لافونتن و تمثیل نویسی

17:27 ۲۳۰ روز و ۵ ساعت پیش ایرنا 395 0
لافونتن و تمثیل نویسی

تهران - ایرنا - تمثیل، توصیفی ادبی است زیر پوشش چیز دیگر که معمولا به زبان موجوداتی غیر از انسان (عمدتا حیوانات) بیان می شود که موش و گربه، مزرعه حیوانات و کلیله و دمنه نمونه های آن هستند.

ایرنا

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، تمثیل روایتی است که پوشیده خوانده شود به‌طوری‌که معنا(ها)ی دیگری را هم به خود بگیرد. تمثیل، توصیف یک چیز است، زیر پوشش چیزی دیگر. تمثیل برای رسیدن به اهداف نهایی خود از نمادهای گوناگون سود می‌جوید. این نوع ادبی پیشینه تاریخی بسیار درازی دارد، به‌طوری‌که شکل روایی بسیاری از اسطوره‌ها، تمثیلی است.
با توجه به سابقه کهن بیان داستان های تمثیلی از زبان حیوانات در ملل مختلف (فابل‌های ازوپ در قرن ششم قبل از میلاد، پنجاتنترای هندی، مزرعه حیوانات، کلیله و دمنه، مرزبان نامه و ...) که نسبت دادن ویژگی های انسانی به حیوانات، امری معمول بوده است، این نوع نوشتار ادبی از زبان حیوانات و طنزهای ظریف و تاثیرگذار خلق کردن، غنا و تحرک و پویایی بیشتری به مباحث ادبی بخشیده است. آن ها مثل آدمیان عمل می کنند، سخن می گویند، مکر می ورزند، می جنگند، گول می خورند و ... مثلا در مثنوی، طاووس نمونه ای از مردم منافق و دو رنگ است، در منطق الطیر نمونه اهل ظاهر است، در سیرالعباد الی المعاد گرگ و سگ و موش و خوک، نماد حرص هستند. افعی نمادِ حسد و نهنگ نماد هوی و شهوت است.
در میان نویسندگانی که این نوع ادبی را برای نوشتن برگزیدند می توان به ژان دو لا فونتن، مشهورترین حکایت نویس فرانسه اشاره کرد که 8 ژوئیه 1621 در شاتو- تیری به دنیا آمد. شهرت ژان دو لا فونتن بیشتر به دلیل نوشتن کتابی به نام «حکایات» است که گونه ویژه‌ای از حکایت نویسی را در کل اروپا ارائه کرد و سرمشقی برای دیگر نویسندگان فرانسوی یا فرانسه زبان بود.
«حکایات» اثری است از ژان دو لا فونتن حکایت نویس فرانسوی که بین سال‌های 1668 و 1678 نگاشته شده و شامل 243 حکایت منظوم است. بیشتر این حکایات از زبان حیوانات بیان شده و با نکته‌ای اخلاقی و پندآموز شروع یا پایان می‌یابد.
از شاعران معاصر، پروین اعتصامی، ایرج میرزا و ملک الشعرای بهار به تمثیل توجه داشته‌اند و برخی فابل‌های لافونتن را به شعر ترجمه کرده‌اند. بسیاری از حکایات او به زبان فارسی ترجمه و به شعر برگردانده شده است و حتی چند تا از این موارد در کتاب های درسی پایه دبستان آمده است.

**حکایت پادشاهی که 5 پسر داشت
این شعر حکایت پادشاهی است که به منظور تفهیم معنی اتحاد و دعوت پنج فرزندش بـه وفـاق و وحـدت ، پـنج چوبه تیر برمی گزیند و هر یک را به یکی از پسرانش می دهد تا آن را بشـکنند. هـر پسـری تیـر خویش را به سهولت می شکند. آنگاه، پادشاه پنج چوبه تیر دیگر برمـیگیـرد و محکـم بـه هـم یم بندد و از پسران در میخواهد که با نیروی جمعی بر آن فایق آیند و آنرا بشکنند. اما، ایـن بـار کوشش آنها به شکست می انجامد . سپس، پادشاه خردمند پسـران را بـه چوبـه هـای تیـر ماننـد می کند که درحالت تفرقه می توان هر یک را از هم گسست ، اما چون متحد شوند هیچ نیرویی بر آنها کارگر نمی افتد.

