«مناجات خوانی»، آیین همراهی سوگواران بر استغاثه حسین(ع) با پروردگارش

08:15 ۷ روز و ۲ ساعت پیش ایرنا 42 0
«مناجات خوانی»، آیین همراهی سوگواران بر استغاثه حسین(ع) با پروردگارش

تهران- ایرنا- زنده یاد جابر عناصری پژوهشگر حوزه آیین‌ها و نمایش‌های مذهبی ایرانی اعتقاد دارد که تنوع برخی آیین ها خرده آیین‌های نمایشی و مذهبی در فرهنگ عظیم ایرانی همواره سرچشمه‌‌ای برای تجلی گونه‌های متفاوتی از اشکال نمایش دینی در ماه‌های خاص مذهبی بوده است که در وجوه بسیاری از آنها می‌توان ریشه تفکرات آیینی و ملی سوگواری ایران زمین را به تماشا نشست.

ایرنا

به گزارش روز شنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا، تأثیرپذیری اقوام و فرهنگ‌های آیینی- مذهبی، در قامت نگاه ملی در کشوری واحد مانند ایران، مساله‌ای نیست که بتوان تمام جهان نمایش ایرانی را با آن تعریف کرد؛ اما در شاخه آیین‌های نمایشی سوگ و عزا در تمامی خاستگاه‌های رفتاری و آداب و سنن فردی و اجتماعی ایرانیان - مانند سوگواری بر ائمه معصومین علیه السلام - به وضوح شاهد در هم تنیده شدن مبانی فرهنگی خاص با اشکال و ظواهر مختلف و در عین حال سرچشمه گرفته از یک عقیده، ریشه و نگاه ثابت مذهبی هستیم.

** دعا، ذکر و ثنا؛ تار و پود آیین ایرانی
چه پیش از ورود اسلام و چه پس از ورود آن، با مرور تاریخچه کهن و فرهنگِ تمدن‌ساز ایرانی، شاهد آن هستیم که همواره دعا، ذکر، اشعار و آواهای آیینی و مذهبی و همچنین ثناگویی در هنگام برپایی مراسم سوگواری، همواره جزو رفتارهای نمایشی و همچنین نیایش‌های عبادی و آیینی ایرانیان بوده است. بعد از ورود اسلام این شکل از آیین‌های نمایشی، با توجه به درهم تنیده شدن فرهنگ ایرانی با مبانی، سنن و آداب دینی اشکال نمایشی مختص به خود را یافته است که شاید زیباترین شکل آن را در ساحت ارادت ایرانیان به حضرت اباعبدالله الحسین و واقعه کربلا می توانیم رصد کنیم.
همچنین نباید از خاطر دور داشت که در فلات پهناوری به وسعت ایران با وجود فرهنگ‌ها، اقلیم و همچنین اقوام مختلف با رویکردهای دینی و فرهنگی خاص خود، همگی زیر یک چتر واحد به نام ایران مشغول به زندگی و تقسیم کردن مبانی فرهنگ آیینی خود بوده‌اند. در حقیقت وجود هزاران هزار خرده روایت نمایشی و مذهبی در مناسبت‌های مختلف از جمله دهه نخست ماه محرم، در حقیقت بازتاب دهنده ریشه مشترک اعتقادی و معنوی ایرانیان در بطن رفتارهای آیینی و همچنین تفکرات مذهبی و دینی آنها در شکل زیست عمومی شان در جامعه ایران به شمار می رود.

** مناجات خوانی، آیینی به گستره ایران
در میان آیین‌های نمایشی متعدد با مناسبت سوگواری در تفکر ایرانی، یکی از جذاب ترین آنها به «مناجات خوانی» برمی‌گردد؛ این آیین در حقیقت نوعی رفتار نمایشی- مذهبی است که با صفات و روحیه اصیل فرهنگ ایرانیان مانند جوانمردی، ایثار و فتوت در هم تنیده شده است. در بسیاری از مراحل و شاخه‌های مختلف رفتارهای آیینی ایرانیان می‌توان آیین «مناجات خوانی» را زمینه‌ای برای توسل و تمسک به خاندان عصمت و طهارت ردیابی کرد. از سوی دیگر وجود تاریخ مکتوب بیش از پنج قرن در عشق و ارادت ایرانیان به ساحت مقدس حضرت امام حسین علیه السلام، یاران باوفای ایشان، شهدای کربلا و در نهایت تراژدی عاشورا، این مساله را روشن و هویدا می سازد که یکی از اصلی‌ترین جولانگاه‌های اجرای «مناجات خوانی» به دهه نخست ماه محرم برمی‌گردد. شیوه‌های مختلف اجرای این آیین توسط «مناجات خوانان»، با توجه به اقلیم و جغرافیای گسترده ایرانی، مبانی چون پاکی، ایثار، جوانمردی، از خود گذشتگی و معرفت را به عنوان چشمه‌های جوشان حادثه کربلا و واقعه عاشورا در مناجات‌های شان به مخاطبان منتقل می‌کنند.
طبق اسناد و روایت‌های مذهبی، امام حسین علیه السلام همواره در حال دعا و مناجات با خداوند خود بوده است، این دقیقا همان نکته‌ای است که «مناجات خوانان» ایرانی در تمامی نقاط شمال، جنوب، شرق، غرب و مرکز ایران با وجود تفاوت فرهنگی و ریختی ذاتی خود، در راستای اجرای آیین «مناجات خوانی» به رعایت آن پرداخته و دسته‌ها و تکایای سوگواری آقا اباعبدالله را همواره همراهی و هدایت کردند.

