پاپوش قدیمی ایران زمین در مرز مرگ و زندگی

11:29 ۹۳ روز و ۱۸ ساعت پیش ایرنا 108 0
پاپوش قدیمی ایران زمین در مرز مرگ و زندگی

مهاباد- ایرنا- «کاله شمامه بندی» به عنوان یکی از نخستین پاپوش های سنتی ایران زمین ترکیبی از هنر و خلاقیت ساکنان این دیار کهن است؛ صنعتی که به همت هنرمندان مهابادی زنده است اما همچنان در مرز بین مرگ و زندگی قرار دارد.

ایرنا

به گزارش ایرنا، کاله شمامه بندی با قدمتی بیش از سه هزار سال دارای رویه ای از جنس نخ و الیاف است که رد پای آن در شعر شاعران پرآوازه ی کُرد هم دیده شده و در طرح ها و رنگ های متنوع و با کفی از جنس پوست ساخته می شود.
«کاله یا پیلاو» در زبان کُردی به معنی کفش است و «شمامه» نیز نوعی میوه خوش رنگ است که به دلیل ترکیب بندی رنگ های کاله هفت رنگ به آن شمامه بندی می گویند.
در برخی از مستندات تاریخی از جمله تخت جمشید، تصاویری از این نوع پاپوش حک شده که گویا از سوی اهالی شمالغرب ایران به شاهان هخامنشی هدیه شده است.
قدمت این پاپوش از کلاش کُردی بیشتر بوده و به همین خاطر از نظر ساخت از سادگی بیشتری برخوردار است و علاوه بر آن به دلیل استفاده از مواد کاملا طبیعی در ساخت آن از جمله کفش های باستانی سازگار با محیط زیست است.
کاله نیز مانند کلاش دارای خط تقارن است؛ به این معنی که چپ و راست برای آن نیست و برای حفظ این فرم و مدل باید هرچند مدت کاله را راست و چپ کرد.
در ساخت و تولید این پای افزار هیچ نوع دستگاه صنعتی دخیل نیست و این امر باعث می شود زمینه اشتغال را برای افراد زیادی در منطقه ایجاد کند.
مواد اولیه مورد نیاز برای کاله در گذشته ابریشم و لایه پوست٬ یا چرم گاو و گامیش یا بز بود اما اکنون به جای ابریشم از نخ و کاموا استفاده می کنند.
این پاپوش بر عکس کلاش در فصل های پاییز و زمستان نیز به دلیل داشتن کف چرمی قابل استفاده است و در فصل های دیگر نیز می تواند مورد استفاده قرار گیرد.
پس از تولید کفش کلاش و کفش های صنعتی دیگر اکنون کاله شمامه بندی کمتر مورد استفاده قرار می گیرد و بیشتر به عنوان کفشی تزیینی در ویترین ها و تنها برای آیین های خاص سنتی مورد استفاده قرار می گیرد.
در برخی استان های دیگر از جمله خرسان شمالی و زنجان نیز نوعی پاپوش محلی شبیه به کاله شمامه بندی به نام چاروق توسط هنرمندان صنایع دستی تولید می شود.
استاد رحمان هرمزیاری تنها بازمانده نسلی است که از قدیم در ساخت و تولید این نوع پاپوش مهارت داشتند و این هنر را از پدربزرگش به ارث برده است.
خانواده هرمزیاری در مهاباد با عنوان خانواده کاله بندی از شهرت خاصی برخوردار است و چندین نسل گذشته آنان در ساخت کاله مهارت داشتند.
این هنرمند 59 ساله در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: از سال 1363 ساخت این نوع کفش سنتی را در کارگاه کوچک خانگی شروع کردم و تاکنون صدها جفت کاله ساخته ام.
رحمان هرمزیاری گفت: خانواده ما در حدود 200 سال گذشته به این کار مشغول بودند و در برخی دوران علاوه بر مردان، زنان نیز در ساعاتی از روز به ساخت و چیدن کاله مشغول می شدند.
وی ادامه داد: در گذشته ساخت 2 نوع کاله در این منطقه مرسوم بود؛ پاپوشی که با استفاده از چرم طبیعی برای استفاده در فصل زمستان ساخته می شد و در تابستان و بهار هم کفش های سفید (کلاش) مورد استفاده قرار می‌گرفت.
