سیاست ارزی جدید روحانی؛ زمینه و پیامد‌ها

09:29 ۹۶ روز و ۷ ساعت پیش برترین ها 52 0

روزنامه اعتماد نوشت: بالاخره در آخرين ساعات روز دوشنبه، معاون اول رييس‌جمهور، سياست جديد ارزي بانك مركزي را پس از هماهنگي با نهادهاي قضايي و انتظامي، رسانه‌اي كرد. اكنون پرسش كليدي اين است كه آيا اين سياست جديد بالاخره به تنش ارزي چند ماهه پايان خواهد داد. براي پاسخ به اين سوال ابتدا بايد مختصرا به تحليل وضعيت عرضه و تقاضاي ارز در كشور و علل ايجاد تنش ارزي چند ماهه اخير بپردازيم.

برترین ها

روزنامه اعتماد نوشت: بالاخره در آخرين ساعات روز دوشنبه، معاون اول رييس‌جمهور، سياست جديد ارزي بانك مركزي را پس از هماهنگي با نهادهاي قضايي و انتظامي، رسانه‌اي كرد. اكنون پرسش كليدي اين است كه آيا اين سياست جديد بالاخره به تنش ارزي چند ماهه پايان خواهد داد. براي پاسخ به اين سوال ابتدا بايد مختصرا به تحليل وضعيت عرضه و تقاضاي ارز در كشور و علل ايجاد تنش ارزي چند ماهه اخير بپردازيم.
در سال‌هاي اخير و مشخصا پس از برجام، در حالي كه مجموع واردات سالانه رسمي و غير رسمي كشور در دامنه ٦٠ تا٧٠ ميليارد دلار قرار گرفته است، مجموع درآمد ارزي ايران، سالانه عمدتا در دامنه ٨٠ تا١٠٠ ميليارد دلار بوده است، به اين ترتيب عملا كشور يك تراز مثبت تجاري چند ده ميلياردي را تجربه كرده است. بنابراين حداقل به لحاظ عرضه و تقاضا مشكلي براي تثبيت يك نرخ ثابت براي ارز وجود نداشت، امري كه از تابستان ٩٢ تا پاييز ٩٦ خود را به صورت نرخ ثابت ارز نشان داد. اما كشور به تدريج در يك‌سال گذشته درگير مشكلاتي در نقل و انتقال ارز شد. درست است كه با رفع تحريم‌هاي هسته‌اي به خصوص در حوزه نفت، صادرات نفتي و غير نفتي با قوت ادامه دارد، اما انتقال درآمد ارزي ناشي از صادرات به خصوص از مبادي عمده آن در چين و اروپا ...
به نقاط مصرف ارز كشور براي واردات كالاها به خصوص در دوبي با دشواري‌هاي روزافزوني مواجه شده است. مي‌دانيم كه در عمل فقط بخش محدودي از انتقالات ارزي ايران پس از سال ١٣٩٠ از طريق سيستم رسمي بانكي انجام مي‌شود و بخش بزرگ‌تري از انتقالات ارزي كشور، متكي به سيستم غيرمتمركز صرافي بوده و هست. در حالي كه با آغاز به كار دولت جديد و تغييراتي در سياست خارجي، بهبود محدودي در كانال‌هاي انتقالات ارزي كشور نيز به وجود آمده بود، اما فضاي نسبتا مثبتي كه حين مذاكرات برجام وجود داشت، با تنش‌هاي پس از برجام در روابط ايران و غرب و برخي تنش‌هاي منطقه‌اي تا حد زيادي خنثي شد.
به عنوان نمونه به نظر مي‌رسد اكنون چيني‌ها، سعي مي‌كنند با توجه به تشديد تنش بين ايران و غرب، در روابط بانكي و انتقالات ارزي با ايران محتاطانه‌تر برخورد كنند و امارات نيز بر شدت عدم حسن نيت خود افزوده است. نتيجه اينكه عمده كانال‌هاي انتقال ارز كشور طي يك‌سال گذشته، بدون آنكه مسدود شود، دايما با اختلال بيشتر مواجه شده است، اگرچه مقامات ارزي كشور دايما كوشيده‌اند كانال‌هاي ديگري را تقويت و جايگزين كنند. اين حقيقت توام با انتظاراتي كه رييس‌جمهور جديد امريكا به آن دامن زد، موج فزاينده‌اي از احساس نااطميناني را در برخي فعالان اقتصادي از پاييز گذشته، ايجاد كرد كه منجر به افزايش تدريجي تقاضا براي ارز در كشور و همزمان كاهش عرضه ارز توسط صادركنندگان غيردولتي شد، بنابراين افزايش تقاضا و كاهش عرضه، هر دو واكنشي به احتمال تشديد تنش در روابط بين‌المللي كشور بود. طبعا چنين انتظاراتي وقتي با افزايش نرخ ارز همراه مي‌شود، امواج جديدي از تقاضاي غيرمصرفي و سفته‌بازي را نيز با خود به بازار وارد مي‌كند و اين امواج جديد در دو ماه اخير و نتايج آن بر نرخ ارز، نهايتا به سياست اعلامي روز دوشنبه بانك مركزي منجر شد.
