خانه های تاریخی اردبیل نیازمند توجه بیشتر

12:13 ۷۹ روز و ۱۵ ساعت پیش ایرنا 229 0
خانه های تاریخی اردبیل نیازمند توجه بیشتر

اردبیل -ایرنا - خانه های تاریخی با معماری اصیل و کم نظیر خود بخشی از حافظه تاریخی سرزمین اردبیل بوده و بازسازی و ساماندهی آنها در واقع هویت تاریخی این منطقه را زنده نگهداشته و حلقه پیوندی با گذشتگان و فرهنگ غنی آنها برقرار می کند.

ایرنا

نگرش عمقی به بناهای بازمانده از گذشتگان در واقع نگاهی سطحی به بناهایی از گل، آجر و کاشی و .. نیست، خانه های تاریخی حامل فرهنگ، سنت و نبوغ نیاکان ما ایرانیان است که به نسل امروزی به یادگار و امانت گذاشته شده و می بایست حفظ و حراست شود.
اردبیل با داشتن تاریخ هفت هزار ساله در زمینه تمدن، فرهنگ، هنر و بویژه معماری اصیل ایرانی - اسلامی از تنوع بسیاری برخوردار بوده و می توان نمونه هایی از این معماری اصیل را در خانه های تاریخی مشاهده کرد.
بیشتر خانه های تاریخی اردبیل که در بافت قدیمی مرکز این شهر واقع شده اند مربوط به دوره صفویه و عمدتا قاجار بوده و با توجه به نوع معماری و ساخت منحصر بفرد و قدمت خود بخشی از تاریخ این منطقه را بازگو می کنند.
مهم ترین ویژگی خانه های تاریخی اردبیل تناسب آن ها با شرایط جوی منطقه بوده و به دلیل موقعیت جغرافیایی و آب و هوای سرد و کوهستانی معماری خانه های اردبیل متناسب با این شرایط ساخته شده و از جذابیت ممتازی برای گردشگران برخوردار است.
متاسفانه در سالیان گذشته بی توجهی به این بناهای تاریخی باعث شده که بسیاری از آنها تخریب شده و تعدادی نیز به حال خود رها گردد و در سالیان گذشته کار عمده ای در ساماندهی و مرمت آثار تاریخی به جز چند بنا که به کاربری فرهنگی تغییر داده شده اند، صورت نگرفته است.
مسئولان فرهنگی استان اردبیل مهم ترین دلیل سامان نیافتن خانه های تاریخی اردبیل را کمبود اعتبار با توجه به هزینه بر بودن مرمت و بازسازی این بناها ذکر می کنند.
خانه های 'صادقی، منافزاده، رضازاده، ابراهیمی،وکیل الرعایا، مروج، شریعت، چنذاب، مبشری، آصف، ارشادی، میرفتاحی و دبیرستان صفوی، بنای فرمانداری اردبیل و مدرسه امام خمینی (ره) بیله سوار از جمله خانه ها و بناهای تاریخی اردبیل می باشند.

** خانه صادقی - در سال 1283 ه. ق ساخته شده و یکی از یادگارهای دوران قاجار به شمار می رود، این بنا یکی از مجموعه بناهای سه گانه (خانه مبشری، خانه خادم باشی، خانه صادقی) است که در بافت قدیم محله اوچ دکان قرار گرفته و دارای سه بخش ساختمانی با سه حیاط است.
ساختمان مرکزی کاربری بیرونی و ساختمان غربی کاربری اندرونی داشته و هسته اصلی بنا را تشکیل می داد، ساختمان بیرونی شامل یک شاه نشین در قسمت مرکزی بوده که مقرنس کاری، نقاشی دیواری تا ارتفاع 2 متر ، پنجره های ارسی بزرگ هفت دری و سه دری با طرح اسلیمی و نیز تذهیب و کتیبه آیه الکرسی با خط نستعلیق در دور تا دور بنا، تزیینات آن را تشکیل می دهند.

** خانه منافزاده - در سال 1353 ه. ق ساخته شده و به لحاظ قرار گرفتن در بخش مرکزی حیاط - باغ حالت کوشک مانند دارد، اختلاف سطح بین سمت شمالی و جنوبی معادل گام های نه پله، موجب شده که نمای جنوبی یک طبقه و شمالی 2 طبقه به نظر برسد، این خانه کوشک که پلان مستطیلی دارد با هره چینی آجری دوال بندی و طرح و نقوش هندسی در نما تزیین شده و هم اکنون ساختمان اداری حوزه هنری اردبیل در آن واقع است.

