از نقد محافظه‌کار شدن اصلاح‌طلبان تا تصمیم‌گیری مثل کویت

09:35 ۱۸۶ روز و ۱۳ ساعت پیش ایرنا 292 0
از نقد محافظه‌کار شدن اصلاح‌طلبان تا تصمیم‌گیری مثل کویت

تهران - ایرنا پلاس: نقد و بررسی عملکرد اصلاح‌طلبان و واکاوی راهکارهای خروج از وضع موجود موضوع میزگرد ایرنا پلاس با حضور علی تاجرنیا و سعید رضوی فقیه است. بخش اول میزگرد را در ادامه می‌خوانید.

ایرنا

**افت سطح مقبولیت جریان اصلاحات بعد از انتخابات 96

ایرنا پلاس: با توجه به تجربه دولت جدید آقای روحانی، ارزیابی شما از کارنامه عملکرد جریان اصلاحات در این دوره چیست؟

تاجرنیا: موضوع نقد جریان اصلاحات در چند ماه اخیر مورد توجه جدی قرار گرفته ‌است. جریان اصلاحات بعد از ریاست جمهوری آقای روحانی، حضور پررنگی در فضای سیاسی جامعه داشت و از این معبر هم قاعدتاً تاثیرگذار بوده است. بعد از دور دوم ریاست جمهوری آقای روحانی ایشان به‌نوعی عقب‌نشینی داشتند. بخشی از این عقب‌نشینی به‌دلیل شرایط و بخشی به‌دلیل برخی محافظه‌کاری‌ها بود که نهایتاً هزینه این وضعیت را بیشتر جریان اصلاحات داد. چون گروه آقای روحانی و حلقه دوستان‌شان یک جریان سیاسی نبودند و همه می‌دانند که چیزی به‌عنوان جریان اعتدال نداریم. در واقع ریاست‌جمهوری آقای روحانی مدیون تلاش شخصیت‌ها، احزاب و گروه‌های اصلاح‌طلب و گفتمان اصلاح‌طلبی بود. بعد از پیروزی آقای روحانی، انتظار و توقع مردم برآورده نشد و چون طبیعتاً مردم در کشور دو جریان سیاسی اصلاح‌طلب و اصولگرا را می‌شناسند، انتقادات به سمت جریان اصلاحات وارد شد. همان‌طور که از احمدی‌نژاد انتقاد داشتند و جریان اصولگرا را مورد انتقاد قرار می‌دادند. واقعیت این است که نه در دولت و نه در مجلس، از حداکثر ظرفیت اصلاح‌طلبی استفاده نشده است. در دولت به‌دلیل روحیاتی که خود آقای روحانی و حلقه اولیه مشاوران‌شان داشتند، اجازه داده نشد تا همه ظرفیت‌ها را نشان دهیم. امروز می‌بینیم نمایندگان اصلاح‌طلبی که به‌اصطلاح با اسم لیست امید وارد مجلس شدند، گاهی از اینکه به برخی طرح‌ها رای شفاف دهند، ابا دارند و حاضر به هزینه دادن نیستند. بنابراین من نمی‌توانم آنچه در دولت و مجلس وجود دارد را آیینه تمام‌نمای ظرفیت‌های اصلاح‌طلبی بدانم. اما درعین حال معتقدم وقتی این اتفاق افتاد، باید شفاف‌تر و صادقانه‌تر با مردم صحبت می‌کردیم. ولی ما دچار رودربایستی و محافظه‌کاری شدیم و نخواستیم به شرایط قبل از 88 برگردیم. مجموع این روند سرمایه‌ای که بعد از 88 برای اصلاحات شکل گرفت را با چالش روبه‌رو کرد و امروز می‌توانم بگویم که نسبت به سال 92، جریان اصلاحات در سال 96 در سطح پایین‌تری از مقبولیت و اعتماد قرار دارد.



