«مناجات خوانی»، آیین همراهی سوگواران بر استغاثه حسین(ع) با پروردگارش

08:15 ۶۵ روز و ۸ ساعت پیش ایرنا 110 0
«مناجات خوانی»، آیین همراهی سوگواران بر استغاثه حسین(ع) با پروردگارش

تهران- ایرنا- زنده یاد جابر عناصری پژوهشگر حوزه آیین‌ها و نمایش‌های مذهبی ایرانی اعتقاد دارد که تنوع برخی آیین ها خرده آیین‌های نمایشی و مذهبی در فرهنگ عظیم ایرانی همواره سرچشمه‌‌ای برای تجلی گونه‌های متفاوتی از اشکال نمایش دینی در ماه‌های خاص مذهبی بوده است که در وجوه بسیاری از آنها می‌توان ریشه تفکرات آیینی و ملی سوگواری ایران زمین را به تماشا نشست.

ایرنا

به گزارش روز شنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا، تأثیرپذیری اقوام و فرهنگ‌های آیینی- مذهبی، در قامت نگاه ملی در کشوری واحد مانند ایران، مساله‌ای نیست که بتوان تمام جهان نمایش ایرانی را با آن تعریف کرد؛ اما در شاخه آیین‌های نمایشی سوگ و عزا در تمامی خاستگاه‌های رفتاری و آداب و سنن فردی و اجتماعی ایرانیان - مانند سوگواری بر ائمه معصومین علیه السلام - به وضوح شاهد در هم تنیده شدن مبانی فرهنگی خاص با اشکال و ظواهر مختلف و در عین حال سرچشمه گرفته از یک عقیده، ریشه و نگاه ثابت مذهبی هستیم.

** دعا، ذکر و ثنا؛ تار و پود آیین ایرانی
چه پیش از ورود اسلام و چه پس از ورود آن، با مرور تاریخچه کهن و فرهنگِ تمدن‌ساز ایرانی، شاهد آن هستیم که همواره دعا، ذکر، اشعار و آواهای آیینی و مذهبی و همچنین ثناگویی در هنگام برپایی مراسم سوگواری، همواره جزو رفتارهای نمایشی و همچنین نیایش‌های عبادی و آیینی ایرانیان بوده است. بعد از ورود اسلام این شکل از آیین‌های نمایشی، با توجه به درهم تنیده شدن فرهنگ ایرانی با مبانی، سنن و آداب دینی اشکال نمایشی مختص به خود را یافته است که شاید زیباترین شکل آن را در ساحت ارادت ایرانیان به حضرت اباعبدالله الحسین و واقعه کربلا می توانیم رصد کنیم.
همچنین نباید از خاطر دور داشت که در فلات پهناوری به وسعت ایران با وجود فرهنگ‌ها، اقلیم و همچنین اقوام مختلف با رویکردهای دینی و فرهنگی خاص خود، همگی زیر یک چتر واحد به نام ایران مشغول به زندگی و تقسیم کردن مبانی فرهنگ آیینی خود بوده‌اند. در حقیقت وجود هزاران هزار خرده روایت نمایشی و مذهبی در مناسبت‌های مختلف از جمله دهه نخست ماه محرم، در حقیقت بازتاب دهنده ریشه مشترک اعتقادی و معنوی ایرانیان در بطن رفتارهای آیینی و همچنین تفکرات مذهبی و دینی آنها در شکل زیست عمومی شان در جامعه ایران به شمار می رود.

** مناجات خوانی، آیینی به گستره ایران
در میان آیین‌های نمایشی متعدد با مناسبت سوگواری در تفکر ایرانی، یکی از جذاب ترین آنها به «مناجات خوانی» برمی‌گردد؛ این آیین در حقیقت نوعی رفتار نمایشی- مذهبی است که با صفات و روحیه اصیل فرهنگ ایرانیان مانند جوانمردی، ایثار و فتوت در هم تنیده شده است. در بسیاری از مراحل و شاخه‌های مختلف رفتارهای آیینی ایرانیان می‌توان آیین «مناجات خوانی» را زمینه‌ای برای توسل و تمسک به خاندان عصمت و طهارت ردیابی کرد. از سوی دیگر وجود تاریخ مکتوب بیش از پنج قرن در عشق و ارادت ایرانیان به ساحت مقدس حضرت امام حسین علیه السلام، یاران باوفای ایشان، شهدای کربلا و در نهایت تراژدی عاشورا، این مساله را روشن و هویدا می سازد که یکی از اصلی‌ترین جولانگاه‌های اجرای «مناجات خوانی» به دهه نخست ماه محرم برمی‌گردد. شیوه‌های مختلف اجرای این آیین توسط «مناجات خوانان»، با توجه به اقلیم و جغرافیای گسترده ایرانی، مبانی چون پاکی، ایثار، جوانمردی، از خود گذشتگی و معرفت را به عنوان چشمه‌های جوشان حادثه کربلا و واقعه عاشورا در مناجات‌های شان به مخاطبان منتقل می‌کنند.
طبق اسناد و روایت‌های مذهبی، امام حسین علیه السلام همواره در حال دعا و مناجات با خداوند خود بوده است، این دقیقا همان نکته‌ای است که «مناجات خوانان» ایرانی در تمامی نقاط شمال، جنوب، شرق، غرب و مرکز ایران با وجود تفاوت فرهنگی و ریختی ذاتی خود، در راستای اجرای آیین «مناجات خوانی» به رعایت آن پرداخته و دسته‌ها و تکایای سوگواری آقا اباعبدالله را همواره همراهی و هدایت کردند.

