عشق عاشورایی از « بیل زنی تا مشعل گردانی»

12:03 ۲۱۹ روز و ۵ ساعت پیش ایرنا 231 0
عشق عاشورایی از « بیل زنی تا مشعل گردانی»

بیرجند - ایرنا - مردم استان خراسان جنوبی آیین ها و آداب متنوع و مختلفی در ماه های محرم و صفر برگزار می کنند، مراسمی که گویای ارادت خاص و ویژه آنان به سید و سالار شهیدان اباعبدالله الحسین (ع) است.

ایرنا

به گزارش ایرنا آیین های عزاداری مطابق با رسوم، آداب و سنت ها در مناطق مختلف این استان متفاوت است و در همه این آیین ها می توان جلوه ای از شور و اشتیاق و محبت به سالار شهیدان را مشاهده کرد.
همانند سایر نقاط ایران اسلامی مردم آن به فرهنگ عاشورایی دلبسته و با آن عجین هستند، سینه زنی، زنجیرزنی، روضه خوانی، علم بندان، علم گردانی، نخل بندی، نخل گردانی، مشعل گردانی، سنگ زنی، بیل زنی، شبیه گردانی و تعزیه خوانی از آیین عزاداری ویژه ماه محرم در بیرجند و دیگر شهرستان های خراسان جنوبی است.
بر پایی ایستگاه های توزیع شربت و شیر، اطعام دسته های عزاداری در مساجد و حسینیه ها، برپایی مراسم شام غریبان، پخت غذاهای نذری از جمله غلور، دخیل بستن بر روی علم از دیگر آیین های رایج مردم این خطه در ماه محرم به شمار می رود.
همزمان با ماه محرم، شور حسینی(ع) با برگزاری آیین های سنتی و مذهبی در شهرهای خراسان جنوبی برپا شده هر کسی با هر توانی و با برتن کردن لباس عزا و ریختن اشک ماتم و ندای « یالثارات الحسین » دلش را به عشق بی کران حسین(ع) گره می زند.

**بیل زنی خوسف؛ با قدمت 200 ساله
مراسم بیل زنی از آیین های مذهبی بی نظیر روز عاشورا در شهرستان خوسف است که نماد عشق بی پایان شیعیان برای حضور در صحرای کربلا و تدفین پیکرهای بی جسم شهدا در زیر آفتاب سوزان دشت های عراق است.
این مراسم نوعی شبیه سازی از عزاداری و تلاش طایفه بنی اسد در صحرای کربلا است که پس از سه شبانه روز در 13 محرم سال 61 هجری در میان حزن و اندوه، پیکر مطهر شهدا را با بیل و یا ابزار دیگری که در دست داشتند به خاک سپردند.
برای برپایی این مراسم در هر یک از دو هیئت شهر خوسف، دو دسته 15 نفری که در مجموع چهار دسته هستند، تشکیل می‌شود، افراد بیل در دست، دایره وار در کنار هم بیل‌هایشان را به طرف آسمان می‌برند و افراد در حال حرکت به هوا پریده همه یک صدا و با آهنگی مخصوص می گویند «حیدر علی» و همزمان بیل‌ها نامنظم و با شتاب به یکدیگر می‌خورند.
بهم خوردن بیل‌ها در روز عاشورا نماد رویارویی لشکریان کفر و لشکریان امام حسین(ع) است که جنگ لشکریان یزید بر علیه لشکر کوچک امام حسین(ع) و مظلومیت ایشان را نشان می‌دهد.
مراسم بیل زنی به شماره 508 در فهرست میراث معنوی کشور به ثبت رسیده است.

