«مناجات خوانی»، آیین همراهی سوگواران بر استغاثه حسین(ع) با پروردگارش

08:15 ۱۳۰ روز و ۱۱ ساعت پیش ایرنا 177 0
«مناجات خوانی»، آیین همراهی سوگواران بر استغاثه حسین(ع) با پروردگارش

تهران- ایرنا- زنده یاد جابر عناصری پژوهشگر حوزه آیین‌ها و نمایش‌های مذهبی ایرانی اعتقاد دارد که تنوع برخی آیین ها خرده آیین‌های نمایشی و مذهبی در فرهنگ عظیم ایرانی همواره سرچشمه‌‌ای برای تجلی گونه‌های متفاوتی از اشکال نمایش دینی در ماه‌های خاص مذهبی بوده است که در وجوه بسیاری از آنها می‌توان ریشه تفکرات آیینی و ملی سوگواری ایران زمین را به تماشا نشست.

ایرنا

به گزارش روز شنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا، تأثیرپذیری اقوام و فرهنگ‌های آیینی- مذهبی، در قامت نگاه ملی در کشوری واحد مانند ایران، مساله‌ای نیست که بتوان تمام جهان نمایش ایرانی را با آن تعریف کرد؛ اما در شاخه آیین‌های نمایشی سوگ و عزا در تمامی خاستگاه‌های رفتاری و آداب و سنن فردی و اجتماعی ایرانیان - مانند سوگواری بر ائمه معصومین علیه السلام - به وضوح شاهد در هم تنیده شدن مبانی فرهنگی خاص با اشکال و ظواهر مختلف و در عین حال سرچشمه گرفته از یک عقیده، ریشه و نگاه ثابت مذهبی هستیم.

** دعا، ذکر و ثنا؛ تار و پود آیین ایرانی
چه پیش از ورود اسلام و چه پس از ورود آن، با مرور تاریخچه کهن و فرهنگِ تمدن‌ساز ایرانی، شاهد آن هستیم که همواره دعا، ذکر، اشعار و آواهای آیینی و مذهبی و همچنین ثناگویی در هنگام برپایی مراسم سوگواری، همواره جزو رفتارهای نمایشی و همچنین نیایش‌های عبادی و آیینی ایرانیان بوده است. بعد از ورود اسلام این شکل از آیین‌های نمایشی، با توجه به درهم تنیده شدن فرهنگ ایرانی با مبانی، سنن و آداب دینی اشکال نمایشی مختص به خود را یافته است که شاید زیباترین شکل آن را در ساحت ارادت ایرانیان به حضرت اباعبدالله الحسین و واقعه کربلا می توانیم رصد کنیم.
همچنین نباید از خاطر دور داشت که در فلات پهناوری به وسعت ایران با وجود فرهنگ‌ها، اقلیم و همچنین اقوام مختلف با رویکردهای دینی و فرهنگی خاص خود، همگی زیر یک چتر واحد به نام ایران مشغول به زندگی و تقسیم کردن مبانی فرهنگ آیینی خود بوده‌اند. در حقیقت وجود هزاران هزار خرده روایت نمایشی و مذهبی در مناسبت‌های مختلف از جمله دهه نخست ماه محرم، در حقیقت بازتاب دهنده ریشه مشترک اعتقادی و معنوی ایرانیان در بطن رفتارهای آیینی و همچنین تفکرات مذهبی و دینی آنها در شکل زیست عمومی شان در جامعه ایران به شمار می رود.

