ما بی ‌فرهنگ نیستیم - فائزه طاهری *

11:48 ۲۹۸ روز و ۴ ساعت پیش ایرنا 349 0
ما بی ‌فرهنگ نیستیم - فائزه طاهری *

تهران- ایرنا- سابقه فرهنگ و تمدن ایران زمین از منظر تاثیرگذاری بر زندگی مردمان دیگر و نیز شکوفایی در دوران باستان، بر کسی پوشیده نیست. اما منشأ مظاهر آنچه که امروز با نام «بی ‌فرهنگی» پیکر فرهنگ ایرانی را می ‏خراشد و زخم می ‌زند، چیست؟

ایرنا

سهم فرهنگ ایرانی در تاریخ تمدن‌های کهن جهان و تاثیر زندگی بخش آن بر دیگر فرهنگ‏ها را نمی‏توان به سادگی انکار کرد. امروز که از بسیاری از اقوام کهن جهان اثری بر جای نمانده، پایداری فرهنگ و تمدن ایرانی در طول تاریخ حوادثی که از سر گذرانده است، بیش از همیشه به چشم می ‏آید.
این روزها بسیاری از رفتارهای ما ایرانیان در نظر خودمان هم بی‎ فرهنگی تلقی می ‌‏شود اما این همه بی ‌فرهنگی در آداب اجتماعی را چطور می‏توان در سابقه پربار تمدن این مرز و بوم جای داد و باور کرد؟
مساله اینجاست که آنچه امروز بی ‏فرهنگی تلقی می‏‌شود، نبود آموزش در مورد فن ‏آوری و فرهنگ وارداتی است1 و نقص‌ها و بی ‌فرهنگی امروز ما ارتباطی با فرهنگ و تمدن کهن ‌مان ندارد. رفتارهایی چون نوع دوستی، میهمان نوازی و همسایه داری نزد ما ایرانیان به کمال رسیده است اما کاستی‏ هایمان در فرهنگ رانندگی، شهرنشینی و آپارتمان نشینی برای خودمان هم عجیب و باور نکردنی است. روزی نمی‏ گذرد که در سخن، به فرهنگ کهن خویش نبالیم و همان روز یکدیگر را در کوچه و خیابان به بی‏ فرهنگی متهم نکنیم.

** فرهنگ: برکشیدن فره ایزدی
بر پایه متن ‌های باستانی ایران، واژه «فرهنگ» از دوره پارسی میانه وارد زبان فارسی شده و پیش از آن کلمه ‌ای به این معنا وجود نداشته است.
فر: فره ایزدی؛ نیرویی که ایزد در انسان به ودیعه گذاشته است.
هنگ : برکشیدن، پیش کشیدن و فرا کشیدن.
در دوره ساسانی بنا بر اصرار موبدان بر اصل ثنویت که بر مصالح سیاسی استوار بود، واژگان به دو گروه اهورایی و اهریمنی تقسیم می ‏شدند که فره و فروغ در زمره واژه‏های اهورایی قرار داشت. به این ترتیب واژه ترکیبی فرهنگ خود دلالتی است بر این اصل که در این مقوله با اصل بر کشیدن فره ایزدی مواجه هستیم.
فرهنگ فارسی معین واژه «فرهنگ» را مرکب از دو واژه «فر» به معنای ادب، تربیت، دانش، علم، معرفت و آداب و رسوم و «هنگ» به معنای کاربست آن تعریف کرده‌ است.
تعریف دیگری از «فرهنگ» با تایید دو جزئی بودن این واژه، «فره» را در معنای پیش و فرا و «هنگ» را در معنای کشیدن و راندن معنا کرده است و به این ترتیب «فرهنگ» را پیش ‌کشیدن و فرا کشیدن تعریف می ‏کند. به همین سبب است که در فارسی ‌زبانان فرهنگ را سبب پیشرفت می ‌دانند.
سابقه این واژه در زبان لاتین نیز به پیش از میلاد مسیح باز می‏ گردد؛ معنای نخست واژه لاتین «کولتورا» (cultura) اقدام به کشت در زمین است. سیسرون، نویسنده و خطیب رومی پیش از میلاد، نخستین فردی بود که کولتورا را به انسان نسبت داد: «یک زمین هرقدر هم بارور، بدون کشتکاری در آن نمی‏تواند محصولی داشته باشد، همانطور که انسان بدون آموزش نمی‏تواند مولد باشد».
این واژه لاتین بعدتر در معنای سکونت داشتن، زراعت کردن و افتخار کردن که هر سه به فعالیتی انسانی اشاره دارند، به کار گرفته شد. البته در ریشه شناسی لاتین عبارت دیگری نیز هم‌ خانواده واژه فرهنگ معرفی می‏شود. کولتوس (cultus) در معنای عبادت خدای واحد است و معنای تزکیه، مراقبه و تمرین یک هنر را نیز در خود دارد.
تعاریف گسترده و متنوعی برای واژه فرهنگ وجود دارد. آلفرد کروبر (Alfred Kroeber) و کلاید کلاکهون (Clyde Kluckhohn) در سال 1952 میلادی در کتاب خود به نام «فرهنگ: مروری انتقادی بر مفاهیم و تعاریف»، بیش از 150 تعریف را برای واژه فرهنگ جمع آوری کردند.
ادوارد برنت تایلور (Edward Burnett Tylor) انسان ‌شناس انگلیسی و بنیان‌ گذار انسان شناسی فرهنگی، نخستین کسی است که فرهنگ را از تعریف کلاسیک آن خارج کرد و آن را مترادف با تمدن به کار برد. او در کتاب «فرهنگ بدوی» خود، فرهنگ را مجموعه پیچیده‌ای از دانش‌ها، باورها، هنرها، قوانین، اخلاقیات، عادات و هرچه که فرد به عنوان یک عضو از جامعهٔ خویش فرا می‌ گیرد، تعریف کرد.

