«دفترخوانی» آیینی از زندگی رسول اکرم تا تعزیت امام حسین

08:07 ۵۹ روز و ۲۳ ساعت پیش ایرنا 69 0
«دفترخوانی» آیینی از زندگی رسول اکرم تا تعزیت امام حسین

تهران- ایرنا- همزمان با ورود اسلام به ایران، شاهد تغییر ماهیت اجرای آیین های نمایشی ایرانیان باستان و تطبیق آنها با آداب، سنن و اصول دین مبین و هدایت‌گر اسلام بوده ایم، یکی از جذابترین این تغییر در رفتارهای آیینی به آیین «دفترخوانی» در ایران برمی گردد.

ایرنا

به گزارش روز یکشنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا، سنت «دفترخوانی» برای نخستین بار به شکل روایت مکتوب را در شاهنامه حکیم طوس، فردوسی بزرگ می‌توان مشاهده کرد. فردوسی از نابینایی «هرمز چهارم» - از پادشاهان پیشدادی - قصه خود را آغاز می‌کند، جایی که هرمز چهارم از بزرگان و دبیران دولت خود می خواهد که برای گذران و سپری کردن دوران ملال آور نابینایی، دو مرد را در اختیار او قرار دهند تا راوی و قصه گوی رشادت‌های سربازان و زندگی مردمان ایران زمین باشد.
در این میان، نخستین مرد که فردی کهنسال یا به قول و تعبیر امروزی ریش سفید و فرد معتمدی بود، با استناد به دفترها و مکتوبات آن دوران، از روی کتاب سعی در خوانش رفتار پادشاهان و عدالت و بزرگی رفتارشان با مردم در زندگی و همچنین در میدان های نبرد داشت. فرد دیگر، امیر یا فرمانده جنگی بود که سعی در بازتاب رشادت‌های سربازان قبیله هرمز چهارم در مواجهه با دشمنان داشت.
در این روایت آنگونه که فردوسی از آن یاد می کند، آن مرد کهنسال یا خردمند در حقیقت تعبیر فردی است که از روی یک کتاب یا به زعم فردوسی «دفتر» آن روزگاران شروع به خواندن می ‌کرد و در حقیقت نامگذاری سنت «دفترخوانی» از همین جا نشأت گرفته است.

** پیشینه پژوهشی تاریخ آیین «دفترخوانی»
در کتاب «نمایش در ایران» به قلم بهرام بیضایی در تعریف آیین نمایشی «دفترخوانی» آمده است: «هنرنمایی دفترخوان - این هنرمند ایران باستان - بر این نمط بود که وی به زبان شعر، افسانه، داستان، ستایشگری و تاریخ را بازمی گفت و با موسیقی خودساخته که خود می نواخت، اشعارش را به آواز می خواند و به هنگام صحنه های هیجان انگیز به شکل نمایشی به روایت داستان قهرمان می پرداخت.
در دوره ساسانیان به جز ادامه سنت نمایشگران «گوسان» در شمال ایران، از درخشش «دفترخوانی» و «دفترخوانان» در سراسر ایران بزرگ، شواهد و مدارک فراوانی در دست است. اشعار «دفترخوانان» در دوران ساسانی بیشتر مضامین پهلوانی چون روایت های آیین جمشید، کین ایرج، نوروز، کی قباد و سیاووشان، کین سیاوش، پیکر گردی، حماسه های خسروانی و شماری نیز جنبه دینی را در بر می گرفت.
اما با ورود اسلام و حرکت آیین های اجرایی و خرده روایت های نمایشی به سمت اشاعه و تبلیغ اسلام و مبانی آن، شاهد تغییر اشعار هنر تلفیقی نمایشی و موسیقایی «دفترخوانی» با مضامینی چون ستایش پروردگار، روایت جنگ های صدر اسلام و غزوات رسول اکرم (ص) و زندگی و شهادت امامان معصوم (ع) بودیم که اوج این اشکال نمایشی و روایی در استان های مرکزی ایران به ویژه فارس و اصفهان در ایام دهه نخست ماه محرم اجرا می شود.

** طی طریق از زندگی پادشاهان تا زیست ائمه معصومین (ع)
در شکل اجرای آیین «دفترخوانی»، ابتدا شاهد اجرای آن تنها در دربار و نزد پادشاهان بودیم؛ اما بعد از ورود اسلام به ایران، به سبب شیوه جذاب و روایت همراه با حماسه «دفترخوانان» شاهد تلفیق اینگونه روایت با زندگی حضرت ختمی مرتبت رسول اکرم (ص)، خاندان عصمت و طهارت و خاصه در مرثیت و تعزیت حضرت امام حسین (ع) بودیم.
به همین جهت است که یکی از گونه ها و شاخه های جدا شده از سنت باستانی نقالی در ایران به آیین «دفترخوانی» و نگرش‌ های مذهبی این آیین بعد از ورود اسلام به ایران، اختصاص یافته است.
فراهنگ** ا.خ**1055


