مجهولات یا معلومات معمای استانبول- محمدرضا عرفانیان *

15:38 ۲۶ روز و ۸ ساعت پیش ایرنا 66 0
مجهولات یا معلومات معمای استانبول- محمدرضا عرفانیان *

تهران- ایرنا- خبر ساده ولی تکان دهند بود: جمال خاشقچی روزنامه نگار تبعه عربستان سعودی 2 اکتبر (10 مهر ماه) پس از ورود به ساختمان کنسولگری عربستان در استانبول ناپدید شد. پس از چندی مقام های ترکیه اعلام کردند که وی در داخل ساختمان کنسولگری به قتل رسیده است.

ایرنا

روزنامه واشنگتن پست نیز در پی این حادثه نوشت، تصاویر ویدئویی و صدای ضبط شده ای موجود است که اثبات می کند خاشقچی پس از شکنجه، کشته شده است. این خبر از سوی رسانه های دیگر هم تکرار شد.
تقریبا تمامی اخبار منتشر شده پس از قتل 'جمال خاشقچی' حول این محور بود که وی به علت داشتن مواضع مخالف علیه حاکمیت عربستان سعودی به قتل رسیده است.
ریاض نخست هرگونه ارتباط با این حادثه را تکذیب کرد ولی سرانجام پس از دو هفته ، مقامات رسمی عربستان سعودی ضمن اعتراف به کشته شدن خاشقچی در کنسولگری این کشور در استانبول ، قتل وی را به نیروهای خودسر سازمان اطلاعات عربستان سعودی نسبت دادند و پس از آن تعدادی از مقامات ارشد این سازمان از کار برکنار شدند.
گرچه خبر بسیار ساده بود، ولی حادثه بعکس کاملا پیچیده با ابعاد مبهم و از برخی زوایا پارادوکسال است!
واقعیت آن است که خاشقچی یک روزنامه نگار ساده نبود. وی نزدیک به سه دهه یکی از حلقه های واسط بین سرویس اطلاعاتی عربستان و سیا بود.
برای شناخت دقیق تر خاشقچی نخست باید 'ترکی فیصل' را شناخت، زیرا خاشقچی نزدیک به سه دهه یکی از دوستان و افراد بسیار نزدیک به وی بوده است.
'ترکی فیصل' در دوره سلطنت ملک خالد (1982- 1975) در مرکز همکاری واشنگتن و ریاض قرار داشت. در دوره اشغال افغانستان توسط اتحاد شوروی ، با تشکل القاعده ، وی با پول های عربستان و دریافت مشاوره های کارشناسی از متخصصان سیا، نقش محوری در سازماندهی نیروهای القاعده و برخی گروههای دیگر علیه اتحاد شوروی در افغانستان داشت.
'ترکی فیصل' به مدت 23 سال از سال 1979 تا سال 2001 ریاست سازمان اطلاعاتی عربستان را برعهده داشت.
وی 10 روز قبل از حادثه 11 سپتامبر سال 2001 از ریاست سازمان اطلاعاتی عربستان بازنشست شد. وی از سال 2003 تا 2005 به عنوان سفیر عربستان در لندن و در سال 2005 به عنوان سفیر عربستان در واشنگتن انتخاب شد. در تمام دوره سفارت 'ترکی فیصل'، 'جمال خاشقچی' مشاور ارشد رسانه ای وی بود.
در بیش از سده دهه فعالیت اطلاعاتی و سیاسی 'ترکی فیصل'، خاشقچی همواره یکی از افراد نزدیک به وی بوده است .
به اذعان مقامات رسمی عربستان، 'خاشقچی' نمونه بارز همکاری سازمان اطلاعاتی عربستان و سیا بود. در واقع 'خاشقچی' از سوی 'ترکی فیصل' یکی از مهرهای تاثیر گذار سیا در دوران اشغال افغانستان توسط نیروهای اتحاد شوروی محسوب می شد.
مقامات رسمی عربستان در دهه های گذشته همواره اذعان داشتند که خاشقچی در دوران اشغال افغانستان توسط نیروهای اتحاد شوروی، نماینده ریاض و سیا در افغانستان بوده است.
همچنین خاشقچی از سال 1991 تا 1999 میلادی علاوه بر افغانستان در الجزایر، سودان، کویت و برخی نقاط دیگر خاورمیانه حضور داشته است. حضور وی در این کشورها همواره با ابهام هایی همراه بوده است.
