چرا دلار از کشور خارج می‌شود؟

14:17 ۱۶۴ روز پیش برترین ها 170 0

فرار سرمایه از ایران، دلایل و راه‌های متعددی دارد.

برترین ها

فرارو: فرار سرمایه از ایران، دلایل و راه‌های متعددی دارد.
اظهارات اخیر یک نماینده برجسته مجلس ایران، درباره خروج چشمگیر سرمایه از کشور، باعث تعجب برخی شد. محمدرضا پورابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس، که درباره نوسانات ارزی اظهار نظر می‌کرد، گفته در ماه‌های آخر سال، ۳۰ میلیارد دلار سرمایه از ایران خارج شد. برای بررسی این پدیده، ضروری است به پارامتر‌هایی که به فرار سرمایه منجر شد و تاثیر آن‌ها بر اقتصاد ایران، توجه شود.
وبگاه خبری-تحلیلی المانیتور طی یادداشتی، این پارامتر‌ها را بررسی کرد و نوشت: "به لحاظ نظری، چندین علت اساسی فرار سرمایه در اقتصاد‌های ملی وجود دارد: ناهماهنگی نرخ تبادل، بی‌ثباتی اقتصادی و سیاسی، نواقص سیاستی عمومی در محافظت از سرمایه‌گذاری‌ها، کسری در حساب سرمایه یا مالی، فساد، بدهی خارجی بزرگ. بجز بدهی خارجی، وضعیت کنونی اقتصاد ایران، همه موارد بالا را در بر می‌گیرد. این عوامل، بویژه بی‌ثباتی سیاسی و فساد، می‌توانند بازیگران اقتصادی را به خارج کردن سرمایه‌شان ترغیب کند. "
اگر چه نمی‌توان ۳۰ میلیارد دلار مزبور را از گزارش‌های رسمی استخراج کرد، اما می‌توان یک الگوی کلی را در گزارش‌های بانک مرکزی ایران درباره خالصِ کسری حساب سرمایه تشخیص داد. طبق داده‌های بانک مرکزی، در سال ۱۳۹۵، میزان خالص کسری در حساب سرمایه، ۱۸.۳ میلیارد دلار بود و در شش ماه اول سال ۱۳۹۶، میزان کسری ۶.۳ میلیارد دلار بود. با توجه به اینکه کشور در سال‌های گذشته، توازن مثبتی در کسری خالص حساب سرمایه داشته، این ارقام، بالا به شمار می‌روند. بدین ترتیب، به نظر می‌رسد که جریان سرمایه، پس از اجرای برجام در ژانویه ۲۰۱۶، در مسیر اشتباه حرکت کرده است. چرا؟
اولین حقیقتی که باید آن را در نظر گرفت، تلاش برای شفافیت در چگونگی استخراج، پردازش و ارائه آمار است. اینگونه مرسوم بوده که آمار‌های گذشته و کنونی، برخی از حقایق جنبه‌های مبهم‌تر اقتصاد ایران را منعکس نمی‌کنند. در واقع، به گفته روزنامه شرق، در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد، چیزی حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیارد دلار "پول کثیف" از کشور خارج شده است. برخی از این پول‌ها، مانند اختلاس سه میلیارد دلاری بانک ملی، بسیار عمومی شده بودند. همه نشانه‌ها حاکی از آن است که فرار سرمایه - سرمایه‌هایی که از طریق اقدامات فسادآلود انباشته شده‌اند- هنوز در ایران شایع است. اگر چه تخمین حجم واقعی چنین سرمایه‌ای بسیار دشوار است. در بسیاری از موارد، چنین پول‌هایی به اشکال مختلف از کشور خارج می‌شوند. راه دیگر خارج کردن سرمایه، صادرات است که در آن سود‌های مالی هرگز به ایران بازنمی‌گردد.
جنبه دیگر برای فهم سازوکار و حجم جریان سرمایه، حرکت پول‌ها در درون سیستم حواله در ایران است. دفاتر صرافی، از این سیستم استفاده می‌کنند. سیستمی که بر جریان موازی پول از طریق سیستم وکالت متکی است. در واقع، هنگامی که از طریق سیستم حواله، تراکنشی صورت می‌گیرد، در ابتدا هیچ گونه پولی از مرز خارج نمی‌شود. این بدان معناست که در یک جایی در این فرآیند، پول‌ها باید برای تصحیح توازن پرداخت‌ها، از مرز خارج شوند. در نتیجه، برخی از حرکت‌های پولی، در ظاهر فرار سرمایه به نظر می‌رسند، در حالی که این پول‌ها صرفا برای تصحیح توازن جریان پرداخت‌ها است.
