نگاهی به آیینهای محرم در جنوب استان خراسان رضوی

07:32 ۱۲۹ روز و ۱۰ ساعت پیش ایرنا 408 0
نگاهی به آیینهای محرم در جنوب استان خراسان رضوی

گناباد- ایرنا- عزاداریهای محرم در نقاط مختلف کشور با آداب و رسوم خاص همراه است و دلباختگان اهل بیت عصمت و طهارت (ع) از همین طریق ارادت خود را به این بزرگواران و سرور و سالار شهیدان حضرت امام حسین(ع) نشان می دهند.

ایرنا

این آیین در گناباد و بجستان واقع در جنوب خراسان رضوی حال و هوای خاص دارد. 300 هیات مذهبی در این شهرستانها از چند روز پیش از آغاز ماه محرم خود را برای سوگواری ایام شهادت حضرت سیدالشهدا(ع) و یاران فدارکارش آماده می کنند.
در ماه محرم بیرقهای سیاه در معابر عمومی و سردر مساجد، حسینیه ها و تکایا، ادارات و واحدهای تولیدی و مراکز آموزش عالی و حوزه های علمیه نصب شده و جمعی از جوانان هم در حال تدارک برپایی ایستگاههای صلواتی برای پذیرایی از عزاداران حسینی هستند.
آداب و رسوم خاصی از دیرباز در ایام محرم از جمله دهه نخست این ماه برگزار می شود که نشاندهنده دلباختگی مردم ایران زمین به اهل بیت (ع) است. از جمله این آیینها می توان به نخل بندانی، نخل گردانی، تعزیه خوانی، تعزیه و شبیه گردانی به همراه برگزاری آیین سوگواری و سینه زنی و زنجیرزنی اشاره کرد.
در این میان تعریه خوانی در منطقه نوقاب گناباد حال و هوای خاصی دارد. آیین تعزیه خوانی گناباد با قدمت بیش از 200 سال به عنوان یکی از مناطق نخستین تعزیه خوانی در ایران شناخته می شود. مراسم تعزیه خوانی در 12 منطقه و روستای گناباد از جمله نوقاب، رهن، بیلند و باغ آسیا برگزار می شود. تعزیه خوانی نوقاب از قدمت و اصالت خاصی برخوردار است.
پایه گذار مراسم تعزیه خوانی در شهرهای جنوبی خراسان رضوی و شهرستان گناباد فردی به نام عبدالله نوقابی بود که بیش از 200 سال پیش و در اواخر دوره زندیه و آغاز سلسله قاجار از یکی دیگر از شهرهای خراسان به گناباد آمد، در منطقه نوقاب سکنی گزید و 80 مجلس مختلف شبیه خوانی را وقف مجالس تعزیه خوانی کرد.
حاج عبدالله نوقابی مردی باتقوا، بانفوذ، ثروتمند و نیکوکار بود و باقیات صالحاتی چون مسجد، حسینیه، حمام و آب انبار در این منطقه از خود به یادگار گذاشته که تمام آنها با نام خود او باقی است. بعد از حاج عبدالله نوقابی فرزندان وی همچنان این آیین را زنده نگهداشتند و به تدریج تعزیه خوانی در 11 نقطه دیگر شهرستان گناباد دایر شد.