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

متهم: برادرم قاتل است نه من!
مرد جوانی که به‌خاطر ارتکاب قتل بر سر جای پارک متواری بود پس از بازداشت مدعی شد برادرش عامل اصلی جنایت است.
حدیث روز- توصیه پیامبر(ص) درباره راه به دست آوردن ولایت خدا در کلام امام عسکری(ع)
پیامبر خدا(ص) روزی به یکی از یارانش فرمود: ای بنده خدا ! در راه خدا دوست بدار، در راه خدا دشمن بدار، در راه خدا دوستی بورز و در راه خدا دشمنی بورز؛ زیرا ولایت خدا ، جز از این راه به دست نمی‌آید.
تصویری قدیمی و دیده نشده از حرم امیر المؤمنین علی(ع)
عکس قدیمی از حرم امیر المؤمنین (علی). نجف أشرف- حوالی سال ١٩٦٠ میلادی را مشاهده می کنید.
2 قلوهای بامزه بازیگر زن سریال های «مهران مدیری» -عکس
احترام برومند با انتشار این عکس نوشت: یک روز زیباى پاییزى با مهمانان عزیزمان ، فلامک جنیدى و میلان و حنا دو قلو هاى نازنینش شبنم فرشادجو و لیلى رشیدى هم در کنارمان هستند.
ژست جالب «ترانه علیدوستی» و دختر بانمکش -عکس
تصویری جالب از ترانه علیدوستی و دخترش حنا در آسانسور را مشاهده می کنید.
پایان هفته ای پاییزی همراه با فیلم‌های سینمایی و تلویزیونی
«برای بهترین دوستم»، «عبور»، «جایزه»، «پاییزان»، «بچه‌های خانواده من»بخشی از فیلم های سینمایی آخر هفته تلویزیون هستند.
استایل ملکه طور «الهام پاوه نژاد» -عکس
الهام پاوه‌نژاد با انتشار این عکس، صفحه شخصی خود را به روز کرد.
عکس بامزه آقاپسر «مجید صالحی»
تصویری از اروین پسر مجید صالحی، بازیگر محبوب سینمای کمدی را مشاهده می کنید.
عکس ساده اما لوکس «سحر قریشی»
سحر قریشی با انتشار این عکس نوشت:زندگی زیباست ساده لباس بپوش، ساده راه برو ولی در برخورد با دیگران ساده نباش زیرا سادگیت را نشانه میگیرند برای در هم شکستن ِ غرورت.
عکس- باور کنید اینجا ایران نیست!
اینجا پارکینگ مخصوص رانندگان اوبر در فرودگاه بین‌المللی جورج بوش در هیوستون تگزاس است که با وجود سطل‌های زباله، مردم آشغال‌های خود را روی زمین می‌ریزند! / منبع: کانال K1inUSA

پر بازدید ترین اخبار امروز

نظر ۶ نماینده مجلس درباره اظهارات اخیر ˮظریفˮ
برخی از نمایندگان مجلس در واکنش به اظهارات ظریف درباره پولشویی خواستار حضور وی در کمیسیون امنیت ملی مجلس و توضیح درباره اظهاراتش شدند.
بی بی سی کشتار کودکان را سانسور و نگران آزار سگ‌ها شد!
رسانه سلطنتی انگلستان درحالی که در مقابل کشتار کودکان در یمن سکوت کرده، گزارشی را با تیتر نگرانی از «سگ آزاری» در ایران منتشر کرد!
علت کارشکنی اصلاح‌طلبان در مسیر شهردار شدن هاشمی
یک روزنامه نزدیک به خانواده هاشمی و کارگزاران می‌گوید حسادت‌ها نگذاشت محسن هاشمی شهردار شود.
ویدئو - برداشت طلای سرخ
هرساله با شروع فصل برداشت زعفران، اکثر مردم منطقه تربت حیدریه صبح ها را در زمین های کشاروزی مشغولند و عصرها را در بازار سپری می‌کنند. با توجه به سطح کشت ۸۰ هزار هکتاری زعفران در این منطقه، کارگران زیادی از شهرها و روستاهای اطراف از جمله تربت‌جام، خواف و گناباد برای کار وارد این شهر می‌شوند، به طوری که این محصول برای حدود ۷۰ هزار نفر به طور مستقیم ایجاد شغل می‌کند. خراسان رضوی با در اختیار داشتن سهم ۸۰ درصدی از تولید زعفران ایران به عنوان قطب تولید زعفران جهان شناخته می‌شود.
متهم: برادرم قاتل است نه من!
مرد جوانی که به‌خاطر ارتکاب قتل بر سر جای پارک متواری بود پس از بازداشت مدعی شد برادرش عامل اصلی جنایت است.
تفاهم‌نامه‌ای برای اشاعه حفاظت بین المللی از بناهای تاریخی
لباس سنتی دزفول رونمایی شد
یادمان شهید چاغروند باید ثبت ملی شود
250 میلیارد ریال به ساخت تله کابین در یاسوج اختصاص یافت
دستورالعمل هیات نظارت بر توسعه گردشگری مراغه تنظیم شد
طرح بومگردی روستای پیاوین 30 درصد پیشرفت فیریکی دارد
اعضای سازمان جهانی گردشگری همدان را ترک کردند
عملیات احداث هتل 5ستاره بخش خصوصی در منطقه آزاد ماکو آغاز شد
تشکل های مردم نهاد در حوزه میراث فرهنگی نیاز به حمایت دارند
10 میلیارد ریال برای مرمت ارگ نادری شیروان اختصاص یافت