ما بی ‌فرهنگ نیستیم - فائزه طاهری *

11:48 ۲۰ روز و ۱ ساعت پیش ایرنا 85 0
ما بی ‌فرهنگ نیستیم - فائزه طاهری *

تهران- ایرنا- سابقه فرهنگ و تمدن ایران زمین از منظر تاثیرگذاری بر زندگی مردمان دیگر و نیز شکوفایی در دوران باستان، بر کسی پوشیده نیست. اما منشأ مظاهر آنچه که امروز با نام «بی ‌فرهنگی» پیکر فرهنگ ایرانی را می ‏خراشد و زخم می ‌زند، چیست؟

ایرنا

سهم فرهنگ ایرانی در تاریخ تمدن‌های کهن جهان و تاثیر زندگی بخش آن بر دیگر فرهنگ‏ها را نمی‏توان به سادگی انکار کرد. امروز که از بسیاری از اقوام کهن جهان اثری بر جای نمانده، پایداری فرهنگ و تمدن ایرانی در طول تاریخ حوادثی که از سر گذرانده است، بیش از همیشه به چشم می ‏آید.
این روزها بسیاری از رفتارهای ما ایرانیان در نظر خودمان هم بی‎ فرهنگی تلقی می ‌‏شود اما این همه بی ‌فرهنگی در آداب اجتماعی را چطور می‏توان در سابقه پربار تمدن این مرز و بوم جای داد و باور کرد؟
مساله اینجاست که آنچه امروز بی ‏فرهنگی تلقی می‏‌شود، نبود آموزش در مورد فن ‏آوری و فرهنگ وارداتی است1 و نقص‌ها و بی ‌فرهنگی امروز ما ارتباطی با فرهنگ و تمدن کهن ‌مان ندارد. رفتارهایی چون نوع دوستی، میهمان نوازی و همسایه داری نزد ما ایرانیان به کمال رسیده است اما کاستی‏ هایمان در فرهنگ رانندگی، شهرنشینی و آپارتمان نشینی برای خودمان هم عجیب و باور نکردنی است. روزی نمی‏ گذرد که در سخن، به فرهنگ کهن خویش نبالیم و همان روز یکدیگر را در کوچه و خیابان به بی‏ فرهنگی متهم نکنیم.

** فرهنگ: برکشیدن فره ایزدی
بر پایه متن ‌های باستانی ایران، واژه «فرهنگ» از دوره پارسی میانه وارد زبان فارسی شده و پیش از آن کلمه ‌ای به این معنا وجود نداشته است.
فر: فره ایزدی؛ نیرویی که ایزد در انسان به ودیعه گذاشته است.
هنگ : برکشیدن، پیش کشیدن و فرا کشیدن.
در دوره ساسانی بنا بر اصرار موبدان بر اصل ثنویت که بر مصالح سیاسی استوار بود، واژگان به دو گروه اهورایی و اهریمنی تقسیم می ‏شدند که فره و فروغ در زمره واژه‏های اهورایی قرار داشت. به این ترتیب واژه ترکیبی فرهنگ خود دلالتی است بر این اصل که در این مقوله با اصل بر کشیدن فره ایزدی مواجه هستیم.
فرهنگ فارسی معین واژه «فرهنگ» را مرکب از دو واژه «فر» به معنای ادب، تربیت، دانش، علم، معرفت و آداب و رسوم و «هنگ» به معنای کاربست آن تعریف کرده‌ است.
تعریف دیگری از «فرهنگ» با تایید دو جزئی بودن این واژه، «فره» را در معنای پیش و فرا و «هنگ» را در معنای کشیدن و راندن معنا کرده است و به این ترتیب «فرهنگ» را پیش ‌کشیدن و فرا کشیدن تعریف می ‏کند. به همین سبب است که در فارسی ‌زبانان فرهنگ را سبب پیشرفت می ‌دانند.
سابقه این واژه در زبان لاتین نیز به پیش از میلاد مسیح باز می‏ گردد؛ معنای نخست واژه لاتین «کولتورا» (cultura) اقدام به کشت در زمین است. سیسرون، نویسنده و خطیب رومی پیش از میلاد، نخستین فردی بود که کولتورا را به انسان نسبت داد: «یک زمین هرقدر هم بارور، بدون کشتکاری در آن نمی‏تواند محصولی داشته باشد، همانطور که انسان بدون آموزش نمی‏تواند مولد باشد».
این واژه لاتین بعدتر در معنای سکونت داشتن، زراعت کردن و افتخار کردن که هر سه به فعالیتی انسانی اشاره دارند، به کار گرفته شد. البته در ریشه شناسی لاتین عبارت دیگری نیز هم‌ خانواده واژه فرهنگ معرفی می‏شود. کولتوس (cultus) در معنای عبادت خدای واحد است و معنای تزکیه، مراقبه و تمرین یک هنر را نیز در خود دارد.
تعاریف گسترده و متنوعی برای واژه فرهنگ وجود دارد. آلفرد کروبر (Alfred Kroeber) و کلاید کلاکهون (Clyde Kluckhohn) در سال 1952 میلادی در کتاب خود به نام «فرهنگ: مروری انتقادی بر مفاهیم و تعاریف»، بیش از 150 تعریف را برای واژه فرهنگ جمع آوری کردند.
ادوارد برنت تایلور (Edward Burnett Tylor) انسان ‌شناس انگلیسی و بنیان‌ گذار انسان شناسی فرهنگی، نخستین کسی است که فرهنگ را از تعریف کلاسیک آن خارج کرد و آن را مترادف با تمدن به کار برد. او در کتاب «فرهنگ بدوی» خود، فرهنگ را مجموعه پیچیده‌ای از دانش‌ها، باورها، هنرها، قوانین، اخلاقیات، عادات و هرچه که فرد به عنوان یک عضو از جامعهٔ خویش فرا می‌ گیرد، تعریف کرد.

** زخم بی‏ فرهنگی بر پیکر تمدن
برخلاف قدمت فرهنگ و تکثر معنایی آن، بی ‏فرهنگی واژه‏ای نوظهور است که در نظام‌ های شهرنشینی رایج شد. اگر تعریف متعارف فرهنگ را به عنوان «نظام‌های رفتاری و فکری یک جامعه»2 بپذیریم، «بی ‌فرهنگی» به صورتی مطلق وجود نخواهد داشت چرا که همه کنشگران اجتماعی دارای «فرهنگ» هستند و فقط این نظام ‌ها در نظر همه افراد، یکسان نیست.
در حقیقت تصور و یا توهم ذاتی بودن «بی ‌فرهنگی» و یا تغییر ‌ناپذیر بودن آن یکی از بزرگ ‌ترین اشتباهاتی است که می ‌توان در این حوزه مرتکب شد و چرخه‌های حاصل از این تفکر می‌توانند به آسیب‌های جدی و تنش‌های سخت اجتماعی منجر شوند3.
با ورود سریع مظاهر مدرنیته به ساختار سنتی ایران، مباحثی جدی مبتنی بر تقابل سنت و مدرنیته جای آموزش استفاده از این مظاهر را گرفت. به این ترتیب جامعه سنتی در مواجهه با مدرنیته وارداتی که به دلیل مشارکت نداشتن جامعه در ایجاد آن، بسیار غریبه می ‌نمود به سرگردانی فرهنگی دچار شد.
روند عمودی سازی شهرها در حالی به حرکت پرشتاب خویش ادامه می ‏دهد که مردم هنوز به حقوق و قوانین آپارتمان نشینی واقف نیستند؛ خیابان‌ های شهر در تسخیر خودروهایی است که رانندگانشان لزوم رعایت قوانین رانندگی را به دور از چشم پلیس درک نکرده اند؛ ما ساکنان شهرهای بزرگ و پرجمعیت حتی برای حرکت از سمت راست در پیاده ‌رو هم آموزش ندیده ایم.
ما هر روز یکدیگر را به دلیل ندانستن هایمان به بی ‏فرهنگی متهم می‏ کنیم در حالی که این «انتقاد» نسبت به دیگری هیچ تأثیری بر نظام اجتماعی ندارد جز آن که سبب نوعی «از خود بیگانگی» فرد نسبت به موقعیت خویشتن می‌شود4. ما بی‌ فرهنگ نیستیم و اگر نیازی برای از میان بردن این «بی ‌فرهنگی» احساس می ‌شود، باید تغییر رفتار فردی و گروه‌های اجتماعی را از مسیر آموزش و به شکلی خود انگیخته آغاز کرد. ما در حافظه جمعی خود «برکشیدن فره ایزدی» را قرن هاست که زندگی کرده‌ایم.
1- رضا شعبانی، چهره ماندگار تاریخ، معتقد است
2- ناصر فکوهی، انسان شناس و پژوهشگر
3- ناصر فکوهی، کتاب صد و یک پرسش از فرهنگ
4- همان
*خبرنگار ایرنا
فراهنگ**9053


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

دین و اندیشه
دین و اندیشه

آخرین اخبار

دستیابی به اهداف شعب با تسلط همکاران به خط مشی اعتباری میسر می‌شود
مدیرعامل بانک دی به همراه تعدادی از مدیران با بازدید از سه شعبه شرق تهران، ضمن گفت‌وگو با همکاران و مشتریان، بر جذب سپرده‌های ارزان‌قیمت و وصول مطالبات تاکید کرد.
حمایت ویژه بانک ملی ایران از خوداشتغالی و مشاغل خانگی در سال جاری
بانک ملی ایران در راستای حمایت از بازار اشتغال در فروردین و اردیبهشت‌ماه امسال، تعداد سه هزار و ۹۵۶ فقره تسهیلات قرض‌الحسنه خوداشتغالی و مشاغل خانگی با معرفی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان‌های حمایتی پرداخت کرده است.
پیشنهاد مذاکره با آمریکا موضع اصلاح‌طلبان نیست
نامه توصیه صد فعال سیاسی برای مذاکره مستقیم ایران و امریکا در شرایط فعلی، واکنش‌های مختلفی را بر انگیخته که می‌توان براساس همین واکنش‌ها موضوع را از زوایایی مختلف دید.
صفحه نخست روزنامه‌های سه‌شنبه
هشدار رئیس جمهوری: سودجویان اقتصادی آماده برخورد قاطع مالیاتی باشند، ورود دادستان به پرونده ایرانشهر، هشدار درباره تشدید تغییر اقلیم در ایران و اجرای احکام اعدام محمد ثلاث و قاتل بنیتا از جمله عناوین صفحه اول روزنامه‌های امروز کشورند.
خیز بلند دولت در توسعه شبکه حمل و نقل - عبدالله رحمانی*
سنندج - ایرنا - دولت تدبیر و امید در چهار سال گذشته با ایجاد 960 کیلومتر راه، شروع عملیات ساخت فرودگاه سقز و راه آهن همدان - سنندج خیز بلندی برای توسعه شبکه حمل و نقل این استان برداشته است.
نوسانات دمایی ارمغان خشکسالی در کرمان
کرمان - ایرنا -مسافری که حدود 2 دهه میهمان کرمان است و انگار قصد رفتن ندارد این بار نوسانات دمایی است که به بخش عظیمی از محصولات کشاورزی استان خسارت زده و اقتصاد کرمان را با چالش مواجه کرده است.
معلولان و مسیر ناهموار دسترسی به اماکن شهری
قزوین -ایرنا- سختی استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی، نبود پیاده روها و سرویس های بهداشتی مناسب و مشکل ورود به ساختمان های عمومی و ادارات تنها بخشی از مصائب معلولان، جانبازان و سالمندان در استفاده از خدمات شهری به شمار می رود.
ورود 310 هزار تن گندم تولیدی زنجان به زنجیره غذایی
زنجان - ایرنا - بر اساس پیش بینی های انجام شده از سوی جهاد کشاورزی زنجان، در سال زراعی جاری 310 هزار تن محصول راهبردی گندم با 24 درصد رشد نسبت به مدت مشابه سال قبل در این استان تولید و وارد زنجیره غذایی می شود.
1533پایگاه تابستانی دانش آموزی سازماندهی شد
کرج - ایرنا- قائم مقام سازمان دانش آموزی وزارت آموزش و پرورش گفت: برای غنی سازی اوقات فراغت دانش آموزان ، یک هزار و533 پایگاه تابستانی در کشور سازماندهی شده است.
رقابت های ووشو دانشجویان کشور در زاهدان آغاز شد
زاهدان - ایرنا - دومین دوره رقابت های ووشو دانشجویان کشور از امروز /سه شنبه/ به مدت 2 روز به میزبانی زاهدان مرکز سیستان و بلوچستان آغاز شد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

4 تن در حادثه تیراندازی در سوئد زخمی شدند
تهران - ایرنا - پلیس سوئد عصر دوشنبه در بیانیه ای از زخمی شدن چهار تن در جریان تیراندازی در مالمو، سومین شهر بزرگ این کشور، خبر داد.
بکرترین منطقه تالش- عکس
شکردشت از زیباترین و بکرترین مناطق تالش است که با آب و هوای مرطوب و خنک کوهستانی‌اش در بهار و تابستان یکی از ییلاقات دامداران تالشی محسوب می شود.
راه های کنترل دیابت را بشناسید
در دیابت، سرعت و توانایی بدن در استفاده و سوخت و ساز کامل گلوکز کاهش می یابد به همین دلیل میزان قندخون افزایش یافته که به آن هایپرگلیسمی می گویند.
استراتژی جالب انصارالله در ورودی‌های شهر الحدیده
تلاش‌های امارات و عربستان برای سیطره بر فرودگاه الحدیده ناکام مانده و نیروهای انصارالله برای ممانعت از پیشروی نیروهای متخاصم خندق‌هایی را در مسیرها حفر کرده‌ و ورودی‌های شهر را با خاکریز و موانع بتنی و خندق بسته‌اند.
کین بهترین بازیکن دیدار انگلیس - تونس شد
کاپیتان تیم ملی انگلیس به عنوان بهترین بازیکن دیدار تیمش برابر تونس انتخاب شد.
پاسداشت 40 سال تلاش برای کتاب
حفظ همبستگی ملی در گرو به رسمیت شناختن قومیت ها است
طرح هر روستا یک کتابخانه در فاروج اجرا می شود
دیگر چه بیم آنکه تو را آفتاب و ماه ننوازد
هنرمند شیرازی برنده جایزه جشنواره کارتون اندونزی شد
هشتمین جشنواره کتابخوانی رضوی در کردستان برگزار می شود
فعالیت هیات مدیره قبلی بنیاد فرهنگ آذربایجان قابل قبول است
برگزاری کنگره بیدل دهلوی پس از وقفه چند ماهه
شرایط شرکت در جایزه ادبی صادق هدایت اعلام شد
مهلت ارسال آثار به جایزه‌ شعر شاملو تمدید شد