«دفترخوانی» آیینی از زندگی رسول اکرم تا تعزیت امام حسین

08:07 ۲۱۷ روز پیش ایرنا 174 0
«دفترخوانی» آیینی از زندگی رسول اکرم تا تعزیت امام حسین

تهران- ایرنا- همزمان با ورود اسلام به ایران، شاهد تغییر ماهیت اجرای آیین های نمایشی ایرانیان باستان و تطبیق آنها با آداب، سنن و اصول دین مبین و هدایت‌گر اسلام بوده ایم، یکی از جذابترین این تغییر در رفتارهای آیینی به آیین «دفترخوانی» در ایران برمی گردد.

ایرنا

به گزارش روز یکشنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا، سنت «دفترخوانی» برای نخستین بار به شکل روایت مکتوب را در شاهنامه حکیم طوس، فردوسی بزرگ می‌توان مشاهده کرد. فردوسی از نابینایی «هرمز چهارم» - از پادشاهان پیشدادی - قصه خود را آغاز می‌کند، جایی که هرمز چهارم از بزرگان و دبیران دولت خود می خواهد که برای گذران و سپری کردن دوران ملال آور نابینایی، دو مرد را در اختیار او قرار دهند تا راوی و قصه گوی رشادت‌های سربازان و زندگی مردمان ایران زمین باشد.
در این میان، نخستین مرد که فردی کهنسال یا به قول و تعبیر امروزی ریش سفید و فرد معتمدی بود، با استناد به دفترها و مکتوبات آن دوران، از روی کتاب سعی در خوانش رفتار پادشاهان و عدالت و بزرگی رفتارشان با مردم در زندگی و همچنین در میدان های نبرد داشت. فرد دیگر، امیر یا فرمانده جنگی بود که سعی در بازتاب رشادت‌های سربازان قبیله هرمز چهارم در مواجهه با دشمنان داشت.
در این روایت آنگونه که فردوسی از آن یاد می کند، آن مرد کهنسال یا خردمند در حقیقت تعبیر فردی است که از روی یک کتاب یا به زعم فردوسی «دفتر» آن روزگاران شروع به خواندن می ‌کرد و در حقیقت نامگذاری سنت «دفترخوانی» از همین جا نشأت گرفته است.

** پیشینه پژوهشی تاریخ آیین «دفترخوانی»
در کتاب «نمایش در ایران» به قلم بهرام بیضایی در تعریف آیین نمایشی «دفترخوانی» آمده است: «هنرنمایی دفترخوان - این هنرمند ایران باستان - بر این نمط بود که وی به زبان شعر، افسانه، داستان، ستایشگری و تاریخ را بازمی گفت و با موسیقی خودساخته که خود می نواخت، اشعارش را به آواز می خواند و به هنگام صحنه های هیجان انگیز به شکل نمایشی به روایت داستان قهرمان می پرداخت.
در دوره ساسانیان به جز ادامه سنت نمایشگران «گوسان» در شمال ایران، از درخشش «دفترخوانی» و «دفترخوانان» در سراسر ایران بزرگ، شواهد و مدارک فراوانی در دست است. اشعار «دفترخوانان» در دوران ساسانی بیشتر مضامین پهلوانی چون روایت های آیین جمشید، کین ایرج، نوروز، کی قباد و سیاووشان، کین سیاوش، پیکر گردی، حماسه های خسروانی و شماری نیز جنبه دینی را در بر می گرفت.
اما با ورود اسلام و حرکت آیین های اجرایی و خرده روایت های نمایشی به سمت اشاعه و تبلیغ اسلام و مبانی آن، شاهد تغییر اشعار هنر تلفیقی نمایشی و موسیقایی «دفترخوانی» با مضامینی چون ستایش پروردگار، روایت جنگ های صدر اسلام و غزوات رسول اکرم (ص) و زندگی و شهادت امامان معصوم (ع) بودیم که اوج این اشکال نمایشی و روایی در استان های مرکزی ایران به ویژه فارس و اصفهان در ایام دهه نخست ماه محرم اجرا می شود.

