پاپوش قدیمی ایران زمین در مرز مرگ و زندگی

11:10 ۳۲ روز و ۶ ساعت پیش ایرنا 55 0
پاپوش قدیمی ایران زمین در مرز مرگ و زندگی

مهاباد- ایرنا- «کاله شمامه بندی» به عنوان یکی از نخستین پاپوش های سنتی ایران زمین ترکیبی از هنر و خلاقیت ساکنان این دیار کهن است؛ صنعتی که به همت هنرمندان مهابادی زنده مانده است اما همچنان در مرز بین مرگ و زندگی قرار دارد.

ایرنا

به گزارش ایرنا، کاله شمامه بندی با قدمتی بیش از سه هزار سال دارای رویه ای از جنس نخ و الیاف است که رد پای آن در شعر شاعران پرآوازه ی کُرد هم دیده شده و در طرح ها و رنگ های متنوع و با کفی از جنس پوست ساخته می شود.
«کاله یا پیلاو» در زبان کُردی به معنی کفش است و «شمامه» نیز نوعی میوه خوش رنگ است که به دلیل ترکیب بندی رنگ های کاله هفت رنگ به آن شمامه بندی می گویند.
در برخی از مستندات تاریخی از جمله تخت جمشید، تصاویری از این نوع پاپوش حک شده که گویا از سوی اهالی شمالغرب ایران به شاهان هخامنشی هدیه شده است.
این پاپوش قدمتش از کلاش کُردی بیشتر بوده و به همین خاطر از نظر ساخت از سادگی بیشتری برخوردار است و علاوه بر آن به دلیل استفاده از مواد کاملا طبیعی در ساخت آن از جمله کفش های باستانی سازگار با محیط زیست است.
کاله نیز مانند کلاش دارای خط تقارن است؛ به این معنی که چپ و راست برای آن نیست و برای حفظ این فرم و مدل باید هرچند مدت کاله را راست و چپ کرد.
در ساخت و تولید این پای افزار هیچ نوع دستگاه صنعتی دخیل نیست و این امر باعث می شود زمینه اشتغال را برای افراد زیادی در منطقه ایجاد کند.
مواد اولیه مورد نیاز برای کاله در گذشته ابریشم و لایه پوست٬ یا چرم گاو و گامیش یا بز بود اما اکنون به جای ابریشم از نخ و کاموا استفاده می کنند.
این پاپوش بر عکس کلاش در فصل های پاییز و زمستان نیز به دلیل داشتن کفه چرمی قابل استفاده است و در فصل های دیگر نیز می تواند مورد استفاده قرار گیرد.
پس از تولید کفش کلاش و کفش های صنعتی دیگر اکنون کاله شمامه بندی کمتر مورد استفاده قرار می گیرد و بیشتر به عنوان کفشی تزیینی در ویترین ها و تنها برای آیین های خاص سنتی مورد استفاده قرار می گیرد.
در برخی استان های دیگر از جمله خرسان شمالی و زنجان نیز نوعی پاپوش محلی شبیه به کاله شمامه بندی به نام چاروق توسط هنرمندان صنایع دستی تولید می شود.
استاد رحمان هرمزیاری تنها بازمانده نسلی است که از قدیم در ساخت و تولید این نوع پاپوش مهارت داشتند و این هنر را از پدربزرگش به ارث برده است.
خانواده هرمزیاری در مهاباد به نامه خانواده کاله بندی از قدیم از شهرت خاصی برخوردار بوده و چندین نسل گذشته آنها در ساخت کاله مهارت داشتند.
این هنرمند 59 ساله در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: از سال 1363 ساخت این نوع کفش سنتی را در کارگاه کوچک خانگی شروع کردم و تاکنون صدها جفت کاله ساخته ام.
رحمان هرمزیاری گفت: خانواده ما در حدود 200 سال گذشته به این کار مشغول بودند و در برخی دوران علاوه بر مردان، زنان نیز در ساعاتی از روز به ساخت و چیدن کاله مشغول می شدند.
وی ادامه داد: در گذشته ساخت 2 نوع کاله در این منطقه مرسوم بود؛ پاپوشی که با استفاده از چرم طبیعی برای استفاده در فصل زمستان ساخته می شد و در تابستان و بهار هم کفش های سفید (کلاش) مورد استفاده قرار می‌گرفت.