** زخم بی‏ فرهنگی بر پیکر تمدن
برخلاف قدمت فرهنگ و تکثر معنایی آن، بی ‏فرهنگی واژه‏ای نوظهور است که در نظام‌ های شهرنشینی رایج شد. اگر تعریف متعارف فرهنگ را به عنوان «نظام‌های رفتاری و فکری یک جامعه»2 بپذیریم، «بی ‌فرهنگی» به صورتی مطلق وجود نخواهد داشت چرا که همه کنشگران اجتماعی دارای «فرهنگ» هستند و فقط این نظام ‌ها در نظر همه افراد، یکسان نیست.
در حقیقت تصور و یا توهم ذاتی بودن «بی ‌فرهنگی» و یا تغییر ‌ناپذیر بودن آن یکی از بزرگ ‌ترین اشتباهاتی است که می ‌توان در این حوزه مرتکب شد و چرخه‌های حاصل از این تفکر می‌توانند به آسیب‌های جدی و تنش‌های سخت اجتماعی منجر شوند3.
با ورود سریع مظاهر مدرنیته به ساختار سنتی ایران، مباحثی جدی مبتنی بر تقابل سنت و مدرنیته جای آموزش استفاده از این مظاهر را گرفت. به این ترتیب جامعه سنتی در مواجهه با مدرنیته وارداتی که به دلیل مشارکت نداشتن جامعه در ایجاد آن، بسیار غریبه می ‌نمود به سرگردانی فرهنگی دچار شد.
روند عمودی سازی شهرها در حالی به حرکت پرشتاب خویش ادامه می ‏دهد که مردم هنوز به حقوق و قوانین آپارتمان نشینی واقف نیستند؛ خیابان‌ های شهر در تسخیر خودروهایی است که رانندگانشان لزوم رعایت قوانین رانندگی را به دور از چشم پلیس درک نکرده اند؛ ما ساکنان شهرهای بزرگ و پرجمعیت حتی برای حرکت از سمت راست در پیاده ‌رو هم آموزش ندیده ایم.
ما هر روز یکدیگر را به دلیل ندانستن هایمان به بی ‏فرهنگی متهم می‏ کنیم در حالی که این «انتقاد» نسبت به دیگری هیچ تأثیری بر نظام اجتماعی ندارد جز آن که سبب نوعی «از خود بیگانگی» فرد نسبت به موقعیت خویشتن می‌شود4. ما بی‌ فرهنگ نیستیم و اگر نیازی برای از میان بردن این «بی ‌فرهنگی» احساس می ‌شود، باید تغییر رفتار فردی و گروه‌های اجتماعی را از مسیر آموزش و به شکلی خود انگیخته آغاز کرد. ما در حافظه جمعی خود «برکشیدن فره ایزدی» را قرن هاست که زندگی کرده‌ایم.
1- رضا شعبانی، چهره ماندگار تاریخ، معتقد است
2- ناصر فکوهی، انسان شناس و پژوهشگر
3- ناصر فکوهی، کتاب صد و یک پرسش از فرهنگ
4- همان
*خبرنگار ایرنا
فراهنگ**9053


