نگاهی به آیینهای محرم در جنوب استان خراسان رضوی

07:32 ۲۱۶ روز و ۲۳ ساعت پیش ایرنا 446 0
نگاهی به آیینهای محرم در جنوب استان خراسان رضوی

گناباد- ایرنا- عزاداریهای محرم در نقاط مختلف کشور با آداب و رسوم خاص همراه است و دلباختگان اهل بیت عصمت و طهارت (ع) از همین طریق ارادت خود را به این بزرگواران و سرور و سالار شهیدان حضرت امام حسین(ع) نشان می دهند.

ایرنا

این آیین در گناباد و بجستان واقع در جنوب خراسان رضوی حال و هوای خاص دارد. 300 هیات مذهبی در این شهرستانها از چند روز پیش از آغاز ماه محرم خود را برای سوگواری ایام شهادت حضرت سیدالشهدا(ع) و یاران فدارکارش آماده می کنند.
در ماه محرم بیرقهای سیاه در معابر عمومی و سردر مساجد، حسینیه ها و تکایا، ادارات و واحدهای تولیدی و مراکز آموزش عالی و حوزه های علمیه نصب شده و جمعی از جوانان هم در حال تدارک برپایی ایستگاههای صلواتی برای پذیرایی از عزاداران حسینی هستند.
آداب و رسوم خاصی از دیرباز در ایام محرم از جمله دهه نخست این ماه برگزار می شود که نشاندهنده دلباختگی مردم ایران زمین به اهل بیت (ع) است. از جمله این آیینها می توان به نخل بندانی، نخل گردانی، تعزیه خوانی، تعزیه و شبیه گردانی به همراه برگزاری آیین سوگواری و سینه زنی و زنجیرزنی اشاره کرد.
در این میان تعریه خوانی در منطقه نوقاب گناباد حال و هوای خاصی دارد. آیین تعزیه خوانی گناباد با قدمت بیش از 200 سال به عنوان یکی از مناطق نخستین تعزیه خوانی در ایران شناخته می شود. مراسم تعزیه خوانی در 12 منطقه و روستای گناباد از جمله نوقاب، رهن، بیلند و باغ آسیا برگزار می شود. تعزیه خوانی نوقاب از قدمت و اصالت خاصی برخوردار است.
پایه گذار مراسم تعزیه خوانی در شهرهای جنوبی خراسان رضوی و شهرستان گناباد فردی به نام عبدالله نوقابی بود که بیش از 200 سال پیش و در اواخر دوره زندیه و آغاز سلسله قاجار از یکی دیگر از شهرهای خراسان به گناباد آمد، در منطقه نوقاب سکنی گزید و 80 مجلس مختلف شبیه خوانی را وقف مجالس تعزیه خوانی کرد.
حاج عبدالله نوقابی مردی باتقوا، بانفوذ، ثروتمند و نیکوکار بود و باقیات صالحاتی چون مسجد، حسینیه، حمام و آب انبار در این منطقه از خود به یادگار گذاشته که تمام آنها با نام خود او باقی است. بعد از حاج عبدالله نوقابی فرزندان وی همچنان این آیین را زنده نگهداشتند و به تدریج تعزیه خوانی در 11 نقطه دیگر شهرستان گناباد دایر شد.

