نگاهی به آیینهای محرم در جنوب استان خراسان رضوی

07:32 ۶۱ روز و ۸ ساعت پیش ایرنا 341 0
نگاهی به آیینهای محرم در جنوب استان خراسان رضوی

گناباد- ایرنا- عزاداریهای محرم در نقاط مختلف کشور با آداب و رسوم خاص همراه است و دلباختگان اهل بیت عصمت و طهارت (ع) از همین طریق ارادت خود را به این بزرگواران و سرور و سالار شهیدان حضرت امام حسین(ع) نشان می دهند.

ایرنا

این آیین در گناباد و بجستان واقع در جنوب خراسان رضوی حال و هوای خاص دارد. 300 هیات مذهبی در این شهرستانها از چند روز پیش از آغاز ماه محرم خود را برای سوگواری ایام شهادت حضرت سیدالشهدا(ع) و یاران فدارکارش آماده می کنند.
در ماه محرم بیرقهای سیاه در معابر عمومی و سردر مساجد، حسینیه ها و تکایا، ادارات و واحدهای تولیدی و مراکز آموزش عالی و حوزه های علمیه نصب شده و جمعی از جوانان هم در حال تدارک برپایی ایستگاههای صلواتی برای پذیرایی از عزاداران حسینی هستند.
آداب و رسوم خاصی از دیرباز در ایام محرم از جمله دهه نخست این ماه برگزار می شود که نشاندهنده دلباختگی مردم ایران زمین به اهل بیت (ع) است. از جمله این آیینها می توان به نخل بندانی، نخل گردانی، تعزیه خوانی، تعزیه و شبیه گردانی به همراه برگزاری آیین سوگواری و سینه زنی و زنجیرزنی اشاره کرد.
در این میان تعریه خوانی در منطقه نوقاب گناباد حال و هوای خاصی دارد. آیین تعزیه خوانی گناباد با قدمت بیش از 200 سال به عنوان یکی از مناطق نخستین تعزیه خوانی در ایران شناخته می شود. مراسم تعزیه خوانی در 12 منطقه و روستای گناباد از جمله نوقاب، رهن، بیلند و باغ آسیا برگزار می شود. تعزیه خوانی نوقاب از قدمت و اصالت خاصی برخوردار است.
پایه گذار مراسم تعزیه خوانی در شهرهای جنوبی خراسان رضوی و شهرستان گناباد فردی به نام عبدالله نوقابی بود که بیش از 200 سال پیش و در اواخر دوره زندیه و آغاز سلسله قاجار از یکی دیگر از شهرهای خراسان به گناباد آمد، در منطقه نوقاب سکنی گزید و 80 مجلس مختلف شبیه خوانی را وقف مجالس تعزیه خوانی کرد.
حاج عبدالله نوقابی مردی باتقوا، بانفوذ، ثروتمند و نیکوکار بود و باقیات صالحاتی چون مسجد، حسینیه، حمام و آب انبار در این منطقه از خود به یادگار گذاشته که تمام آنها با نام خود او باقی است. بعد از حاج عبدالله نوقابی فرزندان وی همچنان این آیین را زنده نگهداشتند و به تدریج تعزیه خوانی در 11 نقطه دیگر شهرستان گناباد دایر شد.