تحریم‌های سابق علیه ایران، سیستم حواله را به عنوان پلتفورم عمده تراکنش‌ها یکپارچه کرد. حقیقتی که باید در نوسانات کنونی بازار ارز، درک شود. به عنوان نمونه، اسحاق جهانگیری، معاون رئیس‌جمهور، زمانی گفته بود که "در دولت گذشته (دولت احمدی نژاد) ظرف ۱۸ ماه، ۲۲ میلیارد دلار به بهانه اینکه آن‌ها می‌خواستند برای کنترل نرخ تبادل داخلی، در دوبی و استانبول ارز بفروشند، از اقتصاد ایران خارج شد. " این حرکت پولی، در هر دو مسیر اتفاق می‌افتد؛ و نه سرمایه‌گذاری خارجی است و نه فرار سرمایه. بلکه حرکت این پول‌ها برای ایجاد توازن بین اعتبار و بدهی دفاتر صرافی است.
دولت حسن روحانی، امیدوار بود که عادی‌سازی روابط بانکی، جریانات مالی را شفاف‌تر خواهد کرد و نیاز به عملیات گسترده دفاتر صرافی را کاهش خواهد داد. اما استمرار تنگنا‌ها در بخش بانکی، به علاوه محدودیت‌های داخلی و خارجی و نیز سیستم معیوب دو نرخی ارز، تعامل اقتصاد ایران با بخش مالی جهانی را به یک ساختار پیچیده و مبهم تبدیل کرد.
المانیتور در پاسخ به این سوال که چرا در مقطع کنونی برخی از بازیگران اقتصادی می‌خواهند سرمایه‌شان را به خارج از کشور منتقل کنند، نوشت که برجسته‌ترین دلایل این بازیگران برای خروج سرمایه، بوجود آمدن بلاتکلیفی سیاسی و اقتصادی به در اثر پیش‌بینی‌ناپذیری داخلی و خارجی بوجود آمده است. علاوه بر این، برخی از تجار و صاحبان کسب‌وکارها، می‌خواهند بخشی از پول‌هایشان را در خارج از کشور نگاه دارند تا وارادات آینده را تسهیل کنند. علاوه بر این، بسیاری از واردکنندگان ایران، هیچ گزینه‌ای جز پیش‌پرداخت برای واردات‌شان ندارند. این بدان معناست که تا وقتی که روابط بانکی عادی نشده است، قبل از آنکه کالا وارد کشور شود، پول از کشور خارج خواهد شد. بنابراین، وجود یک عدم توازن در تراکنش‌ها، قابل‌قبول خواهد بود.
دلیل دیگری که مختص ایران است، این حقیقت است که بسیاری از شرکت‌ها از دوران تحریم‌ها، بدهی‌هایی دارند و این شرکت در این دوره، برای پرداخت این بدهی‌ها که در دوران تحریم انباشته شده بود، جریان غیرعادی خروج پول از کشور را رقم زدند.
فراتر از تعاملات مالی، شهروندان عادی هم در عدم توازن کنونی بازار ارز سهیم هستند. نگرانی درباره آینده توسعه اقتصادی و رغبت به سرمایه‌گذاری بی‌‎خطر، بسیاری از شهروندان را متقاعد کرده که در خارج از کشور به دنبال فرصت‌های سرمایه‌گذاری باشند. این جریان، توسط تمایل خانواده‌های طبقه متوسط به داشتن اقامت دوم در خارج، ترجیحا در کشور‌های غربی، تشدید شده است.
اگر چه انگیزه‌های فرار سرمایه، گوناگون هستند، اما این مسئله برای اقتصاد ایران، یک پدیده زیان‌آور است. عباس هوشی، اقتصاددان، سیطره بخش دولتی و نیمه دولتی را به عنوان دلیل اصلی فرار سرمایه مقصر می‌داند و معتقد است که محدودیت‌ها بر سرمایه‌گذاری بخش خصوصی به فرار سرمایه منجر می‌شود. به گفته علی الله همدانی، مشاور انجمن مدیران صنعتی، یکی از دلایل فرار سرمایه، فضای ضعیف اقتصادی است که شرکت‌ها را به جای اینکه سودآور کند به "سازمان‌های رفاه" و غیر سودآور تبدیل می‌کند.
المانیتور در پایان نوشت: "بدون شک، توازن منفی حساب سرمایه، طرح‌های اقتصادی ایران را تضعیف خواهد کرد. کشور محتاج سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی است، با این حال، فرار سرمایه را تجربه می‌کند."