** طی طریق از زندگی پادشاهان تا زیست ائمه معصومین (ع)
در شکل اجرای آیین «دفترخوانی»، ابتدا شاهد اجرای آن تنها در دربار و نزد پادشاهان بودیم؛ اما بعد از ورود اسلام به ایران، به سبب شیوه جذاب و روایت همراه با حماسه «دفترخوانان» شاهد تلفیق اینگونه روایت با زندگی حضرت ختمی مرتبت رسول اکرم (ص)، خاندان عصمت و طهارت و خاصه در مرثیت و تعزیت حضرت امام حسین (ع) بودیم.
به همین جهت است که یکی از گونه ها و شاخه های جدا شده از سنت باستانی نقالی در ایران به آیین «دفترخوانی» و نگرش‌ های مذهبی این آیین بعد از ورود اسلام به ایران، اختصاص یافته است.
فراهنگ** ا.خ**1055


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

دین و اندیشه
دین و اندیشه

آخرین اخبار

زنان کارآفرین استانهای سیل‌زده خود را به استانداری معرفی کنند
معاون رییس جمهور در امور زنان و خانواده با اشاره به وضعیت زنان کارآفرین مناطق سیل‌زده گفت: معاونت زنان در زمینه کارآفرینی طرح‌هایی را با وزارت کار مد نظر دارد که در حال حاضر اعتبارات این طرح‌ها تامین شده و قرار است این طرح به طور خاص برای زنان سرپرست خانوار استان‌های آسیب دیده از جمله لرستان، گلستان، مازندران و خوزستان اجرایی شود، لذا زنان سرپرست خانوار می‌توانند با اعلام به استانداری وارد طرح شوند و مورد حمایت قرار گیرند.
هپاتیت B، کشنده‌تر از مالاریا
گروهی از متخصصان سلامت و سازمان‌های بهداشتی درمانی از راه‌اندازی کمپینی برای درمان بیماری فراموش شده هپاتیت B خبر دادند.
نوید تحول در روابط دیرینه ایران و پاکستان
زاهدان– ایرنا– هرچند دشمنان با حوادث تلخ تروریستی سال گذشته در مرزهای ایران و پاکستان بارها کام مردم را تلخ کردند اما هم اینک در ابتدای سال جدید، اولین سفر نخست وزیر پاکستان به تهران نویدبخش تحولی عظیم در روابط دیرینه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی این دو کشور دوست و همسایه خواهد بود.
ذکری که ملائکه در محاسبه ثواب آن عاجزند
وقتی مداومت ما بر ذکر سفارش شده «صلوات» موجب این می‌شود که خداوند مارا پیوسته از تاریکی خارج و به نور هدایت نماید، باید پی به این راز ببریم که این ذکر اکسیر بی‌نظیری است.
مهدویت و عدالت اجتماعی
خرم آباد - ایرنا - نیمه شعبان سالروز ولادت با سعادت حضرت مهدی(عج) نقطه عطفی برای جهان اسلام و به ویژه شیعیان است، زیرا که از همین روز سنگ بنای عصر ظهور و انتظار شکل گرفت.
تب کناره‌گیری «می» از قدرت بالا گرفت
لندن – ایرنا – دو نشریه انگلیسی ساندی میل و ساندی تایمز با اشاره به عمق نارضایتی‌های داخلی از عملکرد ترزا می نخست وزیر انگلیس در مورد نحوه مدیریت این کشور در خروج از اتحادیه اروپا، از موج جدید فشار هم‌حزبی‌های او برای کناره‌گیری از قدرت خبر دادند.
ایتریوم 90؛ گامی به سوی درمان سرطان کبد
همزمان با سیزدهمین سالروز ملی فناوری هسته‌ای از دستاوردی در صنعت هسته‌ای کشورمان رونمایی شد که بر اساس آن، ایران توانسته است در تولید و آزمایش یکی از مهم‌ترین رادیوداروها که در درمان سرطان کبد موثر است در کنار معدود کشورهای تولیدکننده آن در دنیا قرار گیرد.
جشن نیمه شعبان در سفارت ایران در چین برگزار شد
پکن- ایرنا- جشن نیمه شعبان همزمان با ولادت حضرت امام عصر (عج) با حضور جمعی از ایرانیان مقیم چین و دوست داران این حضرت در سفارت جمهوری اسلامی ایران در پکن برگزار شد.
در چه مواقعی باید به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
در این مطلب با ۱۱ نشانه‌ای که می‌گویند باید به دندانپزشک مراجعه کنید آشنا خواهید شد.
پاکستان، ایرانی‌ترین همسایه جمهوری اسلامی ایران در منطقه
یک کارشناس مسائل بین الملل، با اشاره به نوع روابط و تعامل ایران و پاکستان اظهار کرد: پاکستان تاکنون در هیچ ائتلافی علیه جمهوری اسلامی شرکت نداشته است و دو کشور تا کنون هیچ‌گونه جنگ یا نزاعی را با یکدیگر تجربه نکرده‌اند، اختلافات پراکنده مرزی نیز با تکیه بر عقلانیت و خویشتن داری و از طریق مسالمت آمیز و با تاسی به روحیه صیانت از پیوندهای برادری و اخوت و اشتراکات فراوان یکدیگر، همواره حل و فصل شده است.