** خانه سید هاشم ابراهیمی - این بنا در بافت قدیم اردبیل در جوار مجموعه جهانی بقعه شیخ صفی کوچه شهیدگاه یکی از یادگاری های اواخر قرن 13 هجری قمری در شهر اردبیل به شمار می رود و در حال حاضر تحت مالکیت میراث فرهنگی استان اردبیل است.
بنای مذکور با یک هشتی کوچک از معبر کوچه وارد حیاط مستطیلی شده و عمارت اصلی شامل 2 طبقه همکف و زیرزمین است و تالار نسبتا بزرگ و زیبایی دارد.

** خانه رضازاده (موزه شهدا) - در محله اوچ دکان یکی از محلات ششگانه و قدیمی اردبیل واقع شده که قدمت آن به اواخر دوره قاجار می رسد، سر در ورودی خانه منتهی الیه جنوب شرقی بنا در مقابل میدانچه قرار گرفته که از طریق هشتی به محوطه حیاط وارد می شود.
بخش اعیانی ساختمان در 2 طبقه به مساحت 640 متر مربع و پلان فعلی شکل ساخته شده که طبقه اول دارای دو اتاق گوشواره با یک راهروی میانه و نیز راهروی دیگر عمود بر آن است که با 2 دسته پله به هم مرتبط می شود و طبقه دوم نیز دارای 2 اتاق گوشواره با یک تالار یا شاه نشین در وسط است.
این بنا تا یک سال پیش به عنوان ساختمان اداره کل میراث فرهنگی استان اردبیل استفاده می شد، اما از سال گذشته به موزه شهدای اردبیل اختصاص یافت.

** خانه مبشری - از آثار دوران قاجاریه است که در بافت قدیم محله اوچ دکان قرار گرفته و دارای هشتی ورودی و حیاط اندرونی و بیرونی است ، مصالح دیوارهای بیرونی از کاهگل است و تنها سر در نمای داخلی بنا مشرف به حیاط آجرکاری شده است.

** خانه وکیل الرعایا - در بافت قدیمی شهر در محله طوی واقع شده و از آثار دوران قاجار است، بخش با ارزش بنا یعنی تالار در قسمت غربی ساختمان قرار دارد و ابعاد آن 10 در 5 متر است، ضلع شرقی تالار دارای پنجره ارسی با با شیشه های رنگین است که در سمت ایوانی که با چهار ستون چوبی شکل می گیرد، قرار گرفته اند، آیینه کاری و مقرنس کاری های با نقاشی های پیرامونی از ویژگی های درون تالار هستند. این ساختمان هم اکنون مقرر بنیاد ایرانشناسی اردبیل است.

** خانه مروج - این ساختمان در سال 1311 ه.ق بنا شده و از نظر معماری جز بناهای درون گرا محسوب می شود که بخش اندرونی آن از بین رفته است، هشتی ورودی ضمن آنکه یک فضای ارتباطی است مانع دید مستقیم از بیرون به فضای درون می شود.
داشتن شکل فعلی و خط تقارن مرکز از ویژگی های پلان بناست که در مرکز آن یک تالار با ارسی هفت دری قرار دارد، این بنا از سال 1380 به محل فعالیت مرکز پژوهشی آیت الله مروج امام جمعه فقید اردبیل تبدیل شده است.

** خانه آصف - این بنای قاجاری واقع در کوچه معمار و متعلق به خانواده آصف بوده و خانه ای یک طبقه و یک نیم طبقه به عنوان بالاخانه وتقارن محوری دارد و راهرویی به نام تختگاه دسترسی به سایر فضاها را امکان پذیر می کند. در انتهای این راهرو دری جهت ورود به فضاهای خدماتی تعبیه شده است.
از 2 ضلع جانبی آن دسترسی به فضایی به نام اتاق سه دری و یک اتاقک پستو در پشت آن انجام می گیرد، در طرف دیگر وارد اصلی ترین اتاق این بنا، اتاق هفت دری می شود که پنجره های آن با ارسی های زیبایی با نقوش گره بندی و شیشه های رنگی تزیین شده، در پشت این اتاق سه اتاقک به صورت پستو قرار گرفته اند که توسط ارسی هایی از این قسمت جدا شده اند.
داخل این پستوها تزییناتی از جمله بخاری دیواری و نقاشی دیده می شود و روی این فضا سه اتاقک با عنوان بالاخانه قرار گرفته اند، بقیه فضاها عینا به صورت قرینه در ضلع دیگر اتاق هفت دری تکرار شده اند.

