نگاه منصفانه به برجام

10:56 ۱۳۲ روز و ۸ ساعت پیش ایسنا 612 0
نگاه منصفانه به برجام

خیلی قبل‌تر از روزی که برجام به‌عنوان یک توافق چندجانبه امضا شد، در کشور ما سه نگاه کلان و کلی نسبت به این توافق وجود داشت؛ سه نگاهی که قطب‌های اصلی موضعگیری در قبال برجام را می‌ساختند.

ایسنا

به گزارش ایسنا، کاظم جلالی رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس در ادامه یادداشت خود در روزنامه «ایران» نوشت: نگاه اول یک نگاه رمانتیک به این توافق بود که آن را باز شدن تمام درهای پیشرفت و توسعه به روی کشورمان می‌دید. در این نگاه برجام در حد یک معجزه سیاسی با نتایجی معجزه‌آسا تصویر می‌شد. پیش‌زمینه این نوع دیدگاه درباره برجام هم این بود که گره تمام مشکلات ما در مناسبات جمهوری اسلامی با غرب و خصوصاً امریکا نهفته است و برجام عامل بازگشایی این گره است.
نگاه دیگر اما به‌عنوان قطب مخالف نگاه اول یک نگاه نیهیلیستی یا پوچ انگارانه به موضوع برجام بود که آن را توافقی توخالی و بدون هیچگونه دستاورد و نتیجه مثبتی برای کشورمان می‌دانست. در این نگاه طرف مقابل یعنی غرب و خصوصاً امریکا برنده تمام و کمال بازی و ایران بازنده مطلق توافق تصویر می‌شد. همان‌طور که تصویر ارائه شده در این نگاه از تیم مذاکره‌کننده امریکا انسان‌هایی با قابلیت‌های فوق‌العاده در فریفتن و به دام انداختن دیگران و تیم ایرانی گروهی ساده‌لوح و در برخی موارد حتی خائن تصویر می‌شدند.
در بین این دو نگاه هم یک دیدگاه دیگر وجود داشت که با نگاهی رئالیستی و واقع‌گرایانه به برجام می‌نگریست. نگاهی که برجام را نه یک معجزه و نه یک سقوط تمام عیار، بلکه توافقی می‌دید که طی آن کشور ما امتیازاتی داده و امتیازاتی گرفته بود. در این نگاه برجام نه یک سند مطلوب بلکه یک توافق ممکن ترسیم می‌شد.
اکنون که ترامپ تصمیم خود را برای خروج امریکا از برجام گرفته‌ است باز هم این سه دیدگاه مشغول برجسته کردن خود در فضای سیاسی هستند. اما به‌نظر می‌رسد دو دیدگاه رادیکال نسبت به برجام یعنی معجزه دانستن آن یا خسارت انگاشتن این توافق نتوانند توضیح دهنده واقعیت و تأمین‌کننده منافع ما باشند. دیدگاه اول معتقد است در هر شرایط ایران باید در برجام بماند و حتی برای مذاکرات مجدد هم آماده شود. چنین دیدگاهی هر چند در حاکمیت جمهوری اسلامی نماینده برجسته‌ای ندارد اما پرنقص بودن آن با طرح یک سؤال اساسی مشخص می‌شود که در صورت رسیدن به توافقی دیگر چه تضمینی هست که امریکا مجدداً آن را به هم نریزد؟ به عبارتی هر چند همچنان منافع ایران با ماندن در برجام تأمین می‌شود اما این یک موضوع ابدی نیست و تغییر شرایط و رویکرد کشورهای اروپایی می‌تواند این گزاره را برای کشورمان هم تغییر دهد.
اما دیدگاه دیگری که برجام را سراسر خسارت و سقوط می‌داند در این بزنگاه اهمیت بیشتری دارد. این دیدگاه یعنی مخالفت با اصل برجام همچنان طرفداران و حامیانی در فضای رسمی سیاست کشور دارد. ما بعد از برجام نتوانستیم آن‌طور که متوقع بودیم از ثمرات اقتصادی این توافق در کشورمان بهره ببریم. این گزاره هر چند واقعیت دارد اما تمام واقعیت نیست.
گروه مخالفان برجام در این شرایط سعی دارند تمام واقعیت نتایج این توافق را به همین یک گزاره محدود کنند. در حالی که گزاره‌های دیگری نیز در این میان مطرح است که نشان می‌دهد برجام تا همین جا و حتی در شرایط خروج امریکا هم به نفع جمهوری اسلامی عمل کرده و می‌تواند این نفع ادامه داشته باشد. مهم‌ترین منفعت برجام این است که چهره ترسیم شده طی چهار دهه اخیر از کشورمان را در دنیا به صورت جدی تغییر داد و جمهوری اسلامی را به‌عنوان عنصری اهل گفت‌و‌گو، منطق، احترام به حقوق متقابل کشورها و طرفدار صلح معرفی کرد.
اتفاقاً این شاخصه‌ها بعد از اقدام اخیر ترامپ به مراتب برجسته‌تر از قبل شدند. برخی واقعیت‌های چهل سال اخیر که ذیل بمباران‌های تبلیغاتی غرب پنهان مانده بودند اکنون با رفتار امریکایی‌ها و واکنش متقابل ما آشکار شده‌اند. کسانی که معتقدند برجام برای ما تنها خسارت به همراه داشته باید به چند سؤال پاسخ دهند. از جمله اینکه بعد از جنگ جهانی دوم تاکنون در چند مقطع بوده که امریکا اینگونه در یک عرصه مهم بین‌المللی تنها مانده باشد و قدرت‌های اقتصادی و سیاسی جهان و خصوصاً اروپا با او همراهی کنند؟ سؤال دیگر این است که بعد از انقلاب اسلامی تاکنون آیا مقطعی را سراغ داریم که قدرت‌های اروپایی در یک تقابل بین‌المللی بین ایران و امریکا اینگونه جانب ایران بایستند. نه در تقابل‌های میان ما با امریکایی‌ها بلکه در هیچ‌کدام از عرصه‌های دیگر، از انقلاب تاکنون قدرت‌های اروپایی طرف ما را نگرفته بودند. از زمانی که امریکایی‌ها تلاش داشتند علیه ما یک اجماع تصنعی بسازند چند سالی بیشتر نگذشته اما همین برجام بود که باعث ایجاد یک اجماع علیه ترامپ و سیاست‌های امریکا شده است.
ما هنوز نباید فراموش کنیم که در چه شرایطی مذاکرات برجامی را آغاز کردیم. در آن شرایط پرونده ما ذیل فصل هفتم منشور سازمان ملل بود. اینها همه مواردی است که باید در یک داوری منصفانه مد نظر قرار بگیرد، چرا که هر نوع قضاوت غیرمنصفانه‌ای راه را برای اشتباهات پرهزینه بعدی باز خواهد کرد.