* نخل بندانی و نخل گردانی
یکی از آیینهای سنتی بسیار کهن عزاداری محرم و نماد بارز ارادت مردم گناباد و بجستان به حضرت سیدالشهدا(ع) نخل بندانی و نخل گردانی است.
نخل دارای 10 پایه است و نسل به نسل به صورت موروثی بین نخل ‌چیان می ‌چرخد. نخل با حضور 14 نفر جا به جا می‌ شود ولی در ابتدای حرکت نخل همه حاضران برای کمک به بلند کردن نخل مشارکت می کنند.
برای هر پایه نخل 2 نفر دیگر هم به حالت پشتیبان حاضر هستند که در صورت خسته شدن نفر اصلی آنان هدایت و کنترل پایه را در اختیار می گیرند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بجستان به خبرنگار ایرنا گفت: عزاداران حسینی در آیین سنتی نخل گردانی صندوقهایی را به شکل ضریح یا نخل آراسته می کنند و به عنوان نماد تابوت شهدای کربلا می گردانند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گناباد هم گفت: آیین نخل بندانی و نخل گردانی به عنوان یکی از مهمترین آیین این شهرستان در ماه محرم ریشه طولانی در تاریخ این مرز و بوم دارد.
علیرضا شناسایی افزود: تشییع نمادین در فرهنگ ایران پیشینه ای طولانی دارد و نمونه برجسته آن آیین سالیانه سوگ سیاوش و حمل تابوت او بوده است و نخل‌ بندی و تزئین نخل به عنوان تابوت برای مردگان جوان، مشاهیر و افراد محبوب سابقه‌ ای هزاران ساله در این دیار دارد.
وی اظهار داشت: مراسم نخل ‌گردانی همراه با سینه ‌زنی و شبیه ‌سازی به شکل امروز از دوران صفوی در گناباد رواج یافته است، نخل تابوت بزرگ و بلندی می باشد که بر آن خنجر، شمشیر، پارچه های قیمتی و آیینه هایی بسته می شود و آن را در روز عاشورا به عنوان نمادی از تابوت حضرت امام حسین (ع) به حرکت در می آورند.
وی گفت: نخل بندانی و نخل گردانی به عنوان یک همایش بزرگ اجتماعی فرهنگی و دینی در مناطق شهری و روستایی این شهرستان با شکوه خاصی برگزار می شود و موجب اتحاد و همدلی آحاد جامعه می شود.
شناسایی عناصر تشکیل دهنده نخل را نمادین توصیف کرد و افزود: پارچه سیاه نخل نماد سوگ و ماتم، نخل نماد تابوت سیدالشهدا (ع) و شمشیر و نیزه نماد تیر و نیزه های وارد شده بر بدن حضرت امام حسین (ع)، آینه نماد نور وجود حضرت سید الشهدا (ع)، سرو و نخل نماد قامت حضرت علی اکبر (ع) است.
وی اظهار داشت: پنجه های فلزی نخل نماد دستان حضرت ابوالفضل العباس (ع)، زنگ نماد زنگ کاروان حضرت امام حسین (ع) ، سیب سرخ نماد سرخی خون سرور و سالار شهیدان (ع) و میوه بهشتی است.
وی گفت: پارچه های زینتی نخل نمادی از حجله قاسم بن حسن (ع) و تنوع رنگ این پارچه ها نشانگر تنوع افکار و عقاید، ایده ها و مذاهب گوناگون است که در ایام محرم در قالب یک هدف و اعتقاد به اهداف حضرت امام حسین (ع) بصورت متمرکز و متحد به عزاداری می پردازند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گناباد افزود: بعد از آنکه چوب های نخل به وسیله مهار و طنابهای مویی با مهارت خاصی به هم متصل می شود بزرگان و افراد با تجربه به تزیین آن می پردازند.
آیین نخل گردانی در گناباد از ابتدای صبح روز عاشورا آغاز می شود و باور عام بر این است که مشایعت نخل و نشستن گرد و خاک ناشی از حرکت نخل بر آنان باعث برکت و سلامتی آنها می شود.
قصبه شهر گناباد سه نخل دارد. یکی از این نخلها به نخل سادات مشهور است و به خاطر احترام پیشاپیش سایر نخلها حرکت می کند.
در آیین نخل گردانی و نخل آرایی افراد بسیاری با نذر و نیازهای مختلف در مسیر حرکت نخل و با پذیرایی از خادمین و عزاداران حضرت اباعبدالله الحسین (ع) به روشهای مختلف از جمله پخش نقل و نبات و شله زرد و نان و غذاهای محلی ارادت خود را به حضرت امام حسین (ع) نشان می دهند.