** روباه و زاغ: این افسـانه تمثیلی می آموزد که نباید به سخن چرب زبانان و متملّقان گوش فرا داد و آدمی را هیچ صفتی شایسته تر و ارزشمندتر از عقل و فطنت نیست . این اثر را در کتاب های درسی دوران ابتدایی با شعر حبیب یغمایی بسیار خواندیم و چه بسا بسیاری از ما هنوز آن را از بر هستیم.

**خرس و صیادان: موضوع «خرس و صیادان» که در مجموع افسانه های لافونتن با نـام «خـرس و دو رفیق» آمده، تعلیم این نکته است که آدمی باید از آنچه دارد سخن بگوید و از ادعای بـی جـا بپرهیزد، چنانکه در امثال فارسی هم گفته اند : «دارم دارم حساب اسـت، داشـتم داشـتم حسـاب نیست» و «در اگر نتوان نشست». در این داستان دو صیاد پوست خرسی را که هنوز شکار نکر ده بودند، به امید آنکه به زودی آنرا صید خواهند کرد، به بهای گزافی فروختند و به خریـدار پوسـت وعده دادند. اما، هنگام روبه رو شدن با خرس از هیبت آن بترسیدند و از انجام وعدة خـود سـرباز زدند. این حادثه به آنان آموخت که «هیچگاه پوست خرسی را که شکار نکرده اند، نفروشند».

**شیر و موش: عنـوان ایـن افسانه در ترجمه آقای توکّل «کبوتر و مور» است که درباره افسانه دوازدهـم مصـداق دارد . امـا عنوان افسانه یازدهم (شیر و موش) ذکر نشده که احتمالا به سبب یکسانی موضوع هر دو افسانه، از آن نامی نرفته یا سهوی رخ داده باشد. مأخذ این حکایت نیـز بـه افسـانه هـای ازوپ حکایتهای لافونتن در شعر معاصر ایران برمی گردد.
موضوع شعر ایرج میرزا که گویا برای کودکان سروده شده، پند و تعلیم است و مضمونش آنکه خلق را نباید حقیر گرفت، بلکه باید بدانها مهر ورزید، زیرا گـاه آدمـی بـه خردتر از خود نیازمند می گردد. در این داستان، شیری از تعدی به موش حقیر صرف نظـر کـرد و این نیکی وقتی دیگر به جان شیر موثر افتاد، چنانکه روزی بـه دام صـیاد گرفتـار آمـد و همـان موش با جویدن دام منجی او شد. ایرج در پایان حکایت، پنج نتیجـه اخلاقـی گرفتـه کـه غالبـا دریافت شخصی و بیانگر اسلوب شاعری وی است.

**کار و کوشش: خلاصه این تمثیل چنین است که برزگری که کشت خویش بر گاری حمل می کـرد و بـه سـوی انبار می برد، در میان راه به درون چال اهی فرو افتاد. آنگاه به جای سعی و تلاش، عاجزانه ناله سر داد و از غیب مدد خواست! سروش غیب هم بدو چنین الهام کرد که نجات تو مرهـون کوشـش توست. سرانجام نیز برزگر با کوشش خویش از آن گرفتاری برست . پند و نکته اصلی این حکایت یعنی «از تو حرکت از خدا برکت»، از دیرباز به صورت ضرب المثل در زبان فارسـی رواج داشـته است. در قرآن کریم هم آیاتی دربارة لزوم سعی و تلاش آمده است: «و أن لیس للإنسان إلّـا مـا سعی» آمده است.

**دزدان و خر: در این داستان، دو دزد خری را تصاحب می کنند، اما هر یک می خواهد تـا آن را در تملّک خود درآورد. در این گیر و دار برای دزد سوم فرصتی دست می دهد تا از غفلـت آن دو دزد سود جسته، خر را به یغما برَد. لافونتن، پس از نقل این حکایت، توضیح می دهد که این می تواند تمثیلی سیاسی باشد. در نظر وی، خر رمز کشور وابسته و استعمارزده و دزدها نیز رمز سلاطین و دول استعمارگر است و دراین میان آنکه شم سیاسی بالایی دارد کشور را تصرف می کند.

