مجهولات یا معلومات معمای استانبول- محمدرضا عرفانیان *

15:38 ۹۳ روز و ۵ ساعت پیش ایرنا 106 0
مجهولات یا معلومات معمای استانبول- محمدرضا عرفانیان *

تهران- ایرنا- خبر ساده ولی تکان دهند بود: جمال خاشقچی روزنامه نگار تبعه عربستان سعودی 2 اکتبر (10 مهر ماه) پس از ورود به ساختمان کنسولگری عربستان در استانبول ناپدید شد. پس از چندی مقام های ترکیه اعلام کردند که وی در داخل ساختمان کنسولگری به قتل رسیده است.

ایرنا

روزنامه واشنگتن پست نیز در پی این حادثه نوشت، تصاویر ویدئویی و صدای ضبط شده ای موجود است که اثبات می کند خاشقچی پس از شکنجه، کشته شده است. این خبر از سوی رسانه های دیگر هم تکرار شد.
تقریبا تمامی اخبار منتشر شده پس از قتل 'جمال خاشقچی' حول این محور بود که وی به علت داشتن مواضع مخالف علیه حاکمیت عربستان سعودی به قتل رسیده است.
ریاض نخست هرگونه ارتباط با این حادثه را تکذیب کرد ولی سرانجام پس از دو هفته ، مقامات رسمی عربستان سعودی ضمن اعتراف به کشته شدن خاشقچی در کنسولگری این کشور در استانبول ، قتل وی را به نیروهای خودسر سازمان اطلاعات عربستان سعودی نسبت دادند و پس از آن تعدادی از مقامات ارشد این سازمان از کار برکنار شدند.
گرچه خبر بسیار ساده بود، ولی حادثه بعکس کاملا پیچیده با ابعاد مبهم و از برخی زوایا پارادوکسال است!
واقعیت آن است که خاشقچی یک روزنامه نگار ساده نبود. وی نزدیک به سه دهه یکی از حلقه های واسط بین سرویس اطلاعاتی عربستان و سیا بود.
برای شناخت دقیق تر خاشقچی نخست باید 'ترکی فیصل' را شناخت، زیرا خاشقچی نزدیک به سه دهه یکی از دوستان و افراد بسیار نزدیک به وی بوده است.
'ترکی فیصل' در دوره سلطنت ملک خالد (1982- 1975) در مرکز همکاری واشنگتن و ریاض قرار داشت. در دوره اشغال افغانستان توسط اتحاد شوروی ، با تشکل القاعده ، وی با پول های عربستان و دریافت مشاوره های کارشناسی از متخصصان سیا، نقش محوری در سازماندهی نیروهای القاعده و برخی گروههای دیگر علیه اتحاد شوروی در افغانستان داشت.
'ترکی فیصل' به مدت 23 سال از سال 1979 تا سال 2001 ریاست سازمان اطلاعاتی عربستان را برعهده داشت.
وی 10 روز قبل از حادثه 11 سپتامبر سال 2001 از ریاست سازمان اطلاعاتی عربستان بازنشست شد. وی از سال 2003 تا 2005 به عنوان سفیر عربستان در لندن و در سال 2005 به عنوان سفیر عربستان در واشنگتن انتخاب شد. در تمام دوره سفارت 'ترکی فیصل'، 'جمال خاشقچی' مشاور ارشد رسانه ای وی بود.
در بیش از سده دهه فعالیت اطلاعاتی و سیاسی 'ترکی فیصل'، خاشقچی همواره یکی از افراد نزدیک به وی بوده است .
به اذعان مقامات رسمی عربستان، 'خاشقچی' نمونه بارز همکاری سازمان اطلاعاتی عربستان و سیا بود. در واقع 'خاشقچی' از سوی 'ترکی فیصل' یکی از مهرهای تاثیر گذار سیا در دوران اشغال افغانستان توسط نیروهای اتحاد شوروی محسوب می شد.
مقامات رسمی عربستان در دهه های گذشته همواره اذعان داشتند که خاشقچی در دوران اشغال افغانستان توسط نیروهای اتحاد شوروی، نماینده ریاض و سیا در افغانستان بوده است.
همچنین خاشقچی از سال 1991 تا 1999 میلادی علاوه بر افغانستان در الجزایر، سودان، کویت و برخی نقاط دیگر خاورمیانه حضور داشته است. حضور وی در این کشورها همواره با ابهام هایی همراه بوده است.