** مناجات خوانی، آیینی به گستره ایران
در میان آیین‌های نمایشی متعدد با مناسبت سوگواری در تفکر ایرانی، یکی از جذاب ترین آنها به «مناجات خوانی» برمی‌گردد؛ این آیین در حقیقت نوعی رفتار نمایشی- مذهبی است که با صفات و روحیه اصیل فرهنگ ایرانیان مانند جوانمردی، ایثار و فتوت در هم تنیده شده است. در بسیاری از مراحل و شاخه‌های مختلف رفتارهای آیینی ایرانیان می‌توان آیین «مناجات خوانی» را زمینه‌ای برای توسل و تمسک به خاندان عصمت و طهارت ردیابی کرد. از سوی دیگر وجود تاریخ مکتوب بیش از پنج قرن در عشق و ارادت ایرانیان به ساحت مقدس حضرت امام حسین علیه السلام، یاران باوفای ایشان، شهدای کربلا و در نهایت تراژدی عاشورا، این مساله را روشن و هویدا می سازد که یکی از اصلی‌ترین جولانگاه‌های اجرای «مناجات خوانی» به دهه نخست ماه محرم برمی‌گردد. شیوه‌های مختلف اجرای این آیین توسط «مناجات خوانان»، با توجه به اقلیم و جغرافیای گسترده ایرانی، مبانی چون پاکی، ایثار، جوانمردی، از خود گذشتگی و معرفت را به عنوان چشمه‌های جوشان حادثه کربلا و واقعه عاشورا در مناجات‌های شان به مخاطبان منتقل می‌کنند.
طبق اسناد و روایت‌های مذهبی، امام حسین علیه السلام همواره در حال دعا و مناجات با خداوند خود بوده است، این دقیقا همان نکته‌ای است که «مناجات خوانان» ایرانی در تمامی نقاط شمال، جنوب، شرق، غرب و مرکز ایران با وجود تفاوت فرهنگی و ریختی ذاتی خود، در راستای اجرای آیین «مناجات خوانی» به رعایت آن پرداخته و دسته‌ها و تکایای سوگواری آقا اباعبدالله را همواره همراهی و هدایت کردند.

** مناجات خوانی، پیش زمینه تعزیت حسینی
در شکل اجرای مناجات خوانی شاهد حضور مرثیه خوانان و مداحانی هستیم که دامنه مطالعاتی آنها بر ذکر ادعیه و کتبی است که در راستای شهادت و ثنای امام حسین علیه السلام به رشته تحریر در آمده و یا دفاتر و دیوان‌های شاعرانی که در این راستا به سرودن شعر پرداخته اند. این دسته از افراد برای بازتاب رفتار عینی نمایشی خود همواره پیش از حرکت دسته‌های عزاداری در مقابل مسجد محل و یا تکایا به مناجات خوانی و ذکر ادعیه در راستای ستایش مقام بلند حضرت امام حسین علیه السلام و یاران باوفایشان و همچنین شهدای کربلا مانند حضرت علی اکبر(ع)، حضرت علی اصغر(ع) و همچنین علمدار کربلا حضرت ابوالفضل العباس(ع) می‌پرداختند.
در حقیقت مناجات خوانی همواره پیش زمینه‌ای برای آغاز مراسم سوگواری در قالب راهپیمایی دسته‌های عزاداری در ایران به شمار می رود و به همین دلیل است که همواره مقام و مرتبت مناجات خوان در نزد اهالی سوگوار از جایگاه بالایی برخوردار بودند؛ بسیاری از کسانی که نذری در این ایام داشته اند نذر خود را ابتدا به مناجات خوانان داده و آنها تصمیم‌گیرنده تقسیم نذر میان دسته های عزاداری و یا افراد نیازمند و محتاج هستند.
فراهنگ**ا.خ** 9053