**اصلاح‌طلبان فاقد برنامه مشخص هستند

ایرنا پلاس: آقای رضوی فقیه ارزیابی و تصور شما از وضعیت فعلی و رویکردهای اقتصادی و اجتماعی اصلاح‌طلبان چیست؟

رضوی فقیه: برای ارزیابی منصفانه عملکرد اصلاحات باید اهداف این جنبش سیاسی و اجتماعی را احصاء کرد. آیا صرفاً این جریان خواستار پیروزی در انتخابات قوه مقننه و مجریه است تا در همان چارچوب‌های متعارف برنامه‌های اجرایی تنظیم کنند، یا اهدافی فراتر داشتند؟ آنچه انتخابات دوم خرداد 76 را از انتخابات‌های قبل از آن متمایز می‌کند، حرکت به سمت ایجاد تحول ساختاری و نوسازی دولت در ایران بود. اگر ما می‌خواهیم ارزیابی منصفانه‌ای داشته باشیم، عملکرد اصلاح‌طلبان را باید متناسب با این اهداف بسنجیم. اینکه مثلاً در انتخابات مجلس فعلی فهرستی معرفی کردیم و با رای بالای مردم روبرو شد، اما آنها عملکرد خوبی نداشتند، شاید بخشی از آن متوجه عملکرد دولت و بخشی متوجه نهادهای نظارتی باشد.

اما بیرون از دایره عملکرد دولت روحانی و اعتدال‌گرایان و بیرون از دایره عملکرد مجلس و محدودیت‌هایی که شورای نگهبان اعمال می‌کند، جنبش اصلاح‌طلبی در جامعه چه کرده است؟ سؤال مهم این است که آنجایی که ظرفیت‌های دیگری برای جریان اصلاحات بوده و توجه نکردند را چطور باید ارزیابی کرد؟ طبیعی است که با سخت‌گیری نهادهای نظارتی؛ مخصوصاً شورای نگهبان بعد از وقایع مجلس ششم؛ ما نمی‌توانستیم انتظار داشته باشیم اتفاقی مثل انتخابات مجلس در سال 78 تکرار شود و نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم کاندیداهایی مثل خود آقای خاتمی به‌عنوان رقیب در انتخابات ریاست جمهوری وارد عرصه شوند. کسی که بعد از هشت سال ریاست جمهوری با محدودیت‌های جدی مواجه بود. اما این جنبش از ظرفیت‌های خود در جامعه چگونه استفاده کرد؟ اساساً برنامه‌ای که برای به‌دست گرفتن قدرت در قوه مقننه و قوه مجریه داشتند، چیست؟ سؤال اصلی من این است که به فرض، همه محدودیت‌هایی که ما به آن واقفیم برطرف شود، یعنی نهادهای نظارتی اجازه دهند اصلاح‌طلب‌ها همه ظرفیت‌های خودشان را وارد میدان کنند و در یک رقابت آزاد و عادلانه برای کسب آرای مردم تلاش کنند. برنامه آنها برای اصلاحات چیست؟ در حوزه سلامت و درمان، اقتصاد و بانکداری، محیط زیست و خشکسالی چه برنامه‌ای دارند؟ گمان دارم نیروهای جریان اصلاحات، علاوه‌بر اینکه نگاه‌شان معطوف به انتخابات و حضور در قدرت سیاسی بوده، برنامه مداومی ندارند.


**عبور از «حزب محوری» به «شخص محوری»

ایرنا پلاس: دال مرکزی گفتمان اصلاحات توسعه سیاسی است. فارغ از محدودیت‌هایی که از خارج از این جریان وارد شده، تا چه حدی جریان اصلاحات به سمت تحزب و بسط جامعه‌مدنی حرکت کرده است؟ یعنی نوع مناسبات جریان اصلاحات تا چه اندازه مبتنی‌بر فرهنگ و گفتمان توسعه سیاسی است؟

