نگاهی به آیینهای محرم در جنوب استان خراسان رضوی

07:32 ۳ روز و ۱۰ ساعت پیش ایرنا 39 0
نگاهی به آیینهای محرم در جنوب استان خراسان رضوی

گناباد- ایرنا- عزاداریهای محرم در نقاط مختلف کشور با آداب و رسوم خاص همراه است و دلباختگان اهل بیت عصمت و طهارت (ع) از همین طریق ارادت خود را به این بزرگواران و سرور و سالار شهیدان حضرت امام حسین(ع) نشان می دهند.

ایرنا

این آیین در گناباد و بجستان واقع در جنوب خراسان رضوی حال و هوای خاص دارد. 300 هیات مذهبی در این شهرستانها از چند روز پیش از آغاز ماه محرم خود را برای سوگواری ایام شهادت حضرت سیدالشهدا(ع) و یاران فدارکارش آماده می کنند.
در ماه محرم بیرقهای سیاه در معابر عمومی و سردر مساجد، حسینیه ها و تکایا، ادارات و واحدهای تولیدی و مراکز آموزش عالی و حوزه های علمیه نصب شده و جمعی از جوانان هم در حال تدارک برپایی ایستگاههای صلواتی برای پذیرایی از عزاداران حسینی هستند.
آداب و رسوم خاصی از دیرباز در ایام محرم از جمله دهه نخست این ماه برگزار می شود که نشاندهنده دلباختگی مردم ایران زمین به اهل بیت (ع) است. از جمله این آیینها می توان به نخل بندانی، نخل گردانی، تعزیه خوانی، تعزیه و شبیه گردانی به همراه برگزاری آیین سوگواری و سینه زنی و زنجیرزنی اشاره کرد.
در این میان تعریه خوانی در منطقه نوقاب گناباد حال و هوای خاصی دارد. آیین تعزیه خوانی گناباد با قدمت بیش از 200 سال به عنوان یکی از مناطق نخستین تعزیه خوانی در ایران شناخته می شود. مراسم تعزیه خوانی در 12 منطقه و روستای گناباد از جمله نوقاب، رهن، بیلند و باغ آسیا برگزار می شود. تعزیه خوانی نوقاب از قدمت و اصالت خاصی برخوردار است.
پایه گذار مراسم تعزیه خوانی در شهرهای جنوبی خراسان رضوی و شهرستان گناباد فردی به نام عبدالله نوقابی بود که بیش از 200 سال پیش و در اواخر دوره زندیه و آغاز سلسله قاجار از یکی دیگر از شهرهای خراسان به گناباد آمد، در منطقه نوقاب سکنی گزید و 80 مجلس مختلف شبیه خوانی را وقف مجالس تعزیه خوانی کرد.
حاج عبدالله نوقابی مردی باتقوا، بانفوذ، ثروتمند و نیکوکار بود و باقیات صالحاتی چون مسجد، حسینیه، حمام و آب انبار در این منطقه از خود به یادگار گذاشته که تمام آنها با نام خود او باقی است. بعد از حاج عبدالله نوقابی فرزندان وی همچنان این آیین را زنده نگهداشتند و به تدریج تعزیه خوانی در 11 نقطه دیگر شهرستان گناباد دایر شد.

