خطای تشخیص سیاست‌گذار اقتصادی در شرایط فعلی

16:03 ۱۳۶ روز و ۱۲ ساعت پیش ایسنا 129 0
خطای تشخیص سیاست‌گذار اقتصادی در شرایط فعلی

یادداشت/ علی سرزعیم- اقتصاددان

ایسنا

در چهار ماهه اخیر بازار ارز تلاطم‌های زیادی را تجربه کرده است. نرخ ارز از قیمت کمتر از ۴۰۰۰ تومان به بالای ۱۸ هزار تومان صعود کرده و در مقاطعی کاهش یافت. این وضعیت نرخ ارز فشار عصبی روی توده مردم ایجاد و احساس درماندگی در برابر کاهش قدرت خرید و بی ثباتی اقتصاد را القا کرد. طبیعی است که انعکاس این وضعیت به شکل فشارهای سیاسی شدید بر دوش سیاستمداران مسئول باشد و آنان از هر سو تحت فشار باشند تا برای این وضعیت درمانی پیدا کنند. به همین دلیل پیوسته دانش آموختگان اقتصاد را فرا می‌خوانند تا راه حلی برای این مسئله پیدا کنند.
در ارزیابی این وضعیت باید گفت که در گذشته تثبیت نرخ ارز موجب شد تا نرخ ارز در اذهان مردم به عنوان شاخصی برای سنجش عملکرد اقتصاد و خصوصا ثبات اقتصادی تلقی شود که در دانش اقتصاد اصطلاحا به آن لنگر اسمی گفته می‌شود. یعنی مردم با نگاه به رفتار نرخ ارز انتظارات خود از اقتصاد را شکل می‌دهند.
در اینجا باید به چند نکته مهم اشاره کرد؛ نکته اول آن است که سیاست‌مدار نباید به ورطه عوامگرایی بیفتد. اگرچه مردم نسبت به نرخ ارز حساسیت فوق العاده دارند اما حساسیت سیاستمدار سیاستگذار باید به بیماری‌های اصلی باشد. به عنوان مثال وقتی دندان درد می‌گیرد گاه به گوش می‌زند. یک طبیب حاذق متوجه می‌شود که ریشه گوش درد در حوزه دندان است نه گوش! مشکل اصلی بی‌ثباتی اقتصادی، رشد فزاینده نقدینگی بر اثر بیماری نظام بانکی است. هرچقدر هم که ذخایر بانک مرکزی هزینه شود تا نرخ ارز کنترل شود،​ با رشد نقدینگی، همه رشته‌ها پنبه خواهد شد. تردیدی نیست که رشد شدید نقدینگی پیوسته تقاضایی برای ارز ایجاد می‌کند و  این فشار تقاضا تعادل بازار ارز را برهم می‌زند. به تعبیر دیگر تا وقتی نظام بانکی باد در اقتصاد می‌دمد، متغیرهای اسمی پیوسته باد می‌کنند. مقصود از متغیرهای اسمی قیمت‌ها، نرخ ارز، نرخ بهره و حتی شاخص بورس است! بیش از دو دهه است که مشخص شده نرخ ارز در میان متغیرهای اسمی نوسان شدیدتری (Excess Volatility) دارد، لذا نرخ ارز واکنش بیشتری به این رشد نقدینگی که به دلیل مشکلات نظام بانکی پیوسته بدون ارتباط به رشد اقتصاد ایجاد می‌شود نشان می‌دهد؛ لذا اگر قرار است راه حلی برای بازار ارز پیدا شود، الزام آن اصلاح نظام بانکی است. باید توجه داشت که اصلاح نظام بانکی و کل نظام بانکی در اختیار سیاستگذار است، در حالی‌که ارز پدیده ای است که یک سمت آن در دست بانک مرکزی آمریکاست و سیاستگذار ما کنترلی روی آن ندارد! طنز تاریخ آن است که سیاستگذار تمام تمرکز خود را روی امری گذاشته که کنترل کامل بر آن ندارد اما بخشی که کنترل کامل بر آن دارد را نادیده می‌گیرد! این در واقعیت نواختن شیپور از سرگشادش است.
نکته دوم این است که سیاستگذار باید تلاش کند تا در میان‌مدت لنگر اسمی را از نرخ ارز به متغیر دیگری در اقتصاد جابجا کند. نرخ بهره جایگزین مناسبی برای این امر است، زیرا نرخ بهره تابعی از سیاست پولی است که بانک مرکزی می‌تواند کنترل خوبی روی آن داشته باشد و با فعال کردن بازار بدهی و تعمیق آن و اجرای عملیات بازار باز، این نرخ را تحت کنترل درآورد. خوشبختانه به تدریج نیز یک واگرایی میان رفتار نرخ ارز و عملکرد واقعی اقتصاد ایجاد خواهد شد و مردم خواهند دید که نرخ ارز شاخص مناسبی برای ارزیابی عملکرد اقتصاد نیست و انتظار می‌رود سیاست‌گذار نیز خود به دام این شکل از قضاوت فرونغلتد.
نکته سوم این است که در کوتاه‌مدت سیاستگذار باید رشد شدید دلار در بازار آزاد را مهار کند. برای این مقصود لازم است چند اقدام صورت گیرد. در وهله اول دولت باید فرصت‌های سوداگری جذاب‌تری غیر از اسکناس ارز ایجاد کند. ایجاد بازار آتی ارز می‌تواند تقاضای سوداگری را از بازار اسکناس منحرف کند و بازار کوچک اسکناس که هم اینک نقش بازار رهبر و نرخ گذار برای کل بازار پیدا کرده را از فشار تقاضای سوداگری نجات دهد. ممکن است گفته شود که اگرچه در بازار آتی همه تسویه‌ها در سررسید انجام نمی‌شود و موقعیت‌ها قبل از سررسید بسته می‌شود، اما بالاخره بخشی از تسویه‌ها انجام خواهد شد و بازهم به اسکناس ارز نیاز خواهد بود. راه حل این مسئله نیز در تسویه ریالی بازار آتی است.