** خانه ارشادی - این بنا نیز در محله اوچ دکان قرار داشته که در بدو احداث دارای کاربری مسکونی بوده و یکی از بناهای تاریخی شهر اردبیل و در اواخر دوره قاجار ساخته شده است، در دوران پهلوی دوم آن را برای استقرار مدرسه به آموزش و پرورش واگذار کردند و در حال حاضر خانه ارشادی تحت نظر میراث فرهنگی قرار دارد.

** خانه خادم باشی - از بناهای دوره قاجار در محله سرتیپ آباد اوچ دکان قرار دارد، این بنا دارای هشتی ورودی و حیاط اندرونی و بیرونی است، دیوارهای بیرونی بنا از کاهگل ساخته شده و تنها طاق نماهای درونی سردر آجری هستند، قسمت بیرونی بنا دارای تزیینات نقاشی و ارسی زیبا بوده که در آتش سوزی از بین رفته است.

** خانه میرفتاحی - این بنا که در سال 1250 ه.ق احداث شده در دوران پهلوی اول به عنوان اولین دبیرستان دخترانه کاربری آموزشی داشته سپس در سال های 1327 تا 30 ه.ق به دبیرستان نظامی اجاره داده شد، خانه میرفتاحی جزو بناهای درون گرا محسوب می شود که در آن هشتی فضا ارتباط دهنده بیرون با میان سرا است.
بنای موجود باقی مانده بنای بزرگتری با 2 بخش اندرونی و بیرونی است، ساختمان دارای شبستان های تابستانی و زمستانی است که ارتباطشان از طریق پله هایی در سر گوشه میان سرا، میسر می شود، در حال حاضر این بنا موزه مفاخر دینی اردبیل است.

** دبیرستان صفوی - این بنا در دوران پهلوی اول توسط معماران آلمانی طراحی و اجرا شده است ، مصالح به کار رفته در آن عبارت از اره سنگی به ارتفاع حدود 1.20 متر و آجر در بدنه ها است.
این ساختمان مثل اکثر بناهای هم عصر و هر طرح خود 2 بازو است که در 2 طبقه اجرا شده اند، ارتباط طبقه فوقانی از طریق پله هایی است که بلافاصله بعد از ورود به طبقه همکف قرار دارند، قاب بندی آجری دور در و پنجره، هره چینی خط آسمان 'دور بام'، کاشی کاری معرق کتیبه بالای سر در اصلی و سر در تالار سخنرانی از مشخصات تزیینی بنا محسوب می شود.

** ساختمان فرمانداری اردبیل ، تاریخ ساخت این بنا 1310 ه. ق پنچ سال قبل از دبیرستان صفوی است، بنای معروف شهر یعنی شیر و خورشید (بیمارستان فاطمی) مدرسه صفوی و ساختمان فرمانداری سابق با مشاوره معماران آلمانی ساخته شده اند.
ساختمان فرمانداری به صورت نئوکلاسیک ایرانی اجرا شده و دارای فرم پلانی 'V' شکل است و در واقع اصول معماری ایرانی در کالبد بنا با مصالح جدید و به کارگیری تکنیک ساخت اروپاییان پیاده شده است، در زیرزمین بنای اصلی این ساختمان طاق های آهنگ به کار رفته است.
قسمت شاه نشین به صورت مرتفع و 2 بازوی کناری در 2 طبقه اجرا شده، پیش بینی سیستم های تاسیساتی الکتریکی و بهداشتی از مشخصه های ساختمان در مقایسه با وضعیت کالبدی و اجتماعی شهر در زمان احداث بنا به شمار می رود.

** مدرسه امام خمینی بیله سوار - این بنا در دوران سلطنت محمدعلی شاه و احمدشاه یک بنای خشتی بوده و به عنوان مکتب از آن استفاده می شده است ، در اواخر سلطنت احمدشاه مدرسه خشتی قدیمی تخریب و مدرسه موجود با معماری یاور ماکوئی که از مرزبانان منطقه بوده است احداث و با نام مدرسه پهلوی به فعالیت آموزشی می پردازد.
این مدرسه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به مدرسه امام خمینی تغییر نام یافته و ساختمان قدیمی آن هنوز هم سالم مانده و امروز عنوان قدیمی ترین بنای آموزشی استان اردبیل و منطقه مغان را یدک می کشد.
این بنا در سال 81 به ثبت ملی رسیده است ، این بنا دارای تزیینات آجری زیبایی در نما بصورت هره سازی، دوال بندی، نقوش هندسی بسیار زیبا با استفاده از آجرهای دو سر پخ (ذوزنقه) و قاب بندی آجری در و پنجره ها می باشد.
به گفته رییس میراث فرهنگی بیله سوار قرار است این مدرسه تاریخی به موزه تبدیل شود.

