«دفترخوانی» آیینی از زندگی رسول اکرم تا تعزیت امام حسین

08:07 ۳ روز و ۱ ساعت پیش ایرنا 39 0
«دفترخوانی» آیینی از زندگی رسول اکرم تا تعزیت امام حسین

تهران- ایرنا- همزمان با ورود اسلام به ایران، شاهد تغییر ماهیت اجرای آیین های نمایشی ایرانیان باستان و تطبیق آنها با آداب، سنن و اصول دین مبین و هدایت‌گر اسلام بوده ایم، یکی از جذابترین این تغییر در رفتارهای آیینی به آیین «دفترخوانی» در ایران برمی گردد.

ایرنا

به گزارش روز یکشنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا، سنت «دفترخوانی» برای نخستین بار به شکل روایت مکتوب را در شاهنامه حکیم طوس، فردوسی بزرگ می‌توان مشاهده کرد. فردوسی از نابینایی «هرمز چهارم» - از پادشاهان پیشدادی - قصه خود را آغاز می‌کند، جایی که هرمز چهارم از بزرگان و دبیران دولت خود می خواهد که برای گذران و سپری کردن دوران ملال آور نابینایی، دو مرد را در اختیار او قرار دهند تا راوی و قصه گوی رشادت‌های سربازان و زندگی مردمان ایران زمین باشد.
در این میان، نخستین مرد که فردی کهنسال یا به قول و تعبیر امروزی ریش سفید و فرد معتمدی بود، با استناد به دفترها و مکتوبات آن دوران، از روی کتاب سعی در خوانش رفتار پادشاهان و عدالت و بزرگی رفتارشان با مردم در زندگی و همچنین در میدان های نبرد داشت. فرد دیگر، امیر یا فرمانده جنگی بود که سعی در بازتاب رشادت‌های سربازان قبیله هرمز چهارم در مواجهه با دشمنان داشت.
در این روایت آنگونه که فردوسی از آن یاد می کند، آن مرد کهنسال یا خردمند در حقیقت تعبیر فردی است که از روی یک کتاب یا به زعم فردوسی «دفتر» آن روزگاران شروع به خواندن می ‌کرد و در حقیقت نامگذاری سنت «دفترخوانی» از همین جا نشأت گرفته است.

** پیشینه پژوهشی تاریخ آیین «دفترخوانی»
در کتاب «نمایش در ایران» به قلم بهرام بیضایی در تعریف آیین نمایشی «دفترخوانی» آمده است: «هنرنمایی دفترخوان - این هنرمند ایران باستان - بر این نمط بود که وی به زبان شعر، افسانه، داستان، ستایشگری و تاریخ را بازمی گفت و با موسیقی خودساخته که خود می نواخت، اشعارش را به آواز می خواند و به هنگام صحنه های هیجان انگیز به شکل نمایشی به روایت داستان قهرمان می پرداخت.
در دوره ساسانیان به جز ادامه سنت نمایشگران «گوسان» در شمال ایران، از درخشش «دفترخوانی» و «دفترخوانان» در سراسر ایران بزرگ، شواهد و مدارک فراوانی در دست است. اشعار «دفترخوانان» در دوران ساسانی بیشتر مضامین پهلوانی چون روایت های آیین جمشید، کین ایرج، نوروز، کی قباد و سیاووشان، کین سیاوش، پیکر گردی، حماسه های خسروانی و شماری نیز جنبه دینی را در بر می گرفت.
اما با ورود اسلام و حرکت آیین های اجرایی و خرده روایت های نمایشی به سمت اشاعه و تبلیغ اسلام و مبانی آن، شاهد تغییر اشعار هنر تلفیقی نمایشی و موسیقایی «دفترخوانی» با مضامینی چون ستایش پروردگار، روایت جنگ های صدر اسلام و غزوات رسول اکرم (ص) و زندگی و شهادت امامان معصوم (ع) بودیم که اوج این اشکال نمایشی و روایی در استان های مرکزی ایران به ویژه فارس و اصفهان در ایام دهه نخست ماه محرم اجرا می شود.

** طی طریق از زندگی پادشاهان تا زیست ائمه معصومین (ع)
در شکل اجرای آیین «دفترخوانی»، ابتدا شاهد اجرای آن تنها در دربار و نزد پادشاهان بودیم؛ اما بعد از ورود اسلام به ایران، به سبب شیوه جذاب و روایت همراه با حماسه «دفترخوانان» شاهد تلفیق اینگونه روایت با زندگی حضرت ختمی مرتبت رسول اکرم (ص)، خاندان عصمت و طهارت و خاصه در مرثیت و تعزیت حضرت امام حسین (ع) بودیم.
به همین جهت است که یکی از گونه ها و شاخه های جدا شده از سنت باستانی نقالی در ایران به آیین «دفترخوانی» و نگرش‌ های مذهبی این آیین بعد از ورود اسلام به ایران، اختصاص یافته است.
فراهنگ** ا.خ**1055