**چشمه و تخته سنگ: احتمالا یکی از فابل های لافونتن است، گرچه در متن افسانه هـای وی، بر اساس نسخه های معتبر، چنین افسانه ای یافـت نمی شـود؛ در این افسانه که ملک الشعرای بهار آن را به زیبا در قالب مثنوی درآورده است ، چشـمه ای روان در مسیر خود به سنگی عظیم برمی خورد و از جریان باز می ماند. اما ممانعت سـنگ چشـمه را از رفتن منصرف نمی کند و بر عزم او خللی نمی آورد و در نهایت، چشمه با کوشـش بسـیار راه خویش را می گشاید. بیان فصیح و سبک روان این شعر و نیز قدرت تعلیم و تأثیرگذاری آن چنان است که بارها در کتب درسی دبستان (فارسی پنجم) آن را نقـل کـر ده انـد.

**رنج و گنج : این هم شعری است بسیار مشهور که بر اسـاس یکـی از فابل های لافونتن سروده شده و در شمارة 9 مجلّۀ دانشکده (بهـار، 1297 :506-505 ( همـراه بـا ترجمه منثور فارسی آمده است . مثنـوی رنج و گنج حکایت دهقانی است که به هنگام نزع روان، فرزندانش را از گنجی نهفته در زمین موروثی شان آگاه می کند و به یافتن آن برمی انگیزد. فرزندان پس از فوت پـدر بـه طلـب دفینـه برمی خیزند و پس و بلند آن زمین را می کاوند، چنان که در نتیجه ایـن عمـل، در همـان سـال زراعی محصول زمین چندین برابر می شود و بدین ترتیب، فرزندان گنج حقیقی را بـاز مـی یابنـد.

**نی و بلوط: در این افسانه، درخت بلوطی بر نی خرده می گیرد و ضعف و نـاتوانی او را مایه نیستی می داند و در مقابل، خویشتن را سودمند و سـربلند و پایـدار مـی شـمرد. نـی چیـزی نمی گوید تا روزی توفانی بر می خیزد و وی به حکم مسالمت و همراهی بـا بـاد و خـم و راسـت شدن، از بلا می رهد. اما، بلوط سر به آسمان سوده و مغرور، در برابر بـاد مقاومـت مـی کنـد و در نهایت می شکند و بدین ترتیب، پاسخ غرور و بلاهت خویش را می گیرد. مضـمون ایـن افسـانه، چنانکه لافونتن و بهار در نظر داشته اند، دست برداشتن از غرور بیجا و نرمی در برابـر حـوادث و شداید است.

**خرس و امرود(گلابی وحشی) : افسانه ای است تمثیلی و بیانگر یکی از تجارب عام و مشترک بشر که در ادبیات ملل مختلف از آن داستانها برساخته اند و آن، چنان مشهور شده که در زبان فارسی به صورت ضرب المثل هم درآمده است: «گربه دستش به گوشـت نرسـید، گفـت گنده است. این مثنوی کوتاه ، حکایت خرسی است که در پی چیدن گلابی بر می آید اما چون به مقصود نمی رسد بهانه می آورد و آن را مناسب حال خویش نمی دانـد . در نتیجه، درخت را وقف مردگان خویش می کند! این مضمون در افسانۀ «روباه و انگور» ازوپ و لافونتن نیز به کار رفته است

**ارزش گوهر : که اعتصامی آن را در قالب قصیده سروده، ترجمه آزاد یکی از فابلهای(حکایات) لافونتن با نام «خروس و مروارید» است. در افسانه لافونتن خروسی مرواریدی می یابد و آن را در برابر دانه ارزنی می فروشد. تا اینجا شاعر فرانسوی خود را وامدار ازوپ دانسته، اما در ادامه تمثیلـی دیگـر نقل می کند و آن، تمثیلِ نادانی است که وارث کتابی خطی و گرانبها می شـود و آن را بـه سـکه آهنگری می فروشد!
فراهنگ** 7329 ** 1418


