موسیقی فیلم در ایران از تماتیک تا هارمونیک

11:38 ۱۸۴ روز و ۲۳ ساعت پیش ایرنا 178 0
موسیقی فیلم در ایران از تماتیک تا هارمونیک

تهران- ایرنا- در سال‌های اخیر عنصر ملودی در موسیقی فیلم در سینمای ایران به تدریج کم‌رنگ شده تا آنجا که امروز این موسیقی از حالت ملودیک و تماتیک سابق خود فاصله گرفته و به سمت فضاسازی و بافت هارمونیک رفته است.

ایرنا

به گزارش یکشنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا، نقطه عطف تاریخ سینما و تولد موسیقی فیلم را نمی‌توان از یکدیگر جدا کرد و این بازمی‌گردد به روزی که برادران لومیر درکنار اولین نمایش عمومی فیلم صامت خود از صدای یک پیانو در سالن نمایش بهره بردند. اندک اندک موسیقی از نقش اولیه خود که دعوت تماشاگران به سکوت بود فاصله گرفت و استفاده لومیرها از اجرای موسیقی همراه با فیلم و قسمتی از فیلم رواج پیدا کرد. اگرچه ارزشمندی موسیقی برای تکامل این پدیده هنوز به قدر کافی احساس نمی‌شد.
هر چه از عمر سینما گذشت فهرست موسیقی‌های انتخابی برای همراهی با فیلم بیش‌تر شد. عناوین این موسیقی‌ها نیز با توجه به نمایش متفاوت بود؛ کمدی، عاشقانه، عصبانی، غمگین، خوشحال، اسرارآمیز، تعقیب و گریز، از عناوین جدیدی بود که هر روز به تعداد آن‌ها افزوده می‌شد. در سال 1927 برادران وارنر اولین فیلم ناطق را به دنیا عرضه کردند و سیر تحولی نوین در تاریخ سینما رقم خورد.
هر چقدر زبان سینما غنی‌تر می‌شد، ابزار کار نیز قدیمی به نظر می‌آمد و موسیقی هم از این زنجیره جدا نبود. دیگر هیچ کارگردانی به این فکر نمی‌کرد که فیلمش صرفاً موسیقی داشته باشد بلکه به این می‌اندیشید که چه کسی این موسیقی را خواهد ساخت؛ در چه لحظاتی موسیقی می‌تواند حضور داشته باشد و... .
موسیقی فیلم وظیفهٔ مشخصی پیدا کرد که با تشریک مساعی کارگردان و آهنگساز می‌توانست مانند یک برگ برنده ارزش‌های هنری یک فیلم را صد برابر کند.
«لایت موتیف» یا «تم یادآور» یکی از قدیمی‌ترین شیوه‌های به‌کارگیری موسیقی در تاریخ سینماست. این شیوه آهنگسازی یکی از متداول‌ترین تمهیدات موسیقایی است که باعث یک‌دستی یا پیوستگی بافت موسیقی در سراسر فیلم می‌شود. آهنگساز یک تم اصلی را انتخاب می‌کند و همان تم را با واریاسیون‌های مختلفی ارائه می‌کند. به این ترتیب زیربنای اصلی موسیقی فیلم یک تم اصلی است که در موقعیت‌های مختلف چهرهٔ متفاوتی پیدا می‌کند اما پس از چند بار شنیده شدن بیننده را وادار به تداعی صحنه‌های قبلی و اولین باری می‌کند که موسیقی را شنیده است. یکی از خواص بسیار جالب «لایت موتیف» این است که می‌توان آن را در مورد اشیا، مکان‌ها و خلاصه همهٔ پدیده‌های غیر زنده در یک فیلم به کار گرفت. تا چندی قبل استفاده از «لایت موتیف» یکی از متداول‌ترین راهکارهایی بود که در سینمای جهان جایگاه خاصی داشت.
با نگاهی به تاریخ موسیقی فیلم در سینمای ایران نمونه‌های بسیاری از موسیقی تماتیک در سینمای ایران می‌بینیم که زیبایی تم اصلی و ملودی قالب در جاهایی حتی شهرتی بیش از شهرت و محبوبیت خود فیلم به دست آورده‌اند که به اجمال می‌توان به موسیقی فیلم‌هایی چون «ترن»، «از کرخه تا راین»، «بوی پیراهن یوسف» و یا سریال‌هایی مثل «سربداران»، «ابوعلی سینا»، «امیرکبیر» و «همسفر» اشاره کرد.
برخی بر این باورند که زیبایی موسیقی فیلم‌ها و مجموعه‌های یاد شده ارتباط تنگاتنگ با قدرت و توانمندی آهنگساز در خلق ملودی و تم غالب دارد که در این میان هنرمندانی مثل مجید انتظامی، فرهاد فخرالدینی و اسفندیار منفرد زاده از همه شاخص‌تر هستند.
امروز موسیقی فیلم در سینمای ایران تا حد زیادی از حالت ملودیک و تماتیک سابق خود فاصله گرفته و بیشتر به سمت فضاسازی متمایل شده تا جایی که به مرحله‌ای رسیده‌ایم که با وجود ساری و جاری بودن موسیقی در متن فیلم از آغاز تاکنون برخلاف گذشته پس از پایان فیلم دیگر نمی‌توان ملودی اصلی فیلم یا تم شاخصی از موسیقی را زمزمه کرد. در این مورد می‌توان به اثار هنرمندانی چون کریستف رضایی و پیمان یزدانیان اشاره کرد.
به هر صورت عده‌ای بر این باورند که علت این امر را را باید در فقدان مهارت و قدرت ملودی‌سازی در نسل جدید آهنگسازان سینما دانست و عده‌ای نیز گسترش و پیشرفت ابزار الکترونیک، دیجیتال و نرم‌افزارهای ساخت موسیقی فیلم را دلیل اصلی می‌دانند.
ایرنا در نظر دارد در مجموعه‌ای از گزارش‌ها از آهنگسازان بپرسد که آیا فاصله گرفتن موسیقی فیلم از فضاهای دراماتیک بر پایه ملودی و کم‌رنگ شدن نقش ملودی در موسیقی امروز سینمای ایران را باید در فقدان آهنگسازان توانمند سینما جست؟ و آیا این رویداد را باید به منزله یک نقطه ضعف به حساب آورد؟
گزارش از علیرضا ایرانی‌نژاد
فراهنگ**ع.ا** 9053