وی افزود: کاله نیز در گذشته دارای چندین نوع از جمله کاله مویی، کاله ساکار و کاله شمامه بندی بود که در کاله مویی به جای نخ از موی بز استفاده می کردند و در کاله ساکار از پشم گوسفند و در کاله شمامه بندی از نخ ابریشم برای بافتن رویه کفش بهره می گرفتند.
هرمزیاری گفت: هر کدام از این نوع کاله ها برای استفاده در فصول مختلف و بسته به میزان توان شخص پوشیده می شد؛ نوع ساده آن مخصوص عوام و نوع شمامه بندی مخصوص خواص (فرمانداران و سران) بود.
وی یادآور شد: در سال های قبل علاوه بر ساخت کاله با همکاری اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مهاباد به آموزش هنرجویان این رشته نیز می پرداختیم اما اکنون رغبت چندانی در بین مردم در این زمینه وجود ندارد.
وی که تنها هنرمند فعال مهاباد در بخش ساخت پاپوش کاله است، ادامه داد: تاکنون نتوانسته این هنر را در فهرست آثار ملی کشور به ثبت برساند و مهارت های خود را مکتوب کند.
هرمزیاری که موفق به کسب نشان ملی صنایع دستی در سال 1392 شده، افزود: هزینه ساخت هر جفت کاله برای مصرف کننده با توجه به اندازه و مواد استفاده شده در آن، بین 500 تا یک میلیون و 100 هزار ریال است.
وی اضافه کرد: اکنون بیشتر مشتریان وی از اقلیم کردستان عراق هستند و این نوع کفش سنتی را در آیین های خاص مورد استفاده قرار می دهند.
این هنرمند از ابزار کار خاص مخصوص شامل گازن، قالب و سرقالب، پانیه که ش، دروشه و سوزن برای برش چرم و قالب بندی کاله استفاده می کند که خود این ابزار نیز بخشی از میراث فرهنگی این دیار است.
سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مهاباد هم گفت: این اداره با اعطای معرفی نامه جهت دریافت تسهیلات بانکی مشاغل خانگی می تواند در کمک به هنرمندان در راستای خرید تجهیزات و ابزار کار موثر واقع شود.
غلامرضا عبده اضافه کرد: در ادوار گذشته با توجه به درخواست هنرجویان دوره های مختلف آموزشی در برخی از رشته ها از جمله چارق دوزی «کاله شمامه بندی» در این اداره برگزار شد.
وی با اشاره به فعالیت 244 هنرمند صنایع دستی در مهاباد افزود: این هنرمندان در رشته های مختلف تذهیب، زیورآلات سنتی، سفال و سرامیک، ساخت سازهای سنتی، حاجیم بافی، تراش سنگ و ... فعالیت می کنند.
به گزارش ایرنا صنایع دستی به عنوان میراثی گرانبها از نسل های گذشته به نسل کنونی رسیده و لازم است مسوولان تمام تلاش خود را برای احیای دوباره این صنایع به کار گیرند.
از طرفی دیگر این صنایع دستی می تواند به عنوان یکی از ظرفیت های گردشگری و اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد و جاذبه هایی خوبی برای جذب گردشگران داخلی و خارجی باشد.
ثبت این صنایع در فهرست آثار ملی نیز می تواند عاملی برای جلوگیری از نابودی این آثار و گامی برای ثبت آن در سازمان های بین المللی همچون یونسکو باشد.
با ثبت شهر مریوان در استان کردستان به عنوان شهر جهانی کفش کلاش کُردی، امیدها برای احیای دوباره کاله شمامه بندی به عنوان پاافزاری قدیمی تر و با سابقه تر از کلاش برای استاد رحمان، تنها کاله باف مهابادی نیز بیشتر شده است؛ امیدی که یاری بیشتر مسوولان را می طلبد.
3020/3072