* نخل بندانی و نخل گردانی
یکی از آیینهای سنتی بسیار کهن عزاداری محرم و نماد بارز ارادت مردم گناباد و بجستان به حضرت سیدالشهدا(ع) نخل بندانی و نخل گردانی است.
نخل دارای 10 پایه است و نسل به نسل به صورت موروثی بین نخل ‌چیان می ‌چرخد. نخل با حضور 14 نفر جا به جا می‌ شود ولی در ابتدای حرکت نخل همه حاضران برای کمک به بلند کردن نخل مشارکت می کنند.
برای هر پایه نخل 2 نفر دیگر هم به حالت پشتیبان حاضر هستند که در صورت خسته شدن نفر اصلی آنان هدایت و کنترل پایه را در اختیار می گیرند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بجستان به خبرنگار ایرنا گفت: عزاداران حسینی در آیین سنتی نخل گردانی صندوقهایی را به شکل ضریح یا نخل آراسته می کنند و به عنوان نماد تابوت شهدای کربلا می گردانند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گناباد هم گفت: آیین نخل بندانی و نخل گردانی به عنوان یکی از مهمترین آیین این شهرستان در ماه محرم ریشه طولانی در تاریخ این مرز و بوم دارد.
علیرضا شناسایی افزود: تشییع نمادین در فرهنگ ایران پیشینه ای طولانی دارد و نمونه برجسته آن آیین سالیانه سوگ سیاوش و حمل تابوت او بوده است و نخل‌ بندی و تزئین نخل به عنوان تابوت برای مردگان جوان، مشاهیر و افراد محبوب سابقه‌ ای هزاران ساله در این دیار دارد.
وی اظهار داشت: مراسم نخل ‌گردانی همراه با سینه ‌زنی و شبیه ‌سازی به شکل امروز از دوران صفوی در گناباد رواج یافته است، نخل تابوت بزرگ و بلندی می باشد که بر آن خنجر، شمشیر، پارچه های قیمتی و آیینه هایی بسته می شود و آن را در روز عاشورا به عنوان نمادی از تابوت حضرت امام حسین (ع) به حرکت در می آورند.
وی گفت: نخل بندانی و نخل گردانی به عنوان یک همایش بزرگ اجتماعی فرهنگی و دینی در مناطق شهری و روستایی این شهرستان با شکوه خاصی برگزار می شود و موجب اتحاد و همدلی آحاد جامعه می شود.
شناسایی عناصر تشکیل دهنده نخل را نمادین توصیف کرد و افزود: پارچه سیاه نخل نماد سوگ و ماتم، نخل نماد تابوت سیدالشهدا (ع) و شمشیر و نیزه نماد تیر و نیزه های وارد شده بر بدن حضرت امام حسین (ع)، آینه نماد نور وجود حضرت سید الشهدا (ع)، سرو و نخل نماد قامت حضرت علی اکبر (ع) است.
وی اظهار داشت: پنجه های فلزی نخل نماد دستان حضرت ابوالفضل العباس (ع)، زنگ نماد زنگ کاروان حضرت امام حسین (ع) ، سیب سرخ نماد سرخی خون سرور و سالار شهیدان (ع) و میوه بهشتی است.
وی گفت: پارچه های زینتی نخل نمادی از حجله قاسم بن حسن (ع) و تنوع رنگ این پارچه ها نشانگر تنوع افکار و عقاید، ایده ها و مذاهب گوناگون است که در ایام محرم در قالب یک هدف و اعتقاد به اهداف حضرت امام حسین (ع) بصورت متمرکز و متحد به عزاداری می پردازند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گناباد افزود: بعد از آنکه چوب های نخل به وسیله مهار و طنابهای مویی با مهارت خاصی به هم متصل می شود بزرگان و افراد با تجربه به تزیین آن می پردازند.
آیین نخل گردانی در گناباد از ابتدای صبح روز عاشورا آغاز می شود و باور عام بر این است که مشایعت نخل و نشستن گرد و خاک ناشی از حرکت نخل بر آنان باعث برکت و سلامتی آنها می شود.
قصبه شهر گناباد سه نخل دارد. یکی از این نخلها به نخل سادات مشهور است و به خاطر احترام پیشاپیش سایر نخلها حرکت می کند.
در آیین نخل گردانی و نخل آرایی افراد بسیاری با نذر و نیازهای مختلف در مسیر حرکت نخل و با پذیرایی از خادمین و عزاداران حضرت اباعبدالله الحسین (ع) به روشهای مختلف از جمله پخش نقل و نبات و شله زرد و نان و غذاهای محلی ارادت خود را به حضرت امام حسین (ع) نشان می دهند.

* آیین واویلای 'مند' سنت کهن مصائب حسینی در گناباد
آیین واویلای روستای 'مند' گناباد با حضور 15 گروه در سه مسجد این روستا برگزار می شود و با نوای 'واویلا' مردم به حضور در مراسم عزای حضرت امام حسین (ع) دعوت می شوند.
مرثیه واویلای 'مند' با قدمت بیش از یکصد سال در دهه نخست محرم صبح، ظهر و شب قبل از عزاداری اصلی در مساجد و حسینیه های روستای مند برگزار می شود و در اجرای این آیین افراد به صورت یک حلقه نشسته و یک نفر به عنوان اجرا کننده اشعاری در خصوص واقعه عاشورا از سروده های محتشم کاشانی، عبدالجواد خراسانی و عباس حسینی جوهری قرائت می کند و هر شعری که خوانده می شود مستمعان نیز پایان آن را می خوانند.
شهرستانهای گناباد و بجستان با 130 هزار نفر جمعیت به ترتیب در 287 و 278 کیلومتری جنوب مشهد قرار دارند.
2095/ 6053


