«دفترخوانی» آیینی از زندگی رسول اکرم تا تعزیت امام حسین

08:07 ۱۲۵ روز و ۱۰ ساعت پیش ایرنا 136 0
«دفترخوانی» آیینی از زندگی رسول اکرم تا تعزیت امام حسین

تهران- ایرنا- همزمان با ورود اسلام به ایران، شاهد تغییر ماهیت اجرای آیین های نمایشی ایرانیان باستان و تطبیق آنها با آداب، سنن و اصول دین مبین و هدایت‌گر اسلام بوده ایم، یکی از جذابترین این تغییر در رفتارهای آیینی به آیین «دفترخوانی» در ایران برمی گردد.

ایرنا

به گزارش روز یکشنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا، سنت «دفترخوانی» برای نخستین بار به شکل روایت مکتوب را در شاهنامه حکیم طوس، فردوسی بزرگ می‌توان مشاهده کرد. فردوسی از نابینایی «هرمز چهارم» - از پادشاهان پیشدادی - قصه خود را آغاز می‌کند، جایی که هرمز چهارم از بزرگان و دبیران دولت خود می خواهد که برای گذران و سپری کردن دوران ملال آور نابینایی، دو مرد را در اختیار او قرار دهند تا راوی و قصه گوی رشادت‌های سربازان و زندگی مردمان ایران زمین باشد.
در این میان، نخستین مرد که فردی کهنسال یا به قول و تعبیر امروزی ریش سفید و فرد معتمدی بود، با استناد به دفترها و مکتوبات آن دوران، از روی کتاب سعی در خوانش رفتار پادشاهان و عدالت و بزرگی رفتارشان با مردم در زندگی و همچنین در میدان های نبرد داشت. فرد دیگر، امیر یا فرمانده جنگی بود که سعی در بازتاب رشادت‌های سربازان قبیله هرمز چهارم در مواجهه با دشمنان داشت.
در این روایت آنگونه که فردوسی از آن یاد می کند، آن مرد کهنسال یا خردمند در حقیقت تعبیر فردی است که از روی یک کتاب یا به زعم فردوسی «دفتر» آن روزگاران شروع به خواندن می ‌کرد و در حقیقت نامگذاری سنت «دفترخوانی» از همین جا نشأت گرفته است.

** پیشینه پژوهشی تاریخ آیین «دفترخوانی»
در کتاب «نمایش در ایران» به قلم بهرام بیضایی در تعریف آیین نمایشی «دفترخوانی» آمده است: «هنرنمایی دفترخوان - این هنرمند ایران باستان - بر این نمط بود که وی به زبان شعر، افسانه، داستان، ستایشگری و تاریخ را بازمی گفت و با موسیقی خودساخته که خود می نواخت، اشعارش را به آواز می خواند و به هنگام صحنه های هیجان انگیز به شکل نمایشی به روایت داستان قهرمان می پرداخت.
در دوره ساسانیان به جز ادامه سنت نمایشگران «گوسان» در شمال ایران، از درخشش «دفترخوانی» و «دفترخوانان» در سراسر ایران بزرگ، شواهد و مدارک فراوانی در دست است. اشعار «دفترخوانان» در دوران ساسانی بیشتر مضامین پهلوانی چون روایت های آیین جمشید، کین ایرج، نوروز، کی قباد و سیاووشان، کین سیاوش، پیکر گردی، حماسه های خسروانی و شماری نیز جنبه دینی را در بر می گرفت.
اما با ورود اسلام و حرکت آیین های اجرایی و خرده روایت های نمایشی به سمت اشاعه و تبلیغ اسلام و مبانی آن، شاهد تغییر اشعار هنر تلفیقی نمایشی و موسیقایی «دفترخوانی» با مضامینی چون ستایش پروردگار، روایت جنگ های صدر اسلام و غزوات رسول اکرم (ص) و زندگی و شهادت امامان معصوم (ع) بودیم که اوج این اشکال نمایشی و روایی در استان های مرکزی ایران به ویژه فارس و اصفهان در ایام دهه نخست ماه محرم اجرا می شود.

