جاروبافی ، شغلی سرگردان میان فراموشی و هنر

16:19 ۱۹۶ روز پیش ایرنا 473 0
جاروبافی ، شغلی سرگردان میان فراموشی و هنر

ساری- ایرنا- جاروبافی یا جاروبندی در مازندران بر خلاف بسیاری از مشاغل کهن مانند خراطی ، مسگری و یا... به فراموشی سپرده نشده است و همچنان در مقابل موج تغییرات ناشی از فناوری برای بقاء مقاومت می کند.

ایرنا

به گزارش ایرنا، جاروبندی تا پیش از فراگیر شدن انواع جاروهای برقی در خانه های مردم و نفوذ آن به دورترین نقاط روستایی ، از مشاغل بخش کشاورزی مازندران بود که مکمل درآمدزایی برای بسیاری از کشاورزان استان به شمار می رفت.
جارو کاری ، جارو تراشی ، جارو بافی و جاروفروشی تا کمتر از دو دهه پیش از مشاغل مرسوم در بسیاری از روستاهای بخش جلگه ای مازندران بود و در مناطق کوهستانی نیز انواع دیگری از جاروهای گیاهی و جنگلی رواج داشت که این کار را به شغل خراطی مرتبط می کرد.
جارو یا 'سازه' ازجمله صنایع دستی است که برغم وجود نوع صنعتی آن ، سالیان متمادی است در خانه های مردم مازندران به خوبی جا باز کرده است و باید گفت که قدمت استفاده از این وسیله در این استان به قدمت تاریخ است.
جارو یا سازه از گیاهی که در اصطلاح محلی 'ارزن' گفته می شود ساخته یا بافته می شود و در برخی نقاط روستایی استان مازندران برای نیاز محلی کشت شده و پس از برداشت ، خشک شده و با دست بافته می شود.
جارودستی که مازنی ها به آن 'سازه' یا 'شاجه' می گویند که به تخم آن ارزان گفته می شود ، یکی از شایع ترین جاروها برای استفاده مردم است که از دیرباز ابزاری برای نظافت و غبارروبی در منازل و اماکن متبرکه مازندران بوده است.
در گذشته خانواده های مازندرانی سعی می کردند به اندازه مصرف سالانه قطعه ای از باغ خود را به کشت این گیاه اختصاص دهند و معمولا مردان خانواده می توانستند خودشان جارو بسازند و نیازهای خودشان را برطرف کنند و یا در روستاها افرادی بودند که با دریافت مبلغی اندک این کار را انجام می دادند.
استفاده از جارو از دیرباز در دیار طبرستان مرسوم بوده است و این نشان از فرهنگ غنی و توجه به نظافت از سوی مردم منطقه می باشد.
جارو در مازندران به سه نوع تقسیم می شود و بنا به کارآیی آن مورد استفاده قرار می گیرد که در ابتدا جارو یا سازه دستی است که معروف به جارو سلطنتی که تنها جهت نظافت اتاق های خانه مورد استفاده قرار می گیرد.
به طور معمول کدبانو ها یا همان زنان خانه دار برای اتاق پذیرایی خود جاروی دستی جداگانه داشتند که آن جارو دستی را برای اتاق های دیگربه علت سالم و تمیزی فرش های اتاق پذیرایی و از سویی دیگر وقتی در جلوی مهمان بعد از صرف شام یا ناهار اتاق را جارو می زدند، مورد استفاده قرار می گرفت و این همچنان مرسوم است.
