ریشه‌های جهش دلار؛ سیاسی، مدیریتی یا فنی؟

08:17 ۱۰۳ روز و ۲۲ ساعت پیش برترین ها 128 0

علی میرزاخانی در روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: افزایش شدید نرخ دلار در روزهای اخیر موجب طرح این سوال شده است که این جهش، ریشه در چه عواملی دارد؟ اهمیت این سوال به این دلیل است که درک ناصحیح صورت مساله از یکسو باعث شکل‌گیری انتظارات غلط و از سوی دیگر باعث گمراهی سیاست‌گذار در چاره‌جویی می‌شود. تحلیل‌های متنوعی در پاسخ به این پرسش مطرح شده است.

برترین ها

علی میرزاخانی در روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: افزایش شدید نرخ دلار در روزهای اخیر موجب طرح این سوال شده است که این جهش، ریشه در چه عواملی دارد؟ اهمیت این سوال به این دلیل است که درک ناصحیح صورت مساله از یکسو باعث شکل‌گیری انتظارات غلط و از سوی دیگر باعث گمراهی سیاست‌گذار در چاره‌جویی می‌شود. تحلیل‌های متنوعی در پاسخ به این پرسش مطرح شده است.
این تحلیل‌ها در چهار دسته سیاسی، مدیریتی، فنی یا سیاست‌گذاری اقتصادی قابل طبقه‌بندی است.
در رویکرد سیاسی، برخی‌ها به نقش عوامل پشت پرده رقبای سیاسی و برخی‌ها به افزایش ریسک‌های ضدبرجامی اشاره می‌کنند. اما شاهد مدعایشان که جهش دلار را ناشی از ناتراز شدن حساب سرمایه می‌دانند لزوما رابطه علت و معلولی با این عوامل ندارد؛ چراکه این معلول می‌تواند ریشه در علل مهم‌تری داشته باشد که دارد؛ اگرچه نقش عوامل مذکور، صرفا در حد یک تلنگر، قابل‌انکار نیست. رویکرد مدیریتی، علت را در ضعف و ناتوانی متولیان مربوطه و تیم اقتصادی معرفی می‌کند. البته ضعف دانش نظری و مهارت‌های سیاست‌گذاری تیم اقتصادی کاملا در خروجی تصمیمات این تیم هویداست؛ اما توانمندی اجرایی و مدیریتی، مهارتی متاخر بر سیاست‌گذاری است و جز در بستر و ریل سیاست‌گذاری صحیح، قابل ارزیابی نیست. بنابراین تایید این نگاه، منوط به تفویض اختیارات سیاست‌گذاری است، اگرچه نبود اختیارات هم از نظر اخلاق حرفه‌ای، مسوولیت را از تیم ساقط نمی‌کند.
قائلین به علل فنی برای جهش دلار، ریشه داستان را در سمت عرضه بازار دلار جست‌وجو می‌کنند و بر این تصورند که برخی مشکلات جدید در عدم دسترسی یا انتقال درآمدهای ارزی، باعث شکاف بین عرضه و تقاضا شده است. اثرگذاری این علت (اگر متکی بر شواهد واقعی باشد) فقط در شرایطی قابل تایید است که بازار ارز از سمت تقاضا، تحت فشار سفته‌بازانه (به‌دلیل انباشت انرژی تورمی) نباشد و چنانچه عدم تعادل بازار ناشی از مازاد تقاضا باشد راه‌حل‌یابی با این رویکرد فقط باعث پرتاب جهش به آینده می‌شود؛ مگر اینکه راه‌حل کوتاه‌مدت، حاوی پیوستی میان‌مدت برای تخلیه تدریجی انرژی تورمی ارز باشد.
