موسیقی فیلم در ایران از تماتیک تا هارمونیک

11:38 ۳۰ روز و ۲۲ ساعت پیش ایرنا 51 0
موسیقی فیلم در ایران از تماتیک تا هارمونیک

تهران- ایرنا- در سال‌های اخیر عنصر ملودی در موسیقی فیلم در سینمای ایران به تدریج کم‌رنگ شده تا آنجا که امروز این موسیقی از حالت ملودیک و تماتیک سابق خود فاصله گرفته و به سمت فضاسازی و بافت هارمونیک رفته است.

ایرنا

به گزارش یکشنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا، نقطه عطف تاریخ سینما و تولد موسیقی فیلم را نمی‌توان از یکدیگر جدا کرد و این بازمی‌گردد به روزی که برادران لومیر درکنار اولین نمایش عمومی فیلم صامت خود از صدای یک پیانو در سالن نمایش بهره بردند. اندک اندک موسیقی از نقش اولیه خود که دعوت تماشاگران به سکوت بود فاصله گرفت و استفاده لومیرها از اجرای موسیقی همراه با فیلم و قسمتی از فیلم رواج پیدا کرد. اگرچه ارزشمندی موسیقی برای تکامل این پدیده هنوز به قدر کافی احساس نمی‌شد.
هر چه از عمر سینما گذشت فهرست موسیقی‌های انتخابی برای همراهی با فیلم بیش‌تر شد. عناوین این موسیقی‌ها نیز با توجه به نمایش متفاوت بود؛ کمدی، عاشقانه، عصبانی، غمگین، خوشحال، اسرارآمیز، تعقیب و گریز، از عناوین جدیدی بود که هر روز به تعداد آن‌ها افزوده می‌شد. در سال 1927 برادران وارنر اولین فیلم ناطق را به دنیا عرضه کردند و سیر تحولی نوین در تاریخ سینما رقم خورد.
هر چقدر زبان سینما غنی‌تر می‌شد، ابزار کار نیز قدیمی به نظر می‌آمد و موسیقی هم از این زنجیره جدا نبود. دیگر هیچ کارگردانی به این فکر نمی‌کرد که فیلمش صرفاً موسیقی داشته باشد بلکه به این می‌اندیشید که چه کسی این موسیقی را خواهد ساخت؛ در چه لحظاتی موسیقی می‌تواند حضور داشته باشد و... .
موسیقی فیلم وظیفهٔ مشخصی پیدا کرد که با تشریک مساعی کارگردان و آهنگساز می‌توانست مانند یک برگ برنده ارزش‌های هنری یک فیلم را صد برابر کند.
«لایت موتیف» یا «تم یادآور» یکی از قدیمی‌ترین شیوه‌های به‌کارگیری موسیقی در تاریخ سینماست. این شیوه آهنگسازی یکی از متداول‌ترین تمهیدات موسیقایی است که باعث یک‌دستی یا پیوستگی بافت موسیقی در سراسر فیلم می‌شود. آهنگساز یک تم اصلی را انتخاب می‌کند و همان تم را با واریاسیون‌های مختلفی ارائه می‌کند. به این ترتیب زیربنای اصلی موسیقی فیلم یک تم اصلی است که در موقعیت‌های مختلف چهرهٔ متفاوتی پیدا می‌کند اما پس از چند بار شنیده شدن بیننده را وادار به تداعی صحنه‌های قبلی و اولین باری می‌کند که موسیقی را شنیده است. یکی از خواص بسیار جالب «لایت موتیف» این است که می‌توان آن را در مورد اشیا، مکان‌ها و خلاصه همهٔ پدیده‌های غیر زنده در یک فیلم به کار گرفت. تا چندی قبل استفاده از «لایت موتیف» یکی از متداول‌ترین راهکارهایی بود که در سینمای جهان جایگاه خاصی داشت.
با نگاهی به تاریخ موسیقی فیلم در سینمای ایران نمونه‌های بسیاری از موسیقی تماتیک در سینمای ایران می‌بینیم که زیبایی تم اصلی و ملودی قالب در جاهایی حتی شهرتی بیش از شهرت و محبوبیت خود فیلم به دست آورده‌اند که به اجمال می‌توان به موسیقی فیلم‌هایی چون «ترن»، «از کرخه تا راین»، «بوی پیراهن یوسف» و یا سریال‌هایی مثل «سربداران»، «ابوعلی سینا»، «امیرکبیر» و «همسفر» اشاره کرد.
برخی بر این باورند که زیبایی موسیقی فیلم‌ها و مجموعه‌های یاد شده ارتباط تنگاتنگ با قدرت و توانمندی آهنگساز در خلق ملودی و تم غالب دارد که در این میان هنرمندانی مثل مجید انتظامی، فرهاد فخرالدینی و اسفندیار منفرد زاده از همه شاخص‌تر هستند.
امروز موسیقی فیلم در سینمای ایران تا حد زیادی از حالت ملودیک و تماتیک سابق خود فاصله گرفته و بیشتر به سمت فضاسازی متمایل شده تا جایی که به مرحله‌ای رسیده‌ایم که با وجود ساری و جاری بودن موسیقی در متن فیلم از آغاز تاکنون برخلاف گذشته پس از پایان فیلم دیگر نمی‌توان ملودی اصلی فیلم یا تم شاخصی از موسیقی را زمزمه کرد. در این مورد می‌توان به اثار هنرمندانی چون کریستف رضایی و پیمان یزدانیان اشاره کرد.
به هر صورت عده‌ای بر این باورند که علت این امر را را باید در فقدان مهارت و قدرت ملودی‌سازی در نسل جدید آهنگسازان سینما دانست و عده‌ای نیز گسترش و پیشرفت ابزار الکترونیک، دیجیتال و نرم‌افزارهای ساخت موسیقی فیلم را دلیل اصلی می‌دانند.
ایرنا در نظر دارد در مجموعه‌ای از گزارش‌ها از آهنگسازان بپرسد که آیا فاصله گرفتن موسیقی فیلم از فضاهای دراماتیک بر پایه ملودی و کم‌رنگ شدن نقش ملودی در موسیقی امروز سینمای ایران را باید در فقدان آهنگسازان توانمند سینما جست؟ و آیا این رویداد را باید به منزله یک نقطه ضعف به حساب آورد؟
گزارش از علیرضا ایرانی‌نژاد
فراهنگ**ع.ا** 9053