از سوی دیگر خاشقچی حلقه واسط بین سرویس های اطلاعاتی عربستان با روزنامه نگاران و رسانه ها محسوب می شد.
بنابراین وی شخصیت بسیار پیچیده و بحث برانگیزی است که زوایای پنهان بسیاری دارد و کشته شدن وی نمی تواند یک حادثه ساده باشد.
این رویداد نه تنها چهره محافل سیاسی کشورهایی را که خاشقچی با آنها ارتباط داشته مخدوش می کند ، بلکه سرویس های اطلاعاتی آنها را نیز به چالش می کشد.
- خاشقچی با پیشینه همکاری نزدیک با سرویس های اطلاعاتی ، قطعا از نزدیک تحت نظر سیا، سازمان اطلاعات عربستان و حتی سرویس های اطلاعاتی ترکیه بوده است. چنین شخصی چگونه به این آسانی وارد ورطه خطر شده است؟ و چگونه ممکن است این سرویس های اطلاعاتی از حادثه پیش روی خاشقچی بی اطلاع بوده اند؟
-رسانه های آمریکا پیشتر اطلاعاتی منتشر کرده بودند مبنی براینکه سازمان اطلاعات این کشور مطلع شده بود که مقامات عربستان طرحی برای دستگیری خاشقچی دارند. اگر آمریکایی ها می دانستند که زندگی این روزنامه نگار مقیم واشنگتن و همکار دیرین سیا در خطر است چرا به او اطلاع ندادند؟
-از سوی دیگر خاشقچی خود می دانست که مورد خشم حاکمیت عربستان سعودی است و با پیشینه و تجربه اطلاعاتی که داشت،قطعا از خطرات حضور در کنسولگری عربستان در استانبول آگاه بود. پس چرا مرتکب این خطر شد؟
-شاید شخصی که خاشقچی بسیار به او اعتماد داشته و احتمالا اکنون نیز در هیات حاکمه عربستان نفوذ دارد او را به حضور در کنسولگری متقاعد کرده باشد. او چه کسی است؟
- 'ترکی فیصل' 10 روز قبل از وقوع حادثه 11 سپتامبر ار ریاست سازمان اطلاعات عربستان بازنشسته شد. رسانه های آمریکا اعلام کردند که پیش از وقوع حادثه 11 سپتامبر ، ترکی فیصل می دانست که حادثه مهمی در حال تکوین است. حداقل 15 نفر از 19 تنی که حادثه 11 سپتامبر را رقم زدند، از اتباع عربستان سعودی بودند. آیا ترکی فیصل از این حادثه مطلع بود . آیا به سازمان اطلاعات آمریکا خبر داده بود؟ هرآنچه که ترکی فیصل می دانست ، به احتمال قوی خاشقچی نیز از آن مطلع بود. آیا ممکن است خاشقچی به خاطر درگیریهای اخیر با هیات حاکمه عربستان، تهدید به افشای دانسته هایش کرده باشد؟
- اطلاعات خاشقچی که ممکن بود سرویس های اطلاعاتی را نگران کند ،عمدتا حول چه مطالبی بوده است؟
-آیا ممکن است قتل خاشقچی با هدف بهانه تراشی برای حذف جناح بن سلمان از حاکمیت عربستان سعودی رخ داده باشد؟
-بسیاری در عربستان معتقدند که اوباما رییس جمهوری پیشین آمریکا قصد داشت از 'بهار عربی' برای کنار گذاردن خاندان آل سعود از قدرت استفاده کند. در این دوره رابطه ریاض و واشنگتن کمرنگ شده بود. ریاض معتقد بود که خاشقچی هدایت این طرز تفکر را برعهده دارد. آیا ممکن است حذف خاشقچی نتیجه همکاری محور واشنگتن و ریاض در دوره کنونی باشد.
این سوالات، مجهولات حادثه استانبول است که از یک زاویه دید عمیق تر می تواند معلومات این حادثه نیز فرض شود.
بنابراین داستان خاشقچی فقط حذف یک مخالف در درون ارتباطات پیچیده سازمان های اطلاعاتی کشورهای مرتبط با عربستان سعودی نیست، بلکه می تواند متاثر از سیاست های پشت پرده آمریکا همزمان در ارتباط با جنگ قدرت در دورن حاکمیت عربستان باشد؛ که البته نقش ترکیه نیز در این حادثه قابل تدقیق است.
* تحلیلگر مسایل بین الملل


