مجهولات یا معلومات معمای استانبول- محمدرضا عرفانیان *

15:38 ۱۸۰ روز و ۱۵ ساعت پیش ایرنا 152 0
مجهولات یا معلومات معمای استانبول- محمدرضا عرفانیان *

تهران- ایرنا- خبر ساده ولی تکان دهند بود: جمال خاشقچی روزنامه نگار تبعه عربستان سعودی 2 اکتبر (10 مهر ماه) پس از ورود به ساختمان کنسولگری عربستان در استانبول ناپدید شد. پس از چندی مقام های ترکیه اعلام کردند که وی در داخل ساختمان کنسولگری به قتل رسیده است.

ایرنا

روزنامه واشنگتن پست نیز در پی این حادثه نوشت، تصاویر ویدئویی و صدای ضبط شده ای موجود است که اثبات می کند خاشقچی پس از شکنجه، کشته شده است. این خبر از سوی رسانه های دیگر هم تکرار شد.
تقریبا تمامی اخبار منتشر شده پس از قتل 'جمال خاشقچی' حول این محور بود که وی به علت داشتن مواضع مخالف علیه حاکمیت عربستان سعودی به قتل رسیده است.
ریاض نخست هرگونه ارتباط با این حادثه را تکذیب کرد ولی سرانجام پس از دو هفته ، مقامات رسمی عربستان سعودی ضمن اعتراف به کشته شدن خاشقچی در کنسولگری این کشور در استانبول ، قتل وی را به نیروهای خودسر سازمان اطلاعات عربستان سعودی نسبت دادند و پس از آن تعدادی از مقامات ارشد این سازمان از کار برکنار شدند.
گرچه خبر بسیار ساده بود، ولی حادثه بعکس کاملا پیچیده با ابعاد مبهم و از برخی زوایا پارادوکسال است!
واقعیت آن است که خاشقچی یک روزنامه نگار ساده نبود. وی نزدیک به سه دهه یکی از حلقه های واسط بین سرویس اطلاعاتی عربستان و سیا بود.
برای شناخت دقیق تر خاشقچی نخست باید 'ترکی فیصل' را شناخت، زیرا خاشقچی نزدیک به سه دهه یکی از دوستان و افراد بسیار نزدیک به وی بوده است.
'ترکی فیصل' در دوره سلطنت ملک خالد (1982- 1975) در مرکز همکاری واشنگتن و ریاض قرار داشت. در دوره اشغال افغانستان توسط اتحاد شوروی ، با تشکل القاعده ، وی با پول های عربستان و دریافت مشاوره های کارشناسی از متخصصان سیا، نقش محوری در سازماندهی نیروهای القاعده و برخی گروههای دیگر علیه اتحاد شوروی در افغانستان داشت.
'ترکی فیصل' به مدت 23 سال از سال 1979 تا سال 2001 ریاست سازمان اطلاعاتی عربستان را برعهده داشت.
وی 10 روز قبل از حادثه 11 سپتامبر سال 2001 از ریاست سازمان اطلاعاتی عربستان بازنشست شد. وی از سال 2003 تا 2005 به عنوان سفیر عربستان در لندن و در سال 2005 به عنوان سفیر عربستان در واشنگتن انتخاب شد. در تمام دوره سفارت 'ترکی فیصل'، 'جمال خاشقچی' مشاور ارشد رسانه ای وی بود.
در بیش از سده دهه فعالیت اطلاعاتی و سیاسی 'ترکی فیصل'، خاشقچی همواره یکی از افراد نزدیک به وی بوده است .
به اذعان مقامات رسمی عربستان، 'خاشقچی' نمونه بارز همکاری سازمان اطلاعاتی عربستان و سیا بود. در واقع 'خاشقچی' از سوی 'ترکی فیصل' یکی از مهرهای تاثیر گذار سیا در دوران اشغال افغانستان توسط نیروهای اتحاد شوروی محسوب می شد.
مقامات رسمی عربستان در دهه های گذشته همواره اذعان داشتند که خاشقچی در دوران اشغال افغانستان توسط نیروهای اتحاد شوروی، نماینده ریاض و سیا در افغانستان بوده است.
همچنین خاشقچی از سال 1991 تا 1999 میلادی علاوه بر افغانستان در الجزایر، سودان، کویت و برخی نقاط دیگر خاورمیانه حضور داشته است. حضور وی در این کشورها همواره با ابهام هایی همراه بوده است.