بر اين اساس مي‌توان گفت تنش ارزي چند ماه گذشته يك علت اصلي و اوليه دارد كه همان افزايش نااطميناني فعالان اقتصادي نسبت به وضع درآمد ارزي آتي كشور و ميزان استواري كانال‌هاي انتقال ارزي كشور است و البته يك علت ثانوي و تبعي نيز دارد كه به فعال شدن جريان سفته‌بازي در داخل كشور مربوط است. طبيعتا شكي وجود ندارد كه بانك مركزي و دستگاه سياست خارجي بايد ابتدا با توجيه مسوولان در نهادهاي مختلف كشور، همت خود را مصروف كنترل يا دستكم تنظيم سطح تنش‌هاي كنوني كنند، به نحوي كه نظير سال‌هاي ١٣٩٢ تا ١٣٩٥، فضاي اطمينان، اميد و استقرار در خصوص درآمد ارزي و كانال‌هاي انتقال آن دوباره تجديد شود. طبيعتا اين باور در كشور بايد ايجاد شود كه هر چند ممكن است بسياري از سياست‌هاي منطقه‌اي يا جهاني را قابل انتقاد بدانيم، اما ضمنا نمي‌توان بدون تنظيم دامنه و سطح تنش‌هاي بين‌المللي، فضاي اقتصادي و ارزي كشور را آرام نگه‌داشت.
طبيعي است كه سياست جديد بانك مركزي فقط معطوف به علت ثانوي است و احتمالا مي‌كوشد با متوقف كردن عامل ثانوي، فرصت بيشتري براي حل معضل اصلي براي كشور ايجاد كند. بانك مركزي مي‌كوشد كه اولا تقاضاي غيرحقيقي و سفته‌بازانه ارز را كاهش دهد و براي اين منظور از راهكار محدوديت نگهداري ارز در حد سقف ١٠ هزار يورو، توام با قاچاق اعلام كردن معاملات ارزي سفته‌بازانه استفاده مي‌كند. ثانيا بانك مركزي صادركنندگان را موظف مي‌كند كه ارز حاصل از صادرات را صرف موارد معيني يعني واردات، بازپرداخت بدهي ارزي و سپرده‌گذاري كنند وگرنه از طريق سامانه نيما به بانك‌ها و صرافي‌هاي مجاز بفروشند. از اين طريق نيز بانك مركزي مي‌كوشد عرضه ارز توسط اين صادركنندگان را افزايش دهد و در واقع مانع نگهداري سفته‌بازانه ارز توسط صادركنندگان غيرنفتي شود.
اينكه كارشناسان بانك مركزي دريافته‌اند كه تقاضاي سفته‌بازي در شرايط عدم اطمينان ارزي كنوني، بسيار سيري ناپذير است، درك درستي است. البته بانك مركزي از طريق يك اعلاميه و بدون عرضه كردن ١ دلار توانست نرخ‌هاي مورد هجوم را حدود ١٠% كاهش دهد و اين پاداش كمي نبود، اما چند نكته را بايد در نظر داشت. نخست اينكه بانك مركزي اعلاميه جديد را بايد فقط آغاز يك روند و روال قابل بازتنظيم براي كنترل ناگريز سفته‌بازي در بازار ارز در شرايط كنوني بداند. از اين منظر محدوديت‌هاي در نظر گرفته شده براي فعاليت‌هاي سفته‌بازانه غيرمفيد در شرايط فعلي، هنوز ناكافي به نظر مي‌رسد و بايد تقويت شود. نكته مهم‌تر اين است كه سفته‌بازي روي ارز معلول نااطميناني در درآمد و انتقالات ارزي كشور است، بانك مركزي بايد همت اصلي خود را معطوف به رفع اين نااطميناني كند كه طبعا ابزار اصلي آن كنترل سطح و دامنه تنش‌هاي منطقه‌اي و بين‌المللي در سياست خارجي است و بانك مركزي نيز مي‌تواند در آن سهيم باشد.
نكته آخري كه حتما بايد ذكر شود اينكه در كشوري نظير ايران كه عمده درآمد ارزي خود را از طريق صادرات منابع طبيعي پايان‌پذير كسب مي‌كند، نرخ ارز، يك موضوع سياستگذاري است و نرخ ارز جزو مواردي نيست كه مقدار تعادلي آن در بازار، عينا مقدار بهينه آن براي اقتصاد نيز باشد. تفصيل اين معنا خارج از موضوع اين يادداشت است، اما به زودي بايد فارغ از موضوعات كوتاه‌مدت، به سوي سياستگذاري نرخ ارز منطبق با منافع بلندمدت اقتصاد حركت كنيم.


