لافونتن و تمثیل نویسی

17:27 ۱۳۳ روز و ۲۱ ساعت پیش ایرنا 331 0
لافونتن و تمثیل نویسی

تهران - ایرنا - تمثیل، توصیفی ادبی است زیر پوشش چیز دیگر که معمولا به زبان موجوداتی غیر از انسان (عمدتا حیوانات) بیان می شود که موش و گربه، مزرعه حیوانات و کلیله و دمنه نمونه های آن هستند.

ایرنا

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، تمثیل روایتی است که پوشیده خوانده شود به‌طوری‌که معنا(ها)ی دیگری را هم به خود بگیرد. تمثیل، توصیف یک چیز است، زیر پوشش چیزی دیگر. تمثیل برای رسیدن به اهداف نهایی خود از نمادهای گوناگون سود می‌جوید. این نوع ادبی پیشینه تاریخی بسیار درازی دارد، به‌طوری‌که شکل روایی بسیاری از اسطوره‌ها، تمثیلی است.
با توجه به سابقه کهن بیان داستان های تمثیلی از زبان حیوانات در ملل مختلف (فابل‌های ازوپ در قرن ششم قبل از میلاد، پنجاتنترای هندی، مزرعه حیوانات، کلیله و دمنه، مرزبان نامه و ...) که نسبت دادن ویژگی های انسانی به حیوانات، امری معمول بوده است، این نوع نوشتار ادبی از زبان حیوانات و طنزهای ظریف و تاثیرگذار خلق کردن، غنا و تحرک و پویایی بیشتری به مباحث ادبی بخشیده است. آن ها مثل آدمیان عمل می کنند، سخن می گویند، مکر می ورزند، می جنگند، گول می خورند و ... مثلا در مثنوی، طاووس نمونه ای از مردم منافق و دو رنگ است، در منطق الطیر نمونه اهل ظاهر است، در سیرالعباد الی المعاد گرگ و سگ و موش و خوک، نماد حرص هستند. افعی نمادِ حسد و نهنگ نماد هوی و شهوت است.
در میان نویسندگانی که این نوع ادبی را برای نوشتن برگزیدند می توان به ژان دو لا فونتن، مشهورترین حکایت نویس فرانسه اشاره کرد که 8 ژوئیه 1621 در شاتو- تیری به دنیا آمد. شهرت ژان دو لا فونتن بیشتر به دلیل نوشتن کتابی به نام «حکایات» است که گونه ویژه‌ای از حکایت نویسی را در کل اروپا ارائه کرد و سرمشقی برای دیگر نویسندگان فرانسوی یا فرانسه زبان بود.
«حکایات» اثری است از ژان دو لا فونتن حکایت نویس فرانسوی که بین سال‌های 1668 و 1678 نگاشته شده و شامل 243 حکایت منظوم است. بیشتر این حکایات از زبان حیوانات بیان شده و با نکته‌ای اخلاقی و پندآموز شروع یا پایان می‌یابد.
از شاعران معاصر، پروین اعتصامی، ایرج میرزا و ملک الشعرای بهار به تمثیل توجه داشته‌اند و برخی فابل‌های لافونتن را به شعر ترجمه کرده‌اند. بسیاری از حکایات او به زبان فارسی ترجمه و به شعر برگردانده شده است و حتی چند تا از این موارد در کتاب های درسی پایه دبستان آمده است.

**حکایت پادشاهی که 5 پسر داشت
این شعر حکایت پادشاهی است که به منظور تفهیم معنی اتحاد و دعوت پنج فرزندش بـه وفـاق و وحـدت ، پـنج چوبه تیر برمی گزیند و هر یک را به یکی از پسرانش می دهد تا آن را بشـکنند. هـر پسـری تیـر خویش را به سهولت می شکند. آنگاه، پادشاه پنج چوبه تیر دیگر برمـیگیـرد و محکـم بـه هـم یم بندد و از پسران در میخواهد که با نیروی جمعی بر آن فایق آیند و آنرا بشکنند. اما، ایـن بـار کوشش آنها به شکست می انجامد . سپس، پادشاه خردمند پسـران را بـه چوبـه هـای تیـر ماننـد می کند که درحالت تفرقه می توان هر یک را از هم گسست ، اما چون متحد شوند هیچ نیرویی بر آنها کارگر نمی افتد.

** روباه و زاغ: این افسـانه تمثیلی می آموزد که نباید به سخن چرب زبانان و متملّقان گوش فرا داد و آدمی را هیچ صفتی شایسته تر و ارزشمندتر از عقل و فطنت نیست . این اثر را در کتاب های درسی دوران ابتدایی با شعر حبیب یغمایی بسیار خواندیم و چه بسا بسیاری از ما هنوز آن را از بر هستیم.