* نخل بندانی و نخل گردانی
یکی از آیینهای سنتی بسیار کهن عزاداری محرم و نماد بارز ارادت مردم گناباد و بجستان به حضرت سیدالشهدا(ع) نخل بندانی و نخل گردانی است.
نخل دارای 10 پایه است و نسل به نسل به صورت موروثی بین نخل ‌چیان می ‌چرخد. نخل با حضور 14 نفر جا به جا می‌ شود ولی در ابتدای حرکت نخل همه حاضران برای کمک به بلند کردن نخل مشارکت می کنند.
برای هر پایه نخل 2 نفر دیگر هم به حالت پشتیبان حاضر هستند که در صورت خسته شدن نفر اصلی آنان هدایت و کنترل پایه را در اختیار می گیرند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بجستان به خبرنگار ایرنا گفت: عزاداران حسینی در آیین سنتی نخل گردانی صندوقهایی را به شکل ضریح یا نخل آراسته می کنند و به عنوان نماد تابوت شهدای کربلا می گردانند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گناباد هم گفت: آیین نخل بندانی و نخل گردانی به عنوان یکی از مهمترین آیین این شهرستان در ماه محرم ریشه طولانی در تاریخ این مرز و بوم دارد.
علیرضا شناسایی افزود: تشییع نمادین در فرهنگ ایران پیشینه ای طولانی دارد و نمونه برجسته آن آیین سالیانه سوگ سیاوش و حمل تابوت او بوده است و نخل‌ بندی و تزئین نخل به عنوان تابوت برای مردگان جوان، مشاهیر و افراد محبوب سابقه‌ ای هزاران ساله در این دیار دارد.
وی اظهار داشت: مراسم نخل ‌گردانی همراه با سینه ‌زنی و شبیه ‌سازی به شکل امروز از دوران صفوی در گناباد رواج یافته است، نخل تابوت بزرگ و بلندی می باشد که بر آن خنجر، شمشیر، پارچه های قیمتی و آیینه هایی بسته می شود و آن را در روز عاشورا به عنوان نمادی از تابوت حضرت امام حسین (ع) به حرکت در می آورند.
وی گفت: نخل بندانی و نخل گردانی به عنوان یک همایش بزرگ اجتماعی فرهنگی و دینی در مناطق شهری و روستایی این شهرستان با شکوه خاصی برگزار می شود و موجب اتحاد و همدلی آحاد جامعه می شود.
شناسایی عناصر تشکیل دهنده نخل را نمادین توصیف کرد و افزود: پارچه سیاه نخل نماد سوگ و ماتم، نخل نماد تابوت سیدالشهدا (ع) و شمشیر و نیزه نماد تیر و نیزه های وارد شده بر بدن حضرت امام حسین (ع)، آینه نماد نور وجود حضرت سید الشهدا (ع)، سرو و نخل نماد قامت حضرت علی اکبر (ع) است.
وی اظهار داشت: پنجه های فلزی نخل نماد دستان حضرت ابوالفضل العباس (ع)، زنگ نماد زنگ کاروان حضرت امام حسین (ع) ، سیب سرخ نماد سرخی خون سرور و سالار شهیدان (ع) و میوه بهشتی است.
وی گفت: پارچه های زینتی نخل نمادی از حجله قاسم بن حسن (ع) و تنوع رنگ این پارچه ها نشانگر تنوع افکار و عقاید، ایده ها و مذاهب گوناگون است که در ایام محرم در قالب یک هدف و اعتقاد به اهداف حضرت امام حسین (ع) بصورت متمرکز و متحد به عزاداری می پردازند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گناباد افزود: بعد از آنکه چوب های نخل به وسیله مهار و طنابهای مویی با مهارت خاصی به هم متصل می شود بزرگان و افراد با تجربه به تزیین آن می پردازند.
آیین نخل گردانی در گناباد از ابتدای صبح روز عاشورا آغاز می شود و باور عام بر این است که مشایعت نخل و نشستن گرد و خاک ناشی از حرکت نخل بر آنان باعث برکت و سلامتی آنها می شود.
قصبه شهر گناباد سه نخل دارد. یکی از این نخلها به نخل سادات مشهور است و به خاطر احترام پیشاپیش سایر نخلها حرکت می کند.
در آیین نخل گردانی و نخل آرایی افراد بسیاری با نذر و نیازهای مختلف در مسیر حرکت نخل و با پذیرایی از خادمین و عزاداران حضرت اباعبدالله الحسین (ع) به روشهای مختلف از جمله پخش نقل و نبات و شله زرد و نان و غذاهای محلی ارادت خود را به حضرت امام حسین (ع) نشان می دهند.

* آیین واویلای 'مند' سنت کهن مصائب حسینی در گناباد
آیین واویلای روستای 'مند' گناباد با حضور 15 گروه در سه مسجد این روستا برگزار می شود و با نوای 'واویلا' مردم به حضور در مراسم عزای حضرت امام حسین (ع) دعوت می شوند.
مرثیه واویلای 'مند' با قدمت بیش از یکصد سال در دهه نخست محرم صبح، ظهر و شب قبل از عزاداری اصلی در مساجد و حسینیه های روستای مند برگزار می شود و در اجرای این آیین افراد به صورت یک حلقه نشسته و یک نفر به عنوان اجرا کننده اشعاری در خصوص واقعه عاشورا از سروده های محتشم کاشانی، عبدالجواد خراسانی و عباس حسینی جوهری قرائت می کند و هر شعری که خوانده می شود مستمعان نیز پایان آن را می خوانند.
شهرستانهای گناباد و بجستان با 130 هزار نفر جمعیت به ترتیب در 287 و 278 کیلومتری جنوب مشهد قرار دارند.
2095/ 6053