** مناجات خوانی، پیش زمینه تعزیت حسینی
در شکل اجرای مناجات خوانی شاهد حضور مرثیه خوانان و مداحانی هستیم که دامنه مطالعاتی آنها بر ذکر ادعیه و کتبی است که در راستای شهادت و ثنای امام حسین علیه السلام به رشته تحریر در آمده و یا دفاتر و دیوان‌های شاعرانی که در این راستا به سرودن شعر پرداخته اند. این دسته از افراد برای بازتاب رفتار عینی نمایشی خود همواره پیش از حرکت دسته‌های عزاداری در مقابل مسجد محل و یا تکایا به مناجات خوانی و ذکر ادعیه در راستای ستایش مقام بلند حضرت امام حسین علیه السلام و یاران باوفایشان و همچنین شهدای کربلا مانند حضرت علی اکبر(ع)، حضرت علی اصغر(ع) و همچنین علمدار کربلا حضرت ابوالفضل العباس(ع) می‌پرداختند.
در حقیقت مناجات خوانی همواره پیش زمینه‌ای برای آغاز مراسم سوگواری در قالب راهپیمایی دسته‌های عزاداری در ایران به شمار می رود و به همین دلیل است که همواره مقام و مرتبت مناجات خوان در نزد اهالی سوگوار از جایگاه بالایی برخوردار بودند؛ بسیاری از کسانی که نذری در این ایام داشته اند نذر خود را ابتدا به مناجات خوانان داده و آنها تصمیم‌گیرنده تقسیم نذر میان دسته های عزاداری و یا افراد نیازمند و محتاج هستند.
فراهنگ**ا.خ** 9053


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

ساير حوزه ها
ساير حوزه ها

آخرین اخبار

امکان مدیریت سریع‌تر خدمات ارزش افزوده از طریق «ایرانسل من» فراهم شد
نرم‌افزار کاربردی «ایرانسل من» با هدف آسان‌سازی دسترسی مشترکان ایرانسل به خدمات ارزش افزوده فعال و نیز اطلاع از ترتیب مصرف بسته‌های اینترنت به روزرسانی شد.
افتتاح کافه کتاب پات در هفته کتابخوانی
کافه کتاب پات همزمان با هفته کتابخوانی افتتاح شد.
مشاوره بازاریابی و آموزش بازاریابی چگونه در رشد و شکوفایی شرکت‌ها موثر است!
بازاریابی یا مارکتینگ مجموعه‌ای از مفاهیم، ابزارها، تئوری‌ها، عملیات، روش‌ها و تجارب است. این عناصر با یکدیگر یک مجموعه دانش قابل آموزش و یادگیری را ایجاد می‌کند. بازاریابی فرایندی است که بوسیله آن ساختار تقاضای محصولات و خدمات پیش بینی و برآورده می‏ شود یا گسترش می‌یابد. اجزای این روند عبارت است از تجزیه و تحلیل وجود یا عدم وجود فرصت بازاریابی برای شرکت، تولید محصولات و خدمات برای استفاده از این فرصت، تامین و توزیع محصولات، تنظیم راهبردهای لازم برای تشویق مشتریان بالقوه محصولات عرضه شده و انتقال کالا از فروشنده به مصرف کننده به نحوی که مصرف کننده از آن بهره‏‌مند شود.
نقش ساعت مچی در استایل افراد شیک پوش به همراه راهنمای خرید
خوش لباس بودن و داشتن ظاهری شیک، به عوامل مختلفی بستگی دارد. از عطر خوش و اندام متناسب گرفته تا مناسب بودن لباس همگی بر حسی که به اطراف منتقل می‌کنید اثرگذار است. به همین دلیل است که افراد شیک‌پوش، زمان زیادی را صرف انتخاب وسایل خود می‌کنند و به تمام جزییات با دقت توجه می کنند. در این میان ساعت مچی یکی از مهم‌ترین وسایلی است که نمایانگر پرستیژ افراد است تا حدی که قیمت و برند ساعت سیاستمداران پر قدرتی مانند پوتین رییس جمهور روسیه تا مدت‌ها سوژه رسانه‌ها می‌شود.
آیا باید به فحاشان مجازی حق داد؟
آدم‌های موفق به راهشان ادامه می‌دهند و حسودان و ناکامان که توان و انگیزه و اراده‌ای برای کار بیشتر ندارند به ناسزا گفتن و فحاشی پناه می‌بردند.
قهر مرعشی از شورایعالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان؟
طبق اخبار موثق، مرعشی در جلسه‌ای، با ناراحتی از رهبر اصلاحات این پرسش را مطرح می‌کند که چرا از محسن‌ هاشمی برای تصدی پست شهرداری حمایت محکمی نشده، حمایتی که مد نظر مرعشی بوده، معادل همان حمایتی است که لابد از حسن روحانی در دو انتخابات ۹۲ و ۹۶ به عمل آمده است.
۳۰ دقیقه طلایی برای سلامتی!
بیماری قلبی یکی از دلایل اصلی مرگ و میر در جهان است و پژوهش‌ها نشان داده‌اند که تنها ۳۰ دقیقه پیاده‌روی در روز می‌تواند خطر آن را به میزان ۴۰ درصد کاهش دهد.
حمله به دلیجان طلا
‎١٣ ‎کیلو طلا در روز روشن به سرقت رفت. سارقان به زور اسلحه و تیراندازی خودروی ‏حامل این طلاها را واژگون کردند و طلاها را به سرقت بردند.
فعالان برتر حوزه کتاب و کتابخوانی چهارمحال و بختیاری تجلیل شدند
شهرکرد- ایرنا- 32 فعال برتر حوزه کتاب و کتابخوانی در قالب 10 کتابخوان، 7 کتابدار، 7 مسئول کتابخانه های عمومی، یک کتابخانه شهری و یک کتابخانه روستایی و سه فرماندار اردل، بن و سامان چهارمحال و بختیاری روز دوشنبه در آیینی معرفی و تجلیل شدند.
70 برنامه فرهنگی در قشم اجرا می شود
قشم - ایرنا - فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه قشم گفت: همزمان با هفته بسیج و مقارن با هفته وحدت بیش از 70 برنامه فرهنگی ، هنری و غیر آن در قشم برگزار می شود.