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

ساير حوزه ها
ساير حوزه ها

آخرین اخبار

جمعی از ورزشکاران مازندرانی به کمک سیل زدگان شتافته اند
ساری – ایرنا – جمعی از ورزشکاران مازندرانی در یک عمل خیرخواهانه با راه اندازی کمپین به حمایت از سیل زدگان استان های مازندران و گلستان شتافته اند.
نخستین محموله سپاه روح الله استان مرکزی به گلستان ارسال شد
اراک - ایرنا - جانشین فرمانده سپاه روح‌الله استان مرکزی گفت: نخستین محموله سپاه روح الله این استان به مناطق سیل زده استان های گلستان و مازندران ارسال شد.
نمایندگان مردم مازندران خواستار اجرایی شدن وعده دولت شدند
ساری - ایرنا - نماینده های مناطق سیل زده مازندران فقدان مدیریت منابع آبی و کوتاهی در کنترل آب های سطحی را به عنوان بزرگ ترین مشکل استان های شمالی به خصوص مازندران عنوان کردند و خواستار اجرایی شدن وعده های دولت برای جبران خسارت مردم شدند.
گردنه «ژالانه » با تلاش نیروهای راهداری بازگشایی شد
سنندج - ایرنا - مسئول روابط عمومی راهداری و حمل و نقل جاده ای سروآباد از بازگشایی گردنه ژالانه محور ارتباطی سروآباد به هورامان در استان کردستان خبر داد.
سیل 4000 میلیارد ریال به خراسان شمالی خسارت زد
بجنورد- ایرنا- استاندار خراسان شمالی گفت: سیل حدود چهار هزار میلیارد ریال به زیرساخت ها، منازل مسکونی و حوزه کشاورزی این استان خسارت وارد کرده است.
گلستان مشکلی در پذیرایی از گردشگران ندارد
گرگان - ایرنا - مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گلستان با یادآوری جاذبه های کم نظیر تاریخی، دیدنی و سیاحتی این استان شمالی گفت: باوجود جاری شدن سیل در برخی مناطق گلستان هیچ مشکلی در جذب و پذیرایی شایسته از گردشگران نداریم.
تلخ و شیرین های لرستان در سالی که گذشت
خرم آباد - ایرنا - سال 97 با تمام اتفاقات و رویدادهای تلخ و شیرین سپری شد، از لحظات ناب و شیرین گرفته تا حوادث ناگواری که در آرشیو تجربه تک تک مردم استان لرستان ماندگار شد.
2 زن باردار گمیشانی از سیل نجات یافتند
گرگان - ایرنا - سرپرست مرکز فوریت‌های پزشکی استان گلستان از انتقال 2 زن باردار ساکن روستای مرزی و محصور در سیل قلعه جیق شهرستان گمیشان به مراکز درمانی خبر داد.
جلوگیری از تعرض به رودخانه ها اولویت کاری در مازندران است
ساری - ایرنا - وزیر راه و شهرسازی اظهار داشت: جلوگیری از تعرض به رودخانه های مازندران که بخش اصلی عامل سیلاب است، اولویت اصلی وزارت راه وشهرسازی است.
سیل، کشتی اقتصاد مازندران را به گل نشاند
ساری-ایرنا- وزیر اقتصاد و دارایی گفت: سیل پیاپی در استان های شمالی به خصوص شرق مازندران، اقتصاد استان را به گل نشاند.

پر بازدید ترین اخبار امروز

استانداری که بر سر مزار مادر رفته بود، از خارج از کشور سر درآورد- افشاگری درباره غیبت «مناف هاشمی» بعد از چند روز
پس از برملا شدن حضور استاندار گلستان درخارج از کشور ابعاد تازه‌ای از ماجرای غیبت مناف هاشمی در بحران سیل این استان افشا شد.
شهر در محاصره آب +عکس
وقوع سیلاب در شهرستان آق قلا سبب شده که بیشتر مناطق شهر آق قلا در ۱۵ کیلومتری مرکز استان گلستان به زیر آب برود.
به تخت جمشید نیایید !
شیراز - ایرنا - اگر فکر می کنید تخت جمشید برای شما جاذبه های یک پارک یا بوستان شهری را دارد که کودکان شما می توانند در آن بازی کنند ، بالا و پایین بپرند و همراهان شما روی سرستون ها بنشینند و عکس یادگاری بگیرند ، به تخت جمشید نیایید ، اینجا پارک نیست.
اماکن ورزشی در اختیار ستادهای مدیریت بحران قرار گرفت
به دستور مسعود سلطانی فر وزیر ورزش و جوانان، کلیه امکانات و مکان‌های ورزشی در اختیار ستادهای مدیریت بحران قرار گرفت.
بازار تاریخی تبریز یادگاری پویا از تجارت روزگاران قدیم
تبریز - ایرنا - بازار تاریخی و سرپوشیده تبریز که تنها بازار ثبت شده در فهرست یونسکو در جهان است، یادگاری پویا و زنده از تاریخ و کهن شهری تجاری و قطب اقتصادی ایران قدیم است که همچنان با همان شیوه به حیات اقتصادی خود ادامه می دهد.
معاون شهردار تهران با پدر خوشنویسی معاصر ایران دیدار کرد
موزه هنر، کودکان را در برابر مسئولیت موزه ها تقویت می کند
نوروز، عید و جشن، متبرک و ملی در قزاقستان
جشنواره غذای کشورهای حوزه نوروز در سازمان ملل برگزار شد
وزیر اعظم «سلطان و شبان» درگذشت
هفت سین را با کتاب‌ بچینید
کتاب فرهنگ عامه منطقه دشتی رونمایی شد
کتابخانه عمومی شهر قطب‌آباد افتتاح شد
ترجمه، تنها راه معرفی ادبیات کشور به جهان است
استقبال قم از مسافران نوروزی با 500 برنامه فرهنگی