** مناجات خوانی، پیش زمینه تعزیت حسینی
در شکل اجرای مناجات خوانی شاهد حضور مرثیه خوانان و مداحانی هستیم که دامنه مطالعاتی آنها بر ذکر ادعیه و کتبی است که در راستای شهادت و ثنای امام حسین علیه السلام به رشته تحریر در آمده و یا دفاتر و دیوان‌های شاعرانی که در این راستا به سرودن شعر پرداخته اند. این دسته از افراد برای بازتاب رفتار عینی نمایشی خود همواره پیش از حرکت دسته‌های عزاداری در مقابل مسجد محل و یا تکایا به مناجات خوانی و ذکر ادعیه در راستای ستایش مقام بلند حضرت امام حسین علیه السلام و یاران باوفایشان و همچنین شهدای کربلا مانند حضرت علی اکبر(ع)، حضرت علی اصغر(ع) و همچنین علمدار کربلا حضرت ابوالفضل العباس(ع) می‌پرداختند.
در حقیقت مناجات خوانی همواره پیش زمینه‌ای برای آغاز مراسم سوگواری در قالب راهپیمایی دسته‌های عزاداری در ایران به شمار می رود و به همین دلیل است که همواره مقام و مرتبت مناجات خوان در نزد اهالی سوگوار از جایگاه بالایی برخوردار بودند؛ بسیاری از کسانی که نذری در این ایام داشته اند نذر خود را ابتدا به مناجات خوانان داده و آنها تصمیم‌گیرنده تقسیم نذر میان دسته های عزاداری و یا افراد نیازمند و محتاج هستند.
فراهنگ**ا.خ** 9053