از سوی دیگر خاشقچی حلقه واسط بین سرویس های اطلاعاتی عربستان با روزنامه نگاران و رسانه ها محسوب می شد.
بنابراین وی شخصیت بسیار پیچیده و بحث برانگیزی است که زوایای پنهان بسیاری دارد و کشته شدن وی نمی تواند یک حادثه ساده باشد.
این رویداد نه تنها چهره محافل سیاسی کشورهایی را که خاشقچی با آنها ارتباط داشته مخدوش می کند ، بلکه سرویس های اطلاعاتی آنها را نیز به چالش می کشد.
- خاشقچی با پیشینه همکاری نزدیک با سرویس های اطلاعاتی ، قطعا از نزدیک تحت نظر سیا، سازمان اطلاعات عربستان و حتی سرویس های اطلاعاتی ترکیه بوده است. چنین شخصی چگونه به این آسانی وارد ورطه خطر شده است؟ و چگونه ممکن است این سرویس های اطلاعاتی از حادثه پیش روی خاشقچی بی اطلاع بوده اند؟
-رسانه های آمریکا پیشتر اطلاعاتی منتشر کرده بودند مبنی براینکه سازمان اطلاعات این کشور مطلع شده بود که مقامات عربستان طرحی برای دستگیری خاشقچی دارند. اگر آمریکایی ها می دانستند که زندگی این روزنامه نگار مقیم واشنگتن و همکار دیرین سیا در خطر است چرا به او اطلاع ندادند؟
-از سوی دیگر خاشقچی خود می دانست که مورد خشم حاکمیت عربستان سعودی است و با پیشینه و تجربه اطلاعاتی که داشت،قطعا از خطرات حضور در کنسولگری عربستان در استانبول آگاه بود. پس چرا مرتکب این خطر شد؟
-شاید شخصی که خاشقچی بسیار به او اعتماد داشته و احتمالا اکنون نیز در هیات حاکمه عربستان نفوذ دارد او را به حضور در کنسولگری متقاعد کرده باشد. او چه کسی است؟
- 'ترکی فیصل' 10 روز قبل از وقوع حادثه 11 سپتامبر ار ریاست سازمان اطلاعات عربستان بازنشسته شد. رسانه های آمریکا اعلام کردند که پیش از وقوع حادثه 11 سپتامبر ، ترکی فیصل می دانست که حادثه مهمی در حال تکوین است. حداقل 15 نفر از 19 تنی که حادثه 11 سپتامبر را رقم زدند، از اتباع عربستان سعودی بودند. آیا ترکی فیصل از این حادثه مطلع بود . آیا به سازمان اطلاعات آمریکا خبر داده بود؟ هرآنچه که ترکی فیصل می دانست ، به احتمال قوی خاشقچی نیز از آن مطلع بود. آیا ممکن است خاشقچی به خاطر درگیریهای اخیر با هیات حاکمه عربستان، تهدید به افشای دانسته هایش کرده باشد؟
- اطلاعات خاشقچی که ممکن بود سرویس های اطلاعاتی را نگران کند ،عمدتا حول چه مطالبی بوده است؟
-آیا ممکن است قتل خاشقچی با هدف بهانه تراشی برای حذف جناح بن سلمان از حاکمیت عربستان سعودی رخ داده باشد؟
-بسیاری در عربستان معتقدند که اوباما رییس جمهوری پیشین آمریکا قصد داشت از 'بهار عربی' برای کنار گذاردن خاندان آل سعود از قدرت استفاده کند. در این دوره رابطه ریاض و واشنگتن کمرنگ شده بود. ریاض معتقد بود که خاشقچی هدایت این طرز تفکر را برعهده دارد. آیا ممکن است حذف خاشقچی نتیجه همکاری محور واشنگتن و ریاض در دوره کنونی باشد.
این سوالات، مجهولات حادثه استانبول است که از یک زاویه دید عمیق تر می تواند معلومات این حادثه نیز فرض شود.
بنابراین داستان خاشقچی فقط حذف یک مخالف در درون ارتباطات پیچیده سازمان های اطلاعاتی کشورهای مرتبط با عربستان سعودی نیست، بلکه می تواند متاثر از سیاست های پشت پرده آمریکا همزمان در ارتباط با جنگ قدرت در دورن حاکمیت عربستان باشد؛ که البته نقش ترکیه نیز در این حادثه قابل تدقیق است.
* تحلیلگر مسایل بین الملل