**نخل بندان و نخل گردانی
در حوزه کویر هر کدام از شهرستان‌ های نهبندان، بشرویه، سرایان، فردوس و طبس مراسم نخل گردانی را با زیبایی و شکوه خاصی اجرا می کنند، نخل به اصطلاح یک حجله از چوب است که با تمثال های رنگارنگ مثل آیینه، پارچه ‌های قیمتی، گل و سبزه تزیین می‌شود و در روز عاشورا در مراسم روضه ‌خوانی و تعزیه به عنوان تابوت نمادین امام حسین(ع) حرکت داده می‌شود.
در طبس گلشن مراسم نخل برداری یا نخل گردانی یکی از مراسم‌های عزاداری است شاید مهم ترین دلیل برای رواج این مراسم این باشد که در روایات ذکر شده پیکر امام حسین (ع) را روی شاخه های درخت خرما گذاشته و به محل دفنش برده اند.
در طبس نخل توسط سادات و بزرگان بسته و در روزهای تاسوعا و عاشورا همراه هیئت‌های عزاداری حرکت داده می شود، این مراسم با هدف تشییع پیکر مقدس سید الشهدا (ع) در روز عاشورا برپا می‌شود در این شهر در روز عاشورا دو نخل برای امام حسین(ع) و یک نخل بلند برای حضرت ابوالفضل (ع) گردانده و در محل عزاداری چند بار نخل ها را دور می دهند و بعد به زمین می گذارند تا عزاداران آن را زیارت کنند.
در شهرستان فردوس هم پنج هیئت مذهبی نخل ‌های آذین‌ بندی شده را بعد از نماز ظهر عاشورا به محل امامزادگان سلطان محمد و سلطان ابراهیم از نوادگان امام موسی‌بن جعفر(ع) برده و در آنجا این آیین را برگزار می‌کنند.
از صبح روز تاسوعا، نهم محرم‌الحرام کار پوشش و تزئین نخل ها در فردوس آغاز می‌شود و بسیاری از جوانان در کنار بزرگان برای آماده کردن نخل همراه و هم قدم می‌شوند.
وظیفه هدایت و حرکت نخل هم نسل در نسل از پدران به فرزندان بزرگتر منتقل می‌شود، نخل گردان ها آن را بر روی دوش گذاشته و با حرکت به انتها و ابتدای صحن امامزادگان مراسمی بسیار باشکوه و پرحرارت را به وجود می‌آورند.

**مشعل گردانی، میراث معنوی روستاهای خور و برکوه
مشعل از چند تسمه آهنی که به شکل استوانه‌ای درست شده است و داخل آن را با قطعه چوب آغشته به روغن پنبه‌ دانه و یا نفت پر می‌کنند و آتش می‌زنند و در کنار روشنایی آن به عزاداری می‌پردازند این مراسم در حال حاضر فقط در روستاهای خور و برکوه خراسان جنوبی اجرا می‌شود.
در روستای برکوه عصر تاسوعا و در روستای خور شب عاشورا مراسم مشعل انجام می‌شود پس از مراسم آتش را خاموش نمی‌کنند و می‌گذارند تا خودش خاموش شود.
مراسم مشعل را به یاد مشعل هایی که در شب عاشورا در اطراف خیمه ابا عبدالله(ع) روشن بود، برپا می‌‌کنند و مردم برای مشعل احترام زیادی قائل هستند به طوری که برخی زمین های زراعی خود را وقف روشنایی مشعل ها کرده‌اند.
مراسم مشعل گردانی به شماره 629 در فهرست میراث معنوی کشور به ثبت رسید.

**خیرات سیدالشهدا؛ نمایش وحدت شیعه و سنی
همزمان با روز عاشورای حسینی، مراسم خیرات سیدالشهدا به همت برادران اهل تسنن در شهرستان درمیان برگزار می‌شود.
برادران اهل سنت در سنتی دیرینه همه ساله در روز عاشورا با پختن غلور و آش نذری با عنوان خیرات سید الشهدا (ع) ارادات خود را به امام حسین(ع) به نمایش می‌گذارند تا ضمن عزاداری برای امام حسین(ع) باری دیگر وحدت شیعه و سنی را به نمایش گذارند.
در شهر اسدیه مرکز این شهرستان و اغلب روستا‌ها عزاداران اهل سنت به اطعام مردم می‌ پردازند و در این مراسم اهل سنت علاوه بر قرائت قرآن، سخنرانان آنان نیز درباره مقام و منزلت حضرت امام حسین (ع) سخنرانی می‌کنند.