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

کشوری که تمیزترین اسکناس های دنیا را دارد!
حتماً به یاد دارید که در دوران کودکی وقتی به اسکناس یا سکه‌های پول دست می‌زدید، پدر و مادرها می‌گفتند دست‌های خود را بشویید. این یک توصیه درست و به جا بود چون همه می‌دانند که اسکناس‌های پول در دست هزاران نفر می‌چرخد و معلوم نیست که چه میکروب‌ها و باکتری‌هایی روی این برگه‌های با ارزش اما کثیف جمع شده‌اند.
انریکه: فوتبال با ما برخورد عالادنه نداشت
سرمربی اسپانیا پس از شکست مقابل کرواسی گفت:ما باید بازی را دوباره تماشا کنیم تا اشتباهاتی که در این دیدار مرتکب شدیم را ببینیم.
راموس با مصدومیت اردوی ماتادور‌ها را ترک کرد
کاپیتان تیم ملی اسپانیا به خاطر مصدومیت اردوی این تیم را به مقصد مادرید ترک کرد.
دالیچ: مستحق برد مقابل اسپانیا بودیم
سرمربی تیم ملی کرواسی پس از پیروزی مقابل اسپانیا گفت: ما در این بازی به شکل متفاوتی بازی کردیم و مستحق این برد بودیم.
لو: نیمه اول خوبی مقابل روسیه داشتیم
سرمربی تیم فوتبال آلمان گفت:نیمه اول خوبی داشتیم و بر بازی مسلط بودیم.
جنگ ۲ چهره معروف استقلال در اصفهان!
منصوریان روز گذشته به عنوان سرمربی تیم ذوب‌آهن انتخاب شد.
امید نمازی از ذوب‌آهن شکایت نمی‌کند
امید نمازی می‌گوید از ذوب‌آهن شکایت نمی‌کند.
واکنش تاج به اتفاق عجیب در ورزشگاه آزادی
رییس فدراسیون فوتبال اعلام کرد که به موضوع درگیری اوسیانو کروز با یک خبرنگار رسیدگی خواهد کرد.
یوونتوس بابت مارسلو به رئال ۵۰ میلیون می‌پردازد
تیم فوتبال یوونتوس طبق نوشته یکی از نشریات ایتالیا آمادگی پرداخت مبلغ خوبی بابت مدافع با تجربه برزیلی کهکشانی‌ها دارد.
نویر: پیروزی بر روسیه اهمیت زیادی دارد
دروازه‌بان تیم ملی فوتبال آلمان معتقد است پیروزی بر روسیه هرچند در دیداری دوستانه بود اما ارزش زیادی دارد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

اطلاعیه وزارت صنعت درباره افزایش قیمت خودرو
روابط عمومی وزارت صمت اعلام کرد: هیچ تصمیمی برای افزایش قیمت خودرو از سوی این وزارتخانه اتخاذ نشده است.
۱۳ شاخص‌ اقتصاد ایران در سایه تحریم‌- ذخایر ارز ۱۰۰ میلیارد دلار- شکست تحریم نفت
صندوق بین‌المللی پول با بررسی شاخص های کلان اقتصاد ایران از تولید ناخالص داخلی ۴۳۰ میلیارد دلاری، رشد ۰.۲ درصدی بخش غیرنفتی، ذخایر ارزی حدود ۱۰۰ میلیارد دلاری در سال جاری و ناکامی آمریکا در صفر کردن صادرات نفت ایران طی امسال و سال آینده خبر داد.
هاشمی: شورا از انتصابات شهرداری راضی نیست
واکنش توییتری محسن هاشمی به انتصابات دقیقه نودی افشانی در شهرداری تهران را مشاهده می کنید.
دیدار وزرای فرهنگ ایران و روسیه در سن پترزبورگ
«سید عباس صالحی» وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با «ولادیمیر مدینسکی» همتای روسی خود دیدار کرد.
جدیدترین اخبار مربوط به ˮتصادف خودروی مدیرعامل سازمان تامین اجتماعیˮ| ˮنوربخشˮ ‌و ˮتاج‌الدینیˮ جان باختند-راننده تانکر ‌بازداشت شد-شریعتمداری تسلیت گفت‌+ تصاویر
خودروی مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی که عصر امروز در ورودی شهر گرگان دچار حادثه شده بود، بر اثر آن «نوربخش» مدیرعامل ‌و «تاج‌الدینی» معاون حقوقی این سازمان درگذشتند.
22 گروه گردشگر وارد تربت حیدریه شدند
مالکیت ٧٠ درصد موقافات خراسان رضوی ثبت شده است
شکوفایی وقف در ایران مدیون پیروزی انقلاب است
گرامیداشت علامه قاضی در حرم مطهر رضوی برگزار شد
همایش یاران وقف و فعالان قرآنی مهریز برگزار شد
همایش تشکیلاتی اعضای انجمن‌های اسلامی مدارس یزد آغاز شد
استاندار قزوین درگذشت 2 مدیر تامین اجتماعی کشور را تسلیت گفت
نشست کتابخوان پدافند غیر عامل در آستارا برگزار شد
مسابقات قرآن کارکنان تامین اجتماعی در مشهد پایان یافت
مطالعه کتاب ارتباط زندانیان را با جهان بیرون برقرار می کند