*** مرمت خانه های تاریخی نیازمند اعتبار است
منصور عالیقدر ، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری استان اردبیل گفت: مرمت خانه های تاریخی نیازمند اعتبار است و تلاش شده اعتبار مورد نیاز برای بازسازی خانه های تاریخی اختصاص یابد.
وی افزود: در حال حاضر چهار خانه تاریخی مرمت و بازسازی شده و بقیه هم در طرح مرمت و بازسازی قرار گرفته است.
عالیقدر بیان کرد: پاکسازی دیوار قدیمی خانه شریعت ، آوار برداری ، اجرای دیوار یک طرف نما به طول 6 متر و ارتفاع 4 مترشامل ( آرماتور بندی، شناژ گذاری،بتن ریزی، اجرای ازاره سنگی،اجرای پایه ها ، دیوار چینی، هره بندی و بندکشی) ، اجرای دیوار 2 طرف نما به طول 12 متر و ارتفاع 3 متر مترشامل ( آرماتور بندی، شناژ گذاری،بتن ریزی، اجرای ازاره سنگی و اجرای پایه ها ، دیوار چینی، هره بندی و بندکشی) از جمله اقداماتی بوده که در مرمت خانه شریعت انجام گرفته است.
وی اضافه کرد: اجرای دیوار نمای بیرونی خانه وکیل و اجرای آجر کاری در دیوار محوطه جهت جلوگیری از ورود افراد متفرقه به داخل بنا در خانه مبشری نیز از دیگر اقدامات مرمت و بازسازی می باشد.
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری استان اردبیل درباره بازسازی خانه چنذاب نیز گفت: شمع بندی چوبی در بخش های قدیمی ، پاکسازی دیوارهای خشتی فرسوده و پی کنی ، اجرای پی و دیوارهای محیطی یک اتاق از بنا ، اجرای ایزولاسیون روی پی و دیوار مشترک ، تیرریزی چوبی روی طاقچه های اتاق و بازسازی پی و ازاره سنگی در نمای اصلی اتاق در خانه چنذاب اجرایی شده است.

*** مرمت و بازسازی بناها و خانه های تاریخی اجرا می شود
نادر فلاحی، مدیرکل میراث فرهنگی٬ صنایع دستی و گردشگری استان اردبیل در این باره گفت: مرمت و بازسازی سه بنای تاریخی استان عنوان کرد روند مرمت و بازسازی این پروژه ها از در اولویت کاری ما هستند.
وی افزود: عملیات مرمت و بازسازی خانه های تاریخی در دستور کار است و در حال حاضر سه بنای تاریخی استان شامل حمام تاریخی حور ٬ سرای تاریخی امام جمعه و بازار تاریخی اردبیل در اولویت قرار گرفته است.
مدیرکل میراث فرهنگی٬ صنایع دستی و گردشگری استان اردبیل در خصوص آغاز عملیات مرمت و بازسازی سرای تاریخی امام جمعه نیز تصریح کرد: ساماندهی و مرمت این مجموعه آرزوی دیرینه کسبه بازار و سرای امام جمعه بوده که در 2 هفته آینده عملیات اجرایی شروع و بخشی از طرح در صورت همکاری مناسب کسبه تا پایان شهریور تکمیل می شود.
فلاحی درباره مرمت و بازسازی سرای وکیل نیز افزود: عملیات مرمت این طرح در حال اجرا است و همزمان با هفته دولت به بهره برداری می رسد.
وی بیان کرد: احیای اماکن تاریخی و مرمت و بازسازی آن با جدیت پیگیری و در رفع مشکلات و موانع موجود تلاش می شود.
به هر حال چنین به نظر می رسد که در راستای احیای خانه های تاریخی نیازمند اقدام اساسی در استان اردبیل می باشد، ضمن اینکه در مدیریت و تغییر کاربری این بناها نیز می بایست وسواس داشته و زمینه ارتباط دایمی
مردم با آنها را همچنان فراهم کرد.
6016/ 7110