همچنین دسته دیگر از این جارو که به آن 'مهر شاجه'می گفتند و در کنار زمین های شالیزار یا باغات به صورت خودرو ( با نام محلی گنیما ) رشد یافته و بخاطر اینکه در ساقه های آن مهره های کوچک بوده به آن مهر شاجه می گفتند که این نوع جارو برای حیاط منازل بکار می رفته است و بدلیل آنکه مهره ها هم امکان ریزش داشته است، هرگز برای اتاق ها مورد استفاده قرار نمی گرفت.
در گذشته حیاط منازل مردم بسیار بزرگ بوده است و این جارو ها با دسته های بلند و ابعاد آن به بلندی جارورفتگران شهرداری بوده و همچنان این نوع جارو در روستاهای استان مازندران بکار می رود.
'چکره شاجه' یا سازه از دیگر جاروهای معمول در استان مازندران بود و هست که کشاورزان و دامداران از آن در زمان تمیز کردن طویله دام یا در زمان خرمن کوبی کشاورزان مورد استفاده قرار می دادند.
چکره در اصطلاح طبری به معنای سفت یا چوب خشکیده است و این زمانی رخ می دهد که وقتی مهره شاجه را زنان خانه دارزیاد در جارو کردن حیاط منازل خود استفاده کردند، مهره های ریز آنان از بین می رود و ساقه های خشکیده و سفت بجا می ماند که به آن چکره شاجه می گویند.
شالیکاران در روز خرمن کوبی برای جدا کردن شالی از کاه ، چکره شاجه را مورد استفاده قرار می دادند.
*کشت گیاه جاروبا تخمی بنام ارزن در مازندران کاهش یافته است
با گسترش باغ های مرکبات و شالیزار به مراتب کشت این گیاه کمتر شده و با آمدن جارو برقی نیاز به جاروی دستی کاهش یافته و امروزه به نوعی می توان گفت که تنها منطقه ای که در استان به خرید و فروش و جاروبندی به شکل حرفه ای اقدام می کنند امیرکلای بابل است که شغل اصلی مردان خانواده محسوب می شود.
اما آنچه که در بقیه روستاهای استان مازندران کشت و نیز به جاروبندی می پردازند به صورت جزئی و برای نیاز خانواده یا روستا است .
هنرمندان صنایع دستی امیرکلا با ظرافت زیاد و هنرمندانه ساقه های جارو را در کنار هم می چینند و در قسمت سکان دسته از انواع سیم های ظریف استفاده کرده و در قسمت تاج آن از نخ های پلاستیکی در رنگ های شاد و متنوع که نشات گرفته از روحیه با نشاط مردم این منطقه است، استفاده می کنند.
در دهه 60 و 70 برخی از افراد از بهنمیر و جویبار با دوچرخه در محلات بابل دور می زدند و با جار زدن این جمله که 'ارزن سازه خریمی ' از مردم ارزن مازاد (همان جاروی بافته نشده) را برای ساخت جارو خریداری می کردند.
امروزه بسیاری از زنان امیرکلا نیز در خانه های خود برای امرار معاش ، با هزینه اندک برای جارو فروشان عمده جارو می بافند تا آنجا که اگر زنی وارد به این کار باشد می تواند روزانه حدود یکصد جارو را با سیم و نخ پلاستیکی ببندد و تحویل سفارش دهنده بدهد ولی باید این را هم گفت که این زنان از دستمزد پائین برای بافت این جاروها بسیار نگرانند و بسیاری از آنها هم نتوانستند از فرصت بیمه برای این شغل و هنر دستی استفاده کنند.
مغازه های زیادی در خیابان طالقانی امیرکلای بابل با فروش جارو اداره می شوند که با حضور اندک در این شهر کوچک به راحتی نفوذ این صنعت دستی مشخص است که می توان گفت شغل اصلی مردم این منطقه جاروبندی است و امروزه حتی نوجوانان نیز به خصوص در تابستان برای گذران اوقات فراغت به این صنعت روی آورده اند.
