ما بی ‌فرهنگ نیستیم - فائزه طاهری *

11:48 ۸۲ روز و ۱۱ ساعت پیش ایرنا 123 0
ما بی ‌فرهنگ نیستیم - فائزه طاهری *

تهران- ایرنا- سابقه فرهنگ و تمدن ایران زمین از منظر تاثیرگذاری بر زندگی مردمان دیگر و نیز شکوفایی در دوران باستان، بر کسی پوشیده نیست. اما منشأ مظاهر آنچه که امروز با نام «بی ‌فرهنگی» پیکر فرهنگ ایرانی را می ‏خراشد و زخم می ‌زند، چیست؟

ایرنا

سهم فرهنگ ایرانی در تاریخ تمدن‌های کهن جهان و تاثیر زندگی بخش آن بر دیگر فرهنگ‏ها را نمی‏توان به سادگی انکار کرد. امروز که از بسیاری از اقوام کهن جهان اثری بر جای نمانده، پایداری فرهنگ و تمدن ایرانی در طول تاریخ حوادثی که از سر گذرانده است، بیش از همیشه به چشم می ‏آید.
این روزها بسیاری از رفتارهای ما ایرانیان در نظر خودمان هم بی‎ فرهنگی تلقی می ‌‏شود اما این همه بی ‌فرهنگی در آداب اجتماعی را چطور می‏توان در سابقه پربار تمدن این مرز و بوم جای داد و باور کرد؟
مساله اینجاست که آنچه امروز بی ‏فرهنگی تلقی می‏‌شود، نبود آموزش در مورد فن ‏آوری و فرهنگ وارداتی است1 و نقص‌ها و بی ‌فرهنگی امروز ما ارتباطی با فرهنگ و تمدن کهن ‌مان ندارد. رفتارهایی چون نوع دوستی، میهمان نوازی و همسایه داری نزد ما ایرانیان به کمال رسیده است اما کاستی‏ هایمان در فرهنگ رانندگی، شهرنشینی و آپارتمان نشینی برای خودمان هم عجیب و باور نکردنی است. روزی نمی‏ گذرد که در سخن، به فرهنگ کهن خویش نبالیم و همان روز یکدیگر را در کوچه و خیابان به بی‏ فرهنگی متهم نکنیم.

** فرهنگ: برکشیدن فره ایزدی
بر پایه متن ‌های باستانی ایران، واژه «فرهنگ» از دوره پارسی میانه وارد زبان فارسی شده و پیش از آن کلمه ‌ای به این معنا وجود نداشته است.
فر: فره ایزدی؛ نیرویی که ایزد در انسان به ودیعه گذاشته است.
هنگ : برکشیدن، پیش کشیدن و فرا کشیدن.
در دوره ساسانی بنا بر اصرار موبدان بر اصل ثنویت که بر مصالح سیاسی استوار بود، واژگان به دو گروه اهورایی و اهریمنی تقسیم می ‏شدند که فره و فروغ در زمره واژه‏های اهورایی قرار داشت. به این ترتیب واژه ترکیبی فرهنگ خود دلالتی است بر این اصل که در این مقوله با اصل بر کشیدن فره ایزدی مواجه هستیم.
فرهنگ فارسی معین واژه «فرهنگ» را مرکب از دو واژه «فر» به معنای ادب، تربیت، دانش، علم، معرفت و آداب و رسوم و «هنگ» به معنای کاربست آن تعریف کرده‌ است.
تعریف دیگری از «فرهنگ» با تایید دو جزئی بودن این واژه، «فره» را در معنای پیش و فرا و «هنگ» را در معنای کشیدن و راندن معنا کرده است و به این ترتیب «فرهنگ» را پیش ‌کشیدن و فرا کشیدن تعریف می ‏کند. به همین سبب است که در فارسی ‌زبانان فرهنگ را سبب پیشرفت می ‌دانند.
سابقه این واژه در زبان لاتین نیز به پیش از میلاد مسیح باز می‏ گردد؛ معنای نخست واژه لاتین «کولتورا» (cultura) اقدام به کشت در زمین است. سیسرون، نویسنده و خطیب رومی پیش از میلاد، نخستین فردی بود که کولتورا را به انسان نسبت داد: «یک زمین هرقدر هم بارور، بدون کشتکاری در آن نمی‏تواند محصولی داشته باشد، همانطور که انسان بدون آموزش نمی‏تواند مولد باشد».
این واژه لاتین بعدتر در معنای سکونت داشتن، زراعت کردن و افتخار کردن که هر سه به فعالیتی انسانی اشاره دارند، به کار گرفته شد. البته در ریشه شناسی لاتین عبارت دیگری نیز هم‌ خانواده واژه فرهنگ معرفی می‏شود. کولتوس (cultus) در معنای عبادت خدای واحد است و معنای تزکیه، مراقبه و تمرین یک هنر را نیز در خود دارد.
تعاریف گسترده و متنوعی برای واژه فرهنگ وجود دارد. آلفرد کروبر (Alfred Kroeber) و کلاید کلاکهون (Clyde Kluckhohn) در سال 1952 میلادی در کتاب خود به نام «فرهنگ: مروری انتقادی بر مفاهیم و تعاریف»، بیش از 150 تعریف را برای واژه فرهنگ جمع آوری کردند.
ادوارد برنت تایلور (Edward Burnett Tylor) انسان ‌شناس انگلیسی و بنیان‌ گذار انسان شناسی فرهنگی، نخستین کسی است که فرهنگ را از تعریف کلاسیک آن خارج کرد و آن را مترادف با تمدن به کار برد. او در کتاب «فرهنگ بدوی» خود، فرهنگ را مجموعه پیچیده‌ای از دانش‌ها، باورها، هنرها، قوانین، اخلاقیات، عادات و هرچه که فرد به عنوان یک عضو از جامعهٔ خویش فرا می‌ گیرد، تعریف کرد.