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

رادیو تلویزیون
رادیو تلویزیون

آخرین اخبار

توهین آشکار به شرکت کننده؛ «دستپخت» جدید یک برنامه تلویزیونی
این بار بی‌ادبی و بی‌اخلاقی رسانه‌ای از یک برنامه ضبطی سر زده که وظیفه و اهمیت نظارت را به مراتب بالا می‌برد که اگر جلوی چنین اتفاقاتی گرفته نشود آسیب‌ها و معضلات جای کیفیت و تأثیر را می‌گیرند.
بهترین بازی‌های عالم سینما در قرن بیست و یکم
سایت سینمایی Taste of Cinema بهترین بازی‌های قرن بیست و یکم را در سکانس‌های درخشان فیلم‌های مختلف معرفی کرده است که بازیگران ایرانی هم از آن سهم برده‌اند.
گردن درد ناگهانی، علت و درمان فوری
درد گردن، چه بخاطر بد خوابیدن باشد چه وضعیت و فرم بد بدن و یا یک چرخش و حرکت ناگهانی گردن یا استرس زیاد، یکی از شکایت‌های همیشگی است. بیشترین علت گردن درد ناشی از سه بیماری شایع آرتروز ستون فقرات، فتق دیسک گردن و سندرم‌های عضلانی است.
شپش سر کودکان، باور‌های اشتباه و درمان‌های غلط
روش‌های خانگی درمان شپش سر کودکان متعدد هستند؛ اما هیچ کدام به اندازه مراجعه به پزشک متخصص موثر نیست.
طرز تهیه پای کدو حلوایی
این روش پختی که اینجا براتون میذاریم یه نتیجه عالی بهتون تحویل میده یه بافت لطیف و مخملی برای فیلینگ کدو حلوایی و کلا یه پای محشر که مزه اش حرف نداره.
مدل جدید حلقه نامزدی
یکی از رسم‌های موجود در کشور ما این است که خانواده داماد در مراسم بله برون حلقه‌ای را به عروس هدیه می‌دهد که به آن حلقه نشان گفته می‌شود. در این مطلب ما قصد داریم چند نکته مهم در انتخاب مدل حلقه نشان نامزدی را برای شما بیان کنیم و همچنین جدیدترین مدل‌های بازار را نیز به شما نشان دهیم.
افسارگسیختگی روابط جنسی، روابط زناشویی نیست!
مشکل اینجاست که افسارگسیختگی روابط جنسی را به درک روابط زناشویی تعبیر کنیم و با مغرور شدن از اینکه درباره جزییات روابط جنسی اطلاعات کامل داریم، دچار این توهم شویم که حتما همسر موفقی خواهیم بود.
طارق ماندنی است، بشار در تیررس قطری‌ها
قصه بازیکن عراقی استقلال بی‌شباهت به قصه‌های سندباد نیست؛ ماجراجویی کارتونی با داستان‌هایی مهیج و جذاب و حالا او بعد از قرن‌ها این‌بار در قالب یک فوتبالیست عراقی در استقلال دوباره زنده شده تا با پیراهن آبی به ماجراجویی‌هایش ادامه دهد.
مصلح: در بدترین شرایط بازی می‌کنیم
تیم فوتبال پرسپولیس در روزی که با نیمی از بازیکنان اصلی‌اش به میدان رفته بود موفق شد پیکان را در ورزشگاه آزادی شکست دهد.
بیانی: امیدوارم کمیته فنی دنبال برکناری شفر نباشد
کاپیتان و مربی سابق استقلال اوضاع کنونی این تیم را خوب توصیف نمی‌کند و اعتقاد دارد بازیکنان خارجی که جذب این تیم شده‌اند، کیفیت لازم را برای حضور در تیم ندارند و نیم‌فصل باید نفرات جدیدی جایگزین آنها شوند.