گروه های زیر مجموعه اقتصادی

تولید و تجارت
تولید و تجارت

آخرین اخبار

کائیدی: رکورد پرتاب وزنه معلولان جهان را شکستم اما داوران قبول نکردند
‌عضو تیم ملی دو و میدانی معلولان می‌گوید در رقابت‌های بین‌المللی تونس که یک طلا و نقره کسب کرده، رکورد پرتاب وزنه کلاس F46 را شکسته اما داوران به اشتباه آن را قبول نکرده‌اند.
کاپیتان تیم ملی کبدی مردان: برای قهرمانی در جاکارتا مشکل سالن داریم!
کاپیتان تیم ملی کبدی مردان از آمادگی بالای تیم ملی کبدی مردان برای حضور در بازیهای آسیایی جاکارتا خبر داد و گفت: با اتحاد و همدلی که بین تیم ملی کبدی مردان حاکم است، تنها برای قهرمانی در جاکارتا مبارزه خواهیم کرد.
کاپیتان تیم ملی کبدی بانوان: تنها برای قهرمانی در جاکارتا حضور پیدا می‌کنیم
کاپیتان تیم ملی کبدی زنان گفت: با آرامش خوبی که در این دوره از بازیهای آسیایی در اردوی تیم ملی کبدی زنان حاکم است، تنها برای قهرمانی در جاکارتا حاضر خواهیم شد.
غلامرضا امینی: از انتخابات کناره‌گیری نمی‌کنم- شرایط ملی‌پوشان قایقرانی مناسب است
رئیس فدراسیون قایقرانی با ابراز رضایت از وضعیت ملی‌پوشانش در مسیر بازی‌های آسیایی تاکید کرد که تصمیمی برای خروج از انتخابات ندارد.
کمانداران فردا به مصاف حریفان جهانی می‌روند
مرحله چهارم جام جهانی تیروکمان در رشته های ریکرو و کامپوند از فردا سه‌شنبه ۲۶ تیر در برلین آلمان برگزار می‌شود و کمانداران کشورمان در رشته‌های کامپوند زنان و مردان و ریکرو زنان به مصاف به حریفان جهانی می‌روند.
حضور ۴۱۰۰ ورزشکار در چهاردهمین المپیاد دانشجویان سراسر کشور
چهاردهمین المپیاد ورزشی دانشجویان دختر و پسر دانشگاه های سراسر کشور با حضور بیش از ۴۱۰۰ ورزشکار از چهارشنبه به میزبانی دانشگاه شیراز و توسط اداره کل تربیت بدنی وزارت علوم برگزار خواهد شد.
داورزنی: آیین نامه سرباز قهرمان اصلاح می‌شود- تبعیض بین رشته‌ها را نمی‌پذیریم
معاون توسعه ورزش قهرمانی و حرفه‌ای وزارت ورزش و جوانان در خصوص درخواست سلطانی‌فر برای معافیت هفت بازیکن تیم ملی فوتبال از خدمت مقدس سربازی توضیح داد.
بررسی عملکرد  وزنه‌برداران جوانان در مسابقات جهانی- توقعات در بخش مدالی برآورده نشد
تیم ملی وزنه برداری ایران عنوان قهرمانی تیمی جوانان جهان را به دست آورد اما توقعات برای کسب مدال در این رقابتها بیشتر از این بود و نبایداین موضوع زیر سایه قهرمانی تیم پنهان شود.
برد تیم ملی والیبال نشسته زنان و مردان در نخستین گام در جهانی هلند
تیم ملی والیبال نشسته زنان و مردان در جریان رقابت‌های قهرمانی جهان در هلند توانستند نخستین دیدار خود را با پیروزی آغاز کنند.
شیر کاکائو موثرتر از نوشیدنی ورزشی برای ریکاوری ورزشکاران
مطالعات انجام شده توسط محققان ایرانی و کانادایی نشان داد که شیر کاکائو بهترین نوشیدنی بعد از ورزش و برای ریکاوری بسیار موثر است.