اگر چه جاروی برقی این صنعت پیشرفته باعث شد که در همه خانواده ها و حتی روستاها ، جارودستی یا سازه برای رقیب خود جا باز کند ولی در سال های اخیر زنان خانواده به این نتیجه رسیدند که هیچی جای جاروی دستی را برای نظافت خوب نمی گیرد لذا باز هم به سمت خرید جاروهای دسته کوتاه و دسته بلند برای نظافت سقف های خانه در کنار همان جارو برقی برآمدند.
علی جهانیان کارشناس هنرهای سنتی اداره میراث فرهنگی بابل در گفت و گو با خبرنگار ایرنا گفت: جاروبندی در امیرکلا قدمتی طولانی دارد و وجود این نوع جارو در شهر امیرکلا بقایای آن از دوره زندیه موجود است که در تکایا و امامزادگان برای تزئینات یافت شده است.
وی بیان کرد: چون جارو وسیله ای است که قابلیت تخریب کامل دارد نمی توان قدمت دقیقی از آن مشخص کرد ولی امروزه جاروبندی در امیرکلا مازندران مطرح است و از سراسر استان برای خرید و فروش این کالا به این منطقه مراجعه می کنند ومعمولا از این نوع جارو به صورت سوغات به استان های دیگر برده می شود.
جهانیان بیان کرد: کاشت گیاه جارو امروزه تنها در استان مازندران خلاصه نمی شود بلکه استان های دیگر نیز این گیاه را کشت می کنند.
وی گفت: خیابان طالقانی امیرکلا مهد این صنعت دستی در استان مازندران است و در میدان آن یک نمادی از جاروبندی به همراه تندیسی نصب شده است.
***قیمت جارو دستی از 100 هزار ریال تا 180 هزار ریال:
محمد ولی نژاد حدود 41 ساله و یکی از جاروبندان امیرکلا به خبرنگار ایرنا گفت: قیمت جاروهای تولیدی مان بستگی به کیفیت و نوع جارو از 100 هزار ریال تا 180 هزار ریال است و مرغوبترین نوع جارو در استان مازندران، جاروهایی است که در محمود آباد کشت می شود چرا که بسیار با کیفیت مناسب و شفاف است.
در ادامه حسین صادقی 64 ساله یکی دیگر از جاروبندان این شهر گفت: جاروهایی که در استان مازندران کشت می شود تنها کفاف دو ماه کارمان را می کند و بقیه جاروها را از استان های دیگر به خصوص آذربایجان شرقی و غربی، زنجان و قزوین وارد می کنیم و بعد از دسته بندی و تزیین به فروش می رسانیم.
اکبر فتحی دیگر جارو ساز امیرکلایی نیز در این باره گفت: فروش جاروهای ما نه تنها در مازندران است و حتی به استان گیلان هم ارسال می شود.
وی اظهارداشت: پدر من که حدود 90 سال سن دارد گفته که این هنر از دوران کودکی اش هم در این خطه وجود داشته است و ما در نزد پدر خود مشغول به جاروبندی بوده ایم.
آن چیزی که بسیار نکته مثبت تلقی می شود نه تنها بسیاری از خانواده های مازندرانی و امیرکلایی از این صنعت دستی ارتزاق می کنند بلکه حضور جوانان در کنار پدران برای تولید این محصول است که نشان می دهد صنایع دستی مورد نیاز مردم همچنان مشتری خواهد داشت و این یک فرصت استثنایی است.
7328- /7343/1899