گروه های زیر مجموعه بین‌الملل

بین‌الملل
بین‌الملل

آخرین اخبار

روسیه میزبان والیبال قهرمانی جهان ۲۰۲۲ شد
میزبانان رقابت‌های جهانی پیش‌روی والیبال در جریان نشست فدراسیون جهانی مشخص شدند.
پیروزی قاطع پتروشیمی مقابل رعد
در آخرین بازی از هفته چهارم لیگ برتر بسکتبال، تیم پگاه ایران مقابل شهرداری گرگان تن به شکست داد.
۵ آزادکار ایران رقبایشان را شناختند
نمایندگان ایران در پنج وزن نخست رقابت های کشتی آزاد زیر ۲۳ سال قهرمانی جهان در بخارست رومانی حریفان خود را شناختند.
ادامه قهر کی‌روش با مردم و رسانه‌ها
کارلوس کی‌روش همچنان به قهر خود با مردم و رسانه‌ها ادامه می‌دهد و این در شرایطی است که فدراسیون فوتبال هم واکنشی به این موضوع نشان نمی‌دهد.
نرسیدن توپ طلا به مودریچ، بی‌عدالتی است
داوور شوکر، رئیس فدراسیون فوتبال کرواسی، مودریچ را شایسته دریافت توپ طلا می داند.
تمرین بازیکنان ذخیره تیم ملی در آزادی
با تصمیم سرمربی تیم ملی فوتبال ایران، بازیکنان ذخیره و نفراتی که مقابل ترینیداد و توباگو به میدان نرفتند، به تمرین پرداختند.
شفر: صحبتی درباره بازگشت نورافکن نداشتم
سرمربی تیم فوتبال استقلال گفت: صحبتی درباره بازگشت نورافکن به استقلال نداشتم.
گرت بیل نزدیک به مسی و رونالدو است
کریستن اریکسن، هافبک خلاق تیم ملی دانمارک به ستایش از عملکرد گرت بیل پرداخت.
دنیس لارنز: برای پیروزی به ایران آمده بودیم
سرمربی تیم فوتبال ترینیداد و توباگو با بیان اینکه برای پیروزی به زمین آمده بودند، گفت: با توجه به خستگی نمایش خوبی داشتیم.

پر بازدید ترین اخبار امروز

اعتماد به رهبری و توسل به اهل بیت(ع) از ضرورت های امروز است
اصفهان – ایرنا – استاد اخلاق حوزه علمیه اصفهان گفت: اعتماد به رهبری، انجام و ظیفه و توسل به اهل بیت (ع) سه وظیفه مهم امروز و لازمه دفاع از اسلام و هدایتگری در نیروهای مسلح است.
پایان رویای شیرین پرسپولیس در آزادی
تهران- ایرنا- خبرگزاری فرانسه با بازتاب شکست پرسپولیس ایران مقابل کاشیما آنتلرز ژاپن در مجموع دیدارهای رفت و برگشت در فینال لیگ قهرمانان آسیا، ثبت نتیجه 2-0 در اسکوربورد «ورزشگا مملو از تماشاگر» آزادی تهران را پایان رویای شیرین پرسپولیس عنوان کرد.
واکنش متفاوت مدیران به شایعات در صداوسیما
تهران- ایرناپلاس- در حالی که معاون توسعه و فناوری رسانه صداوسیما از اجرای قانون منع به کارگیری بازنشستگان در این معاونت خبر می‌دهد، روابط عمومی سازمان از توضیح درباره استثنا شدن برخی مدیران معاونت سیاسی صداوسیما خودداری می‌کند.
روایت خواندنی شیطان و طناب شیخ مرتضی انصاری
حجه الاسلام والمسلمین علیرضا توحیدلو؛ روایتی خواندنی از شیطان و طناب شیخ مرتضی انصاری را نقل کرده اند، که در ادامه می خوانید.
توضیحات پلیس در خصوص انتشار کلیپ درگیری چند جوان با یک طلبه+ جزئیات
سرهنگ حسین دهقان پور درخصوص انتشار کلیپی مبنی بر درگیری چند جوان با یک طلبه در فضای مجازی توضیحاتی ارائه کرد.
عفو بین الملل ادعای ریاض درباره خاشقچی را بی اعتبار دانست
واشنگتن 17 تبعه سعودی را به اتهام قتل خاشقچی تحریم کرد
کنفرانس آبزی پروری پایدار در دریای خزر در باکو برگزار شد
779 آواره سوری دیگر از لبنان به وطن خود بازگشتند
خشم و نگرانی ریاض از تحقیقات جامعه جهانی درباره قتل خاشقچی
43 هزار و 648 عضو گروه گولن از وزارت کشور ترکیه اخراج شدند
ترکیه: ادعای جدید ریاض درباره قتل خاشقچی قانع کننده نیست
نیویورک تایمز: ˮدو پلیس بدˮ عامل صعود و شاید سقوط بن سلمان
کردهای سوریه در جنگ علیه داعش به نقطه صفر بازگشتند
مقامات عالی سعودی دستور قتل خاشقچی را داده اند