ریشه‌های جهش دلار؛ سیاسی، مدیریتی یا فنی؟

08:17 ۳۱۹ روز و ۱۰ ساعت پیش برترین ها 260 0

علی میرزاخانی در روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: افزایش شدید نرخ دلار در روزهای اخیر موجب طرح این سوال شده است که این جهش، ریشه در چه عواملی دارد؟ اهمیت این سوال به این دلیل است که درک ناصحیح صورت مساله از یکسو باعث شکل‌گیری انتظارات غلط و از سوی دیگر باعث گمراهی سیاست‌گذار در چاره‌جویی می‌شود. تحلیل‌های متنوعی در پاسخ به این پرسش مطرح شده است.

برترین ها

علی میرزاخانی در روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: افزایش شدید نرخ دلار در روزهای اخیر موجب طرح این سوال شده است که این جهش، ریشه در چه عواملی دارد؟ اهمیت این سوال به این دلیل است که درک ناصحیح صورت مساله از یکسو باعث شکل‌گیری انتظارات غلط و از سوی دیگر باعث گمراهی سیاست‌گذار در چاره‌جویی می‌شود. تحلیل‌های متنوعی در پاسخ به این پرسش مطرح شده است.
این تحلیل‌ها در چهار دسته سیاسی، مدیریتی، فنی یا سیاست‌گذاری اقتصادی قابل طبقه‌بندی است.
در رویکرد سیاسی، برخی‌ها به نقش عوامل پشت پرده رقبای سیاسی و برخی‌ها به افزایش ریسک‌های ضدبرجامی اشاره می‌کنند. اما شاهد مدعایشان که جهش دلار را ناشی از ناتراز شدن حساب سرمایه می‌دانند لزوما رابطه علت و معلولی با این عوامل ندارد؛ چراکه این معلول می‌تواند ریشه در علل مهم‌تری داشته باشد که دارد؛ اگرچه نقش عوامل مذکور، صرفا در حد یک تلنگر، قابل‌انکار نیست. رویکرد مدیریتی، علت را در ضعف و ناتوانی متولیان مربوطه و تیم اقتصادی معرفی می‌کند. البته ضعف دانش نظری و مهارت‌های سیاست‌گذاری تیم اقتصادی کاملا در خروجی تصمیمات این تیم هویداست؛ اما توانمندی اجرایی و مدیریتی، مهارتی متاخر بر سیاست‌گذاری است و جز در بستر و ریل سیاست‌گذاری صحیح، قابل ارزیابی نیست. بنابراین تایید این نگاه، منوط به تفویض اختیارات سیاست‌گذاری است، اگرچه نبود اختیارات هم از نظر اخلاق حرفه‌ای، مسوولیت را از تیم ساقط نمی‌کند.
قائلین به علل فنی برای جهش دلار، ریشه داستان را در سمت عرضه بازار دلار جست‌وجو می‌کنند و بر این تصورند که برخی مشکلات جدید در عدم دسترسی یا انتقال درآمدهای ارزی، باعث شکاف بین عرضه و تقاضا شده است. اثرگذاری این علت (اگر متکی بر شواهد واقعی باشد) فقط در شرایطی قابل تایید است که بازار ارز از سمت تقاضا، تحت فشار سفته‌بازانه (به‌دلیل انباشت انرژی تورمی) نباشد و چنانچه عدم تعادل بازار ناشی از مازاد تقاضا باشد راه‌حل‌یابی با این رویکرد فقط باعث پرتاب جهش به آینده می‌شود؛ مگر اینکه راه‌حل کوتاه‌مدت، حاوی پیوستی میان‌مدت برای تخلیه تدریجی انرژی تورمی ارز باشد.