در رویکرد سیاستی به این مساله، می‌توان اثبات کرد که ریشه جهش دلار به اشتباهی پنج ساله در سیاست ارزی گره خورده است. سیاست ارزی پنج سال اخیر را می‌توان مناسب کشوری دانست که تورمی زیر ۳ درصد دارد نه کشوری که شاخص تورمی‌اش طی این مدت حدود ۲ برابر شده است. این اشتباه سیاستی در سال‌های اخیر به‌ویژه پس از اجرایی شدن برجام از سوی اقتصاددانان طیف‌های مختلف به کرات تذکر داده شده است؛ اما به دلایل مختلف که ذکر آن در این مجال نمی‌گنجد هیچ وقت اقدامی برای تصحیح آن صورت نگرفت.
مساله خیلی پیچیده نیست. صعودی بودن شاخص تورم به مفهوم کاهش ارزش ریال در داخل کشور است و چنانچه از انعکاس این کاهش ارزش در دلار و سایر ارزها جلوگیری شود (یعنی قیمت ارز با اهرم دلارهای نفتی تثبیت شود) یک پدیده دووجهی در اقتصاد ظهور می‌کند: کاهش قدرت خرید ریال در داخل کشور همزمان با عدم کاهش قدرت خرید ریال در خارج از کشور یا در برابر کالاهای خارجی. این سیاست باعث افزایش میل به مصرف کالاهای خارجی (یعنی افزایش واردات و قاچاق)، افزایش میل به خرید خدمات خارجی (سفر و گردشگری خارجی)، افزایش میل به دوزیستی و دوتابعیتی (کسب درآمد به ریال در داخل و تبدیل آن به دلار برای خرج در خارج) و حتی فروش دارایی‌های داخلی و تبدیل آن به دارایی خارجی می‌شود که همه اینها به معنی افزایش تقاضا برای ارز خارجی است.
روند افزایشی تقاضای ارز سرانجام به نقطه‌ای می‌رسد که سمت عرضه نتواند پاسخگو باشد حتی اگر تلنگری هم باعث اختلال در سمت عرضه و کاهش آن نشود و اینجا همان نقطه‌ای است که با هیچ کدام از سه رویکرد اول نمی‌توان جهش را تبیین کرد؛ چرا که در این نقطه تقاضای ارز در مسیر صعودی خود از عرضه سبقت می‌گیرد و البته اگر اختلالی زودتر از وصول به این نقطه باعث کاهش عرضه شود، این سبقت زودتر اتفاق می‌افتد.
بنابراین راه‌حل اصولی این است که از ایجاد این پدیده دووجهی جلوگیری کنیم و برای این منظور، اولویت با مهار کارشناسی تورم است؛ اما چنانچه در کوتاه مدت مهار تورم امکان‌پذیر نباشد راه‌حل دوم تعدیل تدریجی و متناسب نرخ ارز است و گرنه چاره‌ای جز مواجهه با جهش نخواهد بود که علاوه بر ایجاد آشوب روانی در جامعه دو ضربه سنگین به تولید داخلی می‌زند: اول اینکه در دوره عدم تعدیل، کالای داخلی را از سبد مصرفی خانوار به نفع کالای خارجی محو می‌کند و دوم اینکه با ایجاد جهش‌های نوبتی باعث انحراف فعالیت‌های تولیدی به سمت فعالیت‌های سفته‌بازانه و سوداگرانه می‌شود. البته ممکن است که در شرایط تعادل بازار، یکی از سه علت اول باعث اختلال در بازار ارز شود که دوام این اختلال بستگی به انتظارات ایجاد شده و نحوه مواجهه با آن دارد؛ اما در زمان ظهور هر کدام از این سه علت همزمان با علت چهارم، اولویت با درمان علت چهارم است و گرنه به آن می‌ماند که فردی سرطانی را که در تصادفی دچار خونریزی شدید شده، ابتدا برای شیمی‌درمانی بستری کنیم.