تاجرنیا: اولاً موضوع توسعه سیاسی در دوران فترت دولت آقای هاشمی شکل گرفت بود و افرادی که این مسئله را مطرح کردند در حزب مشارکت جمع شدند. در واقع این‌ها صادقانه‌تر به بحث توسعه سیاسی وارد شدند. در دوره دوم انتخابات شورای شهر، هیچ‌کس به‌واسطه سابقه و سلیقه سیاسی ردصلاحیت نشد که بعدها به همین دلیل مورد انتقاد قرار گرفتیم. البته جریان اصلاحات، مانند جریانانت سیاسی دیگر یک طیف است. بخش سنتی‌تر این بدنه، اگر شرایط کشور بعد از فوت امام به‌جای دیگری می‌رسید، چه‌بسا در آن تفکرات می‌ماند. اما واقعیت این است که من این حرکت را در راستای توسعه سیاسی رو به جلو می‌بینم. با تشکیل حزب مشارکت در جریان انتخابات مجلس ششم، برای اولین‌بار فراکسیونیسم در معنای واقعی خود مطرح شد. اما وقتی حزبی که بعد از 12 سال فعالیت با آن برخورد می‌شود و آن را تعطیل می‌کنند، نشان می‌دهد که در جامعه ما هزینه کار سیاسی زیاد است. از آن طرف، یکی از اتهامات منجر به تعطیلی حزب مشارکت، سند راهبردی‌ای بود که قبل از انتخابات 88 تدوین شد و به همه آن مسائلی که مدنظر شماست پاسخ داد. بنابراین حزب مشارکت در آن جهت حرکت کرد، اما مجموعه‌ای از اتفاقات در بیرون رخ داد و هزینه فعالیت سیاسی در کشور بالا رفت. پس یک سری عوامل بیرونی هم دخیل هستند. هرچند عوامل درونی هم مؤثر بودند.


ایرنا پلاس: خود جبهه مشارکت تا چه اندازه مناسبات درونی دموکراتیک داشت؟

تاجرنیا: اگر بخواهیم حزب مشارکت را با احزاب روز دنیا مقایسه کنیم، فاصله زیادی داشت. اما اگر آن را با احزاب دیگر کشور مقایسه کنیم، بسیار جلوتر بود. بنابراین شاید آن فراگیری صورت نگرفت و شاید فرآیندهای درون حزبی باید بهتر اتفاق می‌افتاد و مجموعه این عوامل نگذاشت توسعه سیاسی اتفاق بیفتد. من معتقدم ما می‌توانستیم کارهای زیادی انجام دهیم؛ مانند اصلاح قانون انتخابات، اصلاح قانون احزاب و اصلاح آیین‌نامه‌هایی که در مجموعه دولت وجود داشت. همچنین ساده‌کردن فرآیندها و جلوگیری از انحلال احزاب از این موارد بود. من این انتقادات را وارد می‌دانم. چراکه سبب شد تا از «حزب‌‌محوری» به «شخص‌محوری» روی آوریم و نگاه مردم به اشخاص نسبت به احزاب بیشتر شد.


**علت انتقاد به اصلاح‌طلبان

ایرنا پلاس: به نظر شما مناسبات داخلی جریان اصلاحات چه نسبتی با شعارهای این جریان دارد؟