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

دین و اندیشه
دین و اندیشه

آخرین اخبار

فیلتر اینستاگرام فعلا در دستور نیست
دبیر شورای عالی فضای مجازی می‌گوید رفتار اخیر اینستاگرام محکوم است ولی فعلا محدودسازی در دستور نیست.
اعترافات قاتل مرد دلارفروش
مردی که با شلیک گلوله به دلارفروشی او را به قتل رسانده بود وقتی پای میز محاکمه رفت توضیح داد که چطور فقر پدر و مهاجرت مادرش زندگی او را نابود و او را به یک قاتل تبدیل کرد.
خداحافظی دو کره‌ای معروف از بازار ایران
بازار لوازم خانگی همچنان روزهای پرالتهابی را می‌گذراند و به اذعان متقاضیان خرید لوازم خانگی، گرانی در این بازار بیداد می‌کند. گرایش خریداران به خرید لوازم خانگی خارجی به‌ویژه تولیدات دو برند «ال‌جی» و «سامسونگ» به‌حدی است که بعضا برخی خانواده‌ها حاضر به پرداخت چندین برابر قیمت واقعی یکی از لوازم خانگی این دو برند هستند.
صعود ملی پوشان اسنوکر ایران به مرحله حذفی رقابت‌های آسیایی
رقابت‌های اسنوکر ده توپ تور رنکینگ آسیایی در مرحله گروهی انجام شد و نمایندگان ایران موفق شدند به مرحله حذفی صعود کنند.
مشخص شدن نتیجه تایم تریل تیمی قهرمانی آسیا یک روز پس از برگزاری مسابقه- ایران آخر شد
پس از یک روز از برگزاری ماده تایم تریل تیمی دوچرخه سواری جاده قهرمانی آسیا مشخص شد تیم ایران آخر شده است.
جستجو برای نجات 4 خدمه لنج غرق شده در خلیج فارس ادامه دارد
بوشهر- ایرنا - رئیس اداره حفاظت و ایمنی اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر گفت: جستجو برای یافتن و نجات 4 خدمه شناوری که ساعت 9.30دقیقه روز سه شنبه در آب های سرزمینی خلیج فارس واژگون شده بود توسط این اداره کل ادامه دارد.
پایان مسابقات گرنک با عنوان ۱۴ و ۲۶ شطرنج‌بازان ایران
نمایندگان شطرنج ایران در مسابقات بزرگ بین‌المللی «گرنک» آلمان عناوین چهاردهم و بیست و ششم را به دست آوردند.
تصادف اتوبوس در کرمان یک کشته و 11زخمی برجا گذاشت
کرمان - ایرنا - مدیر مرکز مدیریت حوادث و فوریت های پزشکی استان کرمان گفت: بر اثر برخورد اتوبوس با کامیون در محور باغین به جوپار این استان یک نفر کشته و 11 نفر زخمی شدند.
رقابت‌های تیراندازی جام جهانی چین- سبقت‌اللهی فینالیست شد
گلنوش سبقت‌اللهی در تپانچه بادی بانوان رقابت‌های تیراندازی جام جهانی و کسب سهمیه المپیک فینالیست شد.
دومین سهمیه المپیک در تیراندازی پرید- سبقت اللهی هشتم شد
گلنوش سبقت اللهی در فینال تپانچه بادی مسابقات تیراندازی جام جهانی و کسب سهمیه المپیک در چین هشتم شد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