** طی طریق از زندگی پادشاهان تا زیست ائمه معصومین (ع)
در شکل اجرای آیین «دفترخوانی»، ابتدا شاهد اجرای آن تنها در دربار و نزد پادشاهان بودیم؛ اما بعد از ورود اسلام به ایران، به سبب شیوه جذاب و روایت همراه با حماسه «دفترخوانان» شاهد تلفیق اینگونه روایت با زندگی حضرت ختمی مرتبت رسول اکرم (ص)، خاندان عصمت و طهارت و خاصه در مرثیت و تعزیت حضرت امام حسین (ع) بودیم.
به همین جهت است که یکی از گونه ها و شاخه های جدا شده از سنت باستانی نقالی در ایران به آیین «دفترخوانی» و نگرش‌ های مذهبی این آیین بعد از ورود اسلام به ایران، اختصاص یافته است.
فراهنگ** ا.خ**1055


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

کی‌روش عقب‌نشینی کرد؛ من آن حرف‌ها را نزدم
کارلوس کیروش، سرمربی تیم ملی فوتبال در واکنش به حاشیه های به وجود آمده درباره آخرین کنفرانس خبری خود متنی را در اینستاگرام منتشر کرد.،
پیش بازی رئال مادرید - سویا
رئال مادرید امروز در دیداری حساس و دشوار در خانه میزبان سویا خواهد بود.
کی: امسال قهرمانی آسیا برای ماست
لژیونر تیم ملی فوتبال کره جنوبی عقیده دارد آن‌ها امسال شرایط بسیار خوبی برای قهرمانی در جام ملت های آسیا دارند.
دژاگه در بین برترین هافبک‌های دور گروهی
نام اشکان دژاگه در بین هافبک‌های برتر دور گروهی جام ملت‌های آسیا دیده می‌شود.
اشاره AFC به اعداد ثبت شده در جام ملت‌ها
سایت رسمی کنفدراسیون فوتبال آسیا، به عملکرد بسیار خوب دفاعی ملی‌پوشان کشورمان در سه دوره اخیر مسابقات جام ملت‌های آسیا اشاره کرد.
گزارش تمرین استقلال
در تمرین امروز تیم فوتبال استقلال، بازیکنان به اظهارات کارلوس کی‌روش سرمربی تیم ملی فوتبال، واکنش نشان دادند.
ورزشگاه شهر قدس میزبان بازی‌های سایپا در آسیا
تیم فوتبال سایپا قرار است در نیم‌فصل دوم مسابقات لیگ برتر و همچنین در مسابقات لیگ قهرمانان آسیا، بازی‌هایش را در ورزشگاه شهدای شهر قدس برگزار کند.
هافبک مصدوم استقلال دوباره مصدوم شد
هافبک هجومی استقلال نیم فصل دوم را با مصدومیت آغاز می‌کند.
بودیمیر: من عضو جدیدی از پرسپولیس هستم
مهاجم کروات تیم پرسپولیس از آخرین شرایط خود و حضور در اردوی تیم در دوحه سخن گفت.
رونمایی از توپ مراحل حذفی لیگ قهرمانان اروپا
یوفا از توپ جدیدی که در مسابقات خود استفاده می کند، پرده برداشت.

پر بازدید ترین اخبار امروز

مهم‌ترین حمله سایبری 2019 ثبت شد
یک نقض اطلاعاتی گسترده باعث شده که حساب ایمیل 773 میلیون نفر در معرض سوء استفاده قرار گیرد. در کنار این نقض گسترده بالغ بر 21 میلیون رمز عبور نیز هک شد.
فال روزانه ۲۹/ ۱۰/ ۱۳۹۷
همراهان عزیز، محتوای منتشر شده در قالب فال روزانه برترین ها صرفا جنبه سرگرمی دارد.
کتیبه زوج مصری کشف شد
یک کتیبه‌ی آهکی آسیب دیده در معبدی ۳۵۰۰ ساله در شهری در جنوب مصر درحالی کشف شد که نقشی زوج باستانی بر آن نقش بود . گمان می‌رود آسیب وارد شده، عمدا و به منظور نابودی زندگی پس از مرگ آنها بوده‌ است.
بی‌توجهی به آموزش‌ علت بروز مشکلات‌ زیست‌محیطی
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران با تاکید بر اموزش‌های محیط زیستی به دانش‌اموزان گفت: دانش‌اموزان سفیران محیط زیست هستند.
سفر دولت به گلستان فرصتی برای دیده شدن ظرفیت های آزادشهر بود
حدود 4.5 میلیون نفر از اماکن تاریخی- فرهنگی فارس دیدن کردند
کریستوف بورگل در تهران
اشیاء عتیقه پنج هزار ساله در جیرفت کشف شد
40 هکتار از اراضی شهرری به طرح های گردشگری اختصاص می یابد
ردیف اعتباری ارگ بهارستان محدود است
فاز اول مرمت باغ شوکت الملک بیرجند به اتمام رسید
مصر گنجینه‌ای از سکه‌های دوران بیزانس را کشف کرد
گنج یابی که تورگردان شد
جشنواره زنان عشایر در مشگین شهر برگزار شد