از سوی دیگر خاشقچی حلقه واسط بین سرویس های اطلاعاتی عربستان با روزنامه نگاران و رسانه ها محسوب می شد.
بنابراین وی شخصیت بسیار پیچیده و بحث برانگیزی است که زوایای پنهان بسیاری دارد و کشته شدن وی نمی تواند یک حادثه ساده باشد.
این رویداد نه تنها چهره محافل سیاسی کشورهایی را که خاشقچی با آنها ارتباط داشته مخدوش می کند ، بلکه سرویس های اطلاعاتی آنها را نیز به چالش می کشد.
- خاشقچی با پیشینه همکاری نزدیک با سرویس های اطلاعاتی ، قطعا از نزدیک تحت نظر سیا، سازمان اطلاعات عربستان و حتی سرویس های اطلاعاتی ترکیه بوده است. چنین شخصی چگونه به این آسانی وارد ورطه خطر شده است؟ و چگونه ممکن است این سرویس های اطلاعاتی از حادثه پیش روی خاشقچی بی اطلاع بوده اند؟
-رسانه های آمریکا پیشتر اطلاعاتی منتشر کرده بودند مبنی براینکه سازمان اطلاعات این کشور مطلع شده بود که مقامات عربستان طرحی برای دستگیری خاشقچی دارند. اگر آمریکایی ها می دانستند که زندگی این روزنامه نگار مقیم واشنگتن و همکار دیرین سیا در خطر است چرا به او اطلاع ندادند؟
-از سوی دیگر خاشقچی خود می دانست که مورد خشم حاکمیت عربستان سعودی است و با پیشینه و تجربه اطلاعاتی که داشت،قطعا از خطرات حضور در کنسولگری عربستان در استانبول آگاه بود. پس چرا مرتکب این خطر شد؟
-شاید شخصی که خاشقچی بسیار به او اعتماد داشته و احتمالا اکنون نیز در هیات حاکمه عربستان نفوذ دارد او را به حضور در کنسولگری متقاعد کرده باشد. او چه کسی است؟
- 'ترکی فیصل' 10 روز قبل از وقوع حادثه 11 سپتامبر ار ریاست سازمان اطلاعات عربستان بازنشسته شد. رسانه های آمریکا اعلام کردند که پیش از وقوع حادثه 11 سپتامبر ، ترکی فیصل می دانست که حادثه مهمی در حال تکوین است. حداقل 15 نفر از 19 تنی که حادثه 11 سپتامبر را رقم زدند، از اتباع عربستان سعودی بودند. آیا ترکی فیصل از این حادثه مطلع بود . آیا به سازمان اطلاعات آمریکا خبر داده بود؟ هرآنچه که ترکی فیصل می دانست ، به احتمال قوی خاشقچی نیز از آن مطلع بود. آیا ممکن است خاشقچی به خاطر درگیریهای اخیر با هیات حاکمه عربستان، تهدید به افشای دانسته هایش کرده باشد؟
- اطلاعات خاشقچی که ممکن بود سرویس های اطلاعاتی را نگران کند ،عمدتا حول چه مطالبی بوده است؟
-آیا ممکن است قتل خاشقچی با هدف بهانه تراشی برای حذف جناح بن سلمان از حاکمیت عربستان سعودی رخ داده باشد؟
-بسیاری در عربستان معتقدند که اوباما رییس جمهوری پیشین آمریکا قصد داشت از 'بهار عربی' برای کنار گذاردن خاندان آل سعود از قدرت استفاده کند. در این دوره رابطه ریاض و واشنگتن کمرنگ شده بود. ریاض معتقد بود که خاشقچی هدایت این طرز تفکر را برعهده دارد. آیا ممکن است حذف خاشقچی نتیجه همکاری محور واشنگتن و ریاض در دوره کنونی باشد.
این سوالات، مجهولات حادثه استانبول است که از یک زاویه دید عمیق تر می تواند معلومات این حادثه نیز فرض شود.
بنابراین داستان خاشقچی فقط حذف یک مخالف در درون ارتباطات پیچیده سازمان های اطلاعاتی کشورهای مرتبط با عربستان سعودی نیست، بلکه می تواند متاثر از سیاست های پشت پرده آمریکا همزمان در ارتباط با جنگ قدرت در دورن حاکمیت عربستان باشد؛ که البته نقش ترکیه نیز در این حادثه قابل تدقیق است.
* تحلیلگر مسایل بین الملل