پر بازدید ترین اخبار امروز

استاندار:خطر سیلاب در خوزستان به حداقل رسید
اهواز- ایرنا- استاندار خوزستان گفت: محور همه تلاش ها در سیلاب اخیر خوزستان کاهش خطر احتمالی آن در همه نقاط بود و در این راه موفق شدیم.
زنان کارآفرین استانهای سیل‌زده خود را به استانداری معرفی کنند
معاون رییس جمهور در امور زنان و خانواده با اشاره به وضعیت زنان کارآفرین مناطق سیل‌زده گفت: معاونت زنان در زمینه کارآفرینی طرح‌هایی را با وزارت کار مد نظر دارد که در حال حاضر اعتبارات این طرح‌ها تامین شده و قرار است این طرح به طور خاص برای زنان سرپرست خانوار استان‌های آسیب دیده از جمله لرستان، گلستان، مازندران و خوزستان اجرایی شود، لذا زنان سرپرست خانوار می‌توانند با اعلام به استانداری وارد طرح شوند و مورد حمایت قرار گیرند.
هپاتیت B، کشنده‌تر از مالاریا
گروهی از متخصصان سلامت و سازمان‌های بهداشتی درمانی از راه‌اندازی کمپینی برای درمان بیماری فراموش شده هپاتیت B خبر دادند.
نوید تحول در روابط دیرینه ایران و پاکستان
زاهدان– ایرنا– هرچند دشمنان با حوادث تلخ تروریستی سال گذشته در مرزهای ایران و پاکستان بارها کام مردم را تلخ کردند اما هم اینک در ابتدای سال جدید، اولین سفر نخست وزیر پاکستان به تهران نویدبخش تحولی عظیم در روابط دیرینه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی این دو کشور دوست و همسایه خواهد بود.
ذکری که ملائکه در محاسبه ثواب آن عاجزند
وقتی مداومت ما بر ذکر سفارش شده «صلوات» موجب این می‌شود که خداوند مارا پیوسته از تاریکی خارج و به نور هدایت نماید، باید پی به این راز ببریم که این ذکر اکسیر بی‌نظیری است.
یک میلیون و 60 هزار گردشگر به استان مرکزی وارد شدند
جشنواره غذای اکو - جاده ابریشم رویداد منحصربفرد گردشگری است
همایش بین المللی «فقه گردشگری» در تبریز برگزار می شود
کسب و کار صنایع دستی در بومگردی در قاب همایش
حفاران غیرمجاز در گلپایگان دستگیر شدند
آگاهی از ارزش های منظر روستایی نیاز به عاریه الگوی شهری نیست
لاله های واژگون دشت گرمه در لنز عکاسان گل می دهند
جشنواره گلاب گیری در سعدآباد
گردشگری عشایری استان اردبیل توسعه می یابد
اولین جشنواره شکوفه‌های بادام در شهرستان اقلید برگزار شد