پر بازدید ترین اخبار امروز

مسیری که همه مدیران خواهند رفت
۲۶ آبان یا ۱۵ آذر چندان تفاوتی ندارد. به هر حال طبق قانون، بازنشسته‌ها باید پست‌های خود را تحویل دهند. با اجرای قانون منع به‌کارگیری بازنشستگان در سال ۹۷، تعداد زیادی از مدیران دولتی باید از میزهای خود دل بکنند و جا را برای تازه‌نفس‌ها باز کنند.
عکس‌های باورنکردنی گاه هراس‌انگیز از موجودات ژرفای دریا‌ها
رومن فدورتسوف، ماهیگیر روسی ساکن مرمانسک است. او که اینک ۳۹ ساله است، ۱۷ سال است که ماهیگیری می‌کند و با دریا و سطح اقیانوس می‌رود. آن‌ها در سفرهایشان بار‌ها موجودات عجیبی صید کرده‌اند که در عمق دریا‌ها و اقیانوس‌ها زیست می‌کنند. موجوداتی که کمتر پیش می‌آید عکس آن‌ها را دیده باشیم.
گریم عجیب مصطفی زمانی- عکس
مصطفی زمانی به جمع بازیگران سریال «نهنگ آبی» پیوست.
مطالبات بیمه سلامت زنجان با مراکز طرف قرار داد به روز شد
زنجان - ایرنا - مدیرکل بیمه سلامت استان زنجان گفت: امسال با رایزنی انجام گرفته در کشور و استان؛ پرداختی مطالبات بخش دانشگاهی، خصوصی و داروخانه ها به روز شده و در مقایسه با سال های گذشته وضعیت بهتری حاکم است.
دولت 9.9 میلیارد تومان یارانه بلیت اتوبوس تهران را پراخت کرد
تهران- ایرنا- رئیس کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای شهر تهران اعلام کرد: 9.9 میلیارد تومان یارانه بلیت اتوبوس توسط دولت پرداخت شد.
فعالان برتر حوزه کتاب و کتابخوانی چهارمحال و بختیاری تجلیل شدند
70 برنامه فرهنگی در قشم اجرا می شود
100 هزار نفر در تاسیسات گردشگری خراسان رضوی اشتغال دارند
خیران زمینه ساز تعالی آموزشی فرزندان این مرز و بوم هستند
540 برنامه شاخص هفته بسیج در استان  تهران اجرا می شود
استاد حوزه: سرقت آثار از مهمترین آسیب های حوزه کتاب است
31 مجتمع آموزشی برای دانش آموزان مستعد بی بضاعت ساخته می شود
روایت ازدواج زودهنگام در جشنواره بین‌المللی فیلم رشد
فرماندار: 150 باشگاه کتابخوانی در نیشابور فعالیت دارند
رقابت «آقای گوزن» در بخش رقابتی جشنواره اکس گراند آلمان