در رویکرد سیاستی به این مساله، می‌توان اثبات کرد که ریشه جهش دلار به اشتباهی پنج ساله در سیاست ارزی گره خورده است. سیاست ارزی پنج سال اخیر را می‌توان مناسب کشوری دانست که تورمی زیر ۳ درصد دارد نه کشوری که شاخص تورمی‌اش طی این مدت حدود ۲ برابر شده است. این اشتباه سیاستی در سال‌های اخیر به‌ویژه پس از اجرایی شدن برجام از سوی اقتصاددانان طیف‌های مختلف به کرات تذکر داده شده است؛ اما به دلایل مختلف که ذکر آن در این مجال نمی‌گنجد هیچ وقت اقدامی برای تصحیح آن صورت نگرفت.
مساله خیلی پیچیده نیست. صعودی بودن شاخص تورم به مفهوم کاهش ارزش ریال در داخل کشور است و چنانچه از انعکاس این کاهش ارزش در دلار و سایر ارزها جلوگیری شود (یعنی قیمت ارز با اهرم دلارهای نفتی تثبیت شود) یک پدیده دووجهی در اقتصاد ظهور می‌کند: کاهش قدرت خرید ریال در داخل کشور همزمان با عدم کاهش قدرت خرید ریال در خارج از کشور یا در برابر کالاهای خارجی. این سیاست باعث افزایش میل به مصرف کالاهای خارجی (یعنی افزایش واردات و قاچاق)، افزایش میل به خرید خدمات خارجی (سفر و گردشگری خارجی)، افزایش میل به دوزیستی و دوتابعیتی (کسب درآمد به ریال در داخل و تبدیل آن به دلار برای خرج در خارج) و حتی فروش دارایی‌های داخلی و تبدیل آن به دارایی خارجی می‌شود که همه اینها به معنی افزایش تقاضا برای ارز خارجی است.
روند افزایشی تقاضای ارز سرانجام به نقطه‌ای می‌رسد که سمت عرضه نتواند پاسخگو باشد حتی اگر تلنگری هم باعث اختلال در سمت عرضه و کاهش آن نشود و اینجا همان نقطه‌ای است که با هیچ کدام از سه رویکرد اول نمی‌توان جهش را تبیین کرد؛ چرا که در این نقطه تقاضای ارز در مسیر صعودی خود از عرضه سبقت می‌گیرد و البته اگر اختلالی زودتر از وصول به این نقطه باعث کاهش عرضه شود، این سبقت زودتر اتفاق می‌افتد.
بنابراین راه‌حل اصولی این است که از ایجاد این پدیده دووجهی جلوگیری کنیم و برای این منظور، اولویت با مهار کارشناسی تورم است؛ اما چنانچه در کوتاه مدت مهار تورم امکان‌پذیر نباشد راه‌حل دوم تعدیل تدریجی و متناسب نرخ ارز است و گرنه چاره‌ای جز مواجهه با جهش نخواهد بود که علاوه بر ایجاد آشوب روانی در جامعه دو ضربه سنگین به تولید داخلی می‌زند: اول اینکه در دوره عدم تعدیل، کالای داخلی را از سبد مصرفی خانوار به نفع کالای خارجی محو می‌کند و دوم اینکه با ایجاد جهش‌های نوبتی باعث انحراف فعالیت‌های تولیدی به سمت فعالیت‌های سفته‌بازانه و سوداگرانه می‌شود. البته ممکن است که در شرایط تعادل بازار، یکی از سه علت اول باعث اختلال در بازار ارز شود که دوام این اختلال بستگی به انتظارات ایجاد شده و نحوه مواجهه با آن دارد؛ اما در زمان ظهور هر کدام از این سه علت همزمان با علت چهارم، اولویت با درمان علت چهارم است و گرنه به آن می‌ماند که فردی سرطانی را که در تصادفی دچار خونریزی شدید شده، ابتدا برای شیمی‌درمانی بستری کنیم.