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

دین و اندیشه
دین و اندیشه

آخرین اخبار

دیدار مدیر فنی تیم‌های ملی کاراته ژاپن با شاهرخ شهنازی
مدیر فنی تیم‌های ملی کاراته ژاپن که به ایران سفر کرده است با دبیرکل کمیته ملی المپیک دیدار کرد.
شب شعر فاطمی عقیق اشک
شب شعر فاطمی عقیق اشک برای دومین سال پیاپی شنبه شش بهمن برگزار می شود.
اسامی مصدومان حادثه انفجار ساختمان در تهران
سخنگوی سازمان اورژانس کشور اسامی مصدومان انفجار ساختمان در خیابان وحدت اسلامی تهران را اعلام کرد.
بازدید مشترک پادشاه، ملکه و رئیس کنگره نمایندگان اسپانیا از غرفه ایران در نمایشگاه« فیتور»
فیلیپ ششم پادشاه اسپانیا در نخستین روز برگزاری نمایشگاه بین المللی گردشگری مادرید (فیتور) که امروز با حضور کارآفرینان و تورگردانان فعال در حوزه گردشگری افتتاح شد ، به همراه « لتیسیا» ملکه این کشور ، «آنا پاستور»، رئیس کنگره نمایندگان این کشور، دبیرکل سازمان جهانی گردشگری و برخی از مقامات گردشگری اسپانیا از غرفه جمهوری اسلامی ایران در محل نمایشگاه بازدید کردند.
گزارش خبرنگار اعزامی تسنیم از امارات| شجاعی: با رؤیای بزرگی به جام ملت‌ها آمده‌ایم- دوست نداریم زود به خانه‌مان برگردیم
کاپیتان تیم ملی فوتبال کشورمان گفت: ما، بازیکنان تیم ملی به هم قول داده‌ایم و با رؤیای بزرگی به جام ملت‌های آسیا آمدیم و دوست داریم که همه کشور و مردم با ما همراه شوند.
باز هم باران می‌بارد
یک هواشناس برجسته گفت: هوا تا اواسط بهمن‌ماه گرم‌تر از نرمال خواهد بود.
وضعیت بحرانی قطع آب در منطقه 22 تهران
با وجود مشکلات و افزایش شکایات ساکنین اطراف دریاچه چیتگر در منطقه ۲۲ تهران، تاکنون مسئولی درباره دلایل قطعی آب توضیحی نداده و مشخص نیست چه زمانی این مشکل برطرف خواهد شد.
قهرمانی خراسان رضوی در مسابقات کشتی پهلوانی نوجوانان کشور
تیم خراسان رضوی به عنوان قهرمانی رقابت‌های کشتی پهلوانی نوجوانان کشور دست یافت.
۸ مجروح در انفجار مواد محترقه در تهران
سخنگوی آتش‌نشانی تهران از انفجار موادمحترقه دست‌ساز در یک منزل قدیمی خبر داد.
نقش مهم سوخت CNG در خودکفایی در تأمین بنزین
اگر سوخت CNG در سبد سوخت بخش حمل و نقل کشور نبود، با وجود تلاش‌های بسیار و موفق در عرصه افزایش ظرفیت تولید بنزین، هم‌اکنون تولید ۱۰۵ میلیون لیتری بنزین با میزان مصرف آن برابری می کرد و در ایام پرمصرف‌تر سال مثل ایام نوروز با کسری بنزین مواجه می‌شدیم.

پر بازدید ترین اخبار امروز

نشست انجمن روزنامه‌نگاران مسلمان| طالب‌زاده: بازداشت مرضیه هاشمی نتیجه مستقیم زورگویی آمریکا است
نادر طالب‌زاده در نشست انجمن روزنامه‌نگاران مسلمان در خصوص بازداشت غیرقانونی خانم مرضیه هاشمی خبرنگار و گزارشگر شبکه ماهواره‌ای پرس‌تی‌وی، توسط اف‌بی‌ای در آمریکا گفت که بازداشت خانم هاشمی نتیجه مستقیم زورگویی آمریکا است.
در اینستای ستاره‌های خارجی؛ این تیلور سوئیفت سلفی باز!
در این سری مطالب ما سعی داریم به طور هفتگی گزیده ای از عکس های چهره های محبوبتان را با شما به اشتراک بگذاریم.
AFC فغانی را در یک چهارم جام ملتهای آسیا کنار گذاشت!
مرحله یک چهارم نهایی در شرایطی با برگزاری ۴ دیدار پیگیری خواهد شد که علیرضا فغانی در این مرحله، بازی را قضاوت نخواهد کرد.
یخ‌های میوه‌ای رنگارنگ؛ پر از ویتامین و مخصوص بچه ها!
مکعب‌های یخ میوه‌ای بهترین راه تشویق بچه‌ها برای خوردن اسموتی مقوی و همراه با پروتئین است. به ویژه اینکه شما در تمامی ایام سال به میوه دسترسی دارید و می‌توانید با توجه به هر فصل یخ میوه‌ای همان فصل را درست کنید.
شناسایی پروتئینی برای کمک به تنظیم حافظه!
پژوهشگران آمریکایی در بررسی جدید خود، نوعی پروتئین را مشخص کردند که در نحوه عملکرد حافظه موثر است.
نقش فرهنگ در توسعه برای مدیران استان ناشناخته است
تصمیمات حوزه جوانان باید اجرایی باشد
مدارس چند مقطع تحصیلی در برخی مناطق خراسان رضوی تعطیل شد
8200 دانش آموز دختر کردستانی زیر پوشش طرح خود مراقبتی هستند
حفظ انقلابی‌گری راهکار مقابله با تهاجم نرم دشمن است
هویت فرهنگی یک منطقه را به خاطر اغراض شخصی زیر سوال نبریم
راسته های فرهنگی در پایتخت افزایش می یابد
40 چهره فرهنگی هنری برتر در «فصل رویش» تجلیل می شوند
هزینه های جاری دولت روزانه هزار میلیارد تومان است
چهار همایش و جشنواره در کهگیلویه و بویراحمد برگزار می شود