** زخم بی‏ فرهنگی بر پیکر تمدن
برخلاف قدمت فرهنگ و تکثر معنایی آن، بی ‏فرهنگی واژه‏ای نوظهور است که در نظام‌ های شهرنشینی رایج شد. اگر تعریف متعارف فرهنگ را به عنوان «نظام‌های رفتاری و فکری یک جامعه»2 بپذیریم، «بی ‌فرهنگی» به صورتی مطلق وجود نخواهد داشت چرا که همه کنشگران اجتماعی دارای «فرهنگ» هستند و فقط این نظام ‌ها در نظر همه افراد، یکسان نیست.
در حقیقت تصور و یا توهم ذاتی بودن «بی ‌فرهنگی» و یا تغییر ‌ناپذیر بودن آن یکی از بزرگ ‌ترین اشتباهاتی است که می ‌توان در این حوزه مرتکب شد و چرخه‌های حاصل از این تفکر می‌توانند به آسیب‌های جدی و تنش‌های سخت اجتماعی منجر شوند3.
با ورود سریع مظاهر مدرنیته به ساختار سنتی ایران، مباحثی جدی مبتنی بر تقابل سنت و مدرنیته جای آموزش استفاده از این مظاهر را گرفت. به این ترتیب جامعه سنتی در مواجهه با مدرنیته وارداتی که به دلیل مشارکت نداشتن جامعه در ایجاد آن، بسیار غریبه می ‌نمود به سرگردانی فرهنگی دچار شد.
روند عمودی سازی شهرها در حالی به حرکت پرشتاب خویش ادامه می ‏دهد که مردم هنوز به حقوق و قوانین آپارتمان نشینی واقف نیستند؛ خیابان‌ های شهر در تسخیر خودروهایی است که رانندگانشان لزوم رعایت قوانین رانندگی را به دور از چشم پلیس درک نکرده اند؛ ما ساکنان شهرهای بزرگ و پرجمعیت حتی برای حرکت از سمت راست در پیاده ‌رو هم آموزش ندیده ایم.
ما هر روز یکدیگر را به دلیل ندانستن هایمان به بی ‏فرهنگی متهم می‏ کنیم در حالی که این «انتقاد» نسبت به دیگری هیچ تأثیری بر نظام اجتماعی ندارد جز آن که سبب نوعی «از خود بیگانگی» فرد نسبت به موقعیت خویشتن می‌شود4. ما بی‌ فرهنگ نیستیم و اگر نیازی برای از میان بردن این «بی ‌فرهنگی» احساس می ‌شود، باید تغییر رفتار فردی و گروه‌های اجتماعی را از مسیر آموزش و به شکلی خود انگیخته آغاز کرد. ما در حافظه جمعی خود «برکشیدن فره ایزدی» را قرن هاست که زندگی کرده‌ایم.
1- رضا شعبانی، چهره ماندگار تاریخ، معتقد است
2- ناصر فکوهی، انسان شناس و پژوهشگر
3- ناصر فکوهی، کتاب صد و یک پرسش از فرهنگ
4- همان
*خبرنگار ایرنا
فراهنگ**9053