گروه های زیر مجموعه اقتصادی

ارتباطات و فناوری اطلاعات
ارتباطات و فناوری اطلاعات

آخرین اخبار

بیماری سخت دروازه‌بان اسبق استقلال
دروازه‌بان اسبق استقلال در سکوت خبری پیگیر درمان بیماری‌اش شده و بی‌سر و صدا مراحل شیمی‌درمانی و پرتودرمانی را پشت سر گذاشته و حالا منتظر نتیجه معاینات جدید است.
موراتا: اتلتیکو در لالیگا و CL برای قهرمانی می‌جنگد
آلوارو موراتا، مهاجم اتلتیکو مادرید می‌گوید این تیم تا لحظه آخر پا پس نخواهد کشید و چه در لالیگا و چه در لیگ قهرمانان اروپا با تمام قوا برای قهرمانی تلاش خواهد کرد.
یک رکورد جدید برای لیونل مسی
مهاجم بارسلونا برای یازدهمین فصل پیاپی حداقل ۳۰ گل در یک فصل به ثمر رساند.
ابهام بزرگ پیش روی برانکو و پرسپولیس
در شرایطی مجوز حضور مهدی ترابی در رقابت پرسپولیس و پدیده شهرخودرو در چارچوب جام حذفی صادر شده که این بازیکن یک بار دیگر هم در این مرحله از جام حذفی امسال به میدان رفته‌ است.
حسینی: هنوز پاداش جام جهانی را نگرفته‌ایم
دروازه‌بان تیم ملی فوتبال ساحلی ایران گفت: متأسفانه ما هنوز پاداش جام جهانی را نگرفته‌ایم و سال گذشته تنها بخشی از آن را دریافت کردیم، البته بسیاری از پاداش‌های دیگرمان که مبلغ خاصی هم نیست نیز عقب‌افتاده است.
پیزارو، مسن‌ترین گلزن تاریخ بوندسلیگا شد
مهاجم با تجربه تیم وردربرمن با گلزنی در بازی شنبه شب برابر هرتابرلین به مسن‌ترین گلزن تاریخ بوندسلیگا تبدیل شد.
طباطبایی: استقلال مقابل تراکتور برنامه‌ای نداشت
هادی طباطبایی، دروازه‌بان پیشین تیم فوتبال استقلال اعتقاد دارد، این تیم در دیدار مقابل تراکتورسازی برنامه‌ای برای گلزنی‌ نداشته است.
تارتار: جلالی استاد من است و به او اهانت نمی‌کنم
سرمربی تیم فوتبال پارس جنوبی جم نسبت به سوءتفاهم ایجاد شده برای هواداران نساجی مازندران توضیحاتی را ارائه کرد.
مهاجرانی: انتخاب سرمربی تیم ملی خیلی آسان است
حشمت مهاجرانی، سرمربی پیشین تیم ملی فوتبال کشورمان می‌گوید که کسی از فدراسیون برای حضور در کمیته فنی با او صحبت نکرده است.
خلیلی: پرسپولیس چند هفته از داوری متضرر شد
سرپرست جدید تیم فوتبال پرسپولیس، گفت: پرسپولیس در چند هفته از داوری متضرر شده است اما قطعا اشتباهات به دلیل عدم تمرکز و غیر عمد است.