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

دین و اندیشه
دین و اندیشه

آخرین اخبار

چراغپور: عمان را شکست ندادیم، فقط عبور کردیم!
جلال چراغپور می‌گوید که چین هم نمی‌تواند جلوی تیم ملی فوتبال ایران را بگیرد اما ژاپن تیم خطرناکی است و در صورت برتری برابر آنها در مرحله نیمه نهایی، قهرمان خواهیم شد.
رونالدو باز هم پنالتی خراب کرد
کریس رونالدو، ستاره یوونتوس، 8 ماه بعد از ناکامی مقابل علیرضا بیرانوند در جام جهانی، در دیدار امشب مقابل کیه وو نیز یک ضربه پنالتی را از دست داد.
مقایسه بیرانوند با حجازی و عابدزاده زود است
رسول کربکندی دروازه‌بان پیشین تیم ملی ایران گفت: هنوز زود است که علیرضا بیرانوند را در بین بزرگترین دروازه‌بان‌های تاریخ فوتبال ایران قرار دهیم.
کودک آزاری؛ این بار در مهدکودکی در آمریکا
مربی مهدکودکی در آمریکا که با کشیدن موهای کودک قصد داشت به زور به او غذا بدهد سریعا اخراج شد . پس از پخش شدن این فیلم تحقیقات پلیس نیز در این زمینه آغاز شد .
توصیه‌های ضد سرقت ماهرترین سارق تهران!
در ویدیوی زیر توصیه های ضد سرقت ماهرترین سارق تهران را ببینید! او امروز مهمان برنامه‌ی حالا خورشید بود.
بودجه آب و برق به نحو احسن تامین شد
معاون وزیر نیرو گفت: اگرچه محدودیت‌های بسیاری در حوزه آب و برق وجود دارد، اما رقم تعیین شده برای بودجه وزارت نیرو بیانگر آن است که دولت نگاه ویژه‌ای به بخش آب و برق کشور داشته و این مساله می‌تواند راهگشای بسیاری از مشکلات فعلی باشد.
5 توصیه بی نظیر امام باقر(ع)
حدیثی از امام باقر (علیه السلام) را در اینجا بخوانید.
حدیث پُرامید امیرالمؤمنین(ع) برای گنهکاران
احادیث معصومین(علیهم السلام) به مثابه چراغ‌هایی هستند که در ظلمات و تاریکی‌ها مسیر را به انسان نشان می‌دهند.
عوارض مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها و موادغذایی مناسب حین و بعد از مصرف آنتی‌بیوتیک
عوارض آنتی بیوتیک ها در مردان و زنان مشابه است. برخی از این عوارض نسبت به سایر عوارض رایج‌تر هستند.

پر بازدید ترین اخبار امروز

بودجه آب و برق به نحو احسن تامین شد
معاون وزیر نیرو گفت: اگرچه محدودیت‌های بسیاری در حوزه آب و برق وجود دارد، اما رقم تعیین شده برای بودجه وزارت نیرو بیانگر آن است که دولت نگاه ویژه‌ای به بخش آب و برق کشور داشته و این مساله می‌تواند راهگشای بسیاری از مشکلات فعلی باشد.
5 توصیه بی نظیر امام باقر(ع)
حدیثی از امام باقر (علیه السلام) را در اینجا بخوانید.
حدیث پُرامید امیرالمؤمنین(ع) برای گنهکاران
احادیث معصومین(علیهم السلام) به مثابه چراغ‌هایی هستند که در ظلمات و تاریکی‌ها مسیر را به انسان نشان می‌دهند.
عوارض مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها و موادغذایی مناسب حین و بعد از مصرف آنتی‌بیوتیک
عوارض آنتی بیوتیک ها در مردان و زنان مشابه است. برخی از این عوارض نسبت به سایر عوارض رایج‌تر هستند.
تأثیر استرس روانی بر عملکرد ورزشی
مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۴ نشان می دهد افرادی که مدام تحت استرس روانی هستند کمتر ممکن است به فکر ورزش کردن بیفتند. در واقع استرس روانی تأثیر منفی بر انگیزه‌ ورزش کردن دارد.
امام‌زاده هشت ضلعی به یادگار مانده از قرن هشتم
آب‌های سطحی می‌تواند به ابنیه تاریخی نیز آسیب برساند
کشف تونل تاراج آثار تاریخی در همدان
نجات محوطه‌های تاریخی ری با یک تفاهم‌نامه
انتصاب خزائلی به‌عنوان سرپرست میراث فرهنگی قزوین
فیلم زندگی لزج از قزوین به جشنواره چنای هند راه یافت
بازارکهنه قم می تواند بهترین مکان برای تولید صنایع دستی باشد
گردشگری سلامت؛ ظرفیتی که مغفول مانده است
سرپرست اداره کل میراث فرهنگی استان قزوین منصوب شد
افزایش اقامت گردشگران خارجی رهاورد همدان 2018 است