ما بی ‌فرهنگ نیستیم - فائزه طاهری *

11:48 ۱۴۴ روز پیش ایرنا 213 0
ما بی ‌فرهنگ نیستیم - فائزه طاهری *

تهران- ایرنا- سابقه فرهنگ و تمدن ایران زمین از منظر تاثیرگذاری بر زندگی مردمان دیگر و نیز شکوفایی در دوران باستان، بر کسی پوشیده نیست. اما منشأ مظاهر آنچه که امروز با نام «بی ‌فرهنگی» پیکر فرهنگ ایرانی را می ‏خراشد و زخم می ‌زند، چیست؟

ایرنا

سهم فرهنگ ایرانی در تاریخ تمدن‌های کهن جهان و تاثیر زندگی بخش آن بر دیگر فرهنگ‏ها را نمی‏توان به سادگی انکار کرد. امروز که از بسیاری از اقوام کهن جهان اثری بر جای نمانده، پایداری فرهنگ و تمدن ایرانی در طول تاریخ حوادثی که از سر گذرانده است، بیش از همیشه به چشم می ‏آید.
این روزها بسیاری از رفتارهای ما ایرانیان در نظر خودمان هم بی‎ فرهنگی تلقی می ‌‏شود اما این همه بی ‌فرهنگی در آداب اجتماعی را چطور می‏توان در سابقه پربار تمدن این مرز و بوم جای داد و باور کرد؟
مساله اینجاست که آنچه امروز بی ‏فرهنگی تلقی می‏‌شود، نبود آموزش در مورد فن ‏آوری و فرهنگ وارداتی است1 و نقص‌ها و بی ‌فرهنگی امروز ما ارتباطی با فرهنگ و تمدن کهن ‌مان ندارد. رفتارهایی چون نوع دوستی، میهمان نوازی و همسایه داری نزد ما ایرانیان به کمال رسیده است اما کاستی‏ هایمان در فرهنگ رانندگی، شهرنشینی و آپارتمان نشینی برای خودمان هم عجیب و باور نکردنی است. روزی نمی‏ گذرد که در سخن، به فرهنگ کهن خویش نبالیم و همان روز یکدیگر را در کوچه و خیابان به بی‏ فرهنگی متهم نکنیم.