پر بازدید ترین اخبار امروز

بولتون: تا زمانی که تهدید ایران پابرجا باشد در سوریه می‌مانیم
مشاور امنیت ملی کاخ سفید در مصاحبه‌ای که روز یکشنبه منتشر شده ادعاها علیه ایران را تکرار کرده و گفته نظامیان آمریکایی در سوریه باقی خواهند ماند.
وحشت نخست وزیر سابق ایتالیا از رونالد!
مالک سابق باشگاه میلان از قدرت گرفتن رقیب دیرینه این تیم با جذب ستاره پرتغالی رئال مادرید ناراحت است.
بیمارستان درحال ساخت«تازه آباد»آسیب دید
کرمانشاه - ایرنا - فرماندار شهرستان ثلاث باباجانی اعلام کرد: بیمارستان در حال ساخت شهر تازه آباد در زلزله امروز ( دوشنبه 25 تیر) آسیب جدی دیده است.
زمان واریز یارانه تیرماه 97
هشتاد و هفتمین مرحله یارانه نقدی مربوط به تیر ماه سال جاری ساعت ۲۴ روز سه شنبه مورخ ۹۷.۰۴.۲۶ به حساب سرپرستان خانوار‌ها واریز و قابل برداشت خواهد شد.
درباره کولیندا کیتاروویچ؛ آغوش گرم برای همه!
تلویزیون برای اولین بار در آغوش کشیده شدن زن و مرد را پخش کرد؛ آن هم یک زن و چندین مرد! حالا اگر عذرخواهی کند بابت این همه سال سانسور بی جهت دست دادن مردان و زنان در فیلم‌ها و مراسم‌ها شاید مردم رسانه ملی را ببخشند.
کاهش قیمت نفت در پی تصمیم جنجالی ترامپ
ایرلاین‌های ایرانی فرصت‌ها را از دست می‌دهند؟
دار و دسته «سلطان سکه» احضار شدند
بیش‌ترین آمار فیلترینگ در کدام کشورهاست؟
تحویل سکه‌های پیش فروش ۳ ماهه از فردا
قیمت مرغ به ۹ هزار تومان هم می‌رسد
کلاهبرداری مالیاتی از خریداران موبایل
قیمت سیب نجومی شد
قیمت خودرو در 25 تیر 97
نوبخت: بخش خصوصی با دولت همکاری کند