* نخل بندانی و نخل گردانی
یکی از آیینهای سنتی بسیار کهن عزاداری محرم و نماد بارز ارادت مردم گناباد و بجستان به حضرت سیدالشهدا(ع) نخل بندانی و نخل گردانی است.
نخل دارای 10 پایه است و نسل به نسل به صورت موروثی بین نخل ‌چیان می ‌چرخد. نخل با حضور 14 نفر جا به جا می‌ شود ولی در ابتدای حرکت نخل همه حاضران برای کمک به بلند کردن نخل مشارکت می کنند.
برای هر پایه نخل 2 نفر دیگر هم به حالت پشتیبان حاضر هستند که در صورت خسته شدن نفر اصلی آنان هدایت و کنترل پایه را در اختیار می گیرند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بجستان به خبرنگار ایرنا گفت: عزاداران حسینی در آیین سنتی نخل گردانی صندوقهایی را به شکل ضریح یا نخل آراسته می کنند و به عنوان نماد تابوت شهدای کربلا می گردانند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گناباد هم گفت: آیین نخل بندانی و نخل گردانی به عنوان یکی از مهمترین آیین این شهرستان در ماه محرم ریشه طولانی در تاریخ این مرز و بوم دارد.
علیرضا شناسایی افزود: تشییع نمادین در فرهنگ ایران پیشینه ای طولانی دارد و نمونه برجسته آن آیین سالیانه سوگ سیاوش و حمل تابوت او بوده است و نخل‌ بندی و تزئین نخل به عنوان تابوت برای مردگان جوان، مشاهیر و افراد محبوب سابقه‌ ای هزاران ساله در این دیار دارد.
وی اظهار داشت: مراسم نخل ‌گردانی همراه با سینه ‌زنی و شبیه ‌سازی به شکل امروز از دوران صفوی در گناباد رواج یافته است، نخل تابوت بزرگ و بلندی می باشد که بر آن خنجر، شمشیر، پارچه های قیمتی و آیینه هایی بسته می شود و آن را در روز عاشورا به عنوان نمادی از تابوت حضرت امام حسین (ع) به حرکت در می آورند.
وی گفت: نخل بندانی و نخل گردانی به عنوان یک همایش بزرگ اجتماعی فرهنگی و دینی در مناطق شهری و روستایی این شهرستان با شکوه خاصی برگزار می شود و موجب اتحاد و همدلی آحاد جامعه می شود.
شناسایی عناصر تشکیل دهنده نخل را نمادین توصیف کرد و افزود: پارچه سیاه نخل نماد سوگ و ماتم، نخل نماد تابوت سیدالشهدا (ع) و شمشیر و نیزه نماد تیر و نیزه های وارد شده بر بدن حضرت امام حسین (ع)، آینه نماد نور وجود حضرت سید الشهدا (ع)، سرو و نخل نماد قامت حضرت علی اکبر (ع) است.
وی اظهار داشت: پنجه های فلزی نخل نماد دستان حضرت ابوالفضل العباس (ع)، زنگ نماد زنگ کاروان حضرت امام حسین (ع) ، سیب سرخ نماد سرخی خون سرور و سالار شهیدان (ع) و میوه بهشتی است.
وی گفت: پارچه های زینتی نخل نمادی از حجله قاسم بن حسن (ع) و تنوع رنگ این پارچه ها نشانگر تنوع افکار و عقاید، ایده ها و مذاهب گوناگون است که در ایام محرم در قالب یک هدف و اعتقاد به اهداف حضرت امام حسین (ع) بصورت متمرکز و متحد به عزاداری می پردازند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گناباد افزود: بعد از آنکه چوب های نخل به وسیله مهار و طنابهای مویی با مهارت خاصی به هم متصل می شود بزرگان و افراد با تجربه به تزیین آن می پردازند.
آیین نخل گردانی در گناباد از ابتدای صبح روز عاشورا آغاز می شود و باور عام بر این است که مشایعت نخل و نشستن گرد و خاک ناشی از حرکت نخل بر آنان باعث برکت و سلامتی آنها می شود.
قصبه شهر گناباد سه نخل دارد. یکی از این نخلها به نخل سادات مشهور است و به خاطر احترام پیشاپیش سایر نخلها حرکت می کند.
در آیین نخل گردانی و نخل آرایی افراد بسیاری با نذر و نیازهای مختلف در مسیر حرکت نخل و با پذیرایی از خادمین و عزاداران حضرت اباعبدالله الحسین (ع) به روشهای مختلف از جمله پخش نقل و نبات و شله زرد و نان و غذاهای محلی ارادت خود را به حضرت امام حسین (ع) نشان می دهند.

* آیین واویلای 'مند' سنت کهن مصائب حسینی در گناباد
آیین واویلای روستای 'مند' گناباد با حضور 15 گروه در سه مسجد این روستا برگزار می شود و با نوای 'واویلا' مردم به حضور در مراسم عزای حضرت امام حسین (ع) دعوت می شوند.
مرثیه واویلای 'مند' با قدمت بیش از یکصد سال در دهه نخست محرم صبح، ظهر و شب قبل از عزاداری اصلی در مساجد و حسینیه های روستای مند برگزار می شود و در اجرای این آیین افراد به صورت یک حلقه نشسته و یک نفر به عنوان اجرا کننده اشعاری در خصوص واقعه عاشورا از سروده های محتشم کاشانی، عبدالجواد خراسانی و عباس حسینی جوهری قرائت می کند و هر شعری که خوانده می شود مستمعان نیز پایان آن را می خوانند.
شهرستانهای گناباد و بجستان با 130 هزار نفر جمعیت به ترتیب در 287 و 278 کیلومتری جنوب مشهد قرار دارند.
2095/ 6053


