به مشکل می خورند و در نهایت مجبورند تا گره هایی را که نتوانسته اند به درستی برای مخاطب ایجاد کنند را به واسطه شخصیت ها یا خود داستان باز کنند و این یکی از دافعه هایی است که دلزدگی مخاطبان را به همراه دارد. شوخی های جنسی که انگار کلیشه بازی های رضاعطاران و جزئی جدایی ناپذیر از نقش های اوست، یکی دیگر از نکات منفی مصادره است که البته با توجه به تفکر اصلی و داستان فیلم، نیازی به بهره گیری از این شیوه برای خنداندن مخاطبان نبوده است.
در نهایت ذکر این نکته ضروری است که این اولین تجربه احمدی در مقام کارگردانی است و از این جهت و به عنوان گام آغازین، در خور تحسین است و نوید یک چهره کمدی ساز جدید و فکور را می دهد.
پژوهشم**س-ب**1552
.


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

کمانداران معلول اعزامی به جهانی هلند مشخص شدند
رییس انجمن تیروکمان معلولان از اعزام 10 کماندار معلول به مسابقات جهانی هلند خبر داد و گفت: هرچند همانند کمانداران سالم برای شرکت در جهانی هلند از مسابقات برون مرزی برخوردار نیستیم اما سعی می‌کنیم بهترین عملکرد را در جهانی هلند داشته باشیم.
کیهانی: در آسیایی انتظار مدال از نفرات مطرح داریم-نمی‌دانیم سهمیه جهانی به حدادی داده شده یا نه
رییس فدراسیون دوومیدانی می گوید که حتماً از ورزشکاران سرشناس و مطرح که ظرفیت کسب مدال دارند در مسابقات قهرمانی آسیا انتظار کسب مدال دارد.
نحوه ثبت نام «کارت بلیت مترو خبرنگاران»
مشاور فرهنگی معاونت حمل و نقل شهرداری تهران در مورد نحوه ثبت نام کارت بلیت مدت دار مترو ویژه خبرنگاران توضیحاتی ارائه کرد.
رسانه سعودی: بحران سوریه در آستانه گشایش
تهران – ایرنا – روزنامه الکترونیکی 'ایلاف' مدعی گشایش قریب الوقوع در بحران سوریه شد.
درخواست سازمان آکسفام برای ارسال کمک های فوری به یمن
تهران – ایرنا - سازمان بین‌المللی امدادرسانی آکسفام روز پنجشنبه در بیانیه ای اعلام کرد که تاخیر در ارسال کمک های بشردوستانه به یمن، جان بیش از یک میلیون نفر را تهدید می کند.
سفره‌های آب زیرزمینی هنوز تشنه‌اند
مدیرکل دفتر کنترل سیلاب و آبخوان‌داری سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری ضمن اشاره به آخرین وضعیت آبخوان‌های کشور پس از بارندگی‌های اخیر گفت: عمده آبخوان‌های دشت‌های مهم و اصلی کشور بیلان منفی و تراز آبی بسیار پایینی دارند که به هیچ‌وجه با یک دوره بارش خوب متعادل نمی‌شوند.
سوئیس هم به راه ابریشم چین ملحق می شود
پکن- ایرنا- به رغم مخالفت های آمریکا شمار بیشتری از کشورهای اروپایی علاقه مند به امضای توافقنامه راه ابریشم نوین با چین هستند و سوئیس پس از ایتالیا برای الحاق به این برنامه اعلام آمادگی کرده است.
ترامپ با ولیعهد امارات متحده عربی درباره ایران گفت وگو کرد
تهران – ایرنا – کاخ سفید بامداد جمعه در بیانیه ای اعلام کرد که «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا با «محمد بن زاید آل نهیان» ولیعهد ابوظبی درخصوص ایران تلفنی گفت وگو کرد.
دورخیز ایران برای صادرات اکسیژن ۱۸
کاربرد ایزوتوپ اکسیژن ۱۸ در علوم پزشکی جهت تشخیص بیماری‌ها با استفاده از تکنیک تشخیصی پت اسکن یا برش نگاری با نشر پوزیترون، به توسعه یکی از دقیق‌ترین روش‌های تشخیص سلول‌های سرطانی در ابتدایی‌ترین مراحل رشد منجر شده است و ایران در این عرصه به زودی در بین کشورهای مطرح در تولید و صادرات این محصول قرار خواهد گرفت.
وزیر خارجه امارات با مقامات آمریکا گفت وگو کرد
نیویورک- ایرنا- وزیر خارجه امارات متحده عربی در واشنتگن با مشاور امنیت ملی ترامپ و همتای آمریکایی خود دیدار و درباره مسایل منطقه، لیبی و سودان تبادل نظر کرد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

نماینده مردم شادگان:سیلاب خوزستان بهانه ساخت سد جدید در این استان نشود
اهواز - ایرنا - نماینده مردم شادگان در مجلس شورای اسلامی گفت: سیلاب خوزستان نباید بهانه ای برای ساخت سدهای جدید در این استان شود.
بازگشت برخی سیل زدگان خوزستان به روستا تا تابستان طول می کشد
اهواز - ایرنا - مدیرعامل سازمان آب و برق خوزستان با اشاره به بالا بودن جریان آب در رودخانه ها و ذخایر سدها در ماه های آینده، گفت: بازگشت برخی سیل زدگان به محل سکونت شان در روستاها به دلیل تداوم آبگرفتگی، ممکن است تا تابستان امسال به طول بیانجامد.
کمانداران معلول اعزامی به جهانی هلند مشخص شدند
رییس انجمن تیروکمان معلولان از اعزام 10 کماندار معلول به مسابقات جهانی هلند خبر داد و گفت: هرچند همانند کمانداران سالم برای شرکت در جهانی هلند از مسابقات برون مرزی برخوردار نیستیم اما سعی می‌کنیم بهترین عملکرد را در جهانی هلند داشته باشیم.
کیهانی: در آسیایی انتظار مدال از نفرات مطرح داریم-نمی‌دانیم سهمیه جهانی به حدادی داده شده یا نه
رییس فدراسیون دوومیدانی می گوید که حتماً از ورزشکاران سرشناس و مطرح که ظرفیت کسب مدال دارند در مسابقات قهرمانی آسیا انتظار کسب مدال دارد.
نحوه ثبت نام «کارت بلیت مترو خبرنگاران»
مشاور فرهنگی معاونت حمل و نقل شهرداری تهران در مورد نحوه ثبت نام کارت بلیت مدت دار مترو ویژه خبرنگاران توضیحاتی ارائه کرد.
پژوهشگر تئاتر: ضعف دانش مهم ترین مشکل تئاتر دانشجویی است
برگزیدگان جشنواره تئاتر دانشجویی اردیبهشت در دامغان مشخص شدند
سالن های سینما امید و مجتمع فرهنگی در بانه احداث می شود
کاروان پیک امید به خوزستان و لرستان می‌رود
ویدئو - نخستین روز جشنواره جهانی فیلم فجر
کارگاه فیلمبردارِ «کپی برابر اصل» در جشنواره جهانی
مرمت  دیده‌بان حاتمی‌کیا پس از 30 سال
آغاز «دارالفنون» با کارگاه‌های فیلمنامه نویسی نغمه ثمینی
جشنواره جهانی فیلم فجر با طعم مصائب شیرین و کمک به سیل‌زدگان
برنامه اکران فیلم‌های مرمت شده درجشنواره جهانی فیلم فجر