**هیئت کفن ‌پوشان و زیرنخلی های بشرویه
یکی از مراسم منحصر به فرد عزاداری در بشرویه توسط هیئت کفن ‌پوشان که حدود 100 نفر هستند اجرا می شود، در این مراسم اعضای هیئت پیراهن یا روانداز سفیدی می‌پوشند و شمشیرهای چوبی به صورت نمادین در دست می‌گیرند و روضه خوانی می‌کنند.
همچنین هیئت زیرنخلی های بشرویه افرادی هستند که زیرنخل در مراسم نخل بندان اقدام به عزاداری می‌کنند.

**تعزیه خوانی، آیین ماندگار در قاینات
هنر تعزیه خوانی یا شبیه خوانی بخش جدا نشدنی مراسم عزاداری مردم برخی نقاط استان خراسان جنوبی از جمله قاینات به ویژه در ایام محرم است، این هنر سینه به سینه از گذشته تا به حال به ارث رسیده و همچنان مورد توجه مردم است.
در این مراسم هر شبیه خوان نقش یکی از شخصیت ‌های عاشورا را اجرا می‌کند و با نظمی خاص اشعاری را می‌خواند، این مراسم توسط افرادی اجرا می‌شود که از صدای خوبی برخوردارند و توانایی ارائه نمایش را دارند.
در این مراسم افرادی که نقش یاران امام حسین (ع) را ایفا می‌کنند موافق خوان به طور معمول لباس‌های سبز و سفید و یا سیاه به تن دارند و اشعارشان را با آهنگ می‌خوانند و لباس‌ های مخالف خوان‌ها به رنگ قرمز و معمولا چکمه و پالتو می‌پوشند و کلاه خود بر سر می‌گذارند و دستمال‌هایی رنگی و قرمز به کمرشان می‌بندند.
بازیگران این نمایش مذهبی همراه با مرثیه سرایی و استفاده از ادوات جنگی کهن شامل کلاه خود، زره، شمشیر و نیزه به بیان و نمایش مهمترین رخدادهای واقعه کربلای حسینی از جمله شهادت حضرت علی اکبر(ع)، حضرت قاسم(ع)، طفلان مسلم، حر، حضرت عباس(ع)، حضرت امام حسین (ع) و واقعه ظهر عاشورا می پردازند.

**هفت منبر و گرفتن حاجات
هفت منبر از آیین های سنتی زنان خراسان جنوبی در عزای سالار شهیدان برای دعوت افلاکیان هفت آسمان به مجلس عزا امام حسین(ع) است.
این مراسم در غروب تاسوعا تا پیش از اذان مغرب اجرا می‌شود و بانوانی که نذر و نیازی دارند به هفت مکان مشخص از جمله (حسینه ها، مساجد، منازل، بقاع متبرکه و ...) می‌روند و در آن جا برای حاجت گرفتن شمع روشن می‌کنند.
مراسم هفت منبر به شماره 507 در فهرست میراث معنوی کشور به ثبت رسید.