وی افزود: کاله نیز در گذشته دارای چندین نوع از جمله کاله مویی، کاله ساکار و کاله شمامه بندی بود که در کاله مویی به جای نخ از موی بز استفاده می کردند و در کاله ساکار از پشم گوسفند و در کاله شمامه بندی از نخ ابریشم برای بافتن رویه کفش بهره می گرفتند.
هرمزیاری گفت: هر کدام از این نوع کاله ها برای استفاده در فصول مختلف و بسته به میزان توان شخص پوشیده می شد؛ نوع ساده آن مخصوص عوام و نوع شمامه بندی مخصوص خواص (فرمانداران و سران) بود.
وی یادآور شد: در سال های قبل علاوه بر ساخت کاله با همکاری اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مهاباد به آموزش هنرجویان این رشته نیز می پرداختیم اما اکنون رغبت چندانی در بین مردم در این زمینه وجود ندارد.
وی که تنها هنرمند فعال مهاباد در بخش ساخت پاپوش کاله است، ادامه داد: تاکنون نتوانسته این هنر را در فهرست آثار ملی کشور به ثبت برساند و مهارت های خود را مکتوب کند.
هرمزیاری که موفق به کسب نشان ملی صنایع دستی در سال 1392 شده، افزود: هزینه ساخت هر جفت کاله برای مصرف کننده با توجه به اندازه و مواد استفاده شده در آن، بین 500 تا یک میلیون و 100 هزار ریال است.
وی اضافه کرد: اکنون بیشتر مشتریان وی از اقلیم کردستان عراق هستند و این نوع کفش سنتی را در آیین های خاص مورد استفاده قرار می دهند.
این هنرمند از ابزار کار خاص مخصوص شامل گازن، قالب و سرقالب، پانیه که ش، دروشه و سوزن برای برش چرم و قالب بندی کاله استفاده می کند که خود این ابزار نیز بخشی از میراث فرهنگی این دیار است.
سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مهاباد هم گفت: این اداره با اعطای معرفی نامه جهت دریافت تسهیلات بانکی مشاغل خانگی می تواند در کمک به هنرمندان در راستای خرید تجهیزات و ابزار کار موثر واقع شود.
غلامرضا عبده اضافه کرد: در ادوار گذشته با توجه به درخواست هنرجویان دوره های مختلف آموزشی در برخی از رشته ها از جمله چارق دوزی «کاله شمامه بندی» در این اداره برگزار شد.
وی با اشاره به فعالیت 244 هنرمند صنایع دستی در مهاباد افزود: این هنرمندان در رشته های مختلف تذهیب، زیورآلات سنتی، سفال و سرامیک، ساخت سازهای سنتی، حاجیم بافی، تراش سنگ و ... فعالیت می کنند.
به گزارش ایرنا صنایع دستی به عنوان میراثی گرانبها از نسل های گذشته به نسل کنونی رسیده و لازم است مسوولان تمام تلاش خود را برای احیای دوباره این صنایع به کار گیرند.
از طرفی دیگر این صنایع دستی می تواند به عنوان یکی از ظرفیت های گردشگری و اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد و جاذبه هایی خوبی برای جذب گردشگران داخلی و خارجی باشد.
ثبت این صنایع در فهرست آثار ملی نیز می تواند عاملی برای جلوگیری از نابودی این آثار و گامی برای ثبت آن در سازمان های بین المللی همچون یونسکو باشد.
با ثبت شهر مریوان در استان کردستان به عنوان شهر جهانی کفش کلاش کُردی، امیدها برای احیای دوباره کاله شمامه بندی به عنوان پاافزاری قدیمی تر و با سابقه تر از کلاش برای استاد رحمان، تنها کاله باف مهابادی نیز بیشتر شده است؛ امیدی که یاری بیشتر مسوولان را می طلبد.
گزارش از: عبدالله رحمانی
3020/3072