پر بازدید ترین اخبار امروز

آمریکا با تحریم غذا و دارو مردم ایران را نشانه گرفته
رئیس جمعیت هلال احمر کشور گفت: آمریکا با رویکرد خصمانه و تحریم های مختلف از جمله غذا و دارو مردم ایران اسلامی را برای ضربه زدن نشانه گرفته است.
سفارت ایران حمله تروریستی هتل اورانوس کابل را محکوم کرد
سفارت جمهوری اسلامی ایران در کابل، واقعه تروریستی هتل اورانوس در افغانستان را محکوم کرد.
توهین آشکار به شرکت کننده؛ «دستپخت» جدید یک برنامه تلویزیونی
این بار بی‌ادبی و بی‌اخلاقی رسانه‌ای از یک برنامه ضبطی سر زده که وظیفه و اهمیت نظارت را به مراتب بالا می‌برد که اگر جلوی چنین اتفاقاتی گرفته نشود آسیب‌ها و معضلات جای کیفیت و تأثیر را می‌گیرند.
چگونه پایِ جهانگیری به اعتراضات هفت‌تپه باز شد؟
گرچه دفتر معاون اول رئیس جمهور با انتشار اطلاعیه‌ای شایعات در خصوص انتساب فامیلی اعضای هیأت مدیره شرکت نیشکر هفت تپه به جهانگیری را تکذیب کرد، اما شاید برای شما جالب باشد بدانید این گونه شایعات که هرازگاهی در فضای مجازی نشر می‌یابد، از کجا آب می‌خورد؟
بهترین بازی‌های عالم سینما در قرن بیست و یکم
۱۰ درصد فیلم‌سازان مقصر هستند - سینماها به بنگاه تبدیل شده‌اند
سیاستگذاری رسانه ملی در بوته نقد کارشناسان
' خانه برناردا آلبا'   در رشت
نمایش حاشیه‌دار مستند ملاقلی‌پور از «بازرگان»
آقای علی عسگری! شأن حکم حکومتی، این نیست! -احسان رستگار*
دارم اینجا تجزیه می شم به دیوار چهارم رسید
واحد سیمای اصفهان جایگاه مناسبی در کشور ندارد
انیمیشن های ایران به استاندارد جهانی رسیده اند
سرمایه گذاران از ساخت سینما در خراسان شمالی استقبال نمی کنند