** «سنگ زنی» سنتی دیرینه در روستای « درخش»
مردم متدین درخش در خراسان جنوبی با برگزاری آیینی دیرینه به نام «سنگ زنی» در شب پنجم محرم به سوگواری امام حسین (ع) و یاران وفادارشان می‌پردازند.
آیین سنگ‌زنی، حکایت سوگواری و عزاداری قوم بنی اسد است که پس از واقعه روز عاشورا وقتی به کربلا می‌رسند و با پیکرهای بی‌سر و پاره پاره امام حسین(ع) و یارانش مواجه می‌شوند به نشانه عزاداری سنگ‌هایی را بر می‌دارند و به سر و صورت خود می‌زنند.
در آیین سنگ‌زنی 2 تکه چوب استوانه‌ای هشت سانتیمتری که بیشتر از چوب درخت عناب یا گردو ساخته می‌شود و نخی از آن عبور کرده است، پشت دست سنگ‌زنان قرار می‌گیرد و با کوبیده شدن روی یکدیگر، صدای سنگ ایجاد می‌شود.
ریتم موزون تک ضرب و سه ضرب سنگ زدن یا همان دو تکه چوب خراطی شده آن چنان دلنشین است که اگر برای تماشای آن ساعت‌ها وقت بگذاریم هیچ‌گاه خسته‌کننده و کسل‌کننده نیست.
روستای درخش خراسان جنوبی هشت نفر سنگ‌زن دارد که این کار را از پدرانشان آموخته‌اند و پس از درگذشت پدر، فرزند ذکور ورثه به جای پدر در سنگ‌زنی شرکت می‌کند.
این هشت نفر سنگ‌زن از میان خود، یک نفر را به‌عنوان آخوند (نوحه‌خوان) انتخاب می‌کنند، این آیین همراه با هیئت و با آهنگ نوحه، سینه‌زنی یا زنجیرزنی انجام می‌شود، مداحان نیز در آیین سنگ‌زنی نوحه خاصی می‌خوانند.
مراسم سنگ ‌زنی درخش به شماره 626 در فهرست میراث معنوی کشور به ثبت رسید.
7556*6054


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

ساير حوزه ها
ساير حوزه ها

آخرین اخبار

ترکیه و جمهوری آذربایجان رزمایش مشترک برگزار می‌کنند
ترکیه و جمهوری آذربایجان یکم تا سوم ماه مه در آذربایجان رزمایش مشترکی به نام "مصطفی کمال آتاتورک ۲۰۱۹" برگزار می‌کنند.
اعتراضات گسترده در مراکش در حمایت از زندانیان سیاسی
تهران- ایرنا- مردم مراکش طی یک سال گذشته بارها در حمایت از اعضای جنبش الریف در خیابان های شهرهای مختلف این کشور تظاهرات کرده اند، رهبران این جنبش به دلیل اعتراض به سیاست های اقتصادی و اجتماعی دولت به حبس های سنگین محکوم شده اند.
دولت سریلانکا مسئول انفجارهای اخیر را اعلام کرد
دولت سریلانکا اعلام کرد که یک گروه محلی مسئول انفجارهای روز گذشته بوده است.
اتحادیه آفریقا برای بررسی وضعیت سودان تشکیل جلسه می دهد
تهران - ایرنا - 'شمس الدین کباشی' سخنگوی شورای نظامی سودان اعلام کرد که 'اتحادیه آفریقا' فردا(سه شنبه) جلسه ای برای بررسی وضعیت این کشور در مصر برگزار می کند .
احتمال وقوع سیل در جنوب و مرکز آمریکا
وضعیت نامناسب جوی و خطر وقوع سیل، مناطقی از جنوب و مرکز آمریکا را تهدید می‌کند.
کاخ سفید:ترامپ در مورد صادر نکردن معافیت های نفتی ایران تصمیم گرفته است
تهران - ایرنا - کاخ سفید روز دوشنبه با صدور بیانیه ای اعلام کرد که «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا تصمیم گرفته است معافیت های نفتی ایران را دوباره صادر نکند.
افزایش چشمگیر تصادف عابران پیاده در جاده‌های همدان
رئیس پلیس راه استان همدان از افزایش چشمگیر تصادفات عابران پیاده در استان همدان خبرداد و گفت: در سال ۹۷ تصادف عابران پیاده افزایش چشمگیری پیدا کرده به‌طوریکه ۱۲۷ فقره تصادف عابرپیاده در جاده‌های استان همدان رخ داده است که در این تصادفات ۳۱ نفر فوت شده است.
نماینده دمکرات ماساچوست وارد رقابت های انتخاباتی آمریکا شد
تهران - ایرنا - «ست مولتون» نماینده دمکرات ایالت ماساچوست آمریکا روز دوشنبه وارد رقابت های انتخابات ریاست جمهوری 2020 این کشور شد.
وال استریت ژورنال:چین،هند وترکیه انتظار دارند بار دیگر از تحریم های آمریکا معاف شوند
تهران - ایرنا - روزنامه وال استریت ژورنال روز دوشنبه در گزارشی نوشت: چین، هند و ترکیه انتظار دارند تا آمریکا بار دیگر معافیت های تحریم های مربوط به خرید نفت از ایران را برای این سه کشور تمدید کند.
اجاره حساب بانکی به کلاهبردار خارج‌نشین
فرمانده انتظامی شهرستان ساوجبلاغ از دستگیری فردی که با اجاره حساب بانکی خود در قبال هر تراکنش مالی مبلغ چهار میلیون ریال دریافت می‎‌کرد خبر داد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