**خرس و صیادان: موضوع «خرس و صیادان» که در مجموع افسانه های لافونتن با نـام «خـرس و دو رفیق» آمده، تعلیم این نکته است که آدمی باید از آنچه دارد سخن بگوید و از ادعای بـی جـا بپرهیزد، چنانکه در امثال فارسی هم گفته اند : «دارم دارم حساب اسـت، داشـتم داشـتم حسـاب نیست» و «در اگر نتوان نشست». در این داستان دو صیاد پوست خرسی را که هنوز شکار نکر ده بودند، به امید آنکه به زودی آنرا صید خواهند کرد، به بهای گزافی فروختند و به خریـدار پوسـت وعده دادند. اما، هنگام روبه رو شدن با خرس از هیبت آن بترسیدند و از انجام وعدة خـود سـرباز زدند. این حادثه به آنان آموخت که «هیچگاه پوست خرسی را که شکار نکرده اند، نفروشند».

**شیر و موش: عنـوان ایـن افسانه در ترجمه آقای توکّل «کبوتر و مور» است که درباره افسانه دوازدهـم مصـداق دارد . امـا عنوان افسانه یازدهم (شیر و موش) ذکر نشده که احتمالا به سبب یکسانی موضوع هر دو افسانه، از آن نامی نرفته یا سهوی رخ داده باشد. مأخذ این حکایت نیـز بـه افسـانه هـای ازوپ حکایتهای لافونتن در شعر معاصر ایران برمی گردد.
موضوع شعر ایرج میرزا که گویا برای کودکان سروده شده، پند و تعلیم است و مضمونش آنکه خلق را نباید حقیر گرفت، بلکه باید بدانها مهر ورزید، زیرا گـاه آدمـی بـه خردتر از خود نیازمند می گردد. در این داستان، شیری از تعدی به موش حقیر صرف نظـر کـرد و این نیکی وقتی دیگر به جان شیر موثر افتاد، چنانکه روزی بـه دام صـیاد گرفتـار آمـد و همـان موش با جویدن دام منجی او شد. ایرج در پایان حکایت، پنج نتیجـه اخلاقـی گرفتـه کـه غالبـا دریافت شخصی و بیانگر اسلوب شاعری وی است.

**کار و کوشش: خلاصه این تمثیل چنین است که برزگری که کشت خویش بر گاری حمل می کـرد و بـه سـوی انبار می برد، در میان راه به درون چال اهی فرو افتاد. آنگاه به جای سعی و تلاش، عاجزانه ناله سر داد و از غیب مدد خواست! سروش غیب هم بدو چنین الهام کرد که نجات تو مرهـون کوشـش توست. سرانجام نیز برزگر با کوشش خویش از آن گرفتاری برست . پند و نکته اصلی این حکایت یعنی «از تو حرکت از خدا برکت»، از دیرباز به صورت ضرب المثل در زبان فارسـی رواج داشـته است. در قرآن کریم هم آیاتی دربارة لزوم سعی و تلاش آمده است: «و أن لیس للإنسان إلّـا مـا سعی» آمده است.

**دزدان و خر: در این داستان، دو دزد خری را تصاحب می کنند، اما هر یک می خواهد تـا آن را در تملّک خود درآورد. در این گیر و دار برای دزد سوم فرصتی دست می دهد تا از غفلـت آن دو دزد سود جسته، خر را به یغما برَد. لافونتن، پس از نقل این حکایت، توضیح می دهد که این می تواند تمثیلی سیاسی باشد. در نظر وی، خر رمز کشور وابسته و استعمارزده و دزدها نیز رمز سلاطین و دول استعمارگر است و دراین میان آنکه شم سیاسی بالایی دارد کشور را تصرف می کند.

**چشمه و تخته سنگ: احتمالا یکی از فابل های لافونتن است، گرچه در متن افسانه هـای وی، بر اساس نسخه های معتبر، چنین افسانه ای یافـت نمی شـود؛ در این افسانه که ملک الشعرای بهار آن را به زیبا در قالب مثنوی درآورده است ، چشـمه ای روان در مسیر خود به سنگی عظیم برمی خورد و از جریان باز می ماند. اما ممانعت سـنگ چشـمه را از رفتن منصرف نمی کند و بر عزم او خللی نمی آورد و در نهایت، چشمه با کوشـش بسـیار راه خویش را می گشاید. بیان فصیح و سبک روان این شعر و نیز قدرت تعلیم و تأثیرگذاری آن چنان است که بارها در کتب درسی دبستان (فارسی پنجم) آن را نقـل کـر ده انـد.