گروه های زیر مجموعه بین‌الملل

خاورمیانه
خاورمیانه

آخرین اخبار

ویدئو - موسیقی فیلم؛ «جاذبه»
«جاذبه» فیلمی در ژانر علمی و تخیلی به کارگردانی «آلفونسو کوارون» است که به صورت سه‌بعدی ساخته و اکران شد. این فیلم توانست هفت جایزه اسکار از جمله جایزه بهترین کارگردانی و موسیقی متن را ازآن خود کند. «کوارون» تهیه‌کننده، نویسنده، کارگردان و تهیه‌کننده اسپانیایی است که در سال ۲۰۱۸ فیلم موفق «روما» را ساخت. موسیقی متن فیلم جاذبه را «استیون پرایس»، آهنگساز ۴۱ ساله انگلیسی ساخت و بخاطر آن برنده جوایز اسکار و بفتا و نامزد دریافت گلدن‌گلوب و گرمی شد.
دولت بر جبران خسارت‌های مردم سیل‌زده تأکید دارد-سیلاب بهانه سدسازی جدید نشود
استاندار خوزستان با اشاره به اتحاد مردم و مسئولان برای کنترل سیلاب، گفت: خوشبختانه در این سیل تلفات جانی نداشتیم. همچنین از ورود سیلاب به شهرها جلوگیری شد و در نهایت با اقداماتی که انجام شد، آسیبی به شهرها نرسیده است.
نگرانی از شیوع بیماری‌های انگلی و تنفسی در مناطق سیل‌زده با گرم شدن هوا
مدیرکل دفتر سلامت جمعیت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت با اشاره به اقدامات بهداشتی انجام شده در مناطق سیل‌زده، گفت: نگرانی‌ ما در مناطق سیل‌زده برای فصل گرماست. در این زمینه به تدریج در حال ارسال دستورالعمل‌هایی درباره راهکارهای پیشگیری از عفونت‌های منتقله با آب و غذا برای دانشگاه‌های این مناطق هستیم.
تغییر کاربری شاهرگ‌های طبیعت ایران
معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی یزد گفت: تغییر کاربری‌های غیراصولی، فاجعه سیلاب‌ها را افزایش می‌دهد.
رئیس قوه قضائیه: مردم نگران جبران خسارات سیل نباشند
رئیس قوه قضائیه گفت: برخی از سیل سال ۹۵ خاطره خوبی نداشتند اما با وعده دولت و پیگیری مسئولان نگران نباشند و پیگیری خواهیم کرد تا خسارت‌های مردم پرداخت شود؛ البته طبیعتاً همه خسارت‌ها قابل جبران نیست اما تا جایی که ممکن است با امکانات موجود خسارت‌های مردم با سرعت پرداخت می‌شود.
مهم‌ترین اخبار قضایی هفته‌ای که گذشت
موضوع تغییر دادستان تهران، ادامه برگزاری دادگاه های ویژه اقتصادی، ختم رسیدگی به پرونده هنگامه شهیدی در دادگاه تجدیدنظر، تمدید مرخصی محمدعلی طاهری و ... از مهمترین اتفاقات قضایی هفته گذشته بود.
رحیمی: تلاش برای منتفی کردن CFT و پالرمو موضع دشمنان را تقویت می‌کند
یک عضو هیات رییسه مجلس شورای اسلامی گفت: تلاش برای منتفی کردن کنوانسیون‌های مطرح در مجمع تشخیص موضع دشمنان را برای اعمال فشار بیشتر بر ایران تقویت می‌کند.
اقدام ترامپ همبستگی داخلی را افزایش داد
یک عضو شورای مرکزی حزب موتلفه اسلامی گفت: اقدام ترامپ در قراردادن نام سپاه در لیست گروه‌های تروریستی موجب شد حتی کسانی که به برخی عملکردهای سپاه انتقاد داشتند، حمایت خود را از سپاه اعلام کنند.
خبر خوش «پرویز پرستویی» درباره کودک گمشده- عکس
پرویز پرستویی عکس زیر را در صفحه اینستاگرامش منتشر کرد.
سالروز آغاز عملیات «کربلای ۱۰»
امروز سی‌ام فروردین ماه سالروز آغاز عملیات «کربلای ۱۰» است که در سال ۱۳۶۶ با هدف جابه‌جایی میدان جنگ از جبهه جنوب به شمال کشور طراحی شد. در این عملیات فرمانده توپخانه نیروی زمینی سپاه پاسداران به شهادت رسید.