** فرهنگ: برکشیدن فره ایزدی
بر پایه متن ‌های باستانی ایران، واژه «فرهنگ» از دوره پارسی میانه وارد زبان فارسی شده و پیش از آن کلمه ‌ای به این معنا وجود نداشته است.
فر: فره ایزدی؛ نیرویی که ایزد در انسان به ودیعه گذاشته است.
هنگ : برکشیدن، پیش کشیدن و فرا کشیدن.
در دوره ساسانی بنا بر اصرار موبدان بر اصل ثنویت که بر مصالح سیاسی استوار بود، واژگان به دو گروه اهورایی و اهریمنی تقسیم می ‏شدند که فره و فروغ در زمره واژه‏های اهورایی قرار داشت. به این ترتیب واژه ترکیبی فرهنگ خود دلالتی است بر این اصل که در این مقوله با اصل بر کشیدن فره ایزدی مواجه هستیم.
فرهنگ فارسی معین واژه «فرهنگ» را مرکب از دو واژه «فر» به معنای ادب، تربیت، دانش، علم، معرفت و آداب و رسوم و «هنگ» به معنای کاربست آن تعریف کرده‌ است.
تعریف دیگری از «فرهنگ» با تایید دو جزئی بودن این واژه، «فره» را در معنای پیش و فرا و «هنگ» را در معنای کشیدن و راندن معنا کرده است و به این ترتیب «فرهنگ» را پیش ‌کشیدن و فرا کشیدن تعریف می ‏کند. به همین سبب است که در فارسی ‌زبانان فرهنگ را سبب پیشرفت می ‌دانند.
سابقه این واژه در زبان لاتین نیز به پیش از میلاد مسیح باز می‏ گردد؛ معنای نخست واژه لاتین «کولتورا» (cultura) اقدام به کشت در زمین است. سیسرون، نویسنده و خطیب رومی پیش از میلاد، نخستین فردی بود که کولتورا را به انسان نسبت داد: «یک زمین هرقدر هم بارور، بدون کشتکاری در آن نمی‏تواند محصولی داشته باشد، همانطور که انسان بدون آموزش نمی‏تواند مولد باشد».
این واژه لاتین بعدتر در معنای سکونت داشتن، زراعت کردن و افتخار کردن که هر سه به فعالیتی انسانی اشاره دارند، به کار گرفته شد. البته در ریشه شناسی لاتین عبارت دیگری نیز هم‌ خانواده واژه فرهنگ معرفی می‏شود. کولتوس (cultus) در معنای عبادت خدای واحد است و معنای تزکیه، مراقبه و تمرین یک هنر را نیز در خود دارد.
تعاریف گسترده و متنوعی برای واژه فرهنگ وجود دارد. آلفرد کروبر (Alfred Kroeber) و کلاید کلاکهون (Clyde Kluckhohn) در سال 1952 میلادی در کتاب خود به نام «فرهنگ: مروری انتقادی بر مفاهیم و تعاریف»، بیش از 150 تعریف را برای واژه فرهنگ جمع آوری کردند.
ادوارد برنت تایلور (Edward Burnett Tylor) انسان ‌شناس انگلیسی و بنیان‌ گذار انسان شناسی فرهنگی، نخستین کسی است که فرهنگ را از تعریف کلاسیک آن خارج کرد و آن را مترادف با تمدن به کار برد. او در کتاب «فرهنگ بدوی» خود، فرهنگ را مجموعه پیچیده‌ای از دانش‌ها، باورها، هنرها، قوانین، اخلاقیات، عادات و هرچه که فرد به عنوان یک عضو از جامعهٔ خویش فرا می‌ گیرد، تعریف کرد.

** زخم بی‏ فرهنگی بر پیکر تمدن
برخلاف قدمت فرهنگ و تکثر معنایی آن، بی ‏فرهنگی واژه‏ای نوظهور است که در نظام‌ های شهرنشینی رایج شد. اگر تعریف متعارف فرهنگ را به عنوان «نظام‌های رفتاری و فکری یک جامعه»2 بپذیریم، «بی ‌فرهنگی» به صورتی مطلق وجود نخواهد داشت چرا که همه کنشگران اجتماعی دارای «فرهنگ» هستند و فقط این نظام ‌ها در نظر همه افراد، یکسان نیست.
در حقیقت تصور و یا توهم ذاتی بودن «بی ‌فرهنگی» و یا تغییر ‌ناپذیر بودن آن یکی از بزرگ ‌ترین اشتباهاتی است که می ‌توان در این حوزه مرتکب شد و چرخه‌های حاصل از این تفکر می‌توانند به آسیب‌های جدی و تنش‌های سخت اجتماعی منجر شوند3.
با ورود سریع مظاهر مدرنیته به ساختار سنتی ایران، مباحثی جدی مبتنی بر تقابل سنت و مدرنیته جای آموزش استفاده از این مظاهر را گرفت. به این ترتیب جامعه سنتی در مواجهه با مدرنیته وارداتی که به دلیل مشارکت نداشتن جامعه در ایجاد آن، بسیار غریبه می ‌نمود به سرگردانی فرهنگی دچار شد.
روند عمودی سازی شهرها در حالی به حرکت پرشتاب خویش ادامه می ‏دهد که مردم هنوز به حقوق و قوانین آپارتمان نشینی واقف نیستند؛ خیابان‌ های شهر در تسخیر خودروهایی است که رانندگانشان لزوم رعایت قوانین رانندگی را به دور از چشم پلیس درک نکرده اند؛ ما ساکنان شهرهای بزرگ و پرجمعیت حتی برای حرکت از سمت راست در پیاده ‌رو هم آموزش ندیده ایم.
ما هر روز یکدیگر را به دلیل ندانستن هایمان به بی ‏فرهنگی متهم می‏ کنیم در حالی که این «انتقاد» نسبت به دیگری هیچ تأثیری بر نظام اجتماعی ندارد جز آن که سبب نوعی «از خود بیگانگی» فرد نسبت به موقعیت خویشتن می‌شود4. ما بی‌ فرهنگ نیستیم و اگر نیازی برای از میان بردن این «بی ‌فرهنگی» احساس می ‌شود، باید تغییر رفتار فردی و گروه‌های اجتماعی را از مسیر آموزش و به شکلی خود انگیخته آغاز کرد. ما در حافظه جمعی خود «برکشیدن فره ایزدی» را قرن هاست که زندگی کرده‌ایم.
1- رضا شعبانی، چهره ماندگار تاریخ، معتقد است
2- ناصر فکوهی، انسان شناس و پژوهشگر
3- ناصر فکوهی، کتاب صد و یک پرسش از فرهنگ
4- همان
*خبرنگار ایرنا
فراهنگ**9053