آخرین وضعیت تورج لارودی و حسن حبیبی
دبیر فدراسیون پزشکی ورزشی درباره آخرین وضعیت تورج لارودی گفت: هرچند این پیشکسوت عرصه رسانه و کارشناس کشتی دچار بیماری عصبی و عضلانی است و فرمان اعصاب به درستی به عضلات نمی رسد، اما تلاش پزشکان بر این است تا بیماری او را کنترل کنند.
دبیر فدراسیون بدنسازی: امیدوارم به قهرمانی آسیا اعزام شویم- نظارت بر باشگاه‌ها بر عهده ما نیست
دبیر فدراسیون بدنسازی می‌گوید نظارت بر باشگاه‌های بدنسازی و برخورد با متخلفین فروش مکمل‌های غیرقانونی بر عهده ما نیست و ادارات کل ورزش و جوانان مسئولیت این کار را بر عهده دارند.
سرقت خانوادگی با نوزاد یک ساله
ماموران انتظامی مشهد با حضور در محل سرقت زن جوانی را دستگیر کردند که نوزادی یک ساله داخل کالسکه را نیز با وسایل سرقتی حمل می کرد و در حال فرار بود.
اظهارات عجیب یک بازیگر در توجیه یک فیلم مبتذل
یک بازیگر سینما و تلویزیون، برای حمایت از فیلمی ضدخانواده، در اقدامی عجیب مقدسات دینی را دستاویز قرار داد.
۶ ترفند برای مقابله با موخوره
موخوره از جمله عارضه‌های شایعی است که کمبود مواد غذایی لازم برای موها می‌تواند این مشکل را تشدید کند.
جایگاه ایران در تاریخ سینما قابل توجه است
اکران چهل وهشتمین جشنواره فیلم رشد در بروجرد آغاز شد
جشنواره بین المللی وارش 11 نشست و کارگاه تخصصی برگزار می کند
جشنواره جهانی فیلم فجر در میانه راهی خلوت
چکناواریان: می‌خواهم فیلم بسازم
بررسی نئولیبرالیسم و اقتصاد سینما
نمایش نسخه‌ مرمت‌شده‌ «پرده آخر»+فیلم
فقط اکران فیلم‌های کوتاه کافی نیست!
ناگفته‌هایی از ˮدوندهˮ امیر نادری که تاکنون نشنیده‌اید
پیشنهاد برپایی کاخ جشنواره‌های سینمایی در لاله‌زار