گروه های زیر مجموعه فرهنگی هنری

ساير حوزه ها
ساير حوزه ها

آخرین اخبار

شوخی‌های جالب؛ از قیمت بالای پوشک تا مهریه اصولی!
هر نوشته‌ای نویسنده‌ای دارد. هر نویسنده‌ای حق دارد اسمش را پای مطلبش ببیند. نوشته‌هایی که در این صفحه می‌خوانید، Status‌های کپی پیست شده‌ای است که در شبکه‌های اجتماعی دست به دست چرخیده و صاحبش را گم کرده.
ساشا سبحانی: منظورم از «برید بمیرید» با همه نبود!
کنار هم قرار گرفتن نام محمد ساشا سبحانی و نادر فتوره چی از آن اتفاقات عجیب است که به برکت حاشیه های پر و پیمان فضای مجازی میسر شده. هرچند این دو نفر از لحاظ سطح دانش و سبک زندگی، از زمین تا آسمان با هم فاصله دارند اما یک وجه اشتراک خیلی مهم دارند و آن پرحاشیه بودن در فضای مجازی است.
تیم ژیمناستیک‌ ایران فینالیست شد
تیم ملی ژیمناستیک ایران با قرار گرفتن در بین هشت تیم برتر به فینال بازی های آسیایی راه پیدا کرد.
مدال تاریخی شمشیربازی سابر برای ایران
نماینده شمشیربازی سابر ایران بازی‌های آسیایی اندونزی توانست مدال برنز را کسب کند.
رتبه ششمی کاروان ایران در پایان روز دوم
کاروان ایران در پایان روز دوم بازی‌های آسیایی ۲۰۱۸ با دو پله سقوط نسبت به روز گذشته، در رده ششم جدول توزیع مدال‌ها قرار گرفت.
هت‌تریک کشتی آزاد؛ پرویز هادی هم طلایی شد
پرویز هادی آزادکار وزن 125 کیلوگرم ایران برای دومین مرتبه مدال طلای بازی‌های آسیایی را بر گردن آویخت تا تیم ملی کشتی آزاد ایران با 3 طلا و یک برنز به کار خود در بازی‌های آسیایی 2018 پایان دهد.
سانداکار ایران از سد نماینده میزبان گذشت
سانداکار وزن منهای 65 کیلوگرم تیم ملی ووشوی ایران با از پیش روی برداشتن نماینده میزبان به مرحله یک چهارم نهایی بازی های آسیایی راه یافت.
پرویز هادی: خوشحالم که کشتی آبروداری کرد
قهرمان سنگین وزن کشتی ایران اظهار کرد: خوشحالم که طی دو روز کشتی ایران در بازیهای آسیایی آبروداری کرد.
مالک مشکی‌پوشان: فکر کردند رابین‌هود هستند
مالک باشگاه مشکی‌‎پوشان می‌گوید اجازه نمی‌دهد کسی با پول گرفتن از بازیکنان، تیم را ببندد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

تصاویری از طوفان شدید دیشب در مکه
شب گذشته طوفان و باران شدید شهر مکه را درنوردید و صحنه‌های تماشایی را در خانه خدا به وجود آورد.
«ناب» با صدای علی پهلوان منتشر می‌شود
قطعه «ناب» اثر تازه علی پهلوان، با مجوز دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و توسط شرکت ترانه شرقی منتشر و در دسترس مخاطبان قرار می‌گیرد.
فیلم- کشتی حسن یزدانی با فرد مبتلا به سندروم داون
تصاویری از کشتی‌ حسن یزدانی قهرمان مسابقات آسیایی و جهانی با فرد مبتلا به سندروم داون را مشاهده می کنید.
تنظیم سند سلامت فرهنگی در دستور کار قرار گرفت
آغاز طرح تابستانه کتاب از فردا در سراسر کشور
بزرگداشت چهار تن از مفاخر فلسفه، زبان، تاریخ و ترجمه
فرهنگسراهای روستایی هرمزگان به کتابخانه تبدیل می شوند
کتابخانه های روستایی آذربایجان غربی 3 هزار نفر عضو دارد
جایزه کتاب سال استان ایلام آذرماه برگزار می شود
خاطرات آزادگان آستارا کتاب می شود
شورای‌انقلاب‌ فرهنگی:برای حضور زنان در ورزشگاه نظر نداده ایم
خالق کیف انگلیسی به سوی خانه ابدی بدرقه شد
قربان عید صلح و صفا در سیستان و بلوچستان