گروه های زیر مجموعه اقتصادی

عمومی
عمومی

آخرین اخبار

اموات هر چند وقت یک بار به دیدار خانواده خود می آیند؟
اسحاق بن عمار می گوید : « به امام موسی کاظم (علیه السلام) عرض کردم : آیا روح مومن به دیدار خانواده اش می آید ؟
نذری عجیب برای سلامتی «بهاره رهنما»! -عکس
بهاره رهنما، تصویر زیر را در استوری اینستاگرامش منتشر کرد.
حضور در جام جهانی آقای بازیگر را پرمخاطب‌ترین کرد
ویل اسمیت به لطف حضور در مراسم اختتامیه جام جهانی فوتبال به پرمخاطب ترین بازیگر شبکه‌های اجتماعی بدل شد.
روزهای تلخ و پر از بلاتکلیفی خانم مجری-عکس
فضه السادات حسینی، مجری تلویزیون، تصویر زیر را در اینستاگرامش منتشر کرد.
اعتراف پسر ١٨ ساله به قتل دوست ۳۱ ساله مشهدی
عامل قتل پسر ٣١ ساله در مشهد که پسری ١٨ ساله است به جرم خونین خود اعتراف کرد.
10 میلیون تومان بدهید، بدون هیچ زحمتی مدرک دکترا قانونی بگیرید!
بعضی‌ها هستند که دلشان می‌خواهد لیسانس داشته باشند یا دکترا برایشان سخت است بروند درس بخوانند با مدرک جعلی دلشان را راضی می‌کنند.
چه کسانی نباید لیزر کنند؟
دکتر بنفشه تمیزی‌فر متخصص پوست در پاسخ به برخی شائبه‌ها درباره عوارض ناشی از لیزر موهای زائد نظیر ناباروری و یا تاثیر در غدد لنفاوی بدن، تاکید کرد: لیزر موهای زائد، عوارض طولانی مدت شناخته شده‌ای ندارد.
تاوان خونی که به ناحق ریخته شد
ضربه‌های عصا را پی در پی بر سرو صورتش فرود می‌آوردم، با هر ضربه‌ای که به بدنش می‌نشاندم گویی کینه و خشم فروخورده چندین ساله از وجودم پاک می‌شد. سال‌ها دربرابر باجگیری‌هایش سکوت کرده بودم، حالا تمام کینه‌ای را که در سینه حبس کرده بودم بیرون می‌ریختم.
کدام شهر بیشترین حقوق بگیر صندوق بازنشستگی هستند؟
مدیر کل دفتر توسعه سیستم‌های صندوق بازنشستگی کشوری گفت: بیشترین جامعه حقوق بگیر صندوق بازنشستگی کشوری را بازنشستگان تهرانی تشکیل می‌دهند.به گزارش خبرنگار حوزه رفاه و تعاون گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران جوان؛ بهروز انتظاری مدیر کل دفتر برنامه‌ریزی و توسعه سیستم‌های صندوق بازنشستگی کشوری در نشست خبری که امروز (یکشنبه) برگزار شد، اظهار کرد: بیشترین جامعه حقوق بگیر صندوق بازنشستگی کشوری را بازنشستگان تهرانی با ۳۰۰ هزار و ۸۵۲ نفر تشکیل می‌دهند و این تعداد سهم ۲۶.۵۶ درصدی از مجموع بازنشستگان را در بر می‌گیرد.وی در ادامه تصریح کرد: ۶۱ درصد حقوق بگیران صندوق بازنشستگی کشوری را مردان و ۳۹ درصد را زنان تشکیل می‌دهند و ۸۱ درصد حقوق بگیران شامل افراد بازنشسته است.مدیر کل دفتر برنامه ریزی و توسعه سیستم‌های صندوق بازنشستگی کشوری خاطرنشان کرد: کمترین تعداد حقوق بگیران صندوق بازنشستگی کشوری را بازنشستگان استان ایلام شامل می‌شوند و تعداد آن‌ها به ۱۰ هزار و ۳۲۳ نفر می‌رسد.بیشتر بخوانید: آموزش و پرورشی‌ها 58 درصد حقوق بگیران صندوق بازنشستگی را تشکیل می‌دهندانتظاری همچنین اضافه کرد: بیشترین جامعه حقوق بگی
سقوط بانوی تهرانی از طبقه چهارم ساختمان- عکس
بانوی 38 ساله ای در حادثه سقوط از طبقه چهارم یک ساختمان مسکونی به پایین به طرز ناباورانه ای از این حادثه جان سالم بدر برد.

پر بازدید ترین اخبار امروز

اخراج خانم مجری مشهور به دلیل ارتباط با پسر ترامپ
مجری مشهور یکی از شبکه‌های تلویزیونی آمریکا به دلیل رابطه با پسر بزرگ دونالد ترامپ رئیس این کشور، از کارش اخراج شد.
درگیری شدید فیزیکی در برنامه زنده تلویزیونی-فیلم
در یک برنامه زنده تلویزیونی، وکیل و کارشناسی که هر دو میهمان برنامه بودند مقابل چشم بینندگان وارد درگیری فیزیکی شدند.
گفت و شنود- مفت!
به قول مرحوم دکتر سید جواد واحدی، استاد حقوق دانشگاه تهران «بعضی‌ها حرف مفت می‌زنند ولی مفت حرف نمی‌زنند»!
نذری عجیب برای سلامتی «بهاره رهنما»! -عکس
بهاره رهنما، تصویر زیر را در استوری اینستاگرامش منتشر کرد.
حضور در جام جهانی آقای بازیگر را پرمخاطب‌ترین کرد
ویل اسمیت به لطف حضور در مراسم اختتامیه جام جهانی فوتبال به پرمخاطب ترین بازیگر شبکه‌های اجتماعی بدل شد.
مظنه واحدهای کلنگی در تهران
۱۰ خودروی گران قیمت در جهان! +فیلم
تعداد ایرانیان صاحب خانه افزایش یافت
احتکار کالا در گاوداری و مرغداری!
قیمت جدید انواع خودروی رنو در بازار
آدرس غلط برای دلیل خاموشی ندهید
قیمت آپارتمان نزدیک ایستگاه‌های مترو +جدول
خبر جدید کرباسیان؛ شناسایی ۲۵۰۰ فراری مالیاتی
برگی تازه از توزیع رانت در واردات خودرو
کارگران قادر به خرید مایحتاج ضروری نیستند