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

اسامی ۱۲ بازیکن ایران برای بازی با استرالیا
کادر فنی تیم ملی بسکتبال اسامی ۱۲ بازیکن را برای رویارویی با تیم ملی استرالیا در مسابقات انتخابی جام جهانی ۲۰۱۹ اعلام کرد.
نتایج فرنگی کاران ایران در تورنمنت مجارستان
یک کشتی گیر ایران برای کسب مدال نقره و ۳ کشتی گیر برای کسب مدال برنز رقابت‌های پنج وزن نخست کشتی فرنگی جایزه بزرگ مجارستان امشب به میدان می‌روند.
پاسخ برانکو به شایعه سرمربیگری تیم ملی
سرمربی تیم پرسپولیس گفت: ما می‌خواستیم مقابل مسجدسلیمان پیروز شویم،‌اما زمین اجازه نمی‌داد که خوب بازی کنیم.
تقدیر رئیس فدراسیون فوتبال از سردار آزمون
رئیس فدراسیون فوتبال در تماس با مهاجم تیم ملی از عملکرد وی در لیگ اروپا به همراه تیم زنیت تقدیر کرد.
توقف خانگی یاران طارمی برابر الدحیل
تیم الغرافه در حضور مهدی طارمی، ملی‌پوش ایرانی برابر الدحیل به تساوی بسنده کرد.
لحظه شماری رئالی‌ها برای حذف یووه و رونالدو
یوونتوس چهارشنبه شب در زمین اتلتیکو با دو گل مغلوب شد تا در آستانه حذف از لیگ قهرمانان قرار بگیرد.
مرزبان: تا من هستم نمی‌گذارم نفت سقوط کند
سرمربی تیم نفت مسجدسلیمان گفت: مقابل پرسپولیس عده‌ای با دسیسه می‌خواستم ببازیم تا مربی خودشان را بیاورند.
کی‌روش در مونیخ، همنشینی با رومنیگه و هوینس
کارلوس کی روش سرمربی سابق تیم ملی ایران برای تماشای بازی خامس رودریگز به مونیخ رفته است .
بیرانوند: کاور پوشیدم که خونِ لباسم دیده نشود
سنگربان پرسپولیس می گوید که زمین عامل اصلی یکی از بدترین بازی های آنها بوده است.
امید یوونتوس به سلطان هت‌تریک
توتواسپرت امیدوار است رونالدو نمایش سه سال قبل برابر وولفسبورگ را تکرار کند.

پر بازدید ترین اخبار امروز

آلمان،فرانسه وانگلیس با راه اندازی سازوکار مالی از برجام حمایت کردند
تهران - ایرنا - درحالیکه آلمان،فرانسه وانگلیس با راه اندازی سازوکار حمایت ازمبادلات تجاری ایران و اروپا(اینستکس)درصدد انجام تعهدات خود وپایبندی به برجام و گشودن باب مراودات تجاری با تهران هستند، معاون وزیر خزانه داری آمریکا در مطلبی این اقدام را به معنای حمایت این کشورها از برجام دانست.
توضیح بانک مرکزی درباره راه‌اندازی اینستکس
بانک مرکزی همچنین اعلام کرد به‌زودی شرکت متناظر با اینستکس را که در جریان تأسیس می‌باشد، جهت شروع همکاری با اروپا معرفی می‌کند.
فروش فوری ایران‌خودرو و سایپا متوقف شد
در ادامه اجرای طرح فروش فوری دو خودروسازی بزرگ کشور، فروش محصولات این دو شرکت امروز شنبه بدون اطلاع قبلی متوقف شد.
چرا کودک‌تان رشد نمی‌کند؟
خوب وزن نگرفتن کودکان مشکلی رایج است که عموما مادر متوجه آن می‌شود یا پزشک تشخیص می‌دهد که روند رشد کودک طبیعی نیست و طبق الگوی نرمال پیش نمی‌رود.
اینگونه کیک خیس پرتقالی درست کنید!
امروز تصمیم گرفتیم یک کیک خوشمزه و عالی به نام کیک خیس پرتقالی را آموزش دهیم که به فر و یا ماکرویو احتیاجی نداشته باشید
پنجمین دوره پایتختی یار مهربان سهم یزد شد
همایش اسوه های صبر و مقاومت در قزوین برگزار می شود
اشتباهات کتاب‌های درسی ادبیات فارسی در پایه‌های مختلف
داستان های شاهنامه در کتاب فروشی های آمریکا
لذت خواندن داستان کوتاه با مژده دقیقی در رشت
کتابخانه ملی و گسترش دیپلماسی فرهنگی تهران-سنگاپور
فائق؛ طبیب فرهنگ گیلان
فراخوان دوسالانه ملی جایزه ادبی بوشهر منتشر شد
بهره وری صندوق ذخیره فرهنگیان مطلوب است
برگزیدگان جشنواره قصه گویی بومی محلی لرستان معرفی شدند