«مناجات خوانی»، آیین همراهی سوگواران بر استغاثه حسین(ع) با پروردگارش

08:15 ۲۱۷ روز و ۲۲ ساعت پیش ایرنا 495 0
«مناجات خوانی»، آیین همراهی سوگواران بر استغاثه حسین(ع) با پروردگارش

تهران- ایرنا- زنده یاد جابر عناصری پژوهشگر حوزه آیین‌ها و نمایش‌های مذهبی ایرانی اعتقاد دارد که تنوع برخی آیین ها خرده آیین‌های نمایشی و مذهبی در فرهنگ عظیم ایرانی همواره سرچشمه‌‌ای برای تجلی گونه‌های متفاوتی از اشکال نمایش دینی در ماه‌های خاص مذهبی بوده است که در وجوه بسیاری از آنها می‌توان ریشه تفکرات آیینی و ملی سوگواری ایران زمین را به تماشا نشست.

ایرنا

به گزارش روز شنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا، تأثیرپذیری اقوام و فرهنگ‌های آیینی- مذهبی، در قامت نگاه ملی در کشوری واحد مانند ایران، مساله‌ای نیست که بتوان تمام جهان نمایش ایرانی را با آن تعریف کرد؛ اما در شاخه آیین‌های نمایشی سوگ و عزا در تمامی خاستگاه‌های رفتاری و آداب و سنن فردی و اجتماعی ایرانیان - مانند سوگواری بر ائمه معصومین علیه السلام - به وضوح شاهد در هم تنیده شدن مبانی فرهنگی خاص با اشکال و ظواهر مختلف و در عین حال سرچشمه گرفته از یک عقیده، ریشه و نگاه ثابت مذهبی هستیم.

** دعا، ذکر و ثنا؛ تار و پود آیین ایرانی
چه پیش از ورود اسلام و چه پس از ورود آن، با مرور تاریخچه کهن و فرهنگِ تمدن‌ساز ایرانی، شاهد آن هستیم که همواره دعا، ذکر، اشعار و آواهای آیینی و مذهبی و همچنین ثناگویی در هنگام برپایی مراسم سوگواری، همواره جزو رفتارهای نمایشی و همچنین نیایش‌های عبادی و آیینی ایرانیان بوده است. بعد از ورود اسلام این شکل از آیین‌های نمایشی، با توجه به درهم تنیده شدن فرهنگ ایرانی با مبانی، سنن و آداب دینی اشکال نمایشی مختص به خود را یافته است که شاید زیباترین شکل آن را در ساحت ارادت ایرانیان به حضرت اباعبدالله الحسین و واقعه کربلا می توانیم رصد کنیم.
همچنین نباید از خاطر دور داشت که در فلات پهناوری به وسعت ایران با وجود فرهنگ‌ها، اقلیم و همچنین اقوام مختلف با رویکردهای دینی و فرهنگی خاص خود، همگی زیر یک چتر واحد به نام ایران مشغول به زندگی و تقسیم کردن مبانی فرهنگ آیینی خود بوده‌اند. در حقیقت وجود هزاران هزار خرده روایت نمایشی و مذهبی در مناسبت‌های مختلف از جمله دهه نخست ماه محرم، در حقیقت بازتاب دهنده ریشه مشترک اعتقادی و معنوی ایرانیان در بطن رفتارهای آیینی و همچنین تفکرات مذهبی و دینی آنها در شکل زیست عمومی شان در جامعه ایران به شمار می رود.

** مناجات خوانی، آیینی به گستره ایران
در میان آیین‌های نمایشی متعدد با مناسبت سوگواری در تفکر ایرانی، یکی از جذاب ترین آنها به «مناجات خوانی» برمی‌گردد؛ این آیین در حقیقت نوعی رفتار نمایشی- مذهبی است که با صفات و روحیه اصیل فرهنگ ایرانیان مانند جوانمردی، ایثار و فتوت در هم تنیده شده است. در بسیاری از مراحل و شاخه‌های مختلف رفتارهای آیینی ایرانیان می‌توان آیین «مناجات خوانی» را زمینه‌ای برای توسل و تمسک به خاندان عصمت و طهارت ردیابی کرد. از سوی دیگر وجود تاریخ مکتوب بیش از پنج قرن در عشق و ارادت ایرانیان به ساحت مقدس حضرت امام حسین علیه السلام، یاران باوفای ایشان، شهدای کربلا و در نهایت تراژدی عاشورا، این مساله را روشن و هویدا می سازد که یکی از اصلی‌ترین جولانگاه‌های اجرای «مناجات خوانی» به دهه نخست ماه محرم برمی‌گردد. شیوه‌های مختلف اجرای این آیین توسط «مناجات خوانان»، با توجه به اقلیم و جغرافیای گسترده ایرانی، مبانی چون پاکی، ایثار، جوانمردی، از خود گذشتگی و معرفت را به عنوان چشمه‌های جوشان حادثه کربلا و واقعه عاشورا در مناجات‌های شان به مخاطبان منتقل می‌کنند.
طبق اسناد و روایت‌های مذهبی، امام حسین علیه السلام همواره در حال دعا و مناجات با خداوند خود بوده است، این دقیقا همان نکته‌ای است که «مناجات خوانان» ایرانی در تمامی نقاط شمال، جنوب، شرق، غرب و مرکز ایران با وجود تفاوت فرهنگی و ریختی ذاتی خود، در راستای اجرای آیین «مناجات خوانی» به رعایت آن پرداخته و دسته‌ها و تکایای سوگواری آقا اباعبدالله را همواره همراهی و هدایت کردند.