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

سینما و تئاتر
سینما و تئاتر

آخرین اخبار

وقتی انتظار یک نوزاد بامزه داری، ولی با پیرمرد مواجه می‌شوی!
در حالی که بیشتر نوزادان ناز و بامزه هستند و دل آدم را می‌برند، برخی هم پیر به دنیا می‌آیند و می‌توانند به پدرشان بگویند «پسرم»!
۱۶ حقیقت در مورد انقلاب روسیه که احتمالا نمی‌دانستید
بیش از 100 سال از انقلاب روسیه گذشته است؛ انقلابی که منجر به ایجاد اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی شد. با وجود این که در مورد این انقلاب مطالب و کتاب های بسیار زیادی نوشته شده، اما هنوز هم حقایق و ابعاد زیادی از آن برای بسیاری از افراد ناشناخته است. در ادامه به تعدادی از حقایق کمتر شنیده شده انقلاب روسیه می پردازیم.
۱۰ فیلم پرفروش اخیر سینما و بررسی اکران‌های پاییز
اگرچه تابستان ۹۷ با گران‌تر شدن بلیت سینما‌ها و همچنین جام جهانی در ابتدای این فصل و ماه محرم در انتهای آن، چندان فصل درخشانی از نظر فروش نبود، اما وجود ژانر‌های مختلف از کمدی گرفته تا دفاع مقدس، پکیج خوبی را در سینما ایجاد کرده بود.
مراقبت از مفاصل با این راه‌ها
همان‌طور که لاستیک‌های اتومبیل بعد از مدتی صاف می‌شوند و برجستگی‌های خود را از دست می‌دهند، غضروف مفاصل نیز ممکن است با بالا رفتن سن، حرکات مکرر، حمل وزن زیاد، آسیب‌ها و تصادفات دچار ساییدگی و خوردگی شود. پس به مراقبت نیاز دارند.
واژن‌تان چه راز‌هایی از سلامت‌تان افشا می‌کند؟
واژن شما چیز‌هایی برای گفتن در مورد سلامت، سن، قاعدگی و سایر تابو‌ها دارد.
ساندویچ بستنی، دسر محبوب بچه‌ها
بستنی دسری محبوب، مخصوصا میان بچه ها است. با شروع فصل پاییز و بازگشایی مدارس می‌توانید این دسر خوشمزه را تهیه کنید و پس از بازگشت بچه ها از مدرسه با این دسر خوشمزه آن ها را خوشحال کنید.
طرز تهیه میگوی کاجون تند و خوشمزه
میگوی کاجون تند و پنیری، خوشمزه‌ترین پیش غذا برای مهمانی‌ها است، یک غذای آسان و سریع پر از عطر و طعم!
خواهرانِ سلبریتی و ماجراهایشان!
رفتار‌های سلبریتی‌ها با خواهر و سایر اعضای خانواده در نوع خود جالب است و گاهی اوقات شوخی‌های سلبریتی‌ها در شبکه‌های اجتماعی با خواهرانشان دست به دست می‌شود. بعضی از این سلبریتی‌ها حسابی به فکر خواهرشان هستند و در صفحه‌های شبکه‌های اجتماعی پست‌های زیادی از تفریح‌ها و خوش‌گذرانی‌های خواهرانه منتشر می‌کنند.
مد‌های زنانه لباس برای پاییز ۲۰۱۸
هر فصل مد مخصوص به خود را دارد. همانطور که در تابستان شاهد لباس‌های گلدار با رنگ‌های متنوع یا صندل‌های طرحدار بوده ایم، برای فصل پاییز هم باید انتظار مد‌های جدیدی را بکشیم. اگر دوست دارید که با ترند‌های پاییز ۲۰۱۸ آشنا شوید، با ما در ادامه مطلب همراه باشید.
صدای درونی منفی چیست؟ چگونه آن را ساکت کنیم؟
همه‌ی ما هرازگاهی این صدای درونی منفی را تجربه می‌کنیم که به شکل‌های مختلفی هم ظاهر می‌شود و اگر مراقب نباشیم می‌تواند استرس شدیدی نه تنها برای خودمان بلکه برای اطرافیانمان هم ایجاد کنند.

پر بازدید ترین اخبار امروز

بهترین زننده ضربات آزاد تاریخ فوتبال کیست؟
در ادوار مختلف، ستاره های هنرمندی بوده اند که ضربات ایستگاهی فوق العاده ای را تبدیل به گل کرده اند.
فیلم- تفاوت مسی و رونالدو در اخراج شدن!
به بهانه اخراج رونالدو در دیدار یوونتوس و والنسیا نگاهی به تفاوت کریستیانو و مسی در زمینه دریافت کارت قرمز بیاندازیم.
معروف نتوانست از قدرت جادویی‌اش استفاده کند
سرمربی تیم ملی والیبال بلغارستان گفت: وقتی سعید معروف مجبور می‌شود برای پاس دادن به خارج منطقه یک‌سوم بیاید، نمی‌تواند از قدرت جادویی‌اش استفاده کند.
روستایی در ایران که 80 درصد مردم آن سرطان دارند!
مردم روستای کزاز شازند در محاصره لوله‌های سر به فلک کشیده پالایشگاه نفت، پتروشیمی و نیروگاه حرارتی گیر افتاده‌اند.
۱۶ حقیقت در مورد انقلاب روسیه که احتمالا نمی‌دانستید
بیش از 100 سال از انقلاب روسیه گذشته است؛ انقلابی که منجر به ایجاد اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی شد. با وجود این که در مورد این انقلاب مطالب و کتاب های بسیار زیادی نوشته شده، اما هنوز هم حقایق و ابعاد زیادی از آن برای بسیاری از افراد ناشناخته است. در ادامه به تعدادی از حقایق کمتر شنیده شده انقلاب روسیه می پردازیم.
آیینهای محرم سلاحی در برابر ناهنجاریها و انحراف
ایستادگی مقابل دشمن مهمترین پیام عاشوراست
مراسم نمادین کاروان اسرای کربلا در جیرفت برگزار شد
مهمترین رخدادهای هرمزگان در هفته ای که گذشت
میکروفون ها مانع رسیدن پیام تعزیه به گوش جان شده است
همکاری خانواده ها با اولیای مدرسه ضروری است
2 هزار طلبه ایرانی و خارجی در قشم جذب می شوند
100برنامه متنوع به مناسبت هفته دفاع مقدس در شوشتر تدوین شد
تمام امکانات برای تحصیل بیش از یک میلیون دانش آموز مهیاست
تبیین فرهنگ دفاع مقدس از نگاه هنر گویاتر است