پایان معافیت خریداران نفت ایران از تحریمهای آمریکا اعلام می شود
تهران– ایرنا– روزنامه واشنگتن پست به نقل از دو مقام وزارت خارجه آمریکا گزارش داد، مایک پمپئو وزیر خارجه این کشور روز دوشنبه اعلام خواهد کرد که معافیتهای تحریمی واردکنندگان نفت ایران از دوم ماه می (12 اردیبهشت) دیگر تمدید نخواهد شد؛ اقدامی که تبعاتی برای بازارهای جهانی نفت دارد.
پیام شیرین برانکو برای پرسپولیسی‌ها
مربی کروات قرمزها از هواداران این تیم خواسته تا با خیال راحت و بدون هیچ استرسی بازی با الاهلی عربستان را تماشا کنند.
الماسی: تصمیمات غیرانسانی آمریکا شرایط اقتصادی سختی را برای مردم ایران ایجاد کرد
نماینده مردم دیر و کنگان در مجلس گفت: تصمیمات غیرانسانی و غیرقانونی دولتمردان آمریکا شرایط سختی را برای مردم ایران ایجاد کرد. دغدغه‌های معیشتی و شرایط نامناسب اقتصادی مردم بخشی از تبعات این رفتار است.
چاووش اوغلو به اربیل می‌رود
وزیر خارجه ترکیه هفته آینده به اربیل عراق سفر می‌کند.
آغاز جلسه پنجم دادگاه متهمان پتروشیمی
پنجمین جلسه رسیدگی به اتهامات رضا حمزه‌لو مدیرعامل پیشین شرکت بازرگانی پتروشیمی و ۱۳ متهم دیگر این پرونده به ریاست قاضی مسعودی‌مقام در شعبه سوم دادگاه ویژه رسیدگی به مفاسد اقتصادی آغاز شد.
رشد 73 درصدی اقامت گردشگران در خانه های بومگردی همدان
فرماندار: از فرصت پیک دوم سفرها به همدان استفاده شود
مدیرعامل منطقه آزاد ارس: زیرساخت های گردشگری رشد خوبی داشت
2قطعه شی باستانی  در مشگین شهر کشف و ضبط  شد
100اثر تاریخی در نی ریز کشف شد
دوره آموزشی هنرهای دستی رو به فراموشی در قزوین برگزار می شود
مدیرکل میراث فرهنگی: همکاوی آموزشی در صنعت گردشگری آذربایجان شرقی برگزار می شود
کشف اشیای هزاره سوم قبل از میلاد در شیروان
دیوار آگاهی شاپور با کلنگ نریخته
مدیرکل میراث فرهنگی:صنعت گردشگری نقشی مهم در رونق تولید دارد