پر بازدید ترین اخبار امروز

تمام تلاشمان را برای رفع مشکلات دانشجویان خارجی خواهیم کرد
رئیس دانشگاه فردوسی مشهد گفت: ما در دانشگاه فردوسی تمام سعی خود را خواهیم کرد که دانشجویان خارجی مشکلی نداشته باشند، اما به هر حال باز هم سختی‌هایی وجود خواهد داشت.
پیکر شهدای ‌تروریستی سیستان و بلوچستان وارد فرودگاه اصفهان شد
‌پیکر شهدای حادثه تروریستی شامگاه گذشته سیستان و بلوچستان به شهر اصفهان رسید.
در اینستای ستاره‌های خارجی؛ کیتی پری ترسناک و نیمار هدفون باز!
در این سری مطالب ما سعی داریم به طور هفتگی گزیده‌ای از عکس‌های چهره‌های محبوبتان را با شما به اشتراک بگذاریم.
دو جایزه برای «بنفشه افریقایی» از جشنواره وزول
مونا زندی حقیقی با دومین فیلم بلندش «بنفشه افریقایی» که در سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر حضور داشت، موفق به کسب دو جایزه از این جشنواره شد.
حضور مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن نمایش قدرت نرم‌ نظام بود
کرج - ایرنا - امام جمعه کرج حضور یکپارچه اقشار مردم در راهپیمایی یوم الله۲۲ بهمن را نمایشی از بیعت مجدد مردم با رهبری و نشان دهنده قدرت نرم‌ نظام در مقابله با دشمنان توصیف کرد.
فقط بنزین مشکل بهره‌وری انرژی نیست، خودروسازان هم سهم دارند
نرخ بیکاری فرانسه در پایین‌ترین سطح ۱۰ سال اخیر
نیمی از آمریکایی‌ها مالیات بر درآمد نمی‌دهند
صادرات از مناطق آزاد مشروط شد!
ارزش‌گذاری‌های غیر واقعی جان استارتاپ‌ها را گرفت
صادرات مرغ ممنوع می‌شود
افزایش حقوق کارکنان، پلکانی یا یکسان؟
رشد اقتصادی ترکیه در سال ۲۰۱۹ حدود ۰.۵ درصد خواهد بود
توسعه شبکه ارتباطی زنان کارآفرین کشور ضروری است
پاسخ نوبخت به اما و اگرهای یارانه 4200 میلیاردی