گروه های زیر مجموعه استان ها

استان ها
استان ها

آخرین اخبار

دنبال افزایش درصد جانبازی نیستم
محمد علی صبور گفت: به دنبال گرفتن افزایش درصد جانبازی‌ام نیستم و تابع قانون جدید منع بکارگیری بازنشسته ها هستم.
والیبالی‌ها لکسوس‌سوارند، کشتی‌گیران پراید سوار!
مشاور عالی فدراسیون کشتی گفت: بیشتر موفقیت‌های تاریخ ورزش ما در رشته کشتی بوده اما اکنون والیبالی‌ها لکسوس‌سوار هستند و کشتی‌گیران هنوز همان پراید را سوار می‌شوند.
برومند: استقلال حرفش را در زمین می‌زند، نه رسانه‌
دروازه‌بان پیشین استقلال تهران معتقد است پیروزی در شهرآورد همه ناکامی‌ها را از بین می‌برد.
هافبک یونایتد و ردِ پیشنهاد بارسلونا
آندره هررا، هافبک اسپانیایی منچستریونایتد علاقه ای به انتقال به بارسلونا ندارد.
آلگری: رونالدو برابر بولونیا بازی خواهد کرد
ماکسی آلگری، سرمربی ایتالیایی یوونتوس از حضور رونالدو و دیبالا در دیدار مقابل بولونیا خبر داد.
توپ طلا ۲۰۱۸؛ انتقام فرانسوی در راه است
لوکا مودریچ شب گذشته مرد سال فوتبال دنیا شد اما برای تصاحب ارزشمندترین جایزه فوتبالی، کاری به مراتب دشوارتر پیش رو دارد.
بایرن مونیخ در آخرین دقایق برتری را از دست داد
تیم فوتبال بایرن‌مونیخ در آخرین دقایق از تداوم بخشیدن به پیروزی‌هایش بازماند.
زکی‌پور: استقلال را طلسم کرده‌اند!
مدافع چپ آبی پوشان از شرایط کنونی تیم استقلال در لیگ برتر چندان راضی نیست.
منچسترسیتی به راحتی آکسفورد را شکست داد
مدافع عنوان قهرمانی لیگ برتر انگلیس به راحتی از دور سوم جام اتحادیه انگلیس عبور کرد.
صعود شاگران اسپالتی به رتبه پنجم جدول
اینتر بعد از غلبه بر سامپدوریا دومین برد متوالی را با برتری مقابل فیورنتینا در کالچو کسب کرد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

دنبال افزایش درصد جانبازی نیستم
محمد علی صبور گفت: به دنبال گرفتن افزایش درصد جانبازی‌ام نیستم و تابع قانون جدید منع بکارگیری بازنشسته ها هستم.
والیبالی‌ها لکسوس‌سوارند، کشتی‌گیران پراید سوار!
مشاور عالی فدراسیون کشتی گفت: بیشتر موفقیت‌های تاریخ ورزش ما در رشته کشتی بوده اما اکنون والیبالی‌ها لکسوس‌سوار هستند و کشتی‌گیران هنوز همان پراید را سوار می‌شوند.
بایرن مونیخ در آخرین دقایق برتری را از دست داد
تیم فوتبال بایرن‌مونیخ در آخرین دقایق از تداوم بخشیدن به پیروزی‌هایش بازماند.
زکی‌پور: استقلال را طلسم کرده‌اند!
مدافع چپ آبی پوشان از شرایط کنونی تیم استقلال در لیگ برتر چندان راضی نیست.
منچسترسیتی به راحتی آکسفورد را شکست داد
مدافع عنوان قهرمانی لیگ برتر انگلیس به راحتی از دور سوم جام اتحادیه انگلیس عبور کرد.
35 هزار واحدصنعتی در کشور پایش و عارضه یابی  شد
مبلغان دینی  وارد خطوط سیاسی نشوند
تعیین تکلیف 10موسسه مالی ورشکسته و متخلف جریان دارد
مترو هشتگرد تا پایان امسال به ایستگاه پایانی می‌رسد
طلای کثیف، سرمایه ای که دفن می شود - صابر چهرقانی*
سردار فضلی: دشمن با گرانی و تورم می خواهد ضربه بزند
نمایشگاه کاغذی را به نفع مطبوعات استانی تعطیل کنید- خداداد ابراهیمی*
پوردستان: وحدت، رمز موفقیت دوران دفاع مقدس بود
کشفیات قاچاق انسان در گمرک بازرگان به 167 نفر رسید
کاهش نرخ پایه صادراتی زعفران برای رونق صادرات آن ضروری است