** مناجات خوانی، پیش زمینه تعزیت حسینی
در شکل اجرای مناجات خوانی شاهد حضور مرثیه خوانان و مداحانی هستیم که دامنه مطالعاتی آنها بر ذکر ادعیه و کتبی است که در راستای شهادت و ثنای امام حسین علیه السلام به رشته تحریر در آمده و یا دفاتر و دیوان‌های شاعرانی که در این راستا به سرودن شعر پرداخته اند. این دسته از افراد برای بازتاب رفتار عینی نمایشی خود همواره پیش از حرکت دسته‌های عزاداری در مقابل مسجد محل و یا تکایا به مناجات خوانی و ذکر ادعیه در راستای ستایش مقام بلند حضرت امام حسین علیه السلام و یاران باوفایشان و همچنین شهدای کربلا مانند حضرت علی اکبر(ع)، حضرت علی اصغر(ع) و همچنین علمدار کربلا حضرت ابوالفضل العباس(ع) می‌پرداختند.
در حقیقت مناجات خوانی همواره پیش زمینه‌ای برای آغاز مراسم سوگواری در قالب راهپیمایی دسته‌های عزاداری در ایران به شمار می رود و به همین دلیل است که همواره مقام و مرتبت مناجات خوان در نزد اهالی سوگوار از جایگاه بالایی برخوردار بودند؛ بسیاری از کسانی که نذری در این ایام داشته اند نذر خود را ابتدا به مناجات خوانان داده و آنها تصمیم‌گیرنده تقسیم نذر میان دسته های عزاداری و یا افراد نیازمند و محتاج هستند.
فراهنگ**ا.خ** 9053