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

ساير حوزه ها
ساير حوزه ها

آخرین اخبار

زور دختران والیبال به چین نرسید
تیم ملى والیبال زنان ایران مقابل چین با نتیجه ٣ بر صفر شکست خورد.
جام قهرمانی آسیا امسال برای السد است
عضو هیئت مدیره باشگاه السد گفت: به نظرم امسال السد شایسته قهرمانی در آسیا است و ان شا الله جام لیگ قهرمانان آسیا امسال از آن ما خواهد بود.
اسپالتی خوشحال از شب دراماتیک جوزپه مه آتزا
سرمربی اینتر از پیروزی که تیمش در دیدار برابر تاتنهام به دست آورد خوشحال است و تاکید کرد که این پیروزی اعتماد به نفس بازیکنان را بالا خواهد برد.
کلوپ در تعجب از درخشش مهاجم برزیلی تیمش
سرمربی آلمانی لیورپول بعد از پیروزی برابر پاری سن ژرمن به ستایش از مهاجم برزیلی تیمش پرداخت.
مائورو ایکاردی: می‌توانیم با هر تیمی رقابت کنیم
مائورو ایکاردی معتقد است تیم فوتبال اینتر قدرت رویارویی با هر تیمی را دارد.
فتحی: باید برای ستاره سوم تلاش کنیم
امیرحسین فتحی, سرپرست باشگاه استقلال در جمع بازیکنان این تیم تاکید کرد: باید فصل گذشته لیگ قهرمانان آسیا را فراموش و برای کسب ستارم سوم استقلال در فصل آینده این رقابت‌ها تلاش کنیم.
اخطار‌های شفر به آبی‌پوشان
سرمربی تیم فوتبال استقلال تهران در پایان تمرین امروز با تاکید بر اینکه همه بازیکنان برای کل تیم باید بجنگند گفت: هیچ بازیکنی حق ندارد با صورت ناراحت روی نیمکت بنشیند.
رویای الدحیل برابر پرسپولیس به کابوس تبدیل شد
یک مفسر مطرح فوتبال قطر سرمربی تونسی تیم فوتبال الدحیل را به خاطر شکست برابر پرسپولیس و حذف از لیگ قهرمانان آسیا مورد انتقاد قرار داد.
غیبت نیومایر، گرو و اسماعیلی در حضور فتحی
تمرین امروز تیم فوتبال استقلال در غیبت ۳ بازیکنان تیم برگزار شد.
واکنش فتح‌الله‌زاده به خبر مدیر شرط بند استقلال
مدیرعامل سابق استقلال می‌گوید هیچگاه سمت شرط‌بندی نرفته است.

پر بازدید ترین اخبار امروز

آیا می‌شود در ماه محرم ازدواج کرد؟
احکام شرعی در خصوص خواستگاری، عقد و ازدواج در ماه محرم و صفر را در این گزارش بخوانید.
فرزندان خردسال طلبه جوانی که کشته شد
باشگاه خبرنگاران تصویر سه فرزند محمد تولایی طلبه جوان مشهدی را که چند روز پیش مورد حمله افراد ناشناس قرار گرفته بود، و صبح دیروز در بیمارستان قائم مشهد به لقاءالله پیوست،منتشر کرد.
توصیه «هاشم خان» برای نذری دادن- عکس
مهدی سلطانی متن زیر را در صفحه اینستاگرامش منتشر کرد.
والورده: کارهای خارق العاده، عادت مسی است
سرمربی بارسا در نشست خبری پس از بازی با آیندهوون به تمجید از لیونل مسی، فوق ستاره آرژانتینی خود پرداخت.
شعار مراسم امسال اربعین حسینی انتخاب شد
نشست شورای راهبردی اربعین حسینی عصر سه شنبه با هدف تسهیل و روان‌سازی امور مربوط به اربعین حسینی در محل وزارت کشور برگزار شد.
مراسم عزاداری تاسوعا در دفتر رهبری در قم برگزار شد
جنوب شرق استان تهران در تاسوعای حسینی به سوگ نشست
تجلی مرثیه شهدای کربلا در آیین مشعل‌گردانی
نماز ظهر تاسوعا با حضور عزاداران حسینی در قم اقامه شد
کرمان غرق در عزای اباعبدالله الحسین (ع) است
سپاه آستارا بین دانش آموزان نیازمند، نوشت افزار توزیع کرد
قم در روز تاسوعای حسینی به سوگ نشست
قبله تهران در تاسوعای حسینی غرق در سوگ و ماتم شد
سرویس مدرسه دانش آموزان استثنایی بوشهر رایگان می شود
کربلا، درس عمل به تکلیف در شرایط دشوار است