گروه های زیر مجموعه اقتصادی

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

افزایش تنش در اقلیم کردستان عراق؛ ماجرای نامه بارزانی به اتحادیه میهنی
توافق دو حزب دموکرات کردستان و جنبش تغییر که منجر به انتخاب هیئت رئیسه پارلمان محلی اقلیم کردستان عراق شده است تنش ها بین دو حزب عمده کردی را در این منطقه افزایش داده است.
آیت‌الله هاشم‌زاده هریسی: مهم‌تر از جوان‌گرایی ائمه جمعه، متعادل بودن است
تهران- ایرناپلاس- نماینده مردم آذربایجان شرقی در مجلس خبرگان رهبری درباره تغییر ائمه جمعه در راستای جوان‌گرایی می‌گوید: امام جمعه‌ها باید متعادل باشند، پدرانه عمل کنند، بر اساس جناح‌بندی‌های سیاسی عمل نکنند، حال جوان باشند یا غیرجوان.
ثبت‌نام ۱۰ هزار دانشجوی دانشگاه آزاد در جشن ازدواج دانشجویی
معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی از ثبت‌نام بیش از ۱۰ هزار دانشجوی این دانشگاه برای شرکت در مراسم جشن ازدواج دانشجویی خبر داد.
نفت مسجدسلیمان 0 پرسپولیس 0- پرسپولیس صدر جدول رابه سپاهان تعارف کرد
دیدار تیم های نفت مسجد سلیمان و پرسپولیس از هفته نوزدهم لیگ برتر با تساوی به پایان رسید.
شیخ عکرمه صبری: آماده هرگونه سناریوی احتمالی درباره مسجد الاقصی هستیم
شیخ عکرمه صبری خطب مسجد مبارک الاقصی و مفتی قدس و سرزمین فلسطین تاکید کرد که ملت فلسطین آماده مقابله با هرگونه سناریوی احتمالی رژیم اسرائیل علیه این مسجد هستند.
تغذیه فکری مردم بر دوش عالمان است
بیرجند - ایرنا - نماینده ولی فقیه در خراسان جنوبی و امام جمعه بیرجند گفت: تغذیه فکری مردم بر دوش عالمان است چون تولید محتوای فکری، اخلاقی و فرهنگی مردم استاندارد می خواهد و برعهده عالمان است.
۶ شناور متخلف صید ترال توسط سپاه توقیف شد
فرمانده پایگاه دریایی انصارالحسین(ع) شهرستان دیر گفت: شش فروند شناور متخلف صید ترال روز گذشته در حوالی منطقه مطاف شهرستان دیر توقیف شدند.
دیدار سری میان Mi۶ و موساد در رابطه با ایران
تلویزیون اسرائیل گزارش داد، هفته گذشته رئیس Mi6 برای مذاکره ای سری با همتایان اسرائیلی خود در رابطه با نگرانی ها پیرامون تصمیم ایران برای نقض توافقنامه هسته ای 2015 و تلاش برای رسیدن به سلاح های هسته ای وارد اسرائیل شده است.
پرسپولیس مراقب این سه بازیکن باشد
تیم پرسپولیس از هفته نوزدهم لیگ برتر به مصاف نفت مسجدسلیمان خواهد رفت. اهمیت این بازی از آن جهت دوچندان شده است که مدافعین میانی پرسپولیس به علت مصدومیت این دیدار را از دست خواهند داد.
نام نویسی حدود یک میلیون داوطلب در کنکور-دوشنبه آخرین مهلت ثبت‌نام
مشاور عالی سازمان سنجش آموزش کشور از ثبت نام بیش از ۹۴۰ هزار و ۳۳۵ نفرداوطلب در کنکور خبر داد و گفت: این فرصت تا روز دوشنبه، ششم اسفند ادامه دارد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

تراژدی ساماندهی مطبوعات استان لرستان
پایگاه خبری تحلیلی قدس آنلاین در مطلبی با عنوان ' تراژدی ساماندهی مطبوعات استان لرستان' نوشت: مطبوعات استان مبدل به شنبه‎بازاری شده که همه چیز و همه کس در آن وجود دارد، بی‎آنکه نگاه صنفی بر کلیت آن حاکم باشد.
قاسمی: وقتی مریض شدم، گفتم خدایا شکرت
دروازه بان پیشین استقلال گفت: وقتی در ۲۴ سالگی من را از فوتبال کنار گذاشتند و محروم شدم، علاقه‌ام به فوتبال را از دست دادم و دنبال کار و تجارت رفتم.
عطایی: به دلیل حمله هواداران خاتم در رختکن حبس شده بودیم
سرمربی تیم والیبال کاله مازندران با بیان اینکه به دلیل حمله هواداران خاتم به سمت بازیکنان ما یک ساعت در رختکن محبوس بودیم، گفت: انتخاب تبریز به عنوان میزبان بی‌طرف برای بازی فینال و رده‌بندی لیگ‌برتر والیبال تصمیم عاقلانه‌ای است.
چرا کشاورزی در مازندران صرفه ندارد؟
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، وضعیت بهره‌وری کشاورزی در استان مازندران را غیرقابل قبول ارزیابی کرد و گفت: علاوه بر راندمان پایین مصرف آب، انتخاب محصولات نامتناسب با شرایط کشاورزی مازندران یا به عبارتی الگوی کشت نامناسب، سبب می‌شود که کشاورزی در این استان مقرون به صرفه نباشد.
ماجرای شایعه کمبود آرد در مازندران چه بود؟
دولت تصمیم گرفته است تا توزیع آرد را به صورت سامانه‌ای انجام دهد و سهمیه نانوایی های آزاد پز را کاهش داده، همین امر موجب شد تا برخی گمانه زنی ها و شایعه در مورد کمبود ذخایر آرد و گندم در استان مازندران و کشور بوجود آید.
تورم مرکز آمار به دنبال بانک مرکزی+جدول
«یارانه»، جایگزین ضامن وام ازدواج می‌شود
قیمت خرید دلار در بانک‌ها امروز ۹۷-۱۲-۰۴
پرش ۴ هزار واحدی شاخص بورس به ارتفاع ۱۶۴ هزار واحد
رشد اقتصادی حلال مشکل بیکاری نیست
مردم طاقت ˮافزایش قیمت بنزینˮ را ندارند
وزیر ارتباطات: فلج اقتصادی با کمک بسیج ریشه‌کن می‌شود
اپل سقوط کرد
خودروهای خوش خوراک کدام است؟
مراقب سوداگران بازار طلا باشید- طلای دست دوم نخرید