رضوی فقیه: از همین ماجرای شورای سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان استفاده می‌کنم. به نظر من مکانیسم تصمیم‌گیری در راس اصلاحات شباهت بیشتری با مکانیسم تصمیم‌گیری در عربستان سعودی و کویت دارد. یعنی ما به کسی مانند آقای خاتمی اختیار دادیم تا در مورد جنبش سیاسی و اجتماعی اصلاحات تصمیم‌گیری کنند. ایشان هم چند نفر را به‌عنوان اعضای شورای مشورتی معرفی کردند. این ماجرا یک وجه مثبت دارد که تصمیم‌گیری بدون مناقشه و نهایتاً با تأیید آقای خاتمی مورد تمکین قرار می‌گیرد. اما می‌تواند وجه منفی هم داشته باشد. یکی از وجوه منفی این است که آنها افرادی هستند که تلاش می‌کنند تا خارج از چارچوب‌های قانونی نفوذ کنند تا ساده‌تر به اهداف‌شان برسند. در نهایت چنین شکلی از تصمیم‌گیری دموکراتیک نیست و معلوم نیست این تصمیمات به‌نفع جنبش اصلاحات باشد. لذا ممکن است منافع شخصی و گروهی به منافع ملی و منافع جبهه اصلاحات ترجیح پیدا کند. به‌نظر من یکی از مشکلات ما این است که این معضل را حل نکردیم. الان انتقاداتی به همین شیوه وارد شده‌ است. مانند نامه انتقادی‌ای که چند ماه پیش منتشر شد و یا نامه 35 تشکل دانشجویی که خدمت آقای خاتمی ارائه شده است. تعداد قابل‌توجهی از احزابی که درون جبهه اصلاحات به‌شمار می‌آیند و خود را اصلاح‌طلب می‌دانند و سابقه فعالیت اصلاح‌طلبانه دارند، به روند موجود انتقاد دارند. با این انتقادات نهایتاً باید به سمت مکانیسمی برویم که اجماعی و قابل‌قبول باشد.

گفت وگو از سید عمادالدین محمودی
*اداره کل اخبار چندرسانه ای*ایرناپلاس*


گروه های زیر مجموعه سیاسی

فقه و حقوق
فقه و حقوق

آخرین اخبار

درگیری در شهرک زراعی دزفول سه کشته برجا گذاشت
دزفول - ایرنا - سرپریت فرمانداری ویژه دزفول گفت:درگیری در شهرک زراعی از توابع بخش مرکزی این شهرستان در استان خوزستان سه کشته بر جا گذاشت.
240 تفاهمنامه سرمایه گذاری در هرمزگان به امضا رسید
قشم - ایرنا - استاندار هرمزگان گفت: درهمایش سرمایه گذاری بین الملی در استان هرمزگان، 240 تفاهمنامه به ارزش تقریبی 100 هزار میلیارد تومان به امضا رسید.
بارندگی، تنش آبی نیمی از روستاهای خراسان شمالی را رفع کرد
بجنورد - ایرنا - سرپرست شرکت آب و فاضلاب روستایی خراسان شمالی گفت: بارندگی های مناسب بهار امسال، تنش آبی نیمی از روستای تشنه این استان را مرتفع کرد.
پدر مطالعات خلیج فارس در زادگاهش گراش به خاک سپرده شد
شیراز- ایرنا- زنده یاد احمد اقتداری مشهور به «پدر مطالعات خلیج فارس» و مدیر دفتر مطالعات خلیج فارس مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی عصر سه شنبه در آیینی در زادگاهش شهر گراش در جنوب فارس تشییع و به خاک سپرده شد.
گل گهر سیرجان به لیگ برتر فوتبال کشور صعود کرد
کرمان - ایرنا - تیم گل گهر سیرجان در هفته 33 رقابت های لیگ دسته یک با یک گل بر شهرداری ماهشهر غلبه کرد و ضمن قهرمانی زودهنگام در جام آزادگان، جواز صعود به لیگ برتر فوتبال کشور را کسب کرد.
نمایشگاه مشترک گرافیک زنان ایران و ترکیه برگزار می شود
تهران- ایرنا- نایب رئیس انجمن طراحان گرافیک ایران گفت: نمایشگاه مشترک گرافیک زنان ایران و ترکیه، آثار هنرمندان دهه چهل، انتشارات فراکلین و هنرمندان معاصر در خانه هنرمندان و باغ موزه قصر تهران برگزار می شود.
9 داعشی در مناطق مختلف روسیه دستگیر شدند
مسکو - ایرنا - سازمان امنیت فدرال روسیه (اف.اس.ب) در بیانیه ای اعلام کرد که در سری عملیاتی توانسته اعضای گروه تروریستی داعش و گروهک وابسته به آن با نام «توحید» را در مناطق مختلف روسیه پیش از هرگونه اقدام خرابکارانه ای بازداشت کند.
وزارت خارجه انگلیس: از پایان معافیت نفتی ایران متاسفیم
لندن- ایرنا- سخنگوی وزارت امور خارجه انگلیس از تصمیم واشنگتن برای تمدید نکردن معافیت برای خریداران نفت ایران ابراز تأسف واعلام کرد: برجام برای امنیت ما حائز اهمیت است و دولت انگلیس به آن متعهد می‌ماند.
جریان های مقاومت علیه امریکا در کنار ایران خواهند ایستاد
تهران -ایرنا - جبهه خلق برای آزادی فلسطین با محکومیت تصمیم واشنگتن در لغو معافیت های خرید نفت ایران، تاکید کرد که همه جریان های مقاومت در یک صف در کنار ایران علیه دشمن صهیونیستی- آمریکایی خواهند ایستاد.
مجارستان و ایران بر توسعه همکاری های ورزشی تاکید کردند
بلگراد-ایرنا- در دیدار روسای فدراسیون های تنیس روی میز مجارستان و ایران در بوداپست، توسعه همکاری های ورزشی میان دو کشور مورد تاکید قرار گرفت.