گروه های زیر مجموعه استان ها

استان ها
استان ها

آخرین اخبار

بمب نیامده ترکاند
تهران- ایرنا- فیلم سینمایی «بمب؛ یک عاشقانه» در نخستین هفته اکران خود با فروشی نزدیک به یک میلیارد 500 هزار تومان در صدر پُرفروش‌ها هفته قرار گرفت.
تازه‌ترین فیلم سیروس الوند پس از 4 سال دوری با بازی پرویز پرستویی
فیلمبرداری فیلم سینمایی «آن‌جا، همان ساعت» به کارگردانی سیروس الوند در تهران از نیمه گذشت.
خسرو معتضد نقاد فیلم شد
تهران- ایرنا-خسرو معتضد در برنامه «تاریخ و سینما» این هفته به اشتباهات تاریخی فیلم سینمایی «میراث‌دار: افسانه عمر خیام» در آی‌فیلم می‌پردازد.
«جوکر» فیلم برتر «سینماحقیقت» از نگاه تماشاگران شد
مستند «جوکر» به کارگردانی سجاد ایمانی به عنوان فیلم برتر از نگاه تماشاگران در پایان سومین روز جشنواره بین‌المللی «سینماحقیقت» معرفی شد.
اعتبارات مرمت میراث فرهنگی گیلان کافی نیست
رشت - ایرنا - معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گیلان گفت: با توجه به اقلیم استان ، اعتبارات اختصاص یافته برای مرمت بناهای تاریخی کافی نیست.
جواد عزتی با «پارادایس» به سوئیس می رود
۲ فیلم از علی عطشانی برای حضور در بخش مسابقه جشنواره بین‌المللی فیلم سوییس انتخاب شده است.
تورهای غیرمجاز در کرمان تبدیل به معضل شده است
کرمان - ایرنا - مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان با انتقاد از افزایش تبلیغات تورهای غیرمجاز گردشگری در فضاهای مجازی گفت: در حال حاضر برگزاری این قبیل تورها به یک معضل بزرگ برای این استان تبدیل شده است.
فیلم ایرانی، برنده فستیوال حقوق بشر اردن
فیلم کوتاه «بازگشت» جایزه بهترین فیلم کوتاه داستانی نهمین فستیوال حقوق بشر اردن را کسب کرد.
جزیره گردشگری در خداآفرین ایجاد می شود
تبریز- ایرنا - فرماندار خداآفرین از تصویب طرح اولیه ایجاد جزیره تفریحی گردشگری در کارگروه گردشگری این شهرستان خبر داد.
10 برگزیده جشنواره ترشی هفت بیجار مشخص شدند
سنندج - ایرنا - اولین جشنواره ترشی هفت بیجار که با هدف معرفی این محصول و آشنایی دوباره مردم با این ترشی محلی مردمان گروس با حضور مسئولین استانی و شهرستانی برگزار شد و 10 نفره برگزیده هیات داوران نیز مشخص شدند.

پر بازدید ترین اخبار امروز

ورزشکار پرورش اندام شهرستان فسا به قتل رسید
شیراز - ایرنا - آرمان نیک پی، قهرمان رشته پرورش اندام استان فارس سه شنبه شب در شهرستان فسا به قتل رسید.
چهره‌های مشهور و موفق و عادت‌های صبحگاهی شان
اغلب چهره‌های موفق دنیا ویژگی‌های مشترکی دارند. برای مثال، همه‌ی آن‌ها اتفاق نظر دارند که اولین کاری که هر روز صبح باید انجام دهید این است که قورباغه تان را قورت دهید!
شخصیت شناسی؛ قاه قاه می‌خندیـد یا ریز ریز؟!
چیزی که بیشتر افراد نمی‌دانند، این است که مدل خندیدن هر فرد می‌تواند به آدم‌های اطرافش چیز‌هایی را درباره او و شخصیتش بگوید. فرقی نمی‌کند که مدل خندیدن شما با صدای بلند مانند بمباران باشد یا مدل آرام مثل یک موش! همه این مدل‌های خنده، پیام‌هایی دارند که شما درباره شخصیت تان به دیگران می‌فرستید.
افزایش بودجه‌ توانبخشی پس از اعتراض معلولان
تهران - روزنامه مردم سالاری طی گزارشی در شماره روز چهارشنبه خود به بررسی اعتراض‌های جامعه‌ معلولان سراسر کشور، برای حمایت از معلولان و افزایش یک هزار و 100 میلیارد تومان به بودجه‌ بهزیستی پرداخته است.
«مردی به نام اوهه» مهمان جادوی صحنه
بهرام سروری‌نژاد کارگردان نمایش «مردی به نام اوهه» این هفته به رادیو فرهنگ می‌آید.
جشنواره بین المللی کتاب کودک و نوجوان در کاشان برگزار می شود
بودجه های اختصاصی برای امنیت مرزها به هیچ وجه کافی نیست
مشکلی در تامین گاز مایع سیستان و بلوچستان وجود ندارد
تحریم، لزوم توجه به تولیدکنندگان داخلی را ضروری ساخته است
877 تن دانه آفتابگردان در میامی برداشت شد
ایجاد شبکه ملی اطلاعات باید به مطالبه عمومی تبدیل شود
بازآفرینی 130 هزار هکتار بافت فرسوده هدف گذاری شده است
42 عنوان آسیب اجتماعی در کشور شناسایی شده است
استیضاح وزیرعلوم در شرایط بحرانی کنونی به صلاح نیست
هفت هزار میلیارد ریال به اجرای طرح های آبخیزداری اختصاص یافت