خطای تشخیص سیاست‌گذار اقتصادی در شرایط فعلی

16:03 ۲۶۳ روز و ۱۱ ساعت پیش ایسنا 177 0
خطای تشخیص سیاست‌گذار اقتصادی در شرایط فعلی

یادداشت/ علی سرزعیم- اقتصاددان

ایسنا

در چهار ماهه اخیر بازار ارز تلاطم‌های زیادی را تجربه کرده است. نرخ ارز از قیمت کمتر از ۴۰۰۰ تومان به بالای ۱۸ هزار تومان صعود کرده و در مقاطعی کاهش یافت. این وضعیت نرخ ارز فشار عصبی روی توده مردم ایجاد و احساس درماندگی در برابر کاهش قدرت خرید و بی ثباتی اقتصاد را القا کرد. طبیعی است که انعکاس این وضعیت به شکل فشارهای سیاسی شدید بر دوش سیاستمداران مسئول باشد و آنان از هر سو تحت فشار باشند تا برای این وضعیت درمانی پیدا کنند. به همین دلیل پیوسته دانش آموختگان اقتصاد را فرا می‌خوانند تا راه حلی برای این مسئله پیدا کنند.
در ارزیابی این وضعیت باید گفت که در گذشته تثبیت نرخ ارز موجب شد تا نرخ ارز در اذهان مردم به عنوان شاخصی برای سنجش عملکرد اقتصاد و خصوصا ثبات اقتصادی تلقی شود که در دانش اقتصاد اصطلاحا به آن لنگر اسمی گفته می‌شود. یعنی مردم با نگاه به رفتار نرخ ارز انتظارات خود از اقتصاد را شکل می‌دهند.
در اینجا باید به چند نکته مهم اشاره کرد؛ نکته اول آن است که سیاست‌مدار نباید به ورطه عوامگرایی بیفتد. اگرچه مردم نسبت به نرخ ارز حساسیت فوق العاده دارند اما حساسیت سیاستمدار سیاستگذار باید به بیماری‌های اصلی باشد. به عنوان مثال وقتی دندان درد می‌گیرد گاه به گوش می‌زند. یک طبیب حاذق متوجه می‌شود که ریشه گوش درد در حوزه دندان است نه گوش! مشکل اصلی بی‌ثباتی اقتصادی، رشد فزاینده نقدینگی بر اثر بیماری نظام بانکی است. هرچقدر هم که ذخایر بانک مرکزی هزینه شود تا نرخ ارز کنترل شود،​ با رشد نقدینگی، همه رشته‌ها پنبه خواهد شد. تردیدی نیست که رشد شدید نقدینگی پیوسته تقاضایی برای ارز ایجاد می‌کند و  این فشار تقاضا تعادل بازار ارز را برهم می‌زند. به تعبیر دیگر تا وقتی نظام بانکی باد در اقتصاد می‌دمد، متغیرهای اسمی پیوسته باد می‌کنند. مقصود از متغیرهای اسمی قیمت‌ها، نرخ ارز، نرخ بهره و حتی شاخص بورس است! بیش از دو دهه است که مشخص شده نرخ ارز در میان متغیرهای اسمی نوسان شدیدتری (Excess Volatility) دارد، لذا نرخ ارز واکنش بیشتری به این رشد نقدینگی که به دلیل مشکلات نظام بانکی پیوسته بدون ارتباط به رشد اقتصاد ایجاد می‌شود نشان می‌دهد؛ لذا اگر قرار است راه حلی برای بازار ارز پیدا شود، الزام آن اصلاح نظام بانکی است. باید توجه داشت که اصلاح نظام بانکی و کل نظام بانکی در اختیار سیاستگذار است، در حالی‌که ارز پدیده ای است که یک سمت آن در دست بانک مرکزی آمریکاست و سیاستگذار ما کنترلی روی آن ندارد! طنز تاریخ آن است که سیاستگذار تمام تمرکز خود را روی امری گذاشته که کنترل کامل بر آن ندارد اما بخشی که کنترل کامل بر آن دارد را نادیده می‌گیرد! این در واقعیت نواختن شیپور از سرگشادش است.
نکته دوم این است که سیاستگذار باید تلاش کند تا در میان‌مدت لنگر اسمی را از نرخ ارز به متغیر دیگری در اقتصاد جابجا کند. نرخ بهره جایگزین مناسبی برای این امر است، زیرا نرخ بهره تابعی از سیاست پولی است که بانک مرکزی می‌تواند کنترل خوبی روی آن داشته باشد و با فعال کردن بازار بدهی و تعمیق آن و اجرای عملیات بازار باز، این نرخ را تحت کنترل درآورد. خوشبختانه به تدریج نیز یک واگرایی میان رفتار نرخ ارز و عملکرد واقعی اقتصاد ایجاد خواهد شد و مردم خواهند دید که نرخ ارز شاخص مناسبی برای ارزیابی عملکرد اقتصاد نیست و انتظار می‌رود سیاست‌گذار نیز خود به دام این شکل از قضاوت فرونغلتد.
نکته سوم این است که در کوتاه‌مدت سیاستگذار باید رشد شدید دلار در بازار آزاد را مهار کند. برای این مقصود لازم است چند اقدام صورت گیرد. در وهله اول دولت باید فرصت‌های سوداگری جذاب‌تری غیر از اسکناس ارز ایجاد کند. ایجاد بازار آتی ارز می‌تواند تقاضای سوداگری را از بازار اسکناس منحرف کند و بازار کوچک اسکناس که هم اینک نقش بازار رهبر و نرخ گذار برای کل بازار پیدا کرده را از فشار تقاضای سوداگری نجات دهد. ممکن است گفته شود که اگرچه در بازار آتی همه تسویه‌ها در سررسید انجام نمی‌شود و موقعیت‌ها قبل از سررسید بسته می‌شود، اما بالاخره بخشی از تسویه‌ها انجام خواهد شد و بازهم به اسکناس ارز نیاز خواهد بود. راه حل این مسئله نیز در تسویه ریالی بازار آتی است.