گروه های زیر مجموعه بین‌الملل

بین‌الملل
بین‌الملل

آخرین اخبار

صعود جوکوویچ به یک چهارم تنیس استرالیا
مرد شماره یک جهان و تنیسور ژاپنی با شکست حریفانشان به مرحله یک چهارم نهایی تنیس اپن استرالیا صعود کردند.
تداوم صدرنشینی پتروشیمی در لیگ بسکتبال
در پایان هفته یازدهم لیگ‌برتر بسکتبال، تیم پتروشیمی بندر امام با پیروزی مقابل حریفش به صدرنشینی خود در این رقابت‌ها ادامه داد.
تاریخ برای سامورایی‌ها تکرار می‌شود؟
ژاپن بار دیگر موفق شد عربستان را در مرحله حذفی شکست دهد و رکورد جالبی از خود بر جا بگذارد. سامورایی‌ها با توجه به سابقه گذشته خود حالا امیدوار به کسب جام خواهند بود.
تساوی تراکتور و فولاد خوزستان در دیدار دوستانه
تیم فوتبال تراکتورسازی و فولاد خوزستان در دیداری دوستانه امروز در جزیره کیش به تساوی رسیدند.
الوصل میزبان پرسپولیس مقابل عربستانی‌ها
باشگاه فرهنگی ورزشی پرسپولیس با دریافت نامه موافقت باشگاه الوصل امارات برای میزبانی بازی‌های پرسپولیس برابر نمایندگان عربستان در لیگ قهرمانان آسیا، دبی و ورزشگاه زعبیل را به عنوان شهر و ورزشگاه ثالث به کنفدراسیون فوتبال آسیا معرفی خواهد کرد.
پُست مشترک بازیکنان تیم ملی در اینستاگرام
بازیکنان تیم ملی با انتشار پستی اینستاگرامی اتحاد و همدلی خود را بار دیگر نشان دادند.
بارسلونا در آستانه جذب بواتنگ از ساسولو!
چند رسانه اروپایی از نزدیک شدن باشگاه بارسلونا به جذب هافبک هجومی غنایی تیم فوتبال ساسولوی ایتالیا خبر داده‌اند.
نیمار: حتی یک بار هم تمارض نکرده‌ام!
فوق ستاره برزیلی پی اس جی اغلب به بزرگنمایی در زمین متهم می شود؛ هنگامی که روی او خطایی رخ می دهد.
شفر به دنبال زمانی برای نشست با رسانه‌ها
سرمربی استقلال با انتشار پیامی در صفحه شخصی خود نوشت که به دنبال زمانی برای گفت و گو با خبرنگاران است.
نامگذاری گونه جدیدی از مورچه به نام «صلاح»
ستاره مصری از این به بعد می‌تواند نام خود را در یک گونه از مورچه بیابد!

پر بازدید ترین اخبار امروز

سرما در بورس تهران رخنه کرد
بورس اوراق بهادار تهران امروز در اولین روز بهمن ماه به سردی گرایید و با کاهش ۳۶۵۲ واحد وارد کانال ۱۶۱ هزار واحدی شد.
عناوین روزهای دهه فجر ۹۷ مشخص شد +جدول
عناوین روزهای دهه فجر چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی اعلام شد.
استیون سیگال این روز‌ها کجاست و چه می‌کند؟
استیون سیگال بیشتر از سه دهه است که با فیلم‌های اکشن و پر زدوخورد هوادارانش را به هیجان می‌آورد، سیگال برای ایرانی‌ها نیز شخصیت بسیار شناخته شده‌ای است و طرفداران زیادی دارد.
تیپ و استایل چهره‌های ایرانی؛ چهره‌ها و استایل زمستانی
تیپ و استایل و توجه به پوشش همواره یکی از اصلی‌ترین نکات شخصیتی و از ویژگی‌های بارز سلبریتی‌ها و چهره‌های شناخته شده در هر جامعه‌ای به شمار می‌رود و در طول تاریخ هم همیشه سلبریتی‌ها سعی می‌کردند تمایز اجتماعی و گاهاً اقتصادی خود نسبت به دیگران را با پوشش و لباس خود به منصه ظهور برسانند. در این سری مطلب سعی داریم پکیجی از تیپ‌های برجسته چهره‌های ایرانی خدمتتان تقدیم کنیم.
عناوین روزهای دهه فجر 97 مشخص شد + جدول
عناوین روزهای دهه فجر چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی اعلام شد.
حزب‌الله: آمریکا بیش از هر زمان دیگری در خاورمیانه ضعیف شده است
اشرف غنی هم در انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کرد
افشای سندی درباره هماهنگی مصر با تیم ترور خاشقجی
سخنگوی شورای صلح افغانستان: ۲۰۱۹ سال صلح است- مذاکرات هر آن ممکن است آغاز شود
پاسخ پدافندی سوریه به حملات هوایی رژیم صهیونیستی در جنوب دمشق
نخست‌وزیر عراق با عزم بستن پرونده اعتراض‌ها وارد بصره شد
اعلام جرم علیه کارمند کنسولگری آمریکا در ترکیه
عبدالله عبدالله برای انتخابات ریاست جمهوری افغانستان ثبت نام کرد
آغاز نشست توسعه اقتصادی سران عرب در بیروت به ریاست میشل عون
۲۸ کشته و زخمی در ۲ انفجار در عفرین سوریه