پاپوش قدیمی ایران زمین در مرز مرگ و زندگی

11:29 ۱۸۶ روز و ۲۱ ساعت پیش ایرنا 164 0
پاپوش قدیمی ایران زمین در مرز مرگ و زندگی

مهاباد- ایرنا- «کاله شمامه بندی» به عنوان یکی از نخستین پاپوش های سنتی ایران زمین ترکیبی از هنر و خلاقیت ساکنان این دیار کهن است؛ صنعتی که به همت هنرمندان مهابادی زنده است اما همچنان در مرز بین مرگ و زندگی قرار دارد.

ایرنا

به گزارش ایرنا، کاله شمامه بندی با قدمتی بیش از سه هزار سال دارای رویه ای از جنس نخ و الیاف است که رد پای آن در شعر شاعران پرآوازه ی کُرد هم دیده شده و در طرح ها و رنگ های متنوع و با کفی از جنس پوست ساخته می شود.
«کاله یا پیلاو» در زبان کُردی به معنی کفش است و «شمامه» نیز نوعی میوه خوش رنگ است که به دلیل ترکیب بندی رنگ های کاله هفت رنگ به آن شمامه بندی می گویند.
در برخی از مستندات تاریخی از جمله تخت جمشید، تصاویری از این نوع پاپوش حک شده که گویا از سوی اهالی شمالغرب ایران به شاهان هخامنشی هدیه شده است.
قدمت این پاپوش از کلاش کُردی بیشتر بوده و به همین خاطر از نظر ساخت از سادگی بیشتری برخوردار است و علاوه بر آن به دلیل استفاده از مواد کاملا طبیعی در ساخت آن از جمله کفش های باستانی سازگار با محیط زیست است.
کاله نیز مانند کلاش دارای خط تقارن است؛ به این معنی که چپ و راست برای آن نیست و برای حفظ این فرم و مدل باید هرچند مدت کاله را راست و چپ کرد.
در ساخت و تولید این پای افزار هیچ نوع دستگاه صنعتی دخیل نیست و این امر باعث می شود زمینه اشتغال را برای افراد زیادی در منطقه ایجاد کند.
مواد اولیه مورد نیاز برای کاله در گذشته ابریشم و لایه پوست٬ یا چرم گاو و گامیش یا بز بود اما اکنون به جای ابریشم از نخ و کاموا استفاده می کنند.
این پاپوش بر عکس کلاش در فصل های پاییز و زمستان نیز به دلیل داشتن کف چرمی قابل استفاده است و در فصل های دیگر نیز می تواند مورد استفاده قرار گیرد.
پس از تولید کفش کلاش و کفش های صنعتی دیگر اکنون کاله شمامه بندی کمتر مورد استفاده قرار می گیرد و بیشتر به عنوان کفشی تزیینی در ویترین ها و تنها برای آیین های خاص سنتی مورد استفاده قرار می گیرد.
در برخی استان های دیگر از جمله خرسان شمالی و زنجان نیز نوعی پاپوش محلی شبیه به کاله شمامه بندی به نام چاروق توسط هنرمندان صنایع دستی تولید می شود.
استاد رحمان هرمزیاری تنها بازمانده نسلی است که از قدیم در ساخت و تولید این نوع پاپوش مهارت داشتند و این هنر را از پدربزرگش به ارث برده است.
خانواده هرمزیاری در مهاباد با عنوان خانواده کاله بندی از شهرت خاصی برخوردار است و چندین نسل گذشته آنان در ساخت کاله مهارت داشتند.
این هنرمند 59 ساله در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: از سال 1363 ساخت این نوع کفش سنتی را در کارگاه کوچک خانگی شروع کردم و تاکنون صدها جفت کاله ساخته ام.
رحمان هرمزیاری گفت: خانواده ما در حدود 200 سال گذشته به این کار مشغول بودند و در برخی دوران علاوه بر مردان، زنان نیز در ساعاتی از روز به ساخت و چیدن کاله مشغول می شدند.
وی ادامه داد: در گذشته ساخت 2 نوع کاله در این منطقه مرسوم بود؛ پاپوشی که با استفاده از چرم طبیعی برای استفاده در فصل زمستان ساخته می شد و در تابستان و بهار هم کفش های سفید (کلاش) مورد استفاده قرار می‌گرفت.