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

ساير حوزه ها
ساير حوزه ها

آخرین اخبار

مقصر پخش اشتباهی سرود ملی مشخص شد
نایب رئیس تکواندوی بانوان پخش سرود شاهنشاهی به جای سرود ملی جمهوری اسلامی ایران در رقابت‌های قهرمانی جهان تکواندو(پومسه) را اشتباه کمیته برگزاری مسابقات اعلام کرد.
ترکیب پرسپولیس مقابل تراکتور تغییر می‌کند
بازگشت ملی پوشان پرسپولیس بار دیگر ترکیب پرسپولیس را دستخوش تغییر خواهد کرد.
وضعیت آشفته تراکتور در دیدار با پرسپولیس
تراکتورسازی که در این فصل چهره ای متفاوت نسبت به سال های گذشته پیدا کرده در آستانه حساس ترین بازی فصل خودش با مشکلات متنوعی روبرو شده که شرایط این تیم را تحت تاثیر قرار داده است.
پرسپولیس ۷۰ میلیارد تومان مطالبه دارد
مدیرعامل باشگاه فرهنگی ورزشی پرسپولیس گزارشی از گزیده عملکرد یک ساله باشگاه را منتشر کرد. در این گزارش به اقدام های صورت گرفته برای حل مشکلات باشگاه و همچنین توسعه و پیشرفت آن در طول یک سال گذشته اشاره شده است.
آزمون: آرزوی ما قهرمانی در جام ملت‌هاست
مهاجم تیم ملی فوتبال ایران گفت:همه ما در حال حاضر يک آرزو داريم و آن هم موفقيت در جام ملت‌ها است که اميدوارم به کمک همه به آن دست پیدا کنيم.
بیرانوند مهمان علی‌ضیا در فرمول یک
دروازه‌بان پرسپولیس عصر امروز به برنامه فرمول یک خواهد رفت و به سوالات علی ضیا پاسخ خواهد داد.
خانزاده: جو درست شده علیه تیم ملی درست نیست
مدافع تیم ملی فوتبال ایران گفت:ونزوئلا تیم منسجمی بود و با برنامه بازی می‌کرد و آن‌ها بازیکنان با کیفیتی داشتند که در لیگ‌های معتبر اروپایی بازی می‌کنند.
زمان بازگشت کی‌روش به ایران مشخص شد
کارلوس کی‌روش سرمربی تیم ملی برای بازدید از کمپ اسپایر دوحه و برگزاری آخرین اردوی آماده سازی تیم ملی پیش از جام ملتها در قطر ماندنی شد.
بهترین تیم سال ایران؛ فعلا سایپا!
سال 2018 میلادی روز یازدهم دی ماه سال 1397 و حدود 40 روزدیگر به پایان می‌رسد و این همزمان با پایان نیم فصل فوتبال باشگاهی در ایران است و رقابت‌های باشگاهی نیز نزدیک یک ماه به خاطر مسابقات جام ملت‌های آسیا تعطیل خواهد بود.
گرشاسبی، کاشانی، قراب و ملکی رفتنی شدند
در حالی که گفته می‌شد به دلیل آغاز واگذاری استقلال و پرسپولیس به بخش خصوصی و این که اعضای هیات مدیره دو باشگاه، حقوقی بابت فعالیت‌شان نمی‌گیرند و از تیغ برکناری به سلامت می‌گذرند، ظاهرا قانون منع به کارگیری بازنشستگان نه تنها گریبان مدیرعامل باشگاه پرسپولیس را می‌گیرد بلکه شامل جعفر کاشانی عضو هیات مدیره این باشگاه و عباس ملکی و جواد قراب دو عضو بازنشسته هیات مدیره استقلال هم می‌شود.

پر بازدید ترین اخبار امروز

تاج: ماندن ما در فدراسیون فوتبال طبق قانون است
مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال می‌گوید در صورتی که قانون اجازه ندهد، هیچ‌کس نمی‌تواند از راه غیر قانونی در فوتبال بماند و این فدراسیون باید قانونی اداره شود.
آمریکا با تحریم غذا و دارو مردم ایران را نشانه گرفته
رئیس جمعیت هلال احمر کشور گفت: آمریکا با رویکرد خصمانه و تحریم های مختلف از جمله غذا و دارو مردم ایران اسلامی را برای ضربه زدن نشانه گرفته است.
سفارت ایران حمله تروریستی هتل اورانوس کابل را محکوم کرد
سفارت جمهوری اسلامی ایران در کابل، واقعه تروریستی هتل اورانوس در افغانستان را محکوم کرد.
بازگشایی بسته پیشنهادی قیمت خودرو در هیئت دولت- 246 روز تاخیر در شفاف‌سازی حقوق مدیران- جدال کارگران و کارفرمایان بر سر بقا
مطابق جدیدترین آمار از میزان تولید کالاهای منتخب صنعتی در شش ماهه نخست امسال شاهد افت تولید ۲۲ محصول صنعتی از میان ۳۱ کالا بوده‌است.
کار‌های عجیب و غریب و خنده دار حیوانات
اگر فکر می‌کنید که هیچ چیزی وجود ندارد که حیوان خانگیتان بتواند با آن شما را شگفت زده کند، به رفتارش بیشتر دقت کنید. آن‌ها به هم حقه می‌زنند، مثل انسان‌ها رفتار می‌کنند و با روش‌های خلاقانه احساساتشان را به ما نشان می‌دهند.
فصل ششم کاوش در محوطه تاریخی فیض آباد نوش آباد پایان یافت
16 هزار طرح روستایی از صندوق کارآفرینی امید تسهیلات گرفتند
نقشه بحران تخت جمشید تهیه می‌شود
مجموعه تاریخی روستای چهکندوک مستندسازی می شود
اعتبارات توسعه حریم امام زاده جعفر بروجرد محدود است
گردشگری، زمینه‌ساز تجلی خداوند بر انسان است
آزادی در عزلت
کرمان میزبان فعالان گردشگری 12 کشور جهان می شود
آزادی در عزلت
باید به دنبال خروج فرش از تحریم بود