گروه های زیر مجموعه اقتصادی

اقتصاد کلان
اقتصاد کلان

آخرین اخبار

حریق مرگبار خودرو پس از تصادف- عکس
سخنگوی سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران از حریق مرگبار یک خودرو در پی وقوع حادثه تصادف در اتوبان تهران-قم خبر داد.
می‌خواهیم با اسرائیل صلح کنیم!
«خالد بن احمد آل خلیفه»، وزیر امور خارجه بحرین، در مصاحبه با یک روزنامه صهیونیستی برای نخستین بار به صراحت از تصمیم وقیحانه این کشور برای برقراری رابطه با رژیم صهیونیستی سخن گفت.
یک زن روی صورت پسر ترامپ آب دهان انداخت
شب گذشته (سه‌شنبه شب) یکی از کاکنان خانم یک رستوران مشهور و محبوب در شیکاگو روی اریک ترامپ، پسر دوم دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا، آب دهان انداخت.
اعلام زمان جدید دیدار پوتین و ترامپ در ژاپن
کرملین امروز اعلام کرد ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در ۲۸ ژوئن (پس فردا) و در حاشیه نشست گروه بیست دیداری یک ساعته با یکدیگر خواهند داشت.
اتهام‌زنی ترامپ علیه مولر
در پی موافقت رابرت مولر، بازپرس ویژه تحقیقات درباره دخالت ادعایی روسیه در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۶ آمریکا با شهادت علنی در کنگره، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا او را به نابود کردن مکاتبات اداره تحقیقات فدرال این کشور (اف‌بی‌آی) متهم کرد. این در حالی است که ترامپ برای اثبات اتهامات خود علیه مولر مدرکی ارائه نکرد.
فروش سلاح به عربستان و امارات تعلیق شد
شبکه الجزیره به نقل از سازمان عفو بین‌الملل گزارش داد پارلمان ایتالیا فروش سلاح به عربستان سعودی و امارات متحده عربی را به حالت تعلیق درآورد.
انتقاد عفو بین الملل از سیاست‌های ترامپ
در حساب توئیتری سازمان عفو بین الملل آمده است: انتشار تصویر دلخراش مرگ کودک مکزیکی به همراه پدرش در مرز آمریکا باعث وحشت از سیاست‌های مهاجرتی دولت دونالد ترامپ شده است.
واکنش «حزب الله عراق» به ادعای جدید آمریکا
گردان‌های حزب‌الله عراق شامگاه چهارشنبه (۵ تیر) به ادعای آمریکا در انجام حملات سایبری علیه این نیروها واکنش نشان داد.
تشکر «محمود عباس» از لبنان
«محمود عباس» رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین چهارشنبه شب در تماس تلفنی با «نبیه بری» رئیس پارلمان لبنان از حمایت‌های این کشور از فلسطین تشکر کرد.
گزارش سازمان ملل در راستای منفعت ملت سوریه نیست
«بشار الجعفری» نماینده دائم سوریه در سازمان ملل روز چهارشنبه در نشست خبری شورای امنیت گفت که گزارش دبیرکل سازمان ملل درباره اوضاع سوریه، تکرار ادعاهای برخی از کشورهای متخاصم است.