گروه های زیر مجموعه از همه جا

از همه جا
از همه جا

آخرین اخبار

محرومیت داور به خاطر تشویق تنیسور استرالیایی
داور ۵۲ ساله و مراکشی رقابت‌های تنیس اوپن آمریکا به مدت ۲ هفته از قضاوت محروم شد.
قطعی شدن برنز حسینی در گرندپری چین‌تایپه
میرهاشم حسینی با صعود به نیمه‌نهایی سومین مرحله مسابقات گرندپری تکواندو ۲۰۱۸، مدال برنزش را قطعی کرد اما یعقوبی از کسب مدال بازماند.
حسینی با شکست مقابل نابغه کره‌ای، دوم شد
نماینده تکواندو کشورمان با شکست در دیدار نهایی مرحله سوم مسابقات گرندپری به مدال نقره دست یافت.
طعنه هواداران لیورپول به نیمار: چطوری پیشگو؟!
نیمار، ستاره‌ی پاری سن ژرمن در اوایل ماه جاری میلادی پیش‌بینی کرده بود که منچسترسیتی امسال قهرمان لیگ برتر انگلیس بوده و یونایتد و چلسی رده‌های دوم و سوم را به خود اختصاص خواهند داد.
ستاره‌های ایرانی در فیفا ۱۹ چه کسانی هستند؟
بازیکنان ایرانی در بازی پلی استیشنی فیفا 19 از قدرتی نسبتا معمولی برخوردارند.
فریرا: صادقانه بگویم، مقابل استقلال ترسیده بودیم
سرمربی پرتغالی السد قطر درباره دیدار مقابل استقلال و صعود به نیمه نهایی و جدالی که با پرسپولیس خواهند داشت، صحبت کرده است.
مورینیو: منچستریونایتد باید مثل فدرر باشد
ژوزه مورینیو، سرمربی منچستریونایتد، از بازیکنانش خواست که در دیدار مقابل یانگ بویز سوئیس، نگران وضعیت بد زمین نباشند و به جای آن از راجر فدرر الهام بگیرند.
انگیزه اشکان در روزهای بدون توشاک
کاپیتان تیم ملی فوتبال در تمرینات تراکتور با روحیه بالایی کارش را دنبال می کند.
AFC تایید کرد: شجاع از بازی السد محروم نیست
کنفدراسیون فوتبال آسیا امروز طی نامه ای اسامی محرومان پرسپولیس در بازی رفت مقابل السد و همچنین جریمه این باشگاه به دلیل اخطارها و اخراج های بیش از حد مجاز را به فدراسیون ایران ابلاغ کرد.
نگاهی به آن چه در نبرد آنفیلد رخ داد
سه شنبه شب ورزشگاه آنفیلد شاهد یکی از زیباترین بازی های ممکن در لیگ قهرمانان بود.

پر بازدید ترین اخبار امروز

آیا می‌شود در ماه محرم ازدواج کرد؟
احکام شرعی در خصوص خواستگاری، عقد و ازدواج در ماه محرم و صفر را در این گزارش بخوانید.
بعد عباس حرم امنیتش کامل نیست- مداحی
واحد؛ زیبا و سوزناک با نوای حاج میثم مطیعی را می شنوید.
فرزندان خردسال طلبه جوانی که کشته شد
باشگاه خبرنگاران تصویر سه فرزند محمد تولایی طلبه جوان مشهدی را که چند روز پیش مورد حمله افراد ناشناس قرار گرفته بود، و صبح دیروز در بیمارستان قائم مشهد به لقاءالله پیوست،منتشر کرد.
توصیه «هاشم خان» برای نذری دادن- عکس
مهدی سلطانی متن زیر را در صفحه اینستاگرامش منتشر کرد.
والورده: کارهای خارق العاده، عادت مسی است
سرمربی بارسا در نشست خبری پس از بازی با آیندهوون به تمجید از لیونل مسی، فوق ستاره آرژانتینی خود پرداخت.
تبعات طرح دعواهای سیاسی از تریبون‌های عزاداری
تبریز دیگر شهر بی‌گدا نیست؟
آیا برگزاری «رفراندوم» در ایران ممکن است؟
حکم عجیب مُفتی مصری درباره اهدای عضو
نامه‌ مهم برای حل مشکل ورود بانوان به استادیوم
اهانت به سران سه قوه از تریبون عزای‌ امام حسین
اضطراب چه بر سر پوست می‌آورد؟
چرا نفر دوم کنکور سراسری می‌خواهد معلم شود
خواننده زیرزمینی کلکسیونی از اموال سرقتی داشت
یک عدد صورت صاف و پف‌کرده لطفا!