پر بازدید ترین اخبار امروز

نگرانی درباره شرایط جسمی شیخ زکزاکی
یکی از اعضای جنبش اسلامی نیجریه اظهار داشت: حال شیخ زکزکی اکنون بسیار وخیم است و ایشان مریض هستند و دولت نیجریه هم او را بدون هیچ جرمی زندانی کرده است و ما درمورد اوضاع جسمانی ایشان بسیار نگران هستیم.
نمی‌توانید مرا استیضاح کنید
رئیس‌جمهور آمریکا در حساب توییتر خود ضمن انتقاد از دموکرات‌ها اعلام کرد هیچکس نمی‌تواند او را استیضاح کند.
بهمن کشاورز درگذشت
تهران - ایرنا - بهمن کشاورز وکیل دادگستری و حقوقدان برجسته کشور صبح امروز(سه شنبه) در 75 سالگی به علت عارضه قلبی در بیمارستان مهراد تهران در گذشت.
جنبش کتاب‌بازها علیه رکود
شمارگان کتاب‌ها متاسفانه به 200 یا 300 نسخه رسیده است. البته بماند که برخی ناشران ممکن است حتی یک نسخه کتاب منتشر کنند، اما در بهترین حالت شمارگان کتاب‌ها از 500 نسخه بالاتر نخواهد رفت.
جایزه ۱۰ میلیون دلاری آمریکا برای از کار انداختن سیستم مالی حزب‌الله
آمریکا ضمن تأکید بر تعهد خود برای استفاده از تمامی امکاناتش به منظور از بین بردن شبکه مالی حزب‌الله، ۱۰ میلیون دلار جایزه برای شناسایی منابع مالی مقاومت لبنان و اطلاعاتی که به دستیابی آمریکا به سه تن از گردانندگان امور مالی آن شود، تعیین کرد.
مطالب گام دوم انقلاب مربوط به جوانان مورد توجه قرار گیرد
پیام تبریک جامعه روحانیت مبارز به فرمانده جدید سپاه
هیات رییسه جدید خانه احزاب مشخص شدند
محمدرضا تاجیک:دم مسیحایی ما، زیبای خفته جامعه را بیدار نمی کند
مسئولان فرهنگی فارغ از گرایش های سیاسی مفاخر را ثبت کنند
قانون جدید احزاب روند تشکیل پارلمان اصلاحات را کند کرده است
امنیت جامعه مرهون سربازان گمنام امام زمان است
نماینده مجلس: پیروزی اصلاح طلبان در گرو اتحاد بیشتر است
ملت های منطقه قدران تلاش نیروهای مسلح ایران هستند
سفیر ایران: شرایط عراق مستعد همکاری در حوزه شهرداریهاست