پر بازدید ترین اخبار امروز

نماینده مردم شادگان:سیلاب خوزستان بهانه ساخت سد جدید در این استان نشود
اهواز - ایرنا - نماینده مردم شادگان در مجلس شورای اسلامی گفت: سیلاب خوزستان نباید بهانه ای برای ساخت سدهای جدید در این استان شود.
بازگشت برخی سیل زدگان خوزستان به روستا تا تابستان طول می کشد
اهواز - ایرنا - مدیرعامل سازمان آب و برق خوزستان با اشاره به بالا بودن جریان آب در رودخانه ها و ذخایر سدها در ماه های آینده، گفت: بازگشت برخی سیل زدگان به محل سکونت شان در روستاها به دلیل تداوم آبگرفتگی، ممکن است تا تابستان امسال به طول بیانجامد.
ویدئو - موسیقی فیلم؛ «جاذبه»
«جاذبه» فیلمی در ژانر علمی و تخیلی به کارگردانی «آلفونسو کوارون» است که به صورت سه‌بعدی ساخته و اکران شد. این فیلم توانست هفت جایزه اسکار از جمله جایزه بهترین کارگردانی و موسیقی متن را ازآن خود کند. «کوارون» تهیه‌کننده، نویسنده، کارگردان و تهیه‌کننده اسپانیایی است که در سال ۲۰۱۸ فیلم موفق «روما» را ساخت. موسیقی متن فیلم جاذبه را «استیون پرایس»، آهنگساز ۴۱ ساله انگلیسی ساخت و بخاطر آن برنده جوایز اسکار و بفتا و نامزد دریافت گلدن‌گلوب و گرمی شد.
دولت بر جبران خسارت‌های مردم سیل‌زده تأکید دارد-سیلاب بهانه سدسازی جدید نشود
استاندار خوزستان با اشاره به اتحاد مردم و مسئولان برای کنترل سیلاب، گفت: خوشبختانه در این سیل تلفات جانی نداشتیم. همچنین از ورود سیلاب به شهرها جلوگیری شد و در نهایت با اقداماتی که انجام شد، آسیبی به شهرها نرسیده است.
نگرانی از شیوع بیماری‌های انگلی و تنفسی در مناطق سیل‌زده با گرم شدن هوا
مدیرکل دفتر سلامت جمعیت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت با اشاره به اقدامات بهداشتی انجام شده در مناطق سیل‌زده، گفت: نگرانی‌ ما در مناطق سیل‌زده برای فصل گرماست. در این زمینه به تدریج در حال ارسال دستورالعمل‌هایی درباره راهکارهای پیشگیری از عفونت‌های منتقله با آب و غذا برای دانشگاه‌های این مناطق هستیم.
انصارالله: فرانسه به دنبال توجیه فروش سلاح به ائتلاف سعودی است
درخواست فرانسه ازنتانیاهوبرای سرگیری مذاکرات صلح با فلسطینیها
امیدواری نماینده سازمان ملل به خروج نیروهای درگیر یمنی از الحدیده
عون دفاع در برابر تجاوزات رژیم صهیونیستی را حق لبنان دانست
فرستاده روسیه با نماینده مخالفان سوری در ریاض گفت و گو کرد
کانادا ماموریت نیروهای خود در عراق را تمدید کرد
وزیراقتصادآذربایجان:بایدازظرفیت همکاری با ایران استفاده کنیم
تحلیلگراردنی: طایفه گرایی آل خلیفه جهان عرب را از هم می پاشد
حضور خلبانان اماراتی و صهیونیستی در مانور هوایی یونان
دبیرکل جهاد اسلامی بر مبارزه تا آزادی فلسطین تاکید کرد