**رنج و گنج : این هم شعری است بسیار مشهور که بر اسـاس یکـی از فابل های لافونتن سروده شده و در شمارة 9 مجلّۀ دانشکده (بهـار، 1297 :506-505 ( همـراه بـا ترجمه منثور فارسی آمده است . مثنـوی رنج و گنج حکایت دهقانی است که به هنگام نزع روان، فرزندانش را از گنجی نهفته در زمین موروثی شان آگاه می کند و به یافتن آن برمی انگیزد. فرزندان پس از فوت پـدر بـه طلـب دفینـه برمی خیزند و پس و بلند آن زمین را می کاوند، چنان که در نتیجه ایـن عمـل، در همـان سـال زراعی محصول زمین چندین برابر می شود و بدین ترتیب، فرزندان گنج حقیقی را بـاز مـی یابنـد.

**نی و بلوط: در این افسانه، درخت بلوطی بر نی خرده می گیرد و ضعف و نـاتوانی او را مایه نیستی می داند و در مقابل، خویشتن را سودمند و سـربلند و پایـدار مـی شـمرد. نـی چیـزی نمی گوید تا روزی توفانی بر می خیزد و وی به حکم مسالمت و همراهی بـا بـاد و خـم و راسـت شدن، از بلا می رهد. اما، بلوط سر به آسمان سوده و مغرور، در برابر بـاد مقاومـت مـی کنـد و در نهایت می شکند و بدین ترتیب، پاسخ غرور و بلاهت خویش را می گیرد. مضـمون ایـن افسـانه، چنانکه لافونتن و بهار در نظر داشته اند، دست برداشتن از غرور بیجا و نرمی در برابـر حـوادث و شداید است.

**خرس و امرود(گلابی وحشی) : افسانه ای است تمثیلی و بیانگر یکی از تجارب عام و مشترک بشر که در ادبیات ملل مختلف از آن داستانها برساخته اند و آن، چنان مشهور شده که در زبان فارسی به صورت ضرب المثل هم درآمده است: «گربه دستش به گوشـت نرسـید، گفـت گنده است. این مثنوی کوتاه ، حکایت خرسی است که در پی چیدن گلابی بر می آید اما چون به مقصود نمی رسد بهانه می آورد و آن را مناسب حال خویش نمی دانـد . در نتیجه، درخت را وقف مردگان خویش می کند! این مضمون در افسانۀ «روباه و انگور» ازوپ و لافونتن نیز به کار رفته است

**ارزش گوهر : که اعتصامی آن را در قالب قصیده سروده، ترجمه آزاد یکی از فابلهای(حکایات) لافونتن با نام «خروس و مروارید» است. در افسانه لافونتن خروسی مرواریدی می یابد و آن را در برابر دانه ارزنی می فروشد. تا اینجا شاعر فرانسوی خود را وامدار ازوپ دانسته، اما در ادامه تمثیلـی دیگـر نقل می کند و آن، تمثیلِ نادانی است که وارث کتابی خطی و گرانبها می شـود و آن را بـه سـکه آهنگری می فروشد!
فراهنگ** 7329 ** 1418