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

دین و اندیشه
دین و اندیشه

آخرین اخبار

در اینستای ستاره‌های خارجی؛ این تیلور سوئیفت سلفی باز!
در این سری مطالب ما سعی داریم به طور هفتگی گزیده ای از عکس های چهره های محبوبتان را با شما به اشتراک بگذاریم.
لیکنز: این جو را در جام جهانی هم تجربه نکردم!
سرمربی جدید تراکتورسازی از شور و شوق هواداران این تیم در بدو ورود به تبریز ابراز شگفتی کرد.
پیمان میری به سایپا پیوست
هافبک نفت مسجد سلیمان از نیم فصل دوم در سایپا حضور دارد.
تکذیب همکاری پروین و باشگاه بادران
پیشکسوت پرسپولیس به عنوان مدیرفنی باشگاه بادران تهران در لیگ دسته اول انتخاب نشده است.
زمان بازگشت هافبک مصدوم استقلال مشخص شد
هافبک عراقی تیم فوتبال استقلال تهران سه هفته دیگر مصدومیتش به پایان می‌رسد.
اسماعیل گونکالوس یک امضا تا استقلالی شدن!
بازیکن پیشین پاختاکور که سابقه حضور در لیگ برتر اسکاتلند را دارد گزینه اصلی استقلالی ها در ترکیه با این تیم مذاکرات نهایی را انجام می دهد.
آمار جالب تیم ملی ایران و بحرین در آفساید
در پایان دیدارهای مرحله یک هشتم نهایی جام ملت‌های فوتبال آسیا، تیم‌های ملی ایران و بحرین بابت قرار گرفتن در آفساید آمار جالبی از خود بر جای گذاشتند.
مخالفت یونایتد با انتقال اریک بایی به آرسنال
باشگاه منچستریونایتد مخالفت خود را با پیوستن قرضی مدافع ساحل عاجی‌اش به آرسنال اعلام کرد.
حمیدرضا طاهرخانی به سپیدرود پیوست
حمیدرضا طاهرخانی،‌ هافبک تیم فوتبال پرسپولیس به تیم سپیدرود پیوست.
داور ویدئویی دیدار ایران و چین مشخص شد
داور ازبکستانی تیم داوری ویدئو چک در دیدار ایران با چین را برعهده گرفت.

پر بازدید ترین اخبار امروز

نشست انجمن روزنامه‌نگاران مسلمان| طالب‌زاده: بازداشت مرضیه هاشمی نتیجه مستقیم زورگویی آمریکا است
نادر طالب‌زاده در نشست انجمن روزنامه‌نگاران مسلمان در خصوص بازداشت غیرقانونی خانم مرضیه هاشمی خبرنگار و گزارشگر شبکه ماهواره‌ای پرس‌تی‌وی، توسط اف‌بی‌ای در آمریکا گفت که بازداشت خانم هاشمی نتیجه مستقیم زورگویی آمریکا است.
AFC فغانی را در یک چهارم جام ملتهای آسیا کنار گذاشت!
مرحله یک چهارم نهایی در شرایطی با برگزاری ۴ دیدار پیگیری خواهد شد که علیرضا فغانی در این مرحله، بازی را قضاوت نخواهد کرد.
شناسایی پروتئینی برای کمک به تنظیم حافظه!
پژوهشگران آمریکایی در بررسی جدید خود، نوعی پروتئین را مشخص کردند که در نحوه عملکرد حافظه موثر است.
یخ‌های میوه‌ای رنگارنگ؛ پر از ویتامین و مخصوص بچه ها!
مکعب‌های یخ میوه‌ای بهترین راه تشویق بچه‌ها برای خوردن اسموتی مقوی و همراه با پروتئین است. به ویژه اینکه شما در تمامی ایام سال به میوه دسترسی دارید و می‌توانید با توجه به هر فصل یخ میوه‌ای همان فصل را درست کنید.
افتادن در دیگ بخار، ۳ کارگر را کُشت
مدیر روابط عمومی اورژانس تهران از سقوط ۳ نفر در دیگ بخار در شهرک صنعتی چرمشهر در ورامین خبر داد و گفت: متاسفانه ۲ نفر در این حادثه جان باختند.
نقش فرهنگ در توسعه برای مدیران استان ناشناخته است
تصمیمات حوزه جوانان باید اجرایی باشد
مدارس چند مقطع تحصیلی در برخی مناطق خراسان رضوی تعطیل شد
8200 دانش آموز دختر کردستانی زیر پوشش طرح خود مراقبتی هستند
حفظ انقلابی‌گری راهکار مقابله با تهاجم نرم دشمن است
هویت فرهنگی یک منطقه را به خاطر اغراض شخصی زیر سوال نبریم
راسته های فرهنگی در پایتخت افزایش می یابد
40 چهره فرهنگی هنری برتر در «فصل رویش» تجلیل می شوند
هزینه های جاری دولت روزانه هزار میلیارد تومان است
چهار همایش و جشنواره در کهگیلویه و بویراحمد برگزار می شود