پر بازدید ترین اخبار امروز

ماجرای حضور افشین قطبی در پرسپولیس
پس از جدایی برانکو ایوانکوویچ از تیم فوتبال پرسپولیس تهران، مدیران این باشگاه با حضور در ترکیه در صدد مذاکره با مربیان خارجی و جایگزینی آن به جای مرد کروات بودند، اما دست خالی به تهران بازگشتند و قرار است سرمربی جدید در تهران انتخاب شود و سرخپوشان با ایمیل با او در ارتباط باشند.البته شنیده می‌شود گزینه اصلی پرسپولیسی ها، تاکیس لمونیس ۵۹ ساله است. این مربی سابقه حضور در تیم‌های المپیاکوس، لوادیاکوس، الرائد عربستان، پانینیوس و ... را دارد و در آسیا نیز کار کرده است.البته ساعتی پیش برخی رسانه‌ها اعلام کردند که احتمال دارد افشین قطبی سرمربی سرخپوشان پایتخت شود و قرار است این مربی روز شنبه به تهران بیاید تا با پرسپولیسی‌ها مذاکره کند. دلیل این اتفاق هزینه بالای مربیان خارجی است، اما خیلی زود تکذیب شد و مهدی حاج باقر، مدیر برنامه‌های افشین قطبی در گفتگو با خبرنگار ورزشی باشگاه خبرنگاران جوان در این باره بیان کرد: تاکنون پرسپولیسی‌ها با ما تماسی نداشتند و در این باره مذاکره‌ای صورت نگرفته است. قطبی اکنون در تهران حضور داشت و مشخص نیست چه زمانی به تهران می‌آید و شاید به طور کل به ایران نیاید.ا
حریق مرگبار خودرو پس از تصادف- عکس
سخنگوی سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران از حریق مرگبار یک خودرو در پی وقوع حادثه تصادف در اتوبان تهران-قم خبر داد.
می‌خواهیم با اسرائیل صلح کنیم!
«خالد بن احمد آل خلیفه»، وزیر امور خارجه بحرین، در مصاحبه با یک روزنامه صهیونیستی برای نخستین بار به صراحت از تصمیم وقیحانه این کشور برای برقراری رابطه با رژیم صهیونیستی سخن گفت.
نجات معجزه‌آسای علیرضا حیدری از خطر مرگ +عکس
پست اینستاگرامی علیرضا حیدری در واکنش به تصادفش که به طور معجزه‌آسایی از خطر مرگ نجات یافت.
مقام فرانسوی: آمریکا علاقه‎ای به مذاکره با ایران ندارد
بنا به اعلام یک منبع آگاه فرانسوی، علی‌رغم اصرارهای ظاهری دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا برای مذاکره با ایران، واشنگتن علاقه‌ای به دنبال کردن مذاکره با تهران ندارد.
کاهش تعداد دام سبک در کشور
فروش املاک در رهن بانک بدون تسویه حساب
افزایش ۳ درصدی ساخت واحدهای مسکونی
قیمت سکه، طلا و ارز در روز چهارشنبه
ناخرسندی وزارت اقتصاد از تحویل گرفتن سامانه جنجالی حقوق
تخلف برخی شرکت‌های سهام عدالت در پرداخت سود
شاخص بورس تخت گاز می‌رود
حد نصاب مالیات معاملات کوچک ۳۲ میلیون اعلام شد
دلار عقب نشست
کلاهبرداری یک صرافی در سامانه نیما