وی افزود: کاله نیز در گذشته دارای چندین نوع از جمله کاله مویی، کاله ساکار و کاله شمامه بندی بود که در کاله مویی به جای نخ از موی بز استفاده می کردند و در کاله ساکار از پشم گوسفند و در کاله شمامه بندی از نخ ابریشم برای بافتن رویه کفش بهره می گرفتند.
هرمزیاری گفت: هر کدام از این نوع کاله ها برای استفاده در فصول مختلف و بسته به میزان توان شخص پوشیده می شد؛ نوع ساده آن مخصوص عوام و نوع شمامه بندی مخصوص خواص (فرمانداران و سران) بود.
وی یادآور شد: در سال های قبل علاوه بر ساخت کاله با همکاری اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مهاباد به آموزش هنرجویان این رشته نیز می پرداختیم اما اکنون رغبت چندانی در بین مردم در این زمینه وجود ندارد.
وی که تنها هنرمند فعال مهاباد در بخش ساخت پاپوش کاله است، ادامه داد: تاکنون نتوانسته این هنر را در فهرست آثار ملی کشور به ثبت برساند و مهارت های خود را مکتوب کند.
هرمزیاری که موفق به کسب نشان ملی صنایع دستی در سال 1392 شده، افزود: هزینه ساخت هر جفت کاله برای مصرف کننده با توجه به اندازه و مواد استفاده شده در آن، بین 500 تا یک میلیون و 100 هزار ریال است.
وی اضافه کرد: اکنون بیشتر مشتریان وی از اقلیم کردستان عراق هستند و این نوع کفش سنتی را در آیین های خاص مورد استفاده قرار می دهند.
این هنرمند از ابزار کار خاص مخصوص شامل گازن، قالب و سرقالب، پانیه که ش، دروشه و سوزن برای برش چرم و قالب بندی کاله استفاده می کند که خود این ابزار نیز بخشی از میراث فرهنگی این دیار است.
سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مهاباد هم گفت: این اداره با اعطای معرفی نامه جهت دریافت تسهیلات بانکی مشاغل خانگی می تواند در کمک به هنرمندان در راستای خرید تجهیزات و ابزار کار موثر واقع شود.
غلامرضا عبده اضافه کرد: در ادوار گذشته با توجه به درخواست هنرجویان دوره های مختلف آموزشی در برخی از رشته ها از جمله چارق دوزی «کاله شمامه بندی» در این اداره برگزار شد.
وی با اشاره به فعالیت 244 هنرمند صنایع دستی در مهاباد افزود: این هنرمندان در رشته های مختلف تذهیب، زیورآلات سنتی، سفال و سرامیک، ساخت سازهای سنتی، حاجیم بافی، تراش سنگ و ... فعالیت می کنند.
به گزارش ایرنا صنایع دستی به عنوان میراثی گرانبها از نسل های گذشته به نسل کنونی رسیده و لازم است مسوولان تمام تلاش خود را برای احیای دوباره این صنایع به کار گیرند.
از طرفی دیگر این صنایع دستی می تواند به عنوان یکی از ظرفیت های گردشگری و اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد و جاذبه هایی خوبی برای جذب گردشگران داخلی و خارجی باشد.
ثبت این صنایع در فهرست آثار ملی نیز می تواند عاملی برای جلوگیری از نابودی این آثار و گامی برای ثبت آن در سازمان های بین المللی همچون یونسکو باشد.
با ثبت شهر مریوان در استان کردستان به عنوان شهر جهانی کفش کلاش کُردی، امیدها برای احیای دوباره کاله شمامه بندی به عنوان پاافزاری قدیمی تر و با سابقه تر از کلاش برای استاد رحمان، تنها کاله باف مهابادی نیز بیشتر شده است؛ امیدی که یاری بیشتر مسوولان را می طلبد.
3020/3072