* آیین واویلای 'مند' سنت کهن مصائب حسینی در گناباد
آیین واویلای روستای 'مند' گناباد با حضور 15 گروه در سه مسجد این روستا برگزار می شود و با نوای 'واویلا' مردم به حضور در مراسم عزای حضرت امام حسین (ع) دعوت می شوند.
مرثیه واویلای 'مند' با قدمت بیش از یکصد سال در دهه نخست محرم صبح، ظهر و شب قبل از عزاداری اصلی در مساجد و حسینیه های روستای مند برگزار می شود و در اجرای این آیین افراد به صورت یک حلقه نشسته و یک نفر به عنوان اجرا کننده اشعاری در خصوص واقعه عاشورا از سروده های محتشم کاشانی، عبدالجواد خراسانی و عباس حسینی جوهری قرائت می کند و هر شعری که خوانده می شود مستمعان نیز پایان آن را می خوانند.
شهرستانهای گناباد و بجستان با 130 هزار نفر جمعیت به ترتیب در 287 و 278 کیلومتری جنوب مشهد قرار دارند.
2095/ 6053


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

کارشناس هندبال: انتخاب سرمربی بسیار دیر شده است- نباید مقابل آسیایی‌ها تا این حد ناامید باشیم
محسن اخگر گفت: باید برای تیم ملی هندبال از یک سرمربی خارجی استفاده شود که سطحش از مربیان قبلی بسیار بالاتر باشد تا بتوان تحول ایجاد کرد.
صعود گنج‌زاده به فینال کاراته وان مراکش - ۲ طلا و ۴ برنز در انتظار ایران
در پایان دومین روز لیگ برتر کاراته وان که در شهر رباط مراکش جریان دارد، ۴ نماینده کشورمان به دیدار فینال و رده بندی راه یافتند.
حاشیه‌های تبریز از نگاه مدیرعامل سابق تراکتور- ˮهواداران گناه دارندˮ
محمدحسین جعفری می‌گوید مدیریت باشگاه تراکتورسازی باید هنر خود را نشان دهد و این تیم را از حواشی و بحران خارج کند.
آن چه ˮپرشورهای تبریزˮ باید یاد بگیرند
دومین شکست متوالی تراکتورسازی باعث شد بار دیگر هواداران این تیم از کوره در بروند و کارهایی را انجام دهند که در فاصله چهار هفته تا پایان لیگ هجدهم، تیم محبوبشان بار دیگر به حاشیه برود.
‎وضعیت استخدامی نیروهای داوطلب هلال‌احمر-ارائه تسهیلات به سربازان در ازای خدمات داوطلبانه
رئیس سازمان جوانان جمعیت هلال احمر با حضور در ایسنا به مناسبت روز جوان، به تشریح اقدامات و برنامه‌های پیش روی این سازمان از خدماتشان در سیل اخیر گفت و وضعیت استخدامی نیروهای داوطلب و برنامه‌ها و طرح‌هایشان برای ارائه تسهیلات به سربازان در ازای خدمات داوطلبانه و... را تشریح کرد.
استقرار کامل سامانه خدمات غیرحضوری تامین اجتماعی در نیمه اول سال
مدیرکل دفتر راهبری سیستم‌های سازمان تامین اجتماعی با بیان اینکه پروژه خدمات غیرحضوری تامین اجتماعی را استان به استان تعمیم می دهیم گفت: امید است این سامانه طی شش ماهه اول سال جاری به صورت کامل و جامع در کل کشور مستقر شده باشد.
کلانتری: تاثیر سیلاب ها بر محیط زیست چندان خسارت بار نبوده است
تهران - ایرنا - رییس سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه تاثیر سیلاب ها بر حوزه محیط زیست کشور چندان خسارت بار نبوده اعلام کرد، دغدغه موجود ایجاد احتمالی گردوغبار، ناشی از خاک های ریزدانه بجا مانده از رسوبات سیل است.
اعتماد مصرف کنندگان به کمیت و کیفیت کالاهای داخلی منجر به رونق تولید می‌شود
عضو هیئت مدیره کانون وکلای دادگستری مرکز، گفت: یکی از مواردی که منجر به رونق تولید می‌شود این است که اعتماد مصرف کنندگان هم در کمیت و هم در کیفیت و سلامت کالا مورد توجه تولیدکنندگان قرار گیرد.
شهر اقلید را بیشتر بشناسید
شهرستان اقلید یکی از شهرستان‌های فارس‌نشین استان فارس است، این شهرستان یکی از مناطق کوهستانی و سرسبز فارس و دارای آب هوای سرد و زمستانی است.
آمار بازداشت فعالان محیط ‌زیست در انگلیس رکورد زد
لندن - ایرنا - تظاهرات هزاران تن از فعالان محیط ‌زیست در پایتخت انگلیس در ششمین روز متوالی، در حالی بدون هیچ دورنمایی از پایان این نافرمانی مدنی سپری شد که رئیس پلیس لندن اعلام کرد تاکنون عملیاتی با این تعداد از بازداشت سابقه نداشته است.