گروه های زیر مجموعه اقتصادی

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

پیشکسوت پرسپولیس: احترام حلقه گم‌شده فوتبال ایران است
تهران- ایرنا- پیشکسوت باشگاه پرسپولیس گفت: بر خلاف تصور خیلی ها پیشکسوتان بیش از نیاز مالی نیازمند احترام هستند که متاسفانه این مهم امروز به حلقه گم شده فوتبال ما تبدیل شده است.
فرصت یک هفته‌ای برای تماشای «فاصله کانونی»
کارگردان نمایش «فاصله کانونی» که اثری مشترک میان ایران و آلمان است، می‌گوید: این نمایش با نظر آرش سرکوهی (نویسنده) و خوانش آلبر کامو از افسانه سیزیف اجرا می‌شود.
دواین جانسون صاحب بیستمین فیلم پرفروش جهان شد-تصاویر
فیلم سینمایی "آسمانخراش" با بازی "دواین جانسون" یکی از پردرآمدترین بازیگران سینمای جهان با فروشی معادل سیصد میلیون دلار توانست بعد از یک ماه جایگاه بیستم پرفروش‌ترین فیلم جهان در سال ۲۰۱۸ را از آن خود نماید.
طراحی صندلی چرخدار با کمترین آسیب پوستی
تهران – ایرنا – محققان دانشگاه تگزاس در آرلینگتون موفق به ساخت یک صندلی چرخدار شده اند که با تشک انعطاف پذیر و شبکه ای از حسگرهای فشار، مانع از آسیب پوستی و زخم بستر می شود.
کتاب «مراکز اقتصادی خوزستان در جنگ» به بازار آمد
مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس همزمان با هفته‌ دفاع مقدس چند کتاب تازه پیرامون هشت سال جنگ تحمیلی راهی بازار نشر کرد.
تمدید مهلت ارسال آثار به جشنواره تئاتر مقاومت
مهلت دریافت آثار بخش کودک و نوجوان شانزدهمین جشنواره تئاتر مقاومت تا ۷ مهرماه ۱۳۹۷ تمدید شد.
برگزاری رویداد استارتاپی در حوزه نرم افزارهای دریایی
تهران- ایرنا- ستاد توسعه فناوری و صنایع دانش بنیان دریایی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به منظور جذب سرمایه برای شرکت های نوپا، استارتاپ ها و ایده ها و با هدف توسعه زیست بوم نوآوری و استارتاپی کشور، رویداد استارتاپی در حوزه اپلیکیشن (نرم افزار) های دریایی برگزار می کند.
نمایشگاه خیابانی عکس عاشورایی در بیرجند برپا شد
بیرجند - ایرنا - رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری بیرجند گفت: به مناسبت ایام تاسوعا و عاشورای حسینی، نمایشگاه خیابانی عکس عاشورایی در شهر بیرجند به همت این سازمان برپا شد.
ماجرای جالب زندگی دو برادر در غرب وحشی-تصاویر
نخستین مجموعه پوستر فیلم سینمایی "برادران سیسترز" به کارگردانی "جاکاس اودیارد" منتشر شد. این فیلم سینمایی اکران بین المللی خود در سینماهای امریکای شمالی را از پاییز سال 2018 آغاز خواهد کرد.
شهید محب شاهدین: شهادت رفتنی برای تکامل انسانیت است
سمنان - ایرنا - محمد مهدی محب شاهدین یکی از شهیدان دوران دفاع مقدس در استان سمنان در وصیت نامه اش بر پاسداری از وطن تاکید کرده و گفته بود: شهادت رفتنی برای زیستن در عالم دیگر و برای تکامل انسانیت است.

پر بازدید ترین اخبار امروز

بهترین زننده ضربات آزاد تاریخ فوتبال کیست؟
در ادوار مختلف، ستاره های هنرمندی بوده اند که ضربات ایستگاهی فوق العاده ای را تبدیل به گل کرده اند.
حدیث روز- پیامبر(ص): حسین بن علی در آسمان بزرگ‏تر از آن است که در زمین شناخته می‏‌شود
پیامبر صلی الله علیه و آله گفت: ای ابی! سوگند به آن که مرا به حق پیامبری برانگیخته، به راستی که حسین بن علی، در آسمان بزرگ‏تر از آن است که در زمین شناخته می‌‏شود.
تعداد شهدای حمله تروریستی به رژه نیروهای مسلح در اهواز اعلام شد
اولین آمار از شمار شهدا و مجروحان حمله تروریستی به رژه اهواز منتشر شد.
فیلم- تفاوت مسی و رونالدو در اخراج شدن!
به بهانه اخراج رونالدو در دیدار یوونتوس و والنسیا نگاهی به تفاوت کریستیانو و مسی در زمینه دریافت کارت قرمز بیاندازیم.
معروف نتوانست از قدرت جادویی‌اش استفاده کند
سرمربی تیم ملی والیبال بلغارستان گفت: وقتی سعید معروف مجبور می‌شود برای پاس دادن به خارج منطقه یک‌سوم بیاید، نمی‌تواند از قدرت جادویی‌اش استفاده کند.
خریدتوافقی شیرخام ادامه دارد
آرامش به بازار سکه رسید-قیمت سکه در 31 شهریور 97
ابلاغ ممنوعیت صادرات کیوی به گمرک
جولان بانک های خصوصی در رقابت سودی
بانک سپه در اقتصاد کشور نقش اساسی دارد
میزان ذخائر سدهای تهران کاهش یافت
سیاست پردردسر ترامپ برای تحریم نفت ایران
قیمت هرکیلوگرم زعفران به ۱۰میلیون رسید
نرخ پروازهای اربعین تغییر نمی‌کند
۴ عامل بیکار شدن شاغلان