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

دین و اندیشه
دین و اندیشه

آخرین اخبار

توصیه پیامبر(ص) درباره یاد اموات
حدیثی از پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله) را در این خبر بخوانید.
از «برادر جان» پربازیگر تلویزیون چه خبر؟
همزمان با ادامه تصویربرداری سریال «برادر جان»، مراحل فنی این مجموعه در حال انجام است.
برنامه‌های معاونت زنان جهت افزایش سهم اشتغال زنان
معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده با اشاره به برنامه‌های معاونت زنان جهت افزایش سهم اشتغال زنان تصریح کرد: استارتاپ‌های دختران و کمک‌هایی که می‌توان با همکاری شهرداری‌ها و نهادهای غیر دولتی برای فعالیت‌های دانش بنیان انجام داد از بحث‌هایی است که می‌تواند در این زمینه کمک کند.
علامتی هشداردهنده که می‌تواند جانتان را بگیرد
تقریبا همه‌ی افراد گهگاه دچار سر درد می‌شوند. بیشتر اوقات سر درد تنها با یک قرص مسکن برطرف می‌شود. گاهی هم با ریلکس کردن و دوری از تنش و یا درمان عفونت سینوس‌ها می‌توان سر درد را تسکین داد.
بهترین ساعت برای صرف شام چه زمانی است؟
متخصص تغذیه درباره ساعات مناسب برای دریافت کالری روزانه و تأثیر آن در کنترل وزن اظهار کرد: دریافت مقدار کالری روزانه تأثیر زیادی بر کنترل وزن دارد اما عامل مهم دیگری در حفظ وزن ایده‌آل تاثیر دارد که ساعت دریافت کالری است.
لاستیک پنچر را چگونه تعمیر کنیم؟
باتوجه به نقش و اهمیتی که تایر در ایمنی خودرو و سرنشینان آن دارد، هر نوع صدمه به خصوص اگر به ناحیه طوقه و منجید تایر وارد شود،‌ شرایطی را به‌ وجود می‌آورد که باید از استفاده مجدد از آن صرف نظر کرد.
حذف صددرصدی دفترچه‌های درمانی تأمین اجتماعی در مراکز درمانی
معاون درمان سازمان تامین اجتماعی در مورد حذف دفترچه‌های درمانی تأمین اجتماعی گفت: در مراکز درمانی ملکی تأمین اجتماعی صد درصد دفترچه‌ها حذف شده است و بیمه‌شدگان با ارائه شماره ملی و کارت ملی می‌توانند خدمات درمانی را دریافت کنند و با مراکز درمانی طرف قرارداد نیز در حال مذاکره هستیم تا دفترچه‌های درمانی نیز در آنجا حذف شود.
۱۰ کاری که قاتل تلفن همراهتان است
اگر شما هم دوست دارید که گوشی تان را سالم نگه دارید، در این مطلب همراهمان باشید. در ادامه به اشتباهات رایجی که از عمر گوشی تان می‌کاهد، پرداخته‌ایم.
پدیده لیگ برتر اسکواش بانوان: برای قهرمانی در جام حذفی بدشانس بودیم
بازیکن تیم اسکواش بانوان نامی نو که به‌عنوان پدیده این فصل از رقابت‌ها انتخاب شد، می‌گوید اگر کمی خوش‌شانس بودیم و با تمرکز بیشتری بازی می‌کردیم قهرمان جام حذفی می‌شدیم.
بیشترین آمار اشتغال سال ۹۷
طبق آمار منتشر شده، در بهار سال گذشته بخش کشاروزی سهم ۱۸.۶ درصدی، صنعت ۳۱.۸ درصدی و خدمات سهم ۴۹.۶ درصدی را از آن خود کرده است.

پر بازدید ترین اخبار امروز

مشمولان دریافت «وام ازدواج» از صندوق بازنشستگی کشوری
مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری از پرداخت وام ۲۰ میلیون تومانی ازدواج برای فرزندان بازنشستگان تحت پوشش صندوق بازنشستگی کشوری خبر داد.
توصیه پیامبر(ص) درباره یاد اموات
حدیثی از پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله) را در این خبر بخوانید.
از «برادر جان» پربازیگر تلویزیون چه خبر؟
همزمان با ادامه تصویربرداری سریال «برادر جان»، مراحل فنی این مجموعه در حال انجام است.
برنامه‌های معاونت زنان جهت افزایش سهم اشتغال زنان
معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده با اشاره به برنامه‌های معاونت زنان جهت افزایش سهم اشتغال زنان تصریح کرد: استارتاپ‌های دختران و کمک‌هایی که می‌توان با همکاری شهرداری‌ها و نهادهای غیر دولتی برای فعالیت‌های دانش بنیان انجام داد از بحث‌هایی است که می‌تواند در این زمینه کمک کند.
علامتی هشداردهنده که می‌تواند جانتان را بگیرد
تقریبا همه‌ی افراد گهگاه دچار سر درد می‌شوند. بیشتر اوقات سر درد تنها با یک قرص مسکن برطرف می‌شود. گاهی هم با ریلکس کردن و دوری از تنش و یا درمان عفونت سینوس‌ها می‌توان سر درد را تسکین داد.
جشنواره اقوام ایرانی در آبیک آغاز به کار کرد
واگذاری امور به تشکل های مردمی جزو تعهدات میراث فرهنگی است
تفاهم‌نامه همکاری میان چین و آژانس ادبی پل امضا شد
سارقان درب های قلعه سورک چهارمحال و بختیاری دستگیر شدند
معماری، کیمیایی از اکسیر خاک و هویت گم شده عصر حاضر
حرکت دانشگاه کردستان به سمت اجتماعی شدن است
پوستر نهمین جشنواره فرهنگی ‌هنری خلیج ‌فارس رونمایی شد
معاون سازمان میراث فرهنگی:هر گردشگر معادل ارزش 30 بشکه نفت ارزآوری دارد
صنعت گردشگری نقش عمده ای در توسعه اقتصادی و اشتغال دارد
ایران ظرفیت تبدیل شدن به قطب گردشگری جهان را دارد