پر بازدید ترین اخبار امروز

استاندار:خطر سیلاب در خوزستان به حداقل رسید
اهواز- ایرنا- استاندار خوزستان گفت: محور همه تلاش ها در سیلاب اخیر خوزستان کاهش خطر احتمالی آن در همه نقاط بود و در این راه موفق شدیم.
کارشناس هندبال: انتخاب سرمربی بسیار دیر شده است- نباید مقابل آسیایی‌ها تا این حد ناامید باشیم
محسن اخگر گفت: باید برای تیم ملی هندبال از یک سرمربی خارجی استفاده شود که سطحش از مربیان قبلی بسیار بالاتر باشد تا بتوان تحول ایجاد کرد.
صعود گنج‌زاده به فینال کاراته وان مراکش - ۲ طلا و ۴ برنز در انتظار ایران
در پایان دومین روز لیگ برتر کاراته وان که در شهر رباط مراکش جریان دارد، ۴ نماینده کشورمان به دیدار فینال و رده بندی راه یافتند.
حاشیه‌های تبریز از نگاه مدیرعامل سابق تراکتور- ˮهواداران گناه دارندˮ
محمدحسین جعفری می‌گوید مدیریت باشگاه تراکتورسازی باید هنر خود را نشان دهد و این تیم را از حواشی و بحران خارج کند.
آن چه ˮپرشورهای تبریزˮ باید یاد بگیرند
دومین شکست متوالی تراکتورسازی باعث شد بار دیگر هواداران این تیم از کوره در بروند و کارهایی را انجام دهند که در فاصله چهار هفته تا پایان لیگ هجدهم، تیم محبوبشان بار دیگر به حاشیه برود.
خاش در نیمه شعبان غرق در جشن و سرور شد
تجلیل از آیت الله شیخ عیسی قاسم بعنوان مهدی یاور سال در قم
حرم عبدالعظیم(ع) شب میلاد منجی عالم بشریت غرق در نور شد
جلوه هایی از آیین جشن نیمه شعبان در مسجد جمکران
امام زمان(عج) تکیه گاه مستضعفان و موحدان عالم است
قم در شب میلاد امام زمان(عج) غرق در نور و سرور است
نماز باشکوه مهدی یاوران در مسجد جمکران اقامه شد
ساده زیستی اصل مهم در زندگی روحانیت است
اجتماع گسترده عاشقان مهدوی در مسجد مقدس جمکران
پیشنهاد استاندار قم در خصوص ثبت معنوی جشن های نیمه شعبان