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

کارشناس هندبال: انتخاب سرمربی بسیار دیر شده است- نباید مقابل آسیایی‌ها تا این حد ناامید باشیم
محسن اخگر گفت: باید برای تیم ملی هندبال از یک سرمربی خارجی استفاده شود که سطحش از مربیان قبلی بسیار بالاتر باشد تا بتوان تحول ایجاد کرد.
صعود گنج‌زاده به فینال کاراته وان مراکش - ۲ طلا و ۴ برنز در انتظار ایران
در پایان دومین روز لیگ برتر کاراته وان که در شهر رباط مراکش جریان دارد، ۴ نماینده کشورمان به دیدار فینال و رده بندی راه یافتند.
حاشیه‌های تبریز از نگاه مدیرعامل سابق تراکتور- ˮهواداران گناه دارندˮ
محمدحسین جعفری می‌گوید مدیریت باشگاه تراکتورسازی باید هنر خود را نشان دهد و این تیم را از حواشی و بحران خارج کند.
آن چه ˮپرشورهای تبریزˮ باید یاد بگیرند
دومین شکست متوالی تراکتورسازی باعث شد بار دیگر هواداران این تیم از کوره در بروند و کارهایی را انجام دهند که در فاصله چهار هفته تا پایان لیگ هجدهم، تیم محبوبشان بار دیگر به حاشیه برود.
‎وضعیت استخدامی نیروهای داوطلب هلال‌احمر-ارائه تسهیلات به سربازان در ازای خدمات داوطلبانه
رئیس سازمان جوانان جمعیت هلال احمر با حضور در ایسنا به مناسبت روز جوان، به تشریح اقدامات و برنامه‌های پیش روی این سازمان از خدماتشان در سیل اخیر گفت و وضعیت استخدامی نیروهای داوطلب و برنامه‌ها و طرح‌هایشان برای ارائه تسهیلات به سربازان در ازای خدمات داوطلبانه و... را تشریح کرد.
استقرار کامل سامانه خدمات غیرحضوری تامین اجتماعی در نیمه اول سال
مدیرکل دفتر راهبری سیستم‌های سازمان تامین اجتماعی با بیان اینکه پروژه خدمات غیرحضوری تامین اجتماعی را استان به استان تعمیم می دهیم گفت: امید است این سامانه طی شش ماهه اول سال جاری به صورت کامل و جامع در کل کشور مستقر شده باشد.
کلانتری: تاثیر سیلاب ها بر محیط زیست چندان خسارت بار نبوده است
تهران - ایرنا - رییس سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه تاثیر سیلاب ها بر حوزه محیط زیست کشور چندان خسارت بار نبوده اعلام کرد، دغدغه موجود ایجاد احتمالی گردوغبار، ناشی از خاک های ریزدانه بجا مانده از رسوبات سیل است.
اعتماد مصرف کنندگان به کمیت و کیفیت کالاهای داخلی منجر به رونق تولید می‌شود
عضو هیئت مدیره کانون وکلای دادگستری مرکز، گفت: یکی از مواردی که منجر به رونق تولید می‌شود این است که اعتماد مصرف کنندگان هم در کمیت و هم در کیفیت و سلامت کالا مورد توجه تولیدکنندگان قرار گیرد.
شهر اقلید را بیشتر بشناسید
شهرستان اقلید یکی از شهرستان‌های فارس‌نشین استان فارس است، این شهرستان یکی از مناطق کوهستانی و سرسبز فارس و دارای آب هوای سرد و زمستانی است.
آمار بازداشت فعالان محیط ‌زیست در انگلیس رکورد زد
لندن - ایرنا - تظاهرات هزاران تن از فعالان محیط ‌زیست در پایتخت انگلیس در ششمین روز متوالی، در حالی بدون هیچ دورنمایی از پایان این نافرمانی مدنی سپری شد که رئیس پلیس لندن اعلام کرد تاکنون عملیاتی با این تعداد از بازداشت سابقه نداشته است.

پر بازدید ترین اخبار امروز

استاندار:خطر سیلاب در خوزستان به حداقل رسید
اهواز- ایرنا- استاندار خوزستان گفت: محور همه تلاش ها در سیلاب اخیر خوزستان کاهش خطر احتمالی آن در همه نقاط بود و در این راه موفق شدیم.
کارشناس هندبال: انتخاب سرمربی بسیار دیر شده است- نباید مقابل آسیایی‌ها تا این حد ناامید باشیم
محسن اخگر گفت: باید برای تیم ملی هندبال از یک سرمربی خارجی استفاده شود که سطحش از مربیان قبلی بسیار بالاتر باشد تا بتوان تحول ایجاد کرد.
صعود گنج‌زاده به فینال کاراته وان مراکش - ۲ طلا و ۴ برنز در انتظار ایران
در پایان دومین روز لیگ برتر کاراته وان که در شهر رباط مراکش جریان دارد، ۴ نماینده کشورمان به دیدار فینال و رده بندی راه یافتند.
حاشیه‌های تبریز از نگاه مدیرعامل سابق تراکتور- ˮهواداران گناه دارندˮ
محمدحسین جعفری می‌گوید مدیریت باشگاه تراکتورسازی باید هنر خود را نشان دهد و این تیم را از حواشی و بحران خارج کند.
آن چه ˮپرشورهای تبریزˮ باید یاد بگیرند
دومین شکست متوالی تراکتورسازی باعث شد بار دیگر هواداران این تیم از کوره در بروند و کارهایی را انجام دهند که در فاصله چهار هفته تا پایان لیگ هجدهم، تیم محبوبشان بار دیگر به حاشیه برود.
خاش در نیمه شعبان غرق در جشن و سرور شد
تجلیل از آیت الله شیخ عیسی قاسم بعنوان مهدی یاور سال در قم
حرم عبدالعظیم(ع) شب میلاد منجی عالم بشریت غرق در نور شد
جلوه هایی از آیین جشن نیمه شعبان در مسجد جمکران
امام زمان(عج) تکیه گاه مستضعفان و موحدان عالم است
قم در شب میلاد امام زمان(عج) غرق در نور و سرور است
نماز باشکوه مهدی یاوران در مسجد جمکران اقامه شد
ساده زیستی اصل مهم در زندگی روحانیت است
اجتماع گسترده عاشقان مهدوی در مسجد مقدس جمکران
پیشنهاد استاندار قم در خصوص ثبت معنوی جشن های نیمه شعبان