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

رادیو تلویزیون
رادیو تلویزیون

آخرین اخبار

عکس‌های باورنکردنی گاه هراس‌انگیز از موجودات ژرفای دریا‌ها
رومن فدورتسوف، ماهیگیر روسی ساکن مرمانسک است. او که اینک ۳۹ ساله است، ۱۷ سال است که ماهیگیری می‌کند و با دریا و سطح اقیانوس می‌رود. آن‌ها در سفرهایشان بار‌ها موجودات عجیبی صید کرده‌اند که در عمق دریا‌ها و اقیانوس‌ها زیست می‌کنند. موجوداتی که کمتر پیش می‌آید عکس آن‌ها را دیده باشیم.
دو گربه ژاپنی که سال هاست تلاش می‌کنند وارد موزه شوند
دو گربه بامزه دو سال است که چند بار هفته سعی می‌کنند وارد موزه هنر هیروشیما شوند و به خاطر همین در اینترنت معروف شده اند. این گربه‌ها هنوز نتوانسته اند از مقابل نگهبانان در ورودی موزه رد شوند، اما پشتکارشان تحسین میلیون‌ها نفر را برانگیخته است.
راهنما عجیب و غریب سفر در چین
اگر تا به حال به خارج از کشور سفر کرده باشید، احتمالا راهنمای سفر به آنجا را خوانده اید. کسی نمی‌خواهد توریست بدی باشد و بسته به جایی که می‌روید، رفتارتان ممکن است از نظر دیگران اشتباه باشد.
اشتباهات مامان پروین، مهران، ساره و دیگران!
سریال های شبانه تلویزیونی می تواند آثار فراوانی روی سطح تفکر و رفتارهای بینندگانش بگذارد.
سوالاتی که نباید در اولین قرار ملاقات بپرسید
اولین قرار ملاقات از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا طرف مقابل تان شما را از همان دیدار اول قضاوت می کند و در مورد رابطه با شما تصمیم می گیرد، بنابراین باید خیلی محتاط باشید و طوری رفتار کنید که تاثیرگذار باشد. مطمئنا سوالات زیادی در ذهن تان هست که دوست دارید در اولین قرار از طرف مقابل تان بپرسید اما آیا پرسیدن هر سوالی، مجاز است؟
جوکوویچ: زورو استحقاق قهرمانی را داشت
الکساندر زوِرِو توانست با برتری مقابل جوکوویچ عنوان قهرمانی تور تنیس لندن را کسب کند.
آقای برانکو، آقای کی‌روش؛ بس کنید
دیگر حوصله همه از این مقدار تکه‌پرانی و متلک گویی کی‌روش و برانکو به هم سر رفته است.
آگهی ترحیم هوادار یوونتوس درباره گلزنی رونالدو
ماریو استفانینی در آگهی ترحیمش اعلام کرد با گل‌های مهاجم پرتغالی به آرامش خواهد رسید.
ساوت گیت: هری کین بهترین گلزن جهان است
سرمربی تیم ملی فوتبال انگلیس با تمجید از هری کین او را بهترین گلزن سال ۲۰۱۸ دانست.
گل زده پرسپولیس سرانجام دو رقمی می‌شود؟
شاگردان برانکو ایوانکوویچ در 9 بازی ابتدایی 9 گل زدند و حالا امیدوارند در مقابل پیکان گل زده خود را دو رقمی کنند.

پر بازدید ترین اخبار امروز

مسیری که همه مدیران خواهند رفت
۲۶ آبان یا ۱۵ آذر چندان تفاوتی ندارد. به هر حال طبق قانون، بازنشسته‌ها باید پست‌های خود را تحویل دهند. با اجرای قانون منع به‌کارگیری بازنشستگان در سال ۹۷، تعداد زیادی از مدیران دولتی باید از میزهای خود دل بکنند و جا را برای تازه‌نفس‌ها باز کنند.
دولت 9.9 میلیارد تومان یارانه بلیت اتوبوس تهران را پراخت کرد
تهران- ایرنا- رئیس کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای شهر تهران اعلام کرد: 9.9 میلیارد تومان یارانه بلیت اتوبوس توسط دولت پرداخت شد.
بسته‌های حمایتی دولت به چه گروه هایی تعلق می گیرد؟
محسنی بندپی گفت: بسته‌های حمایتی برای تمامی افراد تحت پوشش نهادهای حمایتی، کارکنان دولت و بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران صندوق بازنشستگی کشوری و تأمین اجتماعی پیش‌بینی شده است.
نماینده مجلس: باید با سرقت علمی برخورد جدی کرد
تهران - ایرنا - عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس گفت: دانشگاه ها باید شرایط را برای پژوهش مهیا کنند و اگر سرقتی علمی رخ دهد با آن برخورد جدی شود.
گریم عجیب مصطفی زمانی- عکس
مصطفی زمانی به جمع بازیگران سریال «نهنگ آبی» پیوست.
کمبود نگاه تخصصی در ترجمه آثار ادبی بیداد می‌کند
وضعیت ساخت کتابخانه مرکزی شیراز مشخص شود
بسترهای لازم برای رسیدن به مطلوب‌های دولت الکترونیک فراهم شود
یار مهربان از حصار خانگی رها شد
تزریق پنج میلیون کتاب به کتابخانه‌های مدارس طی پنج سال
کتابخانه های شمیرانات 5 هزار و 200 عضو فعال دارد
دبیران جشنواره بین‌المللی شعر فجر منصوب شدند
پیشرفت فرهنگ مطالعه دردیلم نیازمند توجه بیشتر است
تجلیل از دانش آموزان کتابخوان برتر کشور در دومین جشنواره دانایی توانایی
اهدا و ارسال 15 هزار نسخه کتاب به استان‌ها در هفته وحدت