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

دین و اندیشه
دین و اندیشه

آخرین اخبار

لژیونر هندبال: جوانگرایی در جاکارتا عالی بود
عضو تیم بیکوز ترکیه، اقدام فدراسیون برای جوان‌گرایی در بازی‌های آسیایی را خوب قلمداد کرد.
فریبا: با این شرایط در لیگ، هفتم هم نمی‌شویم!
عضو کمیته فنی باشگاه استقلال گفت:باز هم به هواداران استقلال هشدار می دهم که اگر از تیمشان حمایت نکنند و اشتباه سال قبل را تکرار کنند این تیم هفتم یا هشتم هم نمی شود.
فتح‌الله‌زاده: مدیرعاملی پرسپولیس را نپذیرفتم
علی فتح‌الله‌زاده می‌گوید در برهه‌ای به او پیشنهاد شد تا مدیرعامل پرسپولیس شود.
پرونده طلب علی دایی از پرسپولیس بسته شد
سرمربی سابق تیم ملی و باشگاه پرسپولیس بعد از گذشت 4 سال که نتوانست به مطالبات خود از این باشگاه دست پیدا کند، آن را بخشید.
میگرن با خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی ارتباط دارد
محققان دریافتند که افراد مبتلا به سردردهای میگرنی بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی قرار دارند.
فرزندان خردسال طلبه جوانی که کشته شد
باشگاه خبرنگاران تصویر سه فرزند محمد تولایی طلبه جوان مشهدی را که چند روز پیش مورد حمله افراد ناشناس قرار گرفته بود، و صبح دیروز در بیمارستان قائم مشهد به لقاءالله پیوست،منتشر کرد.
دزدی از چمدان مسافر در قسمت بار فرودگاه
کارگری در فرودگاه جزیره ایبیزای اسپانیا از چمدان یک زن دزدی کرد.
زلزله فارس را لرزاند
زمین لرزه‌ای به بزرگی ۳ و ۳ دهم ریشتر اردکان در فارس را لرزاند.
تبعات طرح دعواهای سیاسی از تریبون‌های عزاداری
در مقاطع کنونی بیش از هر زمانی به وحدت نیازمندیم و نیاز است اقشار مختلف جامعه به ویژه گرایش‌های سیاسی پای‌بندی خود را به مصالح ملی با حساسیت ویژه‌ای به نمایش بگذارند. در روزهایی که خیل عظیم عزاداران حسینی به هیئات و مساجد می‌روند، این مسئله می‌تواند فرصت بزرگی برای تقویت هرچه بیشتر وحدت، انسجام و همگرایی ملی باشد.
بعد عباس حرم امنیتش کامل نیست- مداحی
واحد؛ زیبا و سوزناک با نوای حاج میثم مطیعی را می شنوید.

پر بازدید ترین اخبار امروز

توصیه «هاشم خان» برای نذری دادن- عکس
مهدی سلطانی متن زیر را در صفحه اینستاگرامش منتشر کرد.
کولاک و معروف در گروه مراقبت‌های ویژه!
تیم ملی والیبال ایران در مرحله دوم مسابقات قهرمانی مردان جهان در صوفیه به مصاف تیم های آمریکا، کانادا و بلغارستان می رود.
تاریخ سازی ایکر کاسیاس در چمپیونزلیگ
ایکر کاسیاس، دروازه بان سابق رئال مادرید، با حضور در دیدار امشب پورتو مقابل شالکه، یک رکورد ویژه را به نام خود کرد.
پرسپولیس در یک قدمی استقلال در آسیا
با صعود پرسپولیس به جمع ۴ تیم برتر لیگ قهرمانان آسیا و حذف استقلال، اختلاف تعداد حضور این دو تیم در مرحله نیمه نهایی تورنمنتهای آسیایی به یک رسید.
طرح عجیب پیراهن فصل بعد بارسا لو رفت
پیراهن فصل آینده بارسا به مانند فصل 16-2015 دارای نوارهای آبی و قرمز عمودی نخواهد بود.
گردشگری موتور محرکه توسعه کنگاور
غوغای حاضران، حسرت غائبان
مهارت سنتی پخت شیرینی حاجی کریمی قزوین در آثار ملی ثبت شد
آیین سنتی زنجیر زنی ابرکوه قابلیت ثبت جهانی دارد
حکم ثبت 'متل اشتر' سفیدشهر در فهرست میراث ملی ابلاغ شد
جشن روز جهانی جهانگردی برگزار نمی‌شود- موزه‌ها ۵ مهر ˮرایگانˮ هستند
کیوسک‌های اطلاع رسانی دائمی گردشگری در ورودی ایلام  ایجاد شود
هنرمندان صنایع دستی آذربایجان شرقی بیمه می شوند
300 ویژه برنامه هفته گردشگری در سیستان وبلوچستان اجرا می شود
مشارکت اتحادیه اروپا و یونسکو در ارتقای میراث جاده ابریشم