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

دین و اندیشه
دین و اندیشه

آخرین اخبار

کفپوش‌های هیجان انگیزی که جرات ندارید روی آن راه بروید
از اشکال دیوار غیرمعمول تا کف‌هایی که چشم ما را فریب می‌دهند، طرح‌های متنوعی وجود دارند که ثابت می‌کنند تخیل انسان هیچ حدومرزی نمی‌شناسد.
دستاورد‌های علمی که به زودی دنیا را عوض خواهند کرد
به لطف هزاران دانشمند در رشته‌های مختلف، دنیا به آینده علمی و تخیلی فیلم‌ها نزدیک و نزدیک‌تر می‌شود. آن‌ها هر روز با یک خبر جدید ما را شگفن‌زده می‌کنند.
لمینت دندان، قیمت سال ۹۷ و جدیدترین انواع آن +ویدئو
قیمت لمینت سرامیکی برای هر واحد از یک میلیون تا دو میلیون تومان است. زیبایی طبیعی، مقاومت به رنگ پذیری و مقاومت بیشتر نسبت به انواع ونیر کامپوزیتی از مزایای لمینت سرامیکی است انتخاب بهترین نوع لمینت دندان و تکنیک پزشک مهم‌ترین دلایل رضایت شما بعد از انجام لمینت دندان و اصلاح طرح لبخند است.
آیا قند موجب دیابت می‌شود؟
دیابت بیماری است که با بالا بودن قند خون ارتباط دارد و به همین علت خیلی‌ها خوردن قند و شیرین‌ها را با دیابت مرتبط می‌دانند. هر چند درست است که خوردن مقدار زیاد قند اضافی می‌تواند ریسک دیابت را بالا ببرد، اما مصرف قند، تنها یک تکه از پازل است.
طرز پخت لازانیای سیب زمینی
در این مطلب میخوایم بهتون دستور تهیه یک نوع لازانیای متفاوت رو بدیم که با سیب زمینی و خامه درست میشه. با ما همراه باشید.
فرار آخوندی از چهارمین استیضاح؛ کارنامه یک وزیر ضعیف
آخوندی استعفا کرد؛ این مهم‌ترین خبری بود که دیروز درباره تغییرات کابینه در رسانه‌ها منتشر شد، تغییراتی که زمزمه آن‌ها چند ماهی است به گوش می‌رسد.
دنیا ویسی؛ از شایعه آزار جنسی تا عکسی اشتباه
۱۶ مهر ماه بود که بر اثر ریزش دیوار حیاط یکی از مدارس روستایی از توابع آموزش‌و‌پرورش ناحیه دو سنندج، یکی از دانش‌آموزان مدرسه مصدوم و بعد از اعزام به بیمارستان فوت کرد؛ و پس از آن شایعاتی از تجاوز هم در فضای مجازی دست به دست شد؛ که بعد‌ها توسط پزشکی قانونی و خانواده دنیا تکذیب شد.
به افتخار زادروز ساموئل خاچیکیان؛ پدر سینما
ساموئل خاچیکیان در ۲۹ مهر ۱۳۰۲ در تبریز به دنیا آمد. او یکی از تاثیرگذارترین کارگردان‌ها در سینمای ایران به‌شمار می‌رود، تا آنجا که به وی لقب هیچکاک ایران داده شده ‌است. از خاچیکیان به‌عنوان استاد دلهره و وحشت سینمای ایران نیز نام برده شده‌. دوستان و همکاران ساموئل خاچیکیان، او را با نام سام ول هم می‌شناختند.
جنیفر لارنس، مدل تبلیغات برند «دیور»
جنیفر لارنس بار دیگر همکاری خود را با برند دیور «Dior» آغاز کرد. این ستاره هالیوودی مدل کمپین تبلیغاتی 2019 این برند لوکس شد. این کمپین تبلیغاتی در روستایی در کنار یک اسب فیلمبرداری شده است.
نیم بوت‌های زنانه مخصوص پاییز ۲۰۱۸
نیم بوت ها، یکی از کفش‌های محبوب و پرطرفدار فصل پاییز هستند. این سبک از کفش‌های زنانه معمولا با انواع لباس‌های پاییزی و زمستانی ست می‌شوند و استایلی شیک و جذاب را به شما می‌بخشند. امروزه تولید کنندگان کفش مدل‌های بسیار متنوعی را از این سبک از کفش زنانه ارائه داده اند تا پاسخگوی تمام سلیقه‌ها باشند.

پر بازدید ترین اخبار امروز

مالک باشگاه ملوان: تا زمانی که پژمان نورى و مازیار زارع برنگردند و پورغلامی نرود، به کارم ادامه نمی‌دهم
مالک باشگاه ملوان بندر انزلی گفت تا بازنگشتن پژمان نورى و مازیار زارع به تمرینات ملوان و برکناری فرهاد پورغلامى، به فعالیت خود ادامه نمی‌دهد.
گواردیولا: همیشه مقابل برنلی مشکل داشتیم
پپ گواردیولا، سرمربی اسپانیایی سیتی معتقد است بعد از تعطیلات مسابقات ملی بازی کردن دشوار است.
«فیفو» چه کسی بود؟
خواکین ناوارو پرونه به خاطر حضور در تیم فیفا لقب "فیفو" را به خود گرفت.
کفپوش‌های هیجان انگیزی که جرات ندارید روی آن راه بروید
از اشکال دیوار غیرمعمول تا کف‌هایی که چشم ما را فریب می‌دهند، طرح‌های متنوعی وجود دارند که ثابت می‌کنند تخیل انسان هیچ حدومرزی نمی‌شناسد.
دستاورد‌های علمی که به زودی دنیا را عوض خواهند کرد
به لطف هزاران دانشمند در رشته‌های مختلف، دنیا به آینده علمی و تخیلی فیلم‌ها نزدیک و نزدیک‌تر می‌شود. آن‌ها هر روز با یک خبر جدید ما را شگفن‌زده می‌کنند.
بنیاد حفظ آثار دفاع مقدس کردستان 30 عنوان کتاب آماده چاپ دارد
کتاب‌های وطنی که «برگزیده جایزه...» شدند
عکاس کهگیلویه و بویراحمد در جشنواره بین المللی لهستان دوم شد
آثار هنرمند کهگیلویه و بویراحمد در شیراز نمایش داده می شود
شانزدهمین نمایشگاه بین المللی کتاب تبریز گشایش یافت
ورامین به شش کتابخانه جدید نیاز دارد
عضو فرهنگستان زبان: آثار دبیرسیاقی سرمایه ادبی ایران است
کردستانی ها بیش از 15 میلیارد ریال کتاب از نمایشگاه خریدند
ادبیات فارسی در جهان بازار گشایی نکرده است
10 پایگاه فرهنگی